III SA/Po 312/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę A. B. na postanowienie Inspektora Sanitarnego z dnia 9 kwietnia 2024 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 27 lutego 2024 r., zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Podstawą uchylenia były naruszenia proceduralne, w tym nieprawidłowa konstrukcja sentencji postanowienia organu odwoławczego, która nie odpowiadała możliwościom orzeczniczym określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Merytorycznie sąd odniósł się do zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień. Wskazał, że przepisy dotyczące określania terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczby dawek, które były podstawą rozstrzygnięć organów, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19). Wyrok ten, choć nie podważał samego obowiązku szczepień, zakwestionował sposób jego uszczegółowienia poprzez komunikaty Głównego Inspektora Sanitarnego, zamiast poprzez rozporządzenie. Sąd podkreślił, że po upływie terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, organy muszą weryfikować wymagalność obowiązku w świetle aktualnego stanu prawnego, uwzględniając nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. oraz aktualny komunikat GIS. Sąd nie znalazł podstaw do kierowania pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego ani do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, uznając, że kwestie te mogą być rozstrzygnięte samodzielnie. Podkreślono, że obowiązek szczepień, mimo ingerencji w prawa jednostki, jest uzasadniony ochroną zdrowia publicznego i praw innych osób.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz prawidłowości proceduralnej rozstrzygnięć organów administracji w sprawach egzekucyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i interpretacji przepisów związanych z obowiązkowymi szczepieniami, z uwzględnieniem wyroku TK SK 81/19 i jego implementacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie organu odwoławczego, które uchyla postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej jednego z zarzutów i umarza postępowanie w tej części, a w pozostałej części utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, jest prawidłowo skonstruowane pod względem proceduralnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie organu odwoławczego zostało skonstruowane nieprawidłowo, ponieważ organ odwoławczy nie ma możliwości uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji w części, jeśli jego sentencja nie została podzielona (np. gdy organ pierwszej instancji jedynie oddalił zarzuty).
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 138 § 1 K.p.a. dopuszcza uchylenie postanowienia w części i orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania w tej części, ale wymaga to, aby postanowienie organu pierwszej instancji było podzielone (np. uwzględniało część zarzutów). W sytuacji, gdy organ pierwszej instancji jedynie oddalił zarzuty, organ odwoławczy nie może uchylić postanowienia w części w taki sposób.
Czy obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest wymagalny, jeśli jego termin i liczba dawek są określone w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, a nie w rozporządzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19), przepisy pozwalające na określenie terminu wymagalności i liczby dawek szczepień w komunikacie GIS, zamiast w rozporządzeniu, są niezgodne z Konstytucją. Wymagalność obowiązku musi być ustalana w oparciu o aktualny stan prawny, uwzględniający nowe rozporządzenie i komunikat GIS.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych powinno następować w drodze rozporządzenia, a nie komunikatu GIS, ze względu na wymogi konstytucyjne dotyczące formy prawnej ograniczeń praw obywatelskich. Po upływie terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, organy muszą weryfikować wymagalność obowiązku w oparciu o aktualne przepisy, w tym nowe rozporządzenie i komunikat GIS.
Czy obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynikający z ustawy i rozporządzenia, stanowi naruszenie prawa do ochrony zdrowia lub życia prywatnego gwarantowanego przez Konstytucję i Konwencję o Ochronie Praw Człowieka?
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek szczepień ochronnych, stanowiący ingerencję w prawa jednostki, jest uzasadniony ważnymi celami społecznymi, takimi jak ochrona zdrowia publicznego i praw innych osób (poprzez odporność stadną).
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo, stwierdził, że obowiązek szczepień, mimo że stanowi ingerencję w integralność fizyczną i życie prywatne, jest proporcjonalny do realizowanych celów społecznych i nie narusza art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka ani art. 68 Konstytucji.
Przepisy (28)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
K.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 113 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.e.a. art. 27
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.e.a. art. 33 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.e.a. art. 18 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
ustawa art. 17 § 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 17 § 10
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 17 § 11
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 4
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 2 § 26
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
ustawa art. 5 § 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Konstytucja art. 68 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 68 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 87 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
rozporządzenie z 27 września 2023 r. art. 3
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. art. 5 § 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy przy konstruowaniu sentencji postanowienia. • Niezgodność przepisów określających wymagalność obowiązku szczepień (termin, liczba dawek) z Konstytucją, zgodnie z wyrokiem TK SK 81/19.
Odrzucone argumenty
Zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 p.e.a. (uznany za niezasadny przez organy i sąd).
Godne uwagi sformułowania
Sentencja zaskarżonego postanowienia (po jego sprostowaniu) została skonstruowana nieprawidłowo. • Wymagalność obowiązku wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie. • Obowiązek wykonania tych szczepień jest nadal wymagalny. • Wyrok TK z 9 maja 2023 r. o sygn. akt SK 81/19 ma znaczenie w kontrolowanej sprawie. • Obowiązek szczepienia, stanowiąc ingerencję w integralność fizyczną osoby i będąc przymusową interwencją medyczną, wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji.
Skład orzekający
Zbigniew Kruszewski
przewodniczący
Mirella Ławniczak
sprawozdawca
Piotr Ławrynowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz prawidłowości proceduralnej rozstrzygnięć organów administracji w sprawach egzekucyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i interpretacji przepisów związanych z obowiązkowymi szczepieniami, z uwzględnieniem wyroku TK SK 81/19 i jego implementacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu obowiązkowych szczepień i ich egzekucji administracyjnej, a także interpretacji przepisów przez pryzmat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, co czyni ją interesującą dla prawników i osób zainteresowanych prawami obywatelskimi.
“Sąd uchyla egzekucję szczepień. Kluczowa rola wyroku Trybunału Konstytucyjnego w ochronie praw rodziców.”
Dane finansowe
WPS: 597 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.