I SA/Kr 806/22

I SA/Kr 806/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź
Urszula Zięba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzs4z ust. 2, ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 423
art. 28 ust. 3, ust. 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2022 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 maja 2022 r. nr UP – 401/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 maja 2022r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako: ZUS, Organ) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 735 z późn. zm.; dalej jako k.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 1009 z późn. zm.; dalej jako u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 marca 2022r. nr 561/2022 odmawiającą M. C. (dalej: Strona, Skarżąca) umorzenia należności z tytułu składek.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
1. W dniu 10 grudnia 2021r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek Strony o umorzenie należności z tytułu składek z uwagi na trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną.
2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 21 marca 2022r. nr [...] odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek.
Uzasadniając swoje stanowisko Organ wyjaśnił, że odmowa umorzenia składek wynikała z faktu, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Strona nie wykazała zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego. Zdaniem Organu Skarżąca nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń. Nie wykazała również, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły Stroną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
3. W dniu 5 kwietnia 2022r. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana na podstawie błędnych wniosków. Podniosła, że nigdy nie składała oświadczeń o stanie zdrowia, a w decyzji opisane zostały choroby, które jej nie dotyczą. Poinformowała, że dołączyła potwierdzenie złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Nadto dodała, że mąż, M. B., nie jest stroną w sprawie, mają rozdzielność majątkową. Skarżąca przedstawiła zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i wskazała, że jej obecne dochody są niższe niż minimum egzystencji. Powołała się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Podkreśliła że jest osobą starszą i schorowaną oraz że osiągnęła wiek emerytalny, ale nie posiada prawa do emerytury. Na poparcie swojego stanowiska, Skarżąca przedłożyła szereg dokumentów w tym m.in. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności męża z 12 stycznia 2022r.; wniosek w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 8 marca 2022r. wraz z opisem stanu zdrowia; zaświadczenie z MOPS z 29 marca 2022r.; zaświadczenie o wysokości dochodu z tytułu zatrudnienia w B. sp. z o.o. z lutego 2022r., stycznia 2022r., października 2021r., listopada 2021r., grudnia 2021r.; zaświadczenie o wysokości dochodu męża z tytułu zatrudnienia w B. sp. z o.o. z lutego 2022r., stycznia 2022r., października 2021r., listopada 2021r., grudnia 2021r.; zaświadczenia dotyczące zatrudnienia Skarżącej i męża z 7 marca 202 r.; zaświadczenie z F. o pełnieniu honorowej funkcji członka zarządu przez męża z 26 marca 2022; umowę najmu mieszkania z 11 czerwca 2021r. oraz wypis Aktu Notarialnego - oświadczenie o zobowiązaniu się do opróżnienia i wydania lokalu i akt poddania się egzekucji z 1 lipca 2021r.; faktura VAT za wynajem lokalu z 2 marca 2022r., 5 lutego 2022r., 7 stycznia 2022r.,1 grudnia 2021r., 2 listopada 2021r. - nabywca/odbiorca mąż; faktura zapłaty T. z 25 stycznia 2022r.; faktura zapłaty [...] Bank z 23 lutego 2022r.; dowód wpłaty do P. sp. z o.o.; wypis aktu notarialnego umowy majątkowej małżeńskiej z 4 lipca 2017r.; zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia, skierowanie na sesję rehabilitacyjną z konsultacją, skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne, wyniki badań (ultrasonograficznego, radiologicznego), historia zdrowia i choroby pacjenta, skierowania na badania i do poradni specjalistycznych - 52 strony dokumentacji medycznej; zawiadomienie o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia wniosku w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 5 kwietnia 2022r.; zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wydane dla potrzeb Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 11 marca 2022 r.; zaświadczenie o stanie zdrowia męża z dnia 31 marca 2022r.
4. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 10 grudnia 2021r. ZUS wydał opisaną na wstępie decyzję.
