III SA/Po 304/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2011-09-29
NSArolnictwoŚredniawsa
rolnictwopłatności bezpośredniedotacje unijneobszary o niekorzystnych warunkachARiMRdzierżawawznowienie postępowaniaKPAskarżący

WSA uchylił decyzje o odmowie przyznania płatności ONW z powodu wadliwego wznowienia postępowania i braku należytego wyjaśnienia przez organ kwestii pouczenia strony.

Skarżąca I. B. domagała się przyznania płatności ONW za 2007 rok. Po przyznaniu płatności, organ wznowił postępowanie, twierdząc, że skarżąca wydzierżawiła grunty i nie prowadziła działalności rolniczej. WSA uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że wznowienie postępowania było wadliwe, a organy nie wyjaśniły należycie, czy skarżąca była prawidłowo informowana o zasadach przyznawania płatności i konsekwencjach pobierania renty.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2007 rok. Po pierwotnym przyznaniu płatności, organ pierwszej instancji wznowił postępowanie administracyjne z urzędu, powołując się na nowe okoliczności faktyczne i dowody (umowa dzierżawy gruntów), które miały świadczyć o tym, że wnioskodawczyni nie spełniała warunków do otrzymania płatności. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów KPA, w tym zasad wyjaśniania stanu faktycznego i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił obie decyzje, stwierdzając, że wznowienie postępowania było wadliwe. Sąd wskazał, że organy nie wykazały w sposób należyty, że okoliczności dotyczące dzierżawy gruntów były nieznane organowi pierwszej instancji w dacie wydawania pierwotnej decyzji. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na brak wyjaśnienia, czy skarżąca była prawidłowo informowana o zasadach przyznawania płatności i konsekwencjach pobierania renty rolniczej, a także na potencjalną wątpliwość co do bezstronności pracownika ARiMR, który wydał decyzję po wznowieniu postępowania, a wcześniej był przesłuchiwany w sprawie dotyczącej skarżącej. Sąd uznał, że naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wznowienie postępowania było wadliwe, ponieważ organ nie wykazał w sposób należyty, że okoliczności dotyczące dzierżawy gruntów były nieznane organowi pierwszej instancji w dacie wydawania pierwotnej decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nie wykazał, iż fakt dzierżawy gruntów był nieznany organowi pierwszej instancji w dacie wydawania pierwotnej decyzji, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych wniosków i informacji udzielanych przez pracowników ARiMR.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

Dz.U. 2007 nr 68 poz 448 § § 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Określa warunki przyznawania płatności ONW, które są przyznawane wyłącznie producentowi rolnemu prowadzącemu działalność rolniczą na minimum 1 ha.

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.

k.p.a. art. 149 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o wznowieniu postępowania.

k.p.a. art. 150

Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej (wyjaśniania stanu faktycznego sprawy).

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 24 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 24 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do jego bezstronności.

PPSA art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postanowienie o wykonalności decyzji.

Ustawa z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa art. 10 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich art. 20 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wznowienie postępowania było wadliwe, ponieważ organ nie wykazał, że okoliczności dotyczące dzierżawy gruntów były nieznane organowi pierwszej instancji w dacie wydawania pierwotnej decyzji. Organ nie wyjaśnił należycie, czy skarżąca była prawidłowo informowana o zasadach przyznawania płatności i konsekwencjach pobierania renty rolniczej. Istnieją wątpliwości co do bezstronności pracownika ARiMR, który wydał decyzję po wznowieniu postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Zastosowanie wznowienia postępowania powinno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Nie chodzi przy tym o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności.

Skład orzekający

Barbara Koś

przewodniczący

Beata Sokołowska

sprawozdawca

Mirella Ławniczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 KPA) oraz zasady bezstronności pracownika organu (art. 24 § 3 KPA)."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przyznawania płatności rolnych i procedur administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są prawidłowe procedury administracyjne i rzetelne informowanie obywateli, nawet w kontekście rutynowych dopłat. Podkreśla znaczenie bezstronności urzędników.

Błędy urzędników kosztują rolników dopłaty? Sąd wyjaśnia, kiedy można wznowić postępowanie.

Dane finansowe

WPS: 393,8 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 304/11 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2011-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /przewodniczący/
Beata Sokołowska /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
par. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Sentencja
Dnia 29 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi I. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia r. nr w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 rok, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 czerwca 2010r.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
W dniu 20 kwietnia 2007 roku I. złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, w którym zadeklarowała działki ewidencyjne o numerach ... położone w województwie x, gmina x.
Decyzją z dnia 20 lutego 2008 roku, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyznał płatność ONW w łącznej wysokości 393,80 zł.
Pismem z dnia 25 maja 2009 roku Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa poinformowała Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe, że I. "w latach 2004-2008 nie użytkowała własnych gruntów rolnych, w związku z powyższym w okresie od 09.06.2004 r. do 31.12.2008 r. pobrała rentę rolniczą w pełnej wysokości" a więc nie była najprawdopodobniej uprawniona do pobierania dopłat bezpośrednich. Jednocześnie do pisma dołączono umowę dzierżawy zadeklarowanych do dopłat działek, z dnia 2 października 2000 roku, na okres 10 lat, oświadczenie T. z 19 maja 2009 roku, że osobiście uprawia działki objęte umową dzierżawy oraz oświadczenie I. z dnia 19 maja 2009 roku, potwierdzające, że T. uprawia grunty objęte umową dzierżawy i jest płatnikiem podatku gruntowego.
Postanowieniem dnia 19 maja 2010 roku , wydanym na podstawie art. 149 §1, art. 145 §1 pkt 5, art. 147 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z urzędu wznowił postępowanie administracyjne i wskazał, że wydając decyzję w dniu 20 lutego 2008 roku nie dysponował informacją o wydzierżawieniu przez wnioskodawczynię gruntów wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego.
Decyzją z dnia 14 czerwca 2010 roku, , wydaną na podstawie § 2, § 3 ust. 1, 2, 3, § 5 ust. 1 i 2, § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), Kierownik Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w uchylił decyzję z 20 lutego 2008 r. i odmówił stronie przyznania płatności ONW, nakładając sankcje finansowe w wysokości 393,80 zł do potrącenia w ciągu kolejnych 3 lat kalendarzowych.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wnioskodawczyni nie spełniała warunków przyznania płatności do gruntów wymienionych we wniosku o przyznanie płatności, ponieważ nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadziła działalności rolniczej. Zatem decyzja przyznająca jej płatności wydana została z naruszeniem prawa. Zaznaczył, że w niniejszej sprawie przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego stanowiło ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 §1 pkt 5 kpa).
W odwołaniu I. podniosła zarzut naruszenia art. 9 kpa, gdyż przy składaniu wniosku o przyznanie płatności nie została pouczona o tym, że nie może składać wniosku o dopłaty za grunty wydzierżawione. Jednocześnie wskazała, że wnioski za lata 2004-2005 były wypełniane osobiście przez obecnego Kierownika Biura ARiMR M. Za lata 2006-2007 wnioski były wypełnianie przez pracowników Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Z., a za rok 2008 w biurze organu I instancji przez p. B.
Odwołująca podniosła również, że niezgodne z prawdą jest stwierdzenie, że organ administracyjny na skutek pisma z dnia 25 maja 2009 roku, pochodzącego od KRUS dowiedział się, że odwołująca się wydzierżawiła grunty, na które zