III SA/Po 336/24

III SA/Po 336/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GZ 157/25 - Postanowienie NSA z 2025-04-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 25 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2024 roku sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 kwietnia 2024 roku nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z 19 grudnia 2023 r. nr [...], powołując się na art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 54 §1 i §5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz.479 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) art. 13 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 z późn. zm., dalej także jako ustawa zmieniająca) oddalił skargę R. R. (R. R. – dalej także jako skarżący, strona) na czynność egzekucyjną.
Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora W. Oddziału Wojewódzkiego NFZ z 31 marca 2020 r. nr [...], obejmującego zaległości z tytułu zwrotu kosztów świadczeń za okres od 15 listopada 2016 r. do 13 lutego 2019 r. w kwocie 1.392,90 zł należności głównej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z 24 sierpnia 2020 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. W odpowiedzi Bank poinformował o braku środków.
Skarżący zastępowany przez pełnomocniczkę złożył skargę na zajęcie wraz z zarzutem. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał zarzut wierzycielowi oraz zawiesił postępowanie egzekucyjne. Prezes NFZ stwierdził w postanowieniu nr [...] z 25 listopada 2020 r. niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 12 stycznia 2022 r. V SA/Wa 1438/21 oddalił skargę R. R. na ww. postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów.
Postanowieniem z 15 lutego 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Zawiadomieniem z 22 marca 2023 r. dokonano zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Pismem z 28 marca 2023 r. organ rentowy zawiadomił, że wysokość świadczenia wynosi 1.379,14 zł i potrącenie nastąpi po realizacji wcześniejszych zajęć.
Pismem z 12 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu świadczenia emerytalnego z ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Oświadczył, że przedmiotowy obowiązek nie istnieje i nawiązał do nierozpoznanej, jego zdaniem, skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku, wniósł o umorzenie postępowania.
Postanowieniem z 12 maja 2023 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną. Rozpoznając zażalenie na to postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 21 września 2023 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie z 12 maja 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ wyższego stopnia (dalej także jako DIAS) wskazał, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro w ust. 2 art. 13 ustawy zmieniającej nie wskazano egzekucji z zaopatrzenia emerytalnego i renty socjalnej, to w sprawie mają zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. Postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało bowiem wszczęte z chwilą wpływu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego tj. 01 kwietnia 2020 r. i nie zostało zakończone przed 30 lipca 2020 r. DIAS wskazał, że organ egzekucyjny zastosował przepisy obowiązujące od 30 lipca 2020 r. co oznacza, że rozpoznał skargę w oparciu o nieprawidłowe przepisy.
Opisanym na wstępie postanowieniem z 19 grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], ponownie rozpoznając skargę strony na czynność egzekucyjną – oddalił skargę.
Uzasadniając napisał, że stosownie do art. 54 §1 u.p.e.a. (przed nowelizacją) zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W ramach tego środka zaskarżenia organ ocenia prawidłowość czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodności z przepisami u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ww. ustawie. Jednym z takich środków w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a) tiret trzecie u.p.e.a. Zatem dokonywanie przez organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym ww. zajęcia jest prawnie dozwolone.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż ww. zajęcie zostało dokonane prawidłowo. Zawiadomienia zostały zredagowane na prawidłowym druku, zgodnie z wymogami art. 67 § 2 u.p.e.a. i zawierają wszystkie niezbędne elementy. Zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie doręczone zarówno organowi rentowemu jak i zobowiązanemu.
W kwestii nie rozpatrzenia pisma z 16 września 2020 r. zatytułowanego "Skarga - na czynności egzekucyjne wraz z zarzutami w sprawie" organ wyjaśnił, że zostało zakwalifikowane jako zarzuty w sprawie egzekucji. Prezes NFZ postanowieniem z 25 listopada 2020 r. stwierdził ich niedopuszczalność, zaś WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 12 stycznia 2022 r. V SA/WA 1438/21 oddalił skargę.
W zażaleniu skarżący zarzucił organowi I instancji wydanie orzeczenia na szkodę strony, zwłokę w związku z zaniechaniem zastosowania przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. Zażądał zwrotu nienależnie potrąconych kwot ze świadczenia emerytalnego, wraz z odsetkami.
Postanowieniem z 05 kwietnia 2024 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 5 w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 13 ust. 1 i ust. 5 ustawy zmieniającej, w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 556) – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Ocenił, że postanowienie organu I instancji jest zgodne z prawem, powtarzając argumentację Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dodatkowo za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 56 § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2, 4 u.p.e.a. Przedmiotem postępowania jest bowiem skarga na czynność egzekucyjną złożona w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. i to zastosowanie tej czynności podlega ocenie organu odwoławczego, a nie zasadność umorzenia czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. R. wniósł o uchylenie postanowienia DIAS w całości i ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. Wskazał, że podtrzymuje stanowisko zawarte w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie z dnia pełnomocniczka skarżącego podała, że skarżący był uprawniony do bezpłatnych świadczeń leczniczych jako członek rodziny, co wynika z legitymacji ubezpieczeniowej jego żony. Egzekwowane kwoty są, jej zdaniem, pobierane bezprawnie i wnosi o ich zwrot. (k. 30-31).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Oba postanowienia wydane w sprawie są zgodne z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, do czego uprawniały Sąd przepisy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.).