W uzasadnieniu Organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazał, że w oświadczeniu, które wpłynęło do Organu w dniu 21 grudnia 2021r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości, Skarżąca poinformowała że jest mężatką; mikroprzedsiębiorcą; uzyskała przychody: w 2019r. - 127.272,22 zł, w 2020r. - 73.513,31 zł, w 2021r. - 4.246,02 zł; większość klientów nie realizuje płatności w terminie; firma ma wielu odbiorców, ale dostawy są realizowane przez kilku dostawców; firma nie otrzymuje wsparcia z zewnątrz, od 1 czerwca 2021r. pracuje zarobkowo w firmie B. sp. z o.o.; pobiera zasiłek z pomocy społecznej; nie otrzymuje dochodu z innych źródeł; prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem – dochód netto 0,00 zł; ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu miesięcznych opłat - 1.860,00 zł (wynajem), opłat eksploatacyjnych - ok. 500,00 zł, koszty związane z leczeniem- 800,00 zł; nie posiada zobowiązań pieniężnych; nie posiada majątku nieruchomego, ruchomego i innych praw majątkowych oraz nie posiada wierzytelności.
ZUS w oparciu o dane wygenerowane z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, stwierdził że w dniu 22 grudnia 2021r. Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Od 1 czerwca 2021r. jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy o pracę w firmie B. sp. z o.o.. Mąż Skarżącej od dnia 1 czerwca 2021r. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w B. sp. z o.o. Nadto ustalił, że Skarżąca nie jest właścicielem pojazdu ani właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości.
Powołując się na treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przypadki w nim opisane stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to jednak tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r., sygn. akt II UZP 6/04).
W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że:
1. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;
2. przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:
- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe,
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,
- ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;
3. nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.;
4. przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie Wnioskodawca wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6. przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi – nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało wdrożone.
W związku z powyższym Organ uznał, że nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął również czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Organ wyjaśnił, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.
Decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej Skarżąca powinna być świadoma, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tego tytułu za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej Skarżąca wzięła na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do ich naruszeń.
Odnośnie wystąpienia przesłanki dotyczącej stanu zdrowia Organ wskazał, że uwarunkowane jest to nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. ZUS podniósł, że w złożonym oświadczeniu Skarżąca poinformowała, że posiada problemy kardiologiczne, pulmunologiczne, reumatologiczne, ortopedyczne oraz traumatologiczne. Do akt sprawy załączyła obszerną dokumentacje medyczną swoją i męża, z której wynika, że cierpi na choroby stawów, stwierdzono u Skarżącej zespół bólowy barków, kolan i kręgosłupa w przebiegu zmian zwyrodnieniowo-przeciążeniowych. Otrzymała skierowanie na sesję rehabilitacyjną z konsultacją, ze względu na zwyrodnienie wielostawowe oraz skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne w związku ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa. Dołączyła wynik badania ultrasonograficznego, USG tarczycy i przytarczyc, wynik badania RTG kości kończyny dolnej oraz historię zdrowia i choroby pacjenta wraz z rozpoznaniem choroby - zwyrodnienie wielostawowe. W dokumentach sprawy znajdują się również skierowania do poradni specjalistycznej chirurgii urazowo-ortopedycznej, skierowanie na badania laboratoryjne wraz z wynikami badań, wynik badania radiologicznego, skierowania do poradni ortopedycznej oraz do poradni rehabilitacyjnej. Organ zwrócił również uwagę, że w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego wykluczenie Skarżącej z rynku pracy ze względu na stan zdrowia, np. orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy lub pracy w warunkach chronionych. Obecnie jest aktywna zawodowo. Choroba, która mogłaby uzasadniać umorzenie należności musi mieć charakter przewlekły, a więc taki, który wyłącza zobowiązanego z codziennego funkcjonowania i nie pozwala mu na zajęcie się sprawami zawodowymi, czego nie można stwierdzić w analizowanej sprawie. Skarżąca nie powołał się na konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Dlatego w niniejszej sprawie ta przesłanka nie zachodzi.
Z kolei przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.
Jak wynika z akt sprawy Skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w B. sp. z o.o. w pełnym wymiarze czasu pracy. W oświadczeniu poinformowała, że pracodawca zalega z wypłatą wynagrodzenia za pracę. Jeśli pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia za pracę, Skarżąca może zgłosić ten fakt Państwowej Inspekcji Pracy. Jeżeli w trakcie przeprowadzonej kontroli okaże się, że obowiązek wypłaty wynagrodzenia nie budzi wątpliwości i świadczenie jest należne, organ inspekcji może wydać nakaz wypłaty wynagrodzenia. Może również dochodzić swoich praw przez złożenie pozwu o zapłatę do sądu pracy. Dodatkowo Organ zwrócił uwagę, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, który jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie B. Sp. z o.o., którego dochód wynosi netto 0,00 zł. Z oświadczeniu z dnia 21 grudnia 2021r. wynika, że Skarżąca ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie około 3.160,00 zł. Z kolei z zaświadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z 29 marca 2022 r. wynika, że Skarżącej została przyznana pomoc w okresie od 1 listopada 2021 r. do 28 lutego 2022r. tj.:
- świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w kwocie 1.547,00 zł,
- zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby dla rodziny w kwocie 2.570,40 zł,
- zasiłek stały dla męża w wysokości 2,256,00 zł,
- zasiłek celowy na czynsz (grudzień 2021r., styczeń, luty 2022r.) w wysokości
1.200,00 zł.
