III SA/Po 331/23

III SA/Po 331/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 30 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia 7 kwietnia 2023 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku specjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dowódcy [...] w [...] z dnia 2 marca 2023 r., nr [...]; II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej na rzecz skarżącego kwotę 497,- (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z 7 kwietnia 2023 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Bazy Lotnictwa w K. z 2 marca 2023 r. o odmowie przyznania por. A. B. dodatku specjalnego z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych.
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej: "K.p.a.", w zw. z art. 439 ust. 1 pkt1, art. 819 i art. 821 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 655 ze zm.), dalej: "u.o.O." oraz § 4 pkt 1, § 5, § 8 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3a, ust. 4 pkt 2 i ust. 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 966 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z 2016 r.".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje.
Wnioskiem z 10 listopada 2022 r. por. A. B. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] (Bazy Lotnictwa) o przyznanie dodatku specjalnego z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych, z dniem objęcia obowiązków na stanowisku służbowym, czyli od 21 kwietnia 2022 r., z uwzględnieniem mnożnika kwoty bazowej 1,30.
Po zmianie stanowiska służbowego, odmiennego niż w Bazie Lotnictwa, por. A. B. rozpoczął proces przeszkalania się, który umożliwiłby mu wykonywanie lotów statkami powietrznymi znajdującymi się na wyposażeniu Bazy Lotnictwa. Z uwagi na brak ukończonego szkolenia nie jest możliwe stwierdzenie, że oficer spełnił warunki uprawniające do wykonywania czynności, za które przysługuje dodatek specjalny. Przed rozpoczęciem wykonywania lotów konieczne jest bowiem ukończenie m. in. szkolenia naziemnego, które strona rozpoczęła 22 listopada 2022 r. (rozkaz dzienny Dowódcy [...] z tego dnia nr [...]). Zgodnie z rozkazem dziennym nr [...] Dowódcy [...] z 2 stycznia 2023 r. por. A. B. z dniem 8 grudnia 2022 r. spełnił warunki określone w obowiązujących przepisach, uprawniające do wykonywania lotów w składzie załóg statków powietrznych i na wykonywanie lotów zgodnie z zatwierdzonym indywidualnym rocznym planem, zatwierdzonym 26 września 2022 r. W związku z tym otrzymał on dodatek specjalny z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych od 9 grudnia 2022 r. na podstawie decyzji Dowódcy [...] z 20 stycznia 2023 r. Powyższe oznacza, że nie było podstaw do otrzymania tego dodatku już od 21 kwietnia 2022 r., gdyż w tym dniu nie miał on ukończonego przeszkolenia warunkującego otrzymanie dodatku stosownie do § 4 pkt 1, § 5, § 8 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3a, ust. 4 pkt 2 i ust. 7 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r.
W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 439 ust. 1 pkt 1 i art. 821 ust. 1 u.o.O. w zw. z § 4 pkt 1 i § 5 rozporządzenia z 2016 r. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że do zastosowania § 4 pkt 1 koniecznym jest, aby stosownie do § 5 tego rozporządzenia żołnierz uzyskał dopuszczenie do lotów potwierdzone stwierdzeniem w rozkazie dziennym spełnienia przez żołnierza określonych w odrębnych przepisach warunków uprawniających do wykonywania czynności, za które przysługuje dodatek, podczas gdy przepisów tych nie powołano w zaskarżonej decyzji ani w decyzji organu pierwszej instancji;
2. art. 439 ust. 11 u.o.O. przez uznanie, że regulacja wydana na podstawie art. 439 ust. 11 pkt 5 u.o.O. nie jest regulacją kompletną i przyjęcie, że koniecznym jest poszukiwanie "pozanormatywnych" reguł przyznawania dodatków specjalnych w postaci decyzji o posiadaniu stosownych uprawnień i dopuszczeń komisji powołanej rozkazem dziennym dowódcy jednostki.
