III SA/Po 304/24

III SA/Po 304/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Piotr Ławrynowicz
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 § 1 pkt 1, art. 149
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 72
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Dnia 25 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2024 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 8 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 30 października 2023 r. o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, własnej decyzji dotyczącej rejestracji samochodu ciężarowego [...] na rzecz E. J..
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że organ I instancji decyzją z dnia 11 maja 2021 r. dokonał rejestracji przedmiotowego samochodu na rzecz E. J.. Do wniosku o rejestrację przedłożono m. in. jako dowód zakupu pojazdu fakturę z dnia 22 grudnia 2020 r. nr [...] Z dokumentu wynika, że pojazd miał zostać nabyty od [...].
Pismem z dnia 27 maja 2022 r. Prokurator Rejonowy w [...] (dalej: prokurator) złożył sprzeciw od tej decyzji wskazując, że została ona wydana w oparciu o fałszywe dowody. Na fakturze z 22 grudnia 2020 r. miano sfałszować podpis M. K.. Z ekspertyzy biegłego grafologa z dnia 11 lutego 2022 r. wynika, że podpis o nieczytelnej treści sygnowany na przedmiotowej fakturze nie nadaje się do przeprowadzenia badań grafologiczno-identyfikacyjnych, nawet na poziomie prawdopodobieństwa, gdyż podpis ten nie zawiera podstawowych cech indywidualizujących grafizm wykonawcy.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2022 r. organ I instancji wznowił postepowanie zakończone własną decyzją ostateczna rejestrującą sporny pojazd.
Organ zyskał materiał dowodowy z postępowania przygotowawczego. Z dokumentów wynika, że M. K. umieścił pojazd w lipcu 2020 r. wraz z dokumentami do komisu prowadzonego przez R. Z., bez zawierania umowy komisowej. W lipcu 2021 r. dostał informację o samobójstwie R. Z. i o dokonaniu sprzedaży pojazdu, za który M. K. nie otrzymał pieniędzy. E. J. zeznał, że pojazd zakupił w grudniu 2020 r. od M. K. i otrzymał fakturę.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 kpa wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.
Zgodnie z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym dokumentem dopuszczającym pojazd do ruchu jest dowód rejestracyjny. Zgodnie z art. 72 ust. 1 tej ustawy rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu jego własności.
Zdaniem organu II instancji z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że przedmiotowa faktura z 22 grudnia 2022 r. została sfałszowana. Z ekspertyzy biegłego grafologa z dnia 11 lutego 2022 r. wynika, że podpis o nieczytelnej treści sygnowany na przedmiotowej fakturze nie nadaje się do przeprowadzenia badań grafologiczno-identyfikacyjnych, nawet na poziomie prawdopodobieństwa, gdyż podpis ten nie zawiera podstawowych cech indywidualizujących grafizm wykonawcy. Tymczasem we wniosku z 27 maja 2022 r. prokurator podał, że przedmiotowa faktura została opatrzona podpisem M. K. podrobionym przez R. Z., czego jednak - zdaniem kolegium - nie potwierdzały przedstawione przez prokuratora dowody. Kolegium wyjaśniło także, że E. J. kupił sporny pojazd w dobrej wierze. Fakt oszukania M. K. ( nie otrzymał on pieniędzy za pojazd) nie może wpływać na ocenę postępowania administracyjnego w przedmiocie rejestracji pojazdu. Swoje roszczenia może on dochodzić na drodze postępowania cywilnego.
W skardze do WSA w Poznaniu prokurator zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 151 § 1 pkt 2 kpa i art. 145 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez odmowę uchylenia spornej decyzji w sytuacji, gdy dokumenty przedłożone przy rejestracji zostały podrobione, lub zachodzą wątpliwości co do ich autentyczności. Postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo z art. 270 § 1 kk zostało prawomocnie umorzone wobec faktu zgonu podejrzanego ( R. Z. ). Według prokuratury nie doszło do skutecznego nabycia przedmiotowego pojazdu.
Skarżący prokurator wniósł o uchylenie decyzji II instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie była zasadna, ponieważ zaskarżona nią decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Wnosząc sprzeciw na podstawie art. 184 § 1 k.p.a. prokurator powoływał się na przesłankę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. dowodząc, że dowód z faktury stanowiący podstawę do wydania ostatecznej decyzji o zarejestrowaniu samochodu okazał się fałszywy.
Wyjaśnić więc trzeba, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, po trzecie, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.
Sfałszowanie dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia m. in. na fałszywych dokumentach. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a., który z kolei stanowi, iż: "[p]ostępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego".
W przypadku innym niż opisany w art. 145 § 2 k.p.a,. ustalenie faktu, że dowody, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Okoliczność bowiem sfałszowania dowodów powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu. Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nie może bowiem wstępować w kompetencje nieprzewidziane dla niego, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy (tak NSA z wyroku z 6 lutego 2022 r., I OSK 664/19). Pojęcie fałszywego dowodu nie ma autonomicznego rozumienia na gruncie procedury administracyjnej, powinno zatem być interpretowane przy uwzględnieniu kategorii prawnokarnych (M. Wojtuń [w:] Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 145).
