III SA/Po 315/23

III SA/Po 315/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 184 ust. 1, art. 206 ust. 1, art. 207 ust. 1 pkt. 2,
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Dnia 19 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 roku sprawy ze skargi Fundacja R w P. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 31 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Pracy w P. z dnia 7 października 2022 r., nr [...], II. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz strony skarżącej kwotę 3.660,00 zł (trzy tysięcy sześćset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 sierpnia 2022 r., nr [...] Zarząd Województwa (dalej również jako organ), po rozpatrzeniu odwołania Fundacji R. z siedzibą w P. (dalej jako "Beneficjent", "Skarżąca" lub "Fundacja"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy (Dyrektor WUP lub Organ I ) nr [...] z 7 października 2022 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją nr [...] Dyrektor WUP określił kwotę główną do zwrotu przez Fundację w wysokości [...] zł, w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości podczas kontroli Projektu oraz określił sposób oraz termin dokonania zwrotu ww. kwoty, w związku z wezwaniem do zwrotu środków z dnia 25 lutego 2022 r. (znak WUP [...]), wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych w sposób opisany w Decyzji Określającej.
Dyrektor WUP stwierdził niekwalifikowalny udział w Projekcie:
- S. O., który wynika z braku zachowania trzymiesięcznego okresu pomiędzy udziałem S. O. w Projekcie, a jej udziałem we wcześniej realizowanym projekcie nr [...] pt. "C. " przez Korporację " R. " PPHU S. R..
- G. G.-B., który wynika z braku zachowania trzymiesięcznego okresu pomiędzy udziałem G. G.- B. w Projekcie, a jej udziałem we wcześniej realizowanym projekcie nr [...] pt. "D. " przez J M. L..
- G. B., który wynika z braku zachowania trzymiesięcznego okresu pomiędzy udziałem G. B. w Projekcie, a jej udziałem we wcześniej realizowanym projekcie nr [...] pt. "D. " przez A. Doradztwo i S. M. W..
- E. K., który wynika z braku zachowania trzymiesięcznego okresu pomiędzy udziałem E. K. w Projekcie, a jej udziałem we wcześniej realizowanym projekcie nr [...] pt. "D. " przez A. Doradztwo i S. M. W..
- E. N., który wynika z braku zachowania trzymiesięcznego okresu pomiędzy udziałem E. N. w Projekcie, a jej udziałem we wcześniej realizowanym projekcie nr [...] pt. "D. " przez A. Doradztwo i S. M. W..
Organ wskazał że Beneficjent nie dochował należytej staranności w doborze uczestników Projektu, dopuszczając do udziału uczestników, którzy otrzymali już analogiczne wsparcie w projektach realizowanych w ramach Działania 6.2. EFS, w sytuacji w której od zakończenia ich udziału nie upłynęło 90 dni, bez weryfikacji efektów wcześniej udzielonego wsparcia, Beneficjent nie zachował 3-miesięcznego okresu pomiędzy udziałem uczestników w projektach, co doprowadziło do nieprzejrzystego, nieracjonalnego i nieefektywnego wydatkowania środków, choćby poprzez:
- brak możliwości dokonania prawidłowej analizy osiągniętych efektów w innych projektach,
- brak możliwości poprawnego przypisania osiągniętych efektów do realizowanych bądź zrealizowanych projektów,
- niewłaściwie nakreśloną ścieżkę rozwoju zawodowego oraz powielanie udzielonych w innych projektach form wsparcia.
W związku z uznaniem pięciu uczestników jako niekwalifikowalnych, Dyrektor WUP uznał za niezrealizowane wskaźniki wymienione w § 5 ust. 5 Umowy:
W związku z uznaniem G. G.-B. jako osoby niekwalifikowalnej w ramach Projektu, Dyrektor WUP uznał za niezrealizowany również wskaźnik wymieniony w § 5 ust. 5 Umowy, tj.: Liczba osób, które wzięły udział w stażu.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Fundacja wnosząc o ponowne przeanalizowanie sprawy i uchylenie w całości wydanej decyzji administracyjnej z uwagi na brak podstawy prawnej do jej wydania.
Fundacja podniosła, że w żadnych wytycznych nie znajdują się zapisy wskazujące, iż należy zachować 3-miesięczny okres pomiędzy zakończeniem udziału uczestnika w jednym projekcie i rozpoczęcie udziału w innym. Przytoczone w decyzji zapisy Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszary rynku pracy na lata 2014-2020 w wersji obowiązującej od 8 sierpnia 2019 r. wskazują jedynie w Podrozdziale 3.2 pkt 2 ppkt a), że do wskaźnika efektywności zatrudnieniowej nie wlicza się osób, które w ramach projektu lub w okresie 90 dni kalendarzowych od zakończenia udziału w projekcie podjęły naukę w formach szkolnych lub otrzymały zwrotne lub bezzwrotne środki na podjęcie działalności gospodarczej z EFS [Europejskiego Funduszu Społecznego, dalej też jako EFS] (zarówno w danym projekcie realizowanym przez beneficjenta, jak i w innych projektach EFS). Oznacza to, że zapisy wytycznych dopuszczały możliwość nawet otrzymania dotacji na utworzenie działalności gospodarczej w kolejnym projekcie w okresie 90 dni po zakończeniu udziału w danym projekcie. Sam fakt rozpoczęcia udziału w innym projekcie po zakończeniu aktywizacji zawodowej nie zwalnia beneficjenta z obowiązku pomiaru efektywności zatrudnieniowej.
Następnie organ wskazał, iż celem projektu była aktywizacja społeczno-zawodowa 48. osób biernych zawodowo i zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym (w tym 20 osób z niepełnosprawnościami), zamieszkujących województwo [...] poprzez wykorzystanie instrumentów aktywizacji społecznej, zawodowej i edukacyjnej.
Projekt, zgodnie ze Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych WRPO, realizowany był w ramach Priorytetu inwestycyjnego nr 9i - Cel tematyczny, dalej jako CT, nr 9, Osi Priorytetowej 7 "Włączenie społeczne", Działania 7.1 "Aktywna integracji', Poddziałania 7.1.2 "Aktywna integracja — projekty konkursowe".