Z ostrożności procesowej skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
2. art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania, w tym postępowania dowodowego, w sposób podważający zaufanie uczestnika postępowania do władzy publicznej i naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez brak ustalenia najważniejszych faktów.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że por. pilot A. B. na własną prośbę motywowaną względami rodzinnymi został przeniesiony do Bazy Lotnictwa w K. i wyznaczony na niższe stanowisko służbowe niż to, które zajmował w jednostce wojskowej P. , gdzie otrzymywał dodatek specjalny za szczególne warunki pełnienia służby. W chwili objęcia stanowiska w jednostce w K. posiadał uprawnienia i dopuszczenia na typ samolotu, do którego pilotowania został wyznaczony i które to stanowisko objął 21 kwietnia 2022 r. Rozporządzenie z 2016 r. nie określa szczególnych właściwości, jaki winien spełniać żołnierz, aby otrzymać dodatek, a brak takiego unormowania nie może być zastępowany przez jakikolwiek inny akt wydany przez podmiot, który w delegacji ustawowej nie został wskazany jako podmiot uprawniony do wydania takich regulacji. Oznacza to, że powoływanie się w decyzjach na ustalenia zawarte w rozkazie dowódcy jednostki wojskowej odnoszące się do spełnienia bądź niespełnienia szczególnych właściwości przez żołnierza, niedoprecyzowanych w rozporządzeniu z 2016 r., jest rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł, że w momencie przeniesienia skarżącego nie wskazano jakie konkretnie szkolenie powinien odbyć aby mógł ponownie latać. Dopiero w momencie kiedy skarżący złożył wniosek o dodatek specjalny, został skierowany na szkolenie naziemne w listopadzie 2022 r. Nie przedstawiono skarżącemu żadnego planu lotów, które ma odbyć przed rozpoczęciem latania w nowej jednostce. Pełnomocnik wskazał, że skarżący posiada uprawnienia do pilotowania wszystkim modeli samolotów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), dalej: "p.u.s.a.", kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Skarżący wniosek o przyznanie dodatku specjalnego złożył 10 listopada 2022 r., stąd w sprawie wszczętej jego wnioskiem stosuje się przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 655 ze zm.), która weszła w życie 23 kwietnia 2022 r.
Stosownie do art. 439 ust. 1 pkt 1 u.o.O. żołnierze zawodowi otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Zgodnie z art. 439 ust. 10 pkt 1 u.o.O. przy ustalaniu dodatków uwzględnia się
w odniesieniu do dodatku specjalnego:
a) przy ustalaniu tytułów, za które dodatek przysługuje:
– charakter wykonywanych czynności,
– zakres wykonywanych czynności służbowych i ich specyfikę,
– obciążenia psychofizyczne na stanowiskach służbowych,
– wymagane kwalifikacje do zajmowania stanowisk służbowych,
b) przy ustalaniu wysokości dodatku - możliwość ustalenia wysokości dodatku z niektórych tytułów w zależności od:
– liczby wykonanych czynności,
– wprowadzenia rocznych norm wykonywania tych czynności,
– stopnia szkodliwości lub uciążliwości pełnienia służby wojskowej,
– stażu służby żołnierza na stanowiskach służbowych.
Zgodnie z art. 439 ust. 11 u.o.O. Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, w drodze rozporządzenia wysokość, warunki i tryb przyznawania dodatku specjalnego (pkt 1) oraz szczególne właściwości lub warunki służby wojskowej, z tytułu których wypłacane są dodatki specjalne (pkt 5), uwzględniając okoliczności dotyczące ustalania dodatków określone w ust. 10, konieczność zapewnienia sprawności i prawidłowości postępowania w sprawie ustalania i przyznawania dodatków oraz zadania realizowane przez żołnierza zawodowego na zajmowanym stanowisku służbowym.
Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 439 ust. 11 u.o.O. wydał 9 stycznia 2023 r. rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2023 r., poz. 149), dalej: "rozporządzenie z 2023 r.", które weszło w życie 3 lutego 2023 r.
Zgodnie z art. 822 ust. 6 u.o.O. dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane m. in. na podstawie art. 80 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 860 ze zm.) zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 439 ust. 11 u.o.O., nie dłużej jednak niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie u.o.O. oraz mogą być zmieniane na podstawie przepisów dotychczasowych. W związku z tym rozporządzenie z 2016 r. zachowało moc do dnia wejścia w życie rozporządzenia z 2023 r., czyli do 2 lutego 2023 r. Oznacza to, że kontrolowana sprawa powinna być rozstrzygnięta na podstawie przepisów rozporządzenia z 2023 r., a nie rozporządzenia z 2016 r.