Łączna wysokość pomocy pieniężnej udzielonej Skarżącej i jej rodzinie przez MOPS to 7.573,40 zł.
Zdaniem ZUS, umorzenie należności w sytuacji Skarżącej byłoby dodatkowym wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Fakt opłacania składek nie jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Sytuacja finansowa pomimo, że jest trudna, nie ma charakteru permanentnego. Skarżąca nie przedstawiła dokumentacji świadczącej o braku możliwości zarobkowania, np. ze względu na trwałe ograniczenia zdrowotne. Osiągnęła wiek uprawniający do ubiegania się o przyznanie świadczenia emerytalnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreśliła że "póki co nie posiadam prawa do emerytury, ze względu na tak zwaną wysługę lat, lub ewentualnie jej brak". W toku postępowania nie udowodniła że nie ma możliwości nawet ratalnej spłaty należności z tytułu składek. Brak jest udokumentowanych przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania przez nią pracy zarobkowej i uzyskiwania dochodów zarówno na utrzymanie jak i spłatę należności publicznoprawnych.
ZUS podkreślił, że ocena sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej Skarżącej nie pozwala na stwierdzenie, że wypełnia ona przesłanki określone w rozporządzeniu i stanowi podstawę do umorzenia należności w oparciu o te uregulowania prawne.
Podsumowując, organ nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności.
5.1. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Skarżąca wniosła na nią skargę, zarzucając nieuwzględnienie przez ZUS trudnej sytuacji finansowej i złego stanu zdrowia Skarżącej, co interpretuje się jako naruszenie prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3a ustawy systemowej w zw. z § 3. ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365). Do złożonej skargi Skarżąca załączyła pismo z Państwowej Inspekcji Pracy, umowę użyczenia lokalu z dnia 10 maja 2022 r. oraz dokumenty potwierdzające zmianę adresu zamieszkania.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Skarżąca wniosła o umorzenie spłaty zadłużenia.
5.2. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
6.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2095 z późn. zm.; dalej ustawa o COVID-19). Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Mając powyższe na uwadze Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.
6.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
6.3. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
6.4. Kwestię poboru składek uregulowane są w przepisach rangi ustawowej oraz w wydanych na ich podstawie rozporządzeniach. Na pierwszy plan wysuwa się tutaj, wspomniana już na samym wstępie, ustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Również kwestia umorzenia przedmiotowych składek została uregulowana w art. 28 u.s.u.s, zgodnie z którym:
1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.
2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.
5a. W przypadku gdy nastąpiło wyrejestrowanie płatnika składek oraz ubezpieczonych, umorzeniu z mocy prawa ulegają należności z tytułu składek, jeżeli ich wysokość nie przekracza wysokości dziesięciokrotności kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
5b. W przypadku gdy dłużnik zmarł, umorzeniu z mocy prawa ulegają należności z tytułu składek, jeżeli ich wysokość nie przekracza wysokości 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kwartale poprzedzającym datę zgonu dłużnika.
5c. W przypadku, o którym mowa w ust. 5a i 5b, Zakład nie wydaje decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek.
6. Przepisu ust. 3 pkt 4b nie stosuje się do składek w części finansowanej przez ubezpieczonego, chyba że jest on jednocześnie płatnikiem składek.
Na podstawie ww. delegacji ustawowej wydane zostało rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141 poz. 1365), które w swoim § 3 stanowi:
1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego
rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.
3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.
6.5. Wskazania wymaga, że organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi stwierdzić, czy sytuacja taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. (lub Rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.
Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania, zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne.
6.6. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek (art. 28 ust. 3 pkt 1 – pkt 6 u.s.u.s.).