W ramach wsparcia Beneficjent zaplanował realizację 7. zadań rozliczanych kwotami ryczałtowymi: Zadanie 1 - Indywidualne poradnictwo zawodowe i podpisanie kontraktów równoważnych z kontraktami socjalnymi, Zadanie 2 - Trening umiejętności i kompetencji społecznych, Zadanie 3 - Poradnictwo psychologiczne, Zadanie 4 - Szkolenia zawodowe, Zadanie 5 - Staże zawodowe, Zadanie 6 - Pośrednictwo pracy, Zadanie 7 - Poradnictwo prawne.
W dalszej części uzasadnienia decyzji, po przytoczeniu treści regulacji prawnych i wyjaśnieniu kwestii właściwości, organ wskazał, że bezspornym jest, że 15 stycznia 2020 r. została zawarta Umowa pomiędzy Zarządem Województwa działającym w imieniu i na rzecz Samorządu Województwa jako IZ WRPO a Beneficjentem.
Organ podniósł, iż Beneficjent zobowiązany był realizować Projekt zgodnie z zasadami określonymi w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych WRPO, Regulaminie konkursu oraz Umowie.
Organ podzielił stanowisko Organu I Instancji w zakresie naruszenia procedur i stwierdzonej nieprawidłowości. Organ zaznaczył, iż projekcie doszło do naruszenia procedur.
Zdaniem Organu Odwoławczego, Dyrektor WUP w Decyzji Określającej słusznie uznał za niekwalifikowalny udział pięciu uczestników Projektu z uwagi na brak zachowania 3-miesięcznego okresu pomiędzy udziałem w Projekcie, a udziałem we wcześniej realizowanych projektach, tj: S. O., G. G.- B., G. B., E. K., E. N..
Organ zwrócił uwagę, iż ww. uczestnicy zakończyli udział w innych projektach - w ramach Działania Osi Priorytetowej 6 "Rynek pracy" - Działania 6.2 "Aktywizacja zawodowa!', dla Priorytetu inwestycyjnego 8i, dotyczące CT nr 8, a następnie w okresie nieprzekraczającym trzech miesięcy, zostali zrekrutowani do Projektu - w ramach Działania 7.1 ,.Aktywna integracji, Osi priorytetowej 7 "Włączenie społeczne", dla Priorytetu inwestycyjnego 9i, dotyczące CT nr 9.
Organ zaznaczył, iż brak możliwości uznania kwalifikowalności pięciu uczestników Projektu wynika z wytycznych, których Beneficjent zobowiązał się przestrzegać w § 4 ust. 1 pkt 12 Umowy oraz § 4 ust. 13 Umowy.
Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020 (w wersji z 8 lipca 2019 r.), wyraźnie wskazują na demarkacje grup docelowych w ramach m.in. Działania 6.2 ,Aktywizacja zawodowa" a Działania 7.1 "Aktywna integracja".
Wytyczne te w Rozdziale 4 — Ogólne warunki realizacji CT 9 EFS, Podrozdział 4.2 Demarkacje dotyczące grup docelowych, wskazują w punkcie 1, iż w ramach Priorytetu inwestycyjnego 9i wsparcie jest kierowane do osób bezrobotnych, wobec których zastosowanie wyłącznie instrumentów i usług rynku pracy jest niewystarczające i istnieje konieczność zastosowania w pierwszej kolejności usług aktywnej integracji charakterze społecznym.
Ponadto wytyczne te w punkcie 2 (Podrozdziału 4.2) wskazują iż uczestnik projektu powinien zostać zakwalifikowany do określonego rodzaju wsparcia z zakresu CT 8 lub PI 9i na podstawie oceny jego potrzeb i predyspozycji dokonanej przez beneficjenta.
Organ zaznaczył, iż zgodnie z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 (w wersji obowiązującej od 8 sierpnia 2019 r.), Podrozdział 3.2 - Sposób pomiaru kryterium efektywności zatrudnieniowej i efektywności Zawodowej w projekcie, pomiar spełnienia kryterium efektywności zatrudnieniowej uczestników projektu w ramach Działania 6.2 "Aktywizacja zawodowa" odnosi się do odsetka osób, które podjęły pracę w okresie do 90 dni kalendarzowych od zakończenia udziału w projekcie, natomiast w przypadku niepodjęcia pracy przez uczestnika projektu, jest on uwzględniany w mianowniku wskaźnika efektywności zatrudnieniowej, nie wcześniej jednak niż po upływie trzech miesięcy następujących po dniu zakończenia udziału w projekcie.
W związku z powyższym objęcie pięciu uczestników wsparciem w ramach Projektu, w ramach Działania 7.1, które poprzedzone było wsparciem tych uczestników w ramach innych projektów z Działania 6.2 Organ I Instancji słusznie uznał za nieuzasadnione. Wytyczne określają bowiem kolejność zastosowania wsparcia, wskazując pierwszeństwo instrumentów w ramach "aktywnej integracji" przed wsparciem udzielanym w ramach "aktywizacji zawodowej".
Organ zaznaczył, iz powyższe znajduje również odzwierciedlenie w sposobie pomiaru wskaźnika efektywności społecznej i zatrudnieniowej, określonym w Regulaminie konkursu Projektu (załącznik 8.19 - Sposób pomiaru wskaźnika efektywności społecznej i zatrudnieniowej w projekcie), który badany jest w sposób odrębny w projektach Priorytetu inwestycyjnego 9i i zakłada możliwość podjęcia dalszej aktywizacji zawodowej bezpośrednio po zakończeniu udziału w projektach dotyczących "aktywnej integracji", w tym w projektach dotyczących CT8. Wobec Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 - Podrozdział 3.2, taki sposób mierzenia efektywności zatrudnieniowej, nie jest uznany za zasadny w stosunku do uczestników, którzy zakończyli udział w projektach w ramach Działania 6.2 "Aktywizacja zawodowa".