Zgodnie z § 4 pkt 1 rozporządzenia z 2023 r. żołnierze zawodowi otrzymują dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia służby z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych.
Stosownie do § 5 rozporządzenia z 2023 r. warunkiem przyznania żołnierzowi zawodowemu dodatku specjalnego o charakterze stałym jest objęcie obowiązków na stanowisku służbowym, a w przypadku tytułu określonego w § 4 pkt 1 - stwierdzenie w rozkazie dziennym faktu spełnienia przez żołnierza określonych w odrębnych przepisach warunków uprawniających do wykonywania czynności, za które przysługuje dodatek.
Skarżący objął obowiązki służbowe w Bazie Lotnictwa na stanowisku pilota 21 kwietnia 2022 r. Wcześniej pełnił służbę w Bazie Lotnictwa w P. na stanowisku starszego pilota. Do jednostki w K. został przeniesiony na własną prośbę ze względów rodzinnych. W jednostce w P. decyzją z 3 grudnia 2021 r. przyznano mu dodatek specjalny z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych ustalonego przy zastosowaniu 1,30 mnożnika kwoty bazowej od 3 listopada 2021 r. Po przeniesieniu do jednostki w K. i objęciu stanowiska służbowego pilota skarżący wniósł o przyznanie mu takiego dodatku od dnia objęcia tego stanowiska, czyli 21 kwietnia 2022 r.
Zdaniem Sądu organy nie uzasadniły uzależnienia przyznania skarżącemu dodatku specjalnego od 21 kwietnia 2022 r. od konieczności odbycia przez niego dodatkowego szkolenia na wykonywanie lotów statkami powietrznymi znajdującymi się na wyposażeniu Bazy Lotnictwa. Organy nie podały też w tym kontekście czy skarżący ma wykonywać loty na innym typie statku powietrznego niż dotychczas w jednostce w P. .
Ponadto, niezasadnie uzależniono przyznanie skarżącemu dodatku specjalnego od dodatkowego szkolenia naziemnego, które skarżący rozpoczął 22 listopada 2022 r. i ukończył 8 grudnia 2022 r. Dodatek ten przyznano mu od 9 grudnia 2022 r. na mocy decyzji z 20 stycznia 2023 r., w związku z rozkazem dziennym z 2 stycznia 2023 r. stwierdzającym, że skarżący 8 grudnia 2022 r. spełnił warunki określone w obowiązujących przepisach, uprawniające go do wykonywania lotów w składzie załóg statków powietrznych. Organy nie przytoczyły jednak żadnych obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie których szkolenie naziemne byłoby warunkiem przyznania dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych. Przytoczone wyżej przepisy u.o.O. nie uzależniają przyznania takiego dodatku od odbycia tego rodzaju szkolenia.
Stosownie do art. 439 ust. 1 pkt 1 u.o.O. żołnierze zawodowi otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z § 4 pkt 1 rozporządzenia z 2023 r. żołnierze zawodowi otrzymują dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia służby z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych. Stosownie zaś do § 5 rozporządzenia z 2023 r. warunkiem przyznania żołnierzowi zawodowemu dodatku specjalnego o charakterze stałym jest objęcie obowiązków na stanowisku służbowym, a w przypadku tytułu określonego w § 4 pkt 1 - stwierdzenie w rozkazie dziennym faktu spełnienia przez żołnierza określonych w odrębnych przepisach warunków uprawniających do wykonywania czynności, za które przysługuje dodatek. Przepisów takich ani warunków organy nie podały.
Powyższe stanowi o naruszeniu powołanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, w związku z czym Sąd w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżona decyzję i decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na zasądzone koszty składają się kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokackiego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zastosuje przepisy rozporządzenia z 2023 r. stosując się do oceny prawnej wyrażonych w niniejszym uzasadnieniu, a swoją decyzję wszechstronnie uzasadni w myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a.