Sąd podziela stanowisko DIAS o konieczności stosowania w sprawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. jak i argumentację o ich prawidłowym zastosowaniu w realiach sprawy.
W myśl art. 61 § 3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym.
Kontrolowane postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora WOW NFZ z 31 marca 2020 r., zostało wszczęte z chwilą wpływu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego tj. 01 kwietnia 2020 r. i nie zostało zakończone przed 30 lipca 2020 r. Ma to istotne znaczenie w sprawie, bowiem zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 poz. 2070 z późn zm.), do postępowań wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed 30 lipca 2020 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 5 ww. ustawy, do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2 (z: pieniędzy, rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innych rachunkach oraz wierzytelności z rachunków pieniężnych, ruchomości), stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Ponieważ w ust. 2 art. 13 nie wskazano egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i renty socjalnej, zaś w kontrolowanej sprawie dokonano właśnie zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, to w sprawie zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r.
Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. (we właściwym dla sprawy brzmieniu) zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z § 4 tego artykułu skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a).
Umyka skarżącemu ta okoliczność, że ramach środka zaskarżenia jakim jest skarga na czynność egzekucyjną organ dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodności z przepisami u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania środka egzekucyjnego. Intencją skarżącego jest podważenie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym i zablokowanie prowadzonego postępowania, co przy skardze na czynność egzekucyjną nie jest możliwe.
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, nie rozważa podstaw umorzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok WSA w Warszawie z 09 kwietnia 2008 r. III SA/Wa 69/08, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej jako CBOSA). W ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 11 stycznia 2017 r., I SA/Bd 789/16; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; CBOSA).
Rozpatrując skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego jakim jest zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej należny ocenić, czy czynność egzekucyjna jest zgodna z przepisami u.p.e.a., i to we właściwym brzmieniu.
Zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ww. ustawie. Jednym z takich środków w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, stosownie do art. 1a pkt.12 lit. a) tiret trzecie u.p.e.a. Zatem dokonanie przez organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym ww. zajęcia było prawnie dozwolone (i jest nadal).
Na podstawie art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego a także z renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. W myśl § 2 art. 79, zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Z kolei w § 4 tego artykułu zastrzeżono, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny między innymi zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób.
Sąd stwierdza, że DIAS wykazał, iż zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie, zaś zajęcia świadczeń dokonano zgodnie z przepisami prawa. Zawiadomienie o zajęciu świadczeń (k. 59) zostało doręczone nie tylko organowi rentowemu (k. 58) ale przede wszystkim skarżącemu (w dniu 05 kwietnia 2023 r.: k. 56, 74). Z kolei odpis tytułu wykonawczego, jak wynika z akt sprawy został doręczony 09 września 2020 r. (k. 13v).
Niezasadne były twierdzenia skarżącego, że nie rozpoznano jego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zgłoszonych pismem z dnia 16 września 2020r. Były one bowiem przedmiotem rozstrzygnięcia przez Prezesa NFZ postanowieniem z dnia 25 listopada 2020r. nr [...], skarga na to postanowienie zostało oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 12.01.2022r. (sygn. V SA/Wa 1438/21)
Sąd zaznacza, że organ, rozpoznając skargę w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. bada zasadność zaskarżonej czynności a nie podstawy dotyczące istnienia tytułu wykonawczego (zobowiązania). W skardze na czynność bada się wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanej przez organ czynności egzekucyjnej. W przedmiotowej sprawie nie mogły być więc podnoszone kwestie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącego. Postępowanie, w którym mogły być podnoszone zakończone zostało decyzją Dyrektora WOW NFZ z 9 stycznia 2020r. nr [...], w której stwierdzono, że skarżący nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu od 1.01.2013r. Ta decyzja nie była kwestionowana przez stronę, w toku tamtego postępowania skarżący nie złożył w terminie 30 dni wniosku o objęcie ubezpieczeniem jako członek rodziny. Przedstawianie obecnie, na etapie postępowania egzekucyjnego legitymacji ubezpieczeniowej i próba podważania postępowania administracyjnego, zakończonego prawomocną i ostateczną decyzją nie może odnieść zamierzonego przez skarżącego celu.
W związku z powyższym, stwierdzić należy, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.