6.7. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył jednak przepisy postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003r., III SA 3118/01, POP 2004/4/77; z 20 marca 2007r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009r., II GSK 1045/08; z 8 lipca 2015r., II GSK 1502/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, iż opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II GSK 349/09).
Wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Charakter uznaniowy decyzji, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, wymaga zatem przeprowadzenia analizy sytuacji materialnej zobowiązanego, oczywiście z uwzględnieniem zaspokojenia podstawowych potrzeb, przy czym przy tej analizie nie można oderwać się od istoty ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcji ochronnej.
Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017r., II GSK 1234/15).
Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2010r., II GSK 724/09; z 19 lutego 2015r., II GSK 2366/13 i II GSK 2377/13). Istotną dyrektywę stanowi to, że zawsze należy brać pod uwagę, z punktu widzenia omawianych przesłanek umorzenia, nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co sytuację finansową wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia (por. wyroki NSA: z 14 maja 2014r., II GSK 384/12; z 8 lipca 2015r., II GSK 1502/14).
Zdaniem Sądu dokonana w przedmiotowej sprawie ocena organu, co do nieistnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana pobieżnie i schematycznie na skutek braku pogłębionej analizy skutków wykonania przez Skarżącą istniejącego zobowiązania w jej obecnej sytuacji finansowej i życiowej.
Z akt sprawy wynika, iż kwota uzyskiwanych środków we wspólnym gospodarstwie domowym jest niższa niż minimum socjalne. Skarżąca i jej mąż w ciągu 4 miesięcy przed wydaniem decyzji w I instancji stale korzystali z pomocy społecznej (świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w kwocie 1.547,00 zł, zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby dla rodziny w kwocie 2.570,40 zł, zasiłek stały dla męża w wysokości 2,256,00 zł, zasiłek celowy na czynsz w łącznej wysokości 1.200,00 zł.) Łączna wysokość pomocy pieniężnej udzielonej Skarżącej i jej rodzinie przez MOPS wynosiła w okresie listopad 2021r. – luty 2022r. wyniosła 7.573,40 zł.
Skarżąca oraz jej mąż nie mają żadnych innych dochodów, nie posiadają też żadnego majątku. Skarżąca, mimo, że przebywa na zwolnieniu lekarskim, nie otrzymuje świadczeń chorobowych zarówno od pracodawcy jak i od ZUS-u, który prowadził w tej sprawie postępowanie wyjaśniające, a decyzją z dnia 29 marca 2022r. odmówił Skarżącej wypłaty zasiłku chorobowego.
Jednocześnie Organ stwierdza jednak, że sytuacja Skarżącej ulegnie poprawie, gdy pracodawca zacznie wypłacać należne wynagrodzenie za pracę. Założenie to nie jest jednak nawet uprawdopodobnione, ZUS nie wskazuje żadnych przesłanek, które pozwoliłyby stwierdzić, że ww. pracodawca jest w ogóle wypłacalny. Natomiast z treści ww. decyzji z dnia 29 marca 2022r. wyraźnie wynika, ze pracodawca zwrócił się do ZUS o przejecie wypłaty zasiłku chorobowego wobec Skarżącej, ze względu na trudną sytuację finansową firmy.
Jak już wskazano wcześniej, interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że nie negując uprawnienia organu orzekającego w sprawach umorzenia należności z tytułu składek do swobodnego wyboru rozstrzygnięcia, nie można tracić z pola widzenia faktu, że ocena ta nie może być sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy nie zgromadziły materiału dowodowego i nie oceniły go w sposób prawidłowy, a wywiedzione wnioski naruszają zasadę swobodnej oceny dowodów, czego konsekwencją jest formułowanie przedwczesnych i pobieżnych wniosków, jako efektu przeprowadzonego postępowania. Pomimo porównania dochodu Skarżącej do obowiązującego, w dacie składania wniosku, minimum socjalnego organ doszedł do dowolnych wniosków. Należy tu podkreślić, że przy rozważaniu przesłanek umorzenia zaległych składek trzeba zawsze oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego przy uwzględnieniu stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Przy ocenie zaistnienia omawianej przesłanki organ administracji powinien rozważyć zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślić należy, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o zabezpieczenie zaspokojenia potrzeb na przeciętnym uśrednionym poziomie. Minimum socjalne jest kategorią wyznaczającą próg, poniżej którego istnieje obszar niedostatku, czy ubóstwa. Zatem stanowisko organu, że de facto przy takich dochodach widzi możliwość egzekwowania zaległych składek, w świetle zasad doświadczenia życiowego, nie znajduje uzasadnienia.