Organ Odwoławczy podkreślił, iż strona na etapie rekrutacji winna zatem zbadać ścieżkę wcześniej udzielonego wsparcia, a następnie zidentyfikować potrzeby i udzielić właściwego wsparcia uczestnikom Projektu. Bez właściwej i szczegółowej diagnozy potrzeb uczestników nie było bowiem możliwe określenie, czy uczestnicy kwalifikują się do objęcia wsparciem w ramach Projektu.
Tymczasem w Indywidualnych Ścieżkach Reintegracji, sporządzanych dla uczestników w ramach Projektu przez profesjonalnych doradców zawodowych, brak jest szczegółowej informacji na temat wcześniej uzyskanej pomocy w ramach innych projektów, pomimo jej znaczącego wpływu na sytuację zawodową samych uczestników.
Dyrektor WUP słusznie zwrócił uwagę, iż M. S.-G. jako doradca zawodowy osobiście realizowała wsparcie dla S. O. zarówno w Projekcie, jak i w projekcie wcześniejszym nr [...] pt."C. polegające na opracowaniu dla niej Indywidualnego Planu Działania, posiadała zatem wiedzę w zakresie jej udziału w tym projekcie i świadomość udzielonego wsparcia. Jako profesjonalnie działający doradca zawodowy powinna właściwie zdiagnozować potrzeby uczestnika Projektu, i zakwalifikować go do odpowiedniego wsparcia w ramach EFS, z uwzględnieniem różnic udzielanego wsparcia między projektami z Osi 6 ,,Rynek pracy" a Osi 7 "Włączenie społeczne".
Dyrektor WUP w Decyzji Określającej wskazał również na powielanie w ramach Projektu udzielonych uczestnikom form wsparcia - jak w przypadku E. K., G. B. oraz E. N., które zostały skierowane w ramach Projektu na szkolenie pt. "Pracownik działu marketingu i sprzedaży", powielając tematycznie dotychczas ukończone szkolenia pt. pracownik działu marketingu" w ramach projektu nr [...]
W takim stanie, w ocenie Organu Odwoławczego, udział uczestników w Projekcie nie mógł być uznany za poniesiony w sposób racjonalny i efektywny, co słusznie podkreślił Dyrektor WUP w Decyzji Określającej.
Wsparcie udzielone przez Beneficjenta w ramach Projektu pięciu uczestnikom było zatem niecelowe, błędne i nie mogło zostać uznane za kwalifikowalne w ramach Projektu.
W efekcie Beneficjent nie osiągnął w ramach Projektu następujących wskaźników produktu: liczba osób, dla których opracowano indywidualną ścieżkę reintegracji, liczba osób, które uczestniczyły w pośrednictwie pracy, liczba osób, które uczestniczyły w stażach zawodowych, liczba osób z niepełnosprawnościami objętych wsparciem w programie, liczba osób: - o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; z niepełnosprawnością sprzężoną oraz osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym osób z niepełnosprawnością intelektualną i osób z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, objętych wsparciem.
Organ podniósł, iż umowa wprost określa konsekwencje braku zrealizowania zakładanych zadań w Projekcie. W przypadku nieosiągnięcia w ramach danej kwoty ryczałtowej wskaźników, o których mowa w § 5 ust. 5 Umowy uznaje się, iż Beneficjent nie wykonał zadania prawidłowo oraz nie rozliczył przyznanej kwoty ryczałtowej (§ 5 ust 8 Umowy). Wydatki, które Beneficjent poniósł na zadanie objęte kwotą ryczałtową która nie została uznana za rozliczoną uznaje się za niekwaliflkowalne (§ 5 ust 9 Umowy). Zastosowanie kwot ryczałtowych w Projekcie oznacza, że nie będzie on rozliczany na podstawie faktycznie poniesionych wydatków. Rozliczenie nastąpi w przypadku, gdy osiągnięty zostanie wskaźnik określony dla danego zadania objętego kwotą ryczałtową. Z Umowy wynika, że w przypadku niezrealizowania założonych wskaźników produktu lub rezultatu, płatności mogą ulec odpowiednio obniżeniu proporcjonalnie (§ 5 ust. 7 Umowy). W przypadku kwot ryczałtowych - w razie niezrealizowania w pełni wskaźników objętych kwotą ryczałtową dana kwota jest uznana jako niekwalifikowana w całości.
Ponadto organ wskazał, że w przypadku udzielenia wsparcia pięciu niekwalifikowalnym uczestnikom Projektu, nie można mówić o wsparciu towarzyszącym w ramach Projektu względem wcześniej zrealizowanych projektów. Wsparcie udzielone przez Stronę wobec uczestników w ramach Projektu nie miało charakteru dodatkowego wobec Działania 6.2 "Aktywizacja zawodowa" w ramach pozostałych projektów. Beneficjent w żaden sposób nie wskazuje w jaki sposób wsparcie w ramach Projektu miałoby towarzyszyć wsparciu udzielonemu uczestnikom we wcześniej realizowanych projektach. Na wsparcie o charakterze towarzyszącym nie wskazują również dokumenty przedstawione przez Beneficjenta w ramach Projektu.
Zdaniem Organu Odwoławczego, sytuacja przedstawia się wręcz odwrotnie. Działania w ramach Projektu miały charakter oderwany od udziału uczestników we wcześniejszych projektach. W dokumentach rekrutacyjnych pięciu niekwalifikowalnych osób, brak jest dokładnej informacji o wcześniej udzielonym wsparciu w ramach innych projektów, na co słusznie zwrócił uwagę Dyrektor WUP w Decyzji Określającej.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła Fundacja wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o wstrzymanie wykonania decyzji.
W uzasadnieniu skargi Fundacja podniosła, iż Instytucja Pośrednicząca Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2014-2020 nie miała podstaw prawnych do uznania 5 uczestników, którzy zakończyli udział w projektach realizowanych w ramach Celu Tematycznego 8 (CT 8) za niekwalifikowalnych. Opieranie się na konieczności zachowania co najmniej trzymiesięcznego okresu przerwy pomiędzy udziałem w różnych projektach nie jest podparte żadnymi zapisami dokumentacji konkursowej w ramach naboru wniosków numer [...] ani wytycznych, o których mowa w art. 5 ust 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. 2020 poz. 818).
Skarżąca podkreśliła, iż zapisy Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020 w Podrozdziale 3.1 pkt 5 regulują kwestie weryfikacji udziału uczestników tylko w odniesieniu do Priorytetów Inwestycyjnych 8i, 8ii i 8iii i dotyczą tylko weryfikacji równoczesnego uczestnictwa w tych projektach.
Skarżący podniósł, iz zgodnie z zapisami Porozumienia z dnia 29 grudnia 2016 r. dotyczącego powierzenia realizacji Działania 6.1 "Aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych i poszukujących pracy - projekty poza konkursowe realizowane przez PSZ" i Działania 6.2 "Aktywizacja zawodowa" w ramach Osi priorytetowej 6 "Rynek pracy" oraz Działania 7.1 "Aktywna integracja" w ramach Osi priorytetowej 7 "Włączenie społeczne" Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 przez Zarząd Województwa Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy , jednym z zadań Instytucji Pośredniczącej w zakresie zarządzania finansowego jest m.in. przyjmowanie i weryfikacja złożonych przez beneficjentów wniosków o płatność oraz poświadczenie wydatków kwalifikowanych. Ocena kwalifikowalności wszystkich uczestników w projekcie dokonywana była przez Instytucję Pośredniczącą na etapie weryfikacji wniosków o płatność na podstawie przesłanych dokumentów rekrutacyjnych (w tym także Indywidualnych Ścieżek Reintegracji). Każdy z uczestników został uznany za spełniającego warunki uczestnictwa w projekcie, w związku z tym Beneficjent kontynuował wsparcie dla każdego uczestnika.
Ponadto Skarżąca zwróciła uwagę, iż na etapie weryfikacji wniosku o płatność Instytucja Pośrednicząca otrzymała wszystkie dokumenty i szczegółowe dane dotyczące produktów, na podstawie których, zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie, Beneficjent miał potwierdzić realizację określonych zadań. Ścieżka audytu zakończona została zatwierdzeniem przedstawionych dokumentów - zakwalifikowaniem wykazanych kwot ryczałtowych. Zmiana tej decyzji pół roku po zakończeniu realizacji projektu była zaskoczeniem dla Beneficjenta, tym bardziej, że przywoływane argumenty, które zostały użyte przez Instytucję Pośredniczącą, nie były określone w dokumentacji konkursowej.
Kryterium dostępu nr 6 zawarte w Regulaminie konkursu wskazywało, że projekt oferuje zindywidualizowane i kompleksowe wsparcie, odpowiadające na potrzeby uczestnika, nieograniczające możliwości dostępu do poszczególnych rodzajów usług aktywnej integracji. Uzasadnienie do kryterium informuje, że proces wsparcia odbywa się w oparciu o ścieżkę reintegracji, stworzoną indywidualnie dla każdej osoby, z uwzględnieniem diagnozy sytuacji problemowej, zasobów, potencjału, predyspozycji i potrzeb. Zadaniem doradcy zawodowego w projekcie nie była analiza otrzymanego dotychczas wsparcia w ramach innych projektów współfinansowanych ze środków EFS, ale analiza potrzeb uczestnika. Ani doradca zawodowy, ani Beneficjent nie dysponowali i nie dysponują narzędziami umożliwiającymi weryfikację, czy dany uczestnik otrzymał lub otrzymuje podobne wsparcie w innym projekcie. Takimi narzędziami dysponuje jednak Instytucja Pośrednicząca, która na etapie weryfikacji wniosków o płatność mogła podnieść ten fakt.
Wytyczne dotyczące form kosztów uproszczonych: finansowanie w oparciu o stawki ryczałtowe, standardowe stawki jednostkowe, kwoty ryczałtowe, na podstawie których ma się odbywać weryfikacja wydatków rozliczanych metodą uproszczoną, w podrozdziale 6.5.2 wskazują, że w przypadku audytu i kontroli dla kwot ryczałtowych kontrolerzy weryfikują ukończenie projektu, który objęto wsparciem za pomocą kwoty ryczałtowej. Jeżeli w dokumencie określającym warunki wsparcia ustanowiono inne warunki, audytorzy zweryfikują również spełnienie tych warunków. Biorąc pod uwagę, że w Regulaminie konkursu nie zawarto warunków, które zostały zakwestionowane przez zespół kontrolujący, Beneficjent nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w Informacji pokontrolnej i podtrzymanymi Decyzjami nr [...] oraz nr [...].
Zgodnie z zapisami Podrozdziału 4.2 Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020, na które powołuje się Organ odwoławczy, w oparciu o ocenę potrzeb i predyspozycji, uczestnik powinien być zakwalifikowany do określonego rodzaju wsparcia z zakresu CT 8 lub CT 9. Użyty spójnik logiczny "lub" dopuszcza możliwość jednoczesnego uczestnictwa danego uczestnika w obu projektach równocześnie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 315/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 13 września 2023 r. pełnomocnik Fundacji podtrzymał skargę, a pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przechodząc do istoty sprawy, a więc do oceny zasadności żądania zwrotu dotacji, wskazać należy, iż w myśl art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305, z póżn. zm. – dalej jako "u.f.p."), szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 5 pkt 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W przepisie art. 184 ust. 1 u.f.p. przewidziano, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Jak wskazano w wyroku o sygn. akt I GSK 1052/21 (dostępny w CBOSA) owymi innymi procedurami w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p. są m. in. procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu i w umowie o dofinansowanie projektu. Jest to pojęcie o bardzo szerokim znaczeniu, uzasadnione szczególnymi regułami ostrożności przy dysponowaniu środkami publicznymi. Wykładnia ta jest w doktrynie i orzecznictwie jednolita. W piśmiennictwie wskazuje się, że: "Analiza komentowanego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca, posługując się nieostrym pojęciem procedury, miał na celu uwzględnienie wszelkich umów, regulacji i przepisów, do których stosowania zobowiązane będą organy państwa oraz inne instytucje uczestniczące w systemie wydatkowania środków europejskich. Termin "procedura" nie posiada bowiem definicji legalnej, jego zakres zaś jest bardzo pojemny (określić ją można np. jako "unormowany przepisami, zwyczajami sposób prowadzenia, załatwiania jakiejś sprawy" - por. M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. 2, Warszawa 1988, s. 926). Katalog przepisów wypełniających dyspozycję art. 184 ust. 1 u.f.p. jest w związku z tym szeroki, otwarty i - z uwagi na cykliczność tzw. perspektyw finansowych UE oraz środków przekazywanych przez państwa EFTA - zmienny. Można wyrazić pogląd, że mieszczą się w nim normy postępowania związane z wykorzystaniem środków europejskich, które mogą mieć zarówno charakter proceduralny, jak też ustrojowy lub materialny. (...) Należy także zgodzić się z poglądem wyrażanym w literaturze przedmiotu, że konsekwencją użycia przez ustawodawcę tak nieprecyzyjnego terminu jest przyjęcie założenia, że każde naruszenie obowiązujących procedur będzie wypełniało przesłankę warunkującą podjęcie działania przez instytucję odpowiedzialną przedmiotowo za rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu środków, ocena stanu faktycznego i prawnego może zaś zostać dokonana w oparciu na uznaniu administracyjnym (por.: W. Miemiec, w: Europejskie bezzwrotne źródła finansowania, s. 170), szczególnie, że w ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych pojęcie "procedury" przyjęło bardzo szeroki zakres, obejmujący zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak też wytyczne i różnorodne regulacje wynikające z systemów realizacji programów operacyjnych oraz umowy zawarte z beneficjentami (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 1546/12 i II GSK 249/13)." (por.: W. Misiąg (red.), Ustawa o finansach publicznych (w:) W. Misiąg (red.), Ustawa o finansach publicznych. Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2019, Komentarz do art. 184, teza 6).
W wyrokach sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że przez naruszenie procedur rozumie się m. in. realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie. Zatem to umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego i wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Niedotrzymanie zaś warunków umowy zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu (por.: wyroki o sygn. akt I GSK 1607/18, I GSK 1016/18 i I GSK 1384/18 - dostępne w CBOSA).
Zgodnie natomiast z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej jako: "ustawa wdrożeniowa") podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu zawarta przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą z beneficjentem. Umowa określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem, uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że 15 stycznia 2020 r. została zawarta Umowa pomiędzy Zarządem Województwa działającym w imieniu i na rzecz Samorządu Województwa jako IZ WRPO a Fundacją.
W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 206 ust. 1 u.f.p. szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu. Stosownie zaś do art. 206 ust. 2 pkt 4a u.f.p. umowa ta winna zawierać m.in. zobowiązanie do stosowania wytycznych, o których mowa w art. 2 pkt 32 ustawy wdrożeniowej. Ten ostatni przepis definiuje wytyczne jako instrument prawny określający ujednolicone warunki i procedury wdrażania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności skierowane do instytucji uczestniczących w realizacji programów operacyjnych oraz stosowane przez te instytucje na podstawie właściwego porozumienia, kontraktu terytorialnego albo umowy oraz przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji o dofinansowaniu projektu.
IP WRPO – będąc związaną ww. przepisami -zawierając umowę w § 4 pkt 12 Umowy zawarła zapis, iż "Realizując Umowę Beneficjent zobowiązuje się do: stosowania postanowień Wytycznych określonych w § 1 pkt 34 Umowy oraz Wytycznych określonych w § 4 ust. 13, w zakresie w jakim dotyczą one realizowanego Projektu, co obejmuje również bieżące monitorowanie przez Beneficjenta wszelkich zmian Wytycznych dostępnych na stronie internetowej Programu, pry czym zmiana treści wytycznych nie stanowi zmiany treści Umowy").
W myśl § 1 pkt 34 Umowy pod pojęciem "Wytycznych" należy rozumieć wytyczne zgodnie z art. 2 pkt 32 ustawy wdrożeniowej, wydawane przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, o których mowa w art. 5, obowiązujące w dniu podpisania Umowy, jak i wydane lub zmienione w okresie realizacji Umowy, które Beneficjent zobowiązany jest stosować. Na dzień podpisania Umowy obowiązują poniżej wymienione Wytyczne zamieszczone na stronie internetowej Programu:
a) "wytyczne w zakresie gromadzenia danych" należy przez to rozumieć Wytyczne w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej na lata 2014-2020;
b) "wytyczne w zakresie kwalifikowalności" należy przez to rozumieć Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020;
c) "wytyczne w zakresie monitorowania" należy przez to rozumieć Wytyczne w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020;
d) "wytyczne w zakresie informacji i promocji" należy przez to rozumieć Wytyczne w zakresie informacji i promocji programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014-2020;
e) "wytyczne w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji" należy przez to rozumieć Wytyczne w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepetnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014- 2020.
Stosownie do § 4 ust. 13 Umowy Beneficjent zapewnia, że w trakcie realizacji Projektu będzie stosował Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020.
Dodatkowo w § 4 ust. 7 Umowy zawarto zapis, że "szczególnym źródłem obowiązków Beneficjenta i Partnerów są Wytyczne".
Powyższe oznacza, że procedury i zasady, których winien przestrzegać beneficjent ubiegając się i korzystając z dofinansowania ze środków pomocowych z budżetu Unii Europejskiej i programów z nich finansowanych wynikają zarówno z Wytycznych, jak i zawartej umowy o dofinansowanie. Naruszenie tych warunków, zarówno wynikających z umowy, jak i Wytycznych stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p.
W niniejszej sprawie nie jest również sporne, iż udział w przedmiotowym Projekcie wzięło udział pięciu uczestników, którzy do tego Projektu przystąpili przed upływem 3 miesięcy od zakończenia udziału we wcześniej realizowanych projektach.
Z akt sprawy wynika, iż S. O. brała udział we wcześniej realizowanym projekcie nr [...] pt. "C. " przez Korporację " R. " PPHU S. R., G. G.-B. brała udział we wcześniej realizowanym projekcie nr [...] pt. "D. " przez J. M. L.. N. G. , E. K. oraz E. N. brały udział we wcześniej realizowanym projekcie nr [...] pt. "D. " przez A. Doradztwo i S. M. W..
Istota spory w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia kwestii czy w świetle zapisów Umowy, Regulaminu konkursu oraz ww. Wytycznych uczestnicy którzy zakończyli udział w innych projektach - w ramach Działania Osi Priorytetowej 6 "Rynek pracy" - Działania 6.2 "Aktywizacja zawodowa", dla Priorytetu inwestycyjnego 8i, dotyczące CT nr 8, mogli w okresie nieprzekraczającym trzech miesięcy, przystąpić do Projektu - w ramach Działania 7.1 "Aktywna integracja", Osi priorytetowej 7 "Włączenie społeczne", dla Priorytetu inwestycyjnego 9i, dotyczące CT nr 9.
W ocenie organów takie działanie musi skutkować uznaniem za niekwalifikowalny udział ww. pięciu uczestników Projektu. Zdaniem organu brak możliwości uznania kwalifikowalności pięciu uczestników Projektu wynika z Wytycznych, których Beneficjent zobowiązał się przestrzegać w § 4 ust. 1 pkt 12 Umowy oraz § 4 ust. 13 Umowy.
Sąd dokonując analizy zapisów Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2014-2020 (dalej: SZOOP – czerwiec 2019, dostępny na stronie [...]), Umowy. Regulaminu konkursu oraz ww. Wytycznych uznał, iż stanowisko organu nie znajduje uzasadnienia.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w SZOOP w opisie działań w ramach Osi Priorytetowej 7 grupę docelową określono jako osoby i/lub rodziny zagrożone ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, a także osoby w ich otoczeniu; środowiska lub lokalne społeczności zagrożone ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, zgodnie z definicjami zawartymi w Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020.
Warto w tym miejscu odwołać się do zapisów SZOOP dotyczących "Limitów i ograniczeń w realizacji projektów". W tej części SZOOP wskazano, że główne limity i ograniczenia zostały wskazane w punktach 22-26 niniejszego dokumentu oraz poniżej. Dodatkowo, ewentualne ograniczenia i limity określone zostaną w wezwaniu do złożenia wniosku w ramach trybu pozakonkursowego .
Ponadto w SZOOP opisując ograniczenia wskazano, iż Projekt przewiduje wdrożenie instrumentów aktywizacji zawodowej wyłącznie przez podmioty wyspecjalizowane w zakresie aktywizacji zawodowej, bez możliwości realizacji powyższych instrumentów przez jednostki organizacyjne pomocy społecznej, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Usługi aktywnej integracji zawodowej mogą być realizowane w szczególności przez podmioty wskazane w Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszy Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020.
Następnie w SZOOP zapisano, iż w celu zapewnienia linii demarkacyjnej pomiędzy CT 8 a CT 9 w zakresie wsparcia osób bezrobotnych, w ramach projektów CT 9 wsparcie jest kierowane do osób, wobec których zastosowanie wyłącznie instrumentów i usług rynku pracy jest niewystarczające i istnieje konieczność zastosowania w pierwszej kolejności usług aktywnej integracji o charakterze społecznym.
Uczestnik projektu zostanie zakwalifikowany do określonego rodzaju wsparcia z zakresu CT 8 lub PI 9i na podstawie oceny jego potrzeb i predyspozycji dokonanej przez beneficjenta. Beneficjenci realizujący projekty w CT 8 i CT 9 zobowiazani są do wymiany informacji na temat działań podejmowanych na danym obszarze (gmina/powiat) oraz m.in. do współpracy i wymiany informacji w zakresie wsparcia udzielanego uczestnikom lub potencjalnym uczestnikom projektów.
W SZOOP zaznaczono również, iż Projekt przewiduje preferencje dla osób:
- osób lub rodzin zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, doświadczających wielokrotnego wykluczenia społecznego rozumianego jako wykluczenie z powodu więcej niż jednej z przesłanek, o których mowa w rozdziale 3 pkt 15 (współwystępowanie różnych przesłanek),
- osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
- osób z niepełnosprawnością sprzężoną oraz osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym osoby z niepełnosprawnością intelektualną i osoby z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi (w rozumieniu zgodnym z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ).
- osób lub rodzin otrzymujących wsparcie z Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa , a zakres wsparcia dla tych osób lub rodzin nie powiela działań, które dana osoba lub rodzina otrzymała lub otrzymuje z PO PŻ w ramach działań towarzyszących, o których mowa w PO PŻ.
- osób, rodzin lub środowisk zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w związku z rewitalizacją obszarów zdegradowanych, o której mowa w Wytycznych w zakresie rewitalizacji w programach operacyjnych na lata 2014-2020.
W wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020 w podrozdziale 4.2 wskazano, że:
1) W celu zapewnienia demarkacji pomiędzy CT 8 a CT 9 w zakresie wsparcia osób bezrobotnych, IZ RPO zapewnia, że w ramach PI 9i wsparcie jest kierowane do osób bezrobotnych, wobec których zastosowanie wyłącznie instrumentów i usług rynku pracy jest niewystarczające i istnieje konieczność zastosowania w pierwszej kolejności usług aktywnej integracji o charakterze społecznym.
2) Uczestnik projektu zostanie zakwalifikowany do określonego rodzaju wsparcia z zakresu CT 8 lub PI 9i na podstawie oceny jego potrzeb i predyspozycji dokonanej przez beneficjenta. IZ PO WER i IZ RPO zapewniają wymianę informacji pomiędzy podmiotami realizującymi projekty w CT 8 i CT 9 na temat działań podejmowanych na danym obszarze (gmina/powiat). IZ PO WER i IZ RPO zobowiązują te podmioty m.in. do współpracy i wymiany informacji w zakresie wsparcia udzielanego uczestnikom lub potencjalnym uczestnikom projektów. Podmioty realizujące projekty w ramach CT 8 przekazują informacje beneficjentom projektów CT 9 z gminy/powiatu, w których realizują projekt, o możliwościach wsparcia, harmonogramie jego realizacji, grupie docelowej oraz warunkach udziału w projekcie. Beneficjenci projektów CT 9 zobowiązani są do przekazywania pozyskanych informacji uczestnikom swoich projektów oraz udzielenia im ewentualnego wsparcia w procesie rekrutacji.