W rozpoznawanej sprawie jedynym orzeczeniem, które można było rozważać jako zawierające ustalenie o sfałszowaniu faktury było postanowienie Policji (KMP w G.) z dnia 8 marca 2022 r. nr RSD [...] zatwierdzone przez prokuratora z Prokuratury Rejonowej w [...] dnia 11 marca 2022 r. (sygn. akt [...]). Postanowieniem tym umorzono dochodzenie m. in. w sprawie podrobienia w dniu 22 grudnia 2022 r. w G. faktury nr [...] w celu użycia jako autentycznej poprzez wpisanie treści i podpisanie w miejscu wystawcy za M. K. tj. w sprawie o czyn z art. 270 § 1 k.k. wobec ustalenia że osoba podejrzewana o ten czyn zmarła. Jednak, co nie było sporne pomiędzy stronami, orzeczenie takie nie mogło być uznane za orzeczenie potwierdzające fakt sfałszowania faktury. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że podstawą ustalenia czy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, można tylko w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu skazujące, a ewentualnie tylko takie, które stwierdza popełnienie przestępstwa (np. warunkowo umarzające postępowanie). Wskazuje się, że ustalenia sfałszowania dokumentu w postępowaniu przygotowawczym, jeżeli nie doprowadziły do skazania, nie mają waloru przesądzającego ani o winie ani o popełnieniu tego czynu (tak NSA w wyroku z 21 marca 2017 r., I OSK 2573/16, podobnie WSA w Warszawie w wyroku z 16 maja 2018 r., VII SA/Wa 1780/17)
Zresztą treść postanowienia Policji z 8 marca 2022 r. nr RSD [...] nie wskazuje, by w toku postępowania przygotowawczego ustalono, że podpis pod fakturą z dnia 22 grudnia 2022 r. był sfałszowany. Mowa tam tylko, że na podstawie opinii biegłego w zakresie badania pisma ręcznego ustalono, że zapisy słowne faktury zostały nakreślone przez R. Z.. Brak jest kategorycznego stwierdzenia, iż podpis na fakturze został nakreślony przez inną osobę niż rzekomy wystawca faktury - M. K..
Jak tego żądał w sprzeciwie od ostatecznej decyzji z dnia 11 maja 2021 r., pomimo niezapadnięcia orzeczenia przesądzajacego fakt sfałszowania faktury, starosta poddał ocenie dowody zgromadzone w toku postępowania karnego i poczynił własne ustalenia na temat autentyczności spornej faktury na podstawie dowodów uzyskanych od prokuratora, a przeprowadzonych w toku postępowania karnego zakończonego wspomnianym postanowieniem Policji. Działanie takie znajduje oparcie w art. 145 § 2 k.p.a. i służyło ocenie, czy ewentualne sfałszowanie dowodu można było uznać za oczywiste.
Zastrzeżeń Sądu nie budzi również wynik takiej oceny i uznanie, że brak było podstaw do przyjęcia, że faktura została sfałszowana. W szczególności o sfałszowaniu podpisu wystawcy faktury nie świadczy opinia biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, który wprost stwierdził, że nie jest możliwe ustalenie osoby która podpis nakreśliła ("podpis nie nadaje się do przeprowadzenia badań identyfikacyjnych, nawet na poziomie prawdopodobieństwa [...]" - k.. 18 akt starosty). Organ zasadnie wytknął również sprzeczności w zeznaniach M. K., które same w sobie również nie dawały podstawy do przyjęcia, że podpis na fakturze został sfałszowany. Powyższe wątpliwości uniemożliwiały uznanie, że sfałszowanie dowodu było oczywiste, jak tego chce art. 145 § 2 k.p.a. Podstawą do uznania, że zachodzi przesłanka wznowienia przewidziana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie może być - jak to określił prokurator w swej skardze - poważna wątpliwość co do autentyczności dowodu. Tego rodzaju sytuacja nie oznacza bowiem, że sfałszowanie jest oczywiste.
Ostatecznie zatem brak było dowodu potwierdzającego, że faktura na podstawie której wydano decyzję o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz E. J. została sfałszowana.
Za pozbawione znaczenia Sąd uznał natomiast ustalenia organów dotyczące treści stosunku prawnego łączącego R. Z. i M. K. jak również tego, czy doszło do sprzedaży samochodu na rzecz E. J., ponieważ wykraczały one poza zakres ustaleń faktycznych mających znaczenie dla oceny istnienia przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zadaniem organów było wyłącznie ustalenie czy dowód przyjęty za podstawę pierwotnej decyzji o rejestracji pojazdu był autentyczny. Jak wskazano, winny były w tym zakresie zbadać, czy okoliczność taka znajduje potwierdzenie w orzeczeniu uprawnionego organu, albo też sfałszowanie dowodu jest oczywiste. Postępowanie dotyczące wznowienia postępowania nie jest powtórzeniem postępowania głównego, lecz w pierwszej kolejności musi służyć ustaleniu zaistnienia przesłanki do wznowienia postępowania. Dopiero po ustaleniu, że takowa zachodzi, organ ponownie przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że nie miało to miejsca. Stąd winny były poprzestać na ustaleniu i uzasadnieniu braku podstawy do wznowienia postępowania. Tym niemniej sformułowanie przez organ oceny prawnej dotyczącej nabycia własności pojazdu, choć naruszało art. 149 § 2 k.p.a., to nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ organ zasadnie uznał - i dał temu procesowy wyraz w swym rozstrzygnięciu - że nie zaszła podstawa do wznowienia postępowania.
Poczynione tu uwagi bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.
Ostatecznie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.