Reasumując powyższe rozważania, należy wskazać, że organ nie rozważył możliwości uwzględnienia słusznego interesu Skarżącej, dając z nieuzasadnionych powodów prymat interesowi publicznemu. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga natomiast, by interes społeczny i słuszny interes obywatela zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanej, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanej. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że od kwoty należności głównej naliczane są odsetki, co powoduje dalsze zwiększanie kwoty zobowiązania pomimo wdrożonego postępowania egzekucyjnego.
Sąd zwraca uwagę, że w wyroku z dnia 21 maja 2009r. w sprawie sygn. akt II GSK 1045/08 NSA stwierdził, że "ubezpieczenie społeczne jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokajaniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego nie pozwala na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest rozważań, jak na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego obejmującego sytuację Skarżącej, organ widzi realną możliwość spłaty zadłużenia bez zagrożenia dla jej egzystencji. Wyjaśnienia w tym zakresie są niezbędne, nie tylko z uwagi na konstrukcję art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., ale również ze względu na wymagania stawiane przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (określone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80). Dodać należy, że w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że rozstrzygnięcia spychające obywatela na margines i powodujące konieczność korzystania przez niego z pomocy społecznej naruszają prawo, gdyż celem omawianych uregulowań jest ochrona interesów jednostki i rodziny, nie zaś finansów ZUS (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015r. w sprawie sygn. akt II GSK 1124/14). Organ powinien więc dogłębnie rozważyć, czy swoim działaniem nie doprowadzi do opisanej wyżej sytuacji.
Jest rzeczą oczywistą, że spłata zadłużenia może stanowić dla strony obciążenie finansowe. Jednakże ustawodawca nakazał w toku postępowania w sprawie umorzenia należności względem ZUS analizować sytuację zobowiązanych w aspekcie przesłanek wynikających z ww. rozporządzenia, mimo braku całkowitej nieściągalności, co oznacza, że przewidział możliwość umorzenia zaległości wskazanych osób w sytuacji szczególnie uzasadnionej i niezawinionej przez osobę chcącą z tej instytucji skorzystać.
Zdaniem Sądu odmowa umorzenia należności z tytułu zaległych składek z powołaniem się na uznaniowy charakter decyzji jest w tym wypadku przedwczesna i narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ przed podjęciem decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych powinien dokonać oceny możliwości płatniczych zobowiązanej w aspekcie realnych i faktycznych możliwości spłaty zadłużenia bez zagrożenia jej egzystencji oraz uwzględniając wiek Strony, fakt osiągnięcia przez nią wieku uprawniającego do przejścia na emeryturę oraz stan zdrowia. Mając na uwadze wiek Skarżącej niezasadne wydaję się akcentowanie, szczególnie w treści decyzji II instancji, że "brak jest udokumentowanych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez Panią pracy zarobkowej" oraz "że wynikająca z tych przepisów podstawa umarzania należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów". Takie twierdzenia – zdaniem Sądu – zasadne są w decyzji wydanej wobec osoby 20-40 letniej, lecz nie osoby, która osiągnęła już wiek emerytalny.
Należy również podkreślić, że ustawodawca po to stworzył możliwość umarzania należności składkowych, także ściągalnych (podkreślenie Sądu), aby umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić ich powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2017r., II GSK 1979/15). Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz dokonując wykładni § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2005r., II GSK 1807/14). Natomiast wypaczeniem stosowania instytucji umorzenia składek jest stanowisko, że składki powinny być za wszelką cenę ściągane, bo w przeciwnym razie ZUS stanie się instytucją charytatywną, podczas gdy prawodawca wyraźnie wskazuje, że granicą, której przekraczać nie wolno jest doprowadzenie do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015r., II GSK 2757/14).
Wobec powyższego, Sąd stwierdził, że ZUS nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ww. okoliczności. Przede wszystkim nieprawidłowo ocenił położenie finansowej Skarżącej z punktu widzenia minimum socjalnego oraz niedostatecznie wykazał, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez Skarżącą, a zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion swobodnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
6.8. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania Organ, uwzględniając przedstawione powyżej wywody, powinien raz jeszcze szczegółowo przeanalizować stan faktyczny sprawy. Ocena przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.
6.9. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, orzekł jak sentencji wyroku.