W tym miejscu wyjaśnić należy, iż zarówno zapisy Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć jak i zapisy SZOOP przewidują podział pomiędzy CT 8 a CT 9. Jednakże dalszy zapis, iż "Uczestnik projektu zostanie zakwalifikowany do określonego rodzaju wsparcia z zakresu CT 8 lub PI 9i" wskazuje, że uczestnik może zostać zakwalifikowany zarówno do CT 8 i PI 9i.
Tym samym w ocenie Sądu powyższe zapisy nie wskazują wprost na konieczność odczekania w udziale pomiędzy projektem CT8, a CT9.
Warto w tym miejscu wskazać, iż użycie spójnika "lub" właściwego dla alternatywy zwykłej (nierozłącznej) powoduje, że uczestnik może zostać jednocześnie zakwalifikowany do wsparcia z zakresu CT 8 i PI 9i.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż również zapisy Regulaminu konkursu nr [...] (dostępny na stronie [...]) określając w pkt. 3.2. wymagania dotyczące grupy docelowej nie zawierają zakazu udziału w projekcie osób, które przed upływem 90 dni brały udział w innych projektach.
W Regulaminie konkursu wskazano, że Projekty realizowane w ramach Osi Priorytetowej 7. Włączenie społeczne, Działania 7.1. Aktywna integracja, Poddziałania 7.1.2. Aktywna integracja - projekty konkursowe mogą być skierowane bezpośrednio do następujących grup odbiorców:
- osób i/lub rodzin zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym19, a także osób w ich otoczeniu;
- środowisk lub lokalnych społeczności zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym.
Ponadto w Regulaminie wskazano, że wnioskodawca zobowiązany zostanie stosownymi zapisami w umowie o dofinansowanie projektu do zapewnienia, że preferowane w projekcie będzie wsparcie dla:
- osób lub rodzin zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, doświadczających wielokrotnego wykluczenia społecznego rozumianego jako wykluczenie z powodu więcej niż jednej z przesłanek, o których mowa w rozdziale 3 pkt 15 (współwystępowanie różnych przesłanek)
- osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
- osób z niepełnosprawnością sprzężoną oraz osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym osoby z niepełnosprawnością intelektualną i osoby z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi (w rozumieniu zgodnym z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych);
- osób lub rodzin otrzymujących wsparcie z Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa, a zakres wsparcia dla tych osób lub rodzin nie powiela działań, które dana osoba lub rodzina otrzymała lub otrzymuje z PO PŻ w ramach działań towarzyszących, o których mowa w PO PŻ;
- osób, rodzin lub środowisk zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w związku z rewitalizacją obszarów zdegradowanych, o której mowa w Wytycznych w zakresie rewitalizacji w programach operacyjnych na lata 2014-2020.
Wobec powyższego Regulamin konkursu określając wymagania grupy docelowej nie określa przesłanki odpowiedniej przerwy pomiędzy udziałem w różnych projektach.
Za przyjęcie okresu karencji pomiędzy poszczególnymi projektami nie przemawiają również zapisy Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze rynku pracy na lata 2014-2020.
W podrozdziale 3.1 pkt 5 omawianych Wytycznych rynku pracy zapisano, iż w projektach realizowanych w PI 8i i 8ii, IZ PO WER i IZ RPO zobowiązują się do stosowania kryteriów wyboru projektów, które zapewnią możliwość skorzystania ze wsparcia byłym uczestnikom projektów z zakresu włączenia społecznego realizowanych w ramach CT 9 w RPO.
W podrozdziale 3.4 pkt 3 Wytycznych rynku pracy wskazano natomiast, że w celu zagwarantowania kompleksowego wsparcia w wejściu na rynek pracy w projektach realizowanych w PI 8i oraz 8ii możliwe jest zastosowanie wsparcia towarzyszącego o charakterze aktywnej integracji oferowanego w PI 9i. Z drugiej strony, aby zapewnić pełen pakiet działań skierowanych do osób oddalonych od rynku pracy, uczestnicy projektów z zakresu aktywnej integracji realizowanych w ramach CT 9 mają możliwość skorzystania z instrumentów aktywnej polityki rynku pracy właściwych dla projektów realizowanych w ramach CT 8.
Warto również wskazać, iż w podrozdziale 3.2 pkt 2 Wytycznych rynku pracy zapisano, że IZ PO WER oraz IZ RPO zapewniają, że instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie projektu dokonuje pomiaru kryterium efektywności zatrudnieniowej oraz zobowiązuje w niej beneficjentów do przedstawienia informacji niezbędnych do weryfikacji tego kryterium zgodnie z poniższymi warunkami:
a) efektywność zatrudnieniowa jest mierzona wyłącznie wśród tych uczestników projektu, którzy w momencie rozpoczęcia udziału w projekcie byli osobami bezrobotnymi lub osobami biernymi zawodowo, z wyłączeniem osób, które w ramach projektu lub w okresie 90 dni kalendarzowych od zakończenia udziału w projekcie podjęły naukę w formach szkolnych lub otrzymały zwrotne lub bezzwrotne środki na podjęcie działalności gospodarczej z EFS (zarówno w danym projekcie realizowanym przez beneficjenta, jak i w innych projektach EFS),
e) podczas pomiaru spełnienia kryterium efektywności zatrudnieniowej uczestników projektu należy wykazywać w liczniku wskaźnika efektywności zatrudnieniowej w momencie podjęcia pracy, ale nie później niż po upływie 90 dni kalendarzowych od zakończenia udziału w projekcie. W mianowniku wskaźnika efektywności zatrudnieniowej należy wykazywać osoby w momencie zakończenia ich udziału w projekcie lub w sytuacji, o której mowa w lit. b ppkt ii oraz lit. b ppkt iii. Działalność gospodarcza powinna zostać rozpoczęta w okresie do 90 dni kalendarzowych od zakończenia przez uczestnika udziału w projekcie. Uczestnik projektu jest wykazywany w liczniku wskaźnika efektywności zatrudnieniowej w momencie wykazania rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarcze
Powyższe zapisy wytycznych, w ocenie Sądu, nie nakładają na uczestników projektu obligatoryjnej karencji 90 dni pomiędzy udziałem w projekcie CT8 a CT9. Co prawda brzmienie przepisów wskazuje aby osoba bezrobotna w pierwszej kolejności skorzystała z usług aktywnej integracji o charakterze społecznym, a dopiero później z instrumentów i usług rynku pracy, to jednakże wprost nie zawierają zakazu przystąpienia projektów w odwrotnej kolejności.
Natomiast przepisy odnoszące się do obliczania kwestii efektywności nie mogą stanowić podstawy do kreowania dodatkowych przesłanek udziału w projekcie.
Sąd w tym miejscu podkreśla, iż czym innym jest kwestia udziału danej osoby w projekcie, a czym innym jest pomiar efektywności samego projektu. W ocenie Sądu nie można na podstawie przepisów regulujących sposób pomiaru efektywności projektu wysnuć wnioski o konieczności 90 dniowej karencji pomiędzy projektami. Sąd podziela stanowisko organu, iż brak zachowania 3 miesięcznego okresu pomiędzy projektami może skutkować trudnościami w obliczaniu efektywności, to jednakże z tego powodu nie można kształtować dodatkowych przesłanek udziału w danym projekcie.
Sąd przy tym miał na uwadze, iż w świetle przepisów prawa środki unijne powinny być wydatkowane w sposób efektywny. To właśnie dla oceny czy działania są wydatkowane w sposób efektywny służyć mają wskaźniki efektywności i określane w ramach projektów minimalne granice tych wskaźników.
Ponadto w tym miejscu warto odwołać się do podrozdziału 4.1. pkt 2 lit e Wytycznych w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020 gdzie napisano, iż dla zapewnienia skoordynowanej i komplementarnej realizacji projektów na danym terytorium (np. gminy, powiatu), IZ RPO może zapewnić inny sposób koordynacji i komplementarności działań na danym terytorium, gwarantujący spójność i wzajemne uzupełnianie się działań podejmowanych na tym samym terytorium przez różnych beneficjentów w odniesieniu do tej samej grupy docelowej lub nastawionych na realizację tych samych celów lub rozwiązanie tych samych problemów, w tym uniknięcie konkurencji o uczestników i adresowania wsparcia do grup docelowych w mniejszym stopniu zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w celu szybkiego i łatwego osiągnięcia wymaganych wskaźników.
Tym samym to na IZ RPO spoczywał również obowiązek koordynacji określonych działań w celu szybkiego i łatwego osiągnięcia wymaganych wskaźników.
Dla potwierdzenia stanowiska zajętego przez Sąd warto w tym miejscu odwołać się również do załącznika nr 8.19 Regulaminu konkursu gdzie zapisano, iż do kryterium efektywności społecznej wliczani są uczestnicy projektu, którzy po jego zakończeniu (zgodnie ze ścieżką lub po przerwaniu udziału ze względu na znalezienie pracy) dokonali postępu w procesie aktywizacji społeczno-zatrudnieniowej i zmniejszenia dystansu do zatrudnienia lub podjęli dalszą aktywizację.
W odróżnieniu od pomiaru efektywności zatrudnieniowej, efektywność społeczną mierzymy wśród wszystkich uczestników projektów PI 9i, którzy są osobami zagrożonymi ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Nie mają tu zastosowania żadne wyłączenia podmiotowe.
Efektywność społeczna nie jest natomiast spełniona dla sytuacji, które uznawane są za spełnienie efektywności zatrudnieniowej tj.:
- poszukiwanie pracy
- podjęcie zatrudnienia lub rozpoczęcie prowadzenie działalności na własny
rachunek niezależnie od umowy i czasu trwania zatrudnienia
- podjęcie dalszej aktywizacji zawodowej, np. w projekcie realizowanym w
ramach PI 9v lub CT 8 (PI 8i, 8ii, 8iii lub 8iv)
- podjęcie zatrudnienia w ramach zatrudnienia wspieranego
- podjęcie zatrudnienia na otwartym rynku pracy, w tym w przedsiębiorstwie
społecznym.
Podsumowując wskazać należy, iż Sąd po analizie przytoczonych w niniejszym uzasadnieniu regulacji oraz mając na uwadze treść zawartej umowy uznał, że nie było podstaw do uznania za niekwalifikowany udział w Projekcie pięciu uczestników, a co za tym idzie niezasadne uznanie, że Fundacja nie osiągnęła w ramach Projektu następujących wskaźników produktu: liczba osób, dla których opracowano indywidualną ścieżkę reintegracji, liczba osób, które uczestniczyły w pośrednictwie pracy, liczba osób, które uczestniczyły w stażach zawodowych, liczba osób z niepełnosprawnościami objętych wsparciem w programie, liczba osób: o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; z niepełnosprawnością sprzężoną oraz osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym osób z niepełnosprawnością intelektualną i osób z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, objętych wsparciem.
Podkreślić należy, iż udział S. O., G. G.-B., G. G.- B., G. B., E. K. oraz E. N. w projekcie - w ramach Działania 7.1 "Aktywna integracji, Osi priorytetowej 7 "Włączenie społeczne", dla Priorytetu inwestycyjnego 9i, dotyczące CT nr 9 przed upływem 90 dni od zakończenia udziału w innych projektach - w ramach Działania Osi Priorytetowej 6 "Rynek pracy" - Działania 6.2 "Aktywizacja zawodowa", dla Priorytetu inwestycyjnego 8i, dotyczące CT nr 8 może wyłącznie stanowić podstawę do obniżenia osiągniętego wskaźnika zawodowego (określonego w Regulaminie konkursu), a nie do uznania braku kwalifikowalności udziały ww. osób w Projekcie.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a uwzględniając uiszczony przez Fundację wpis od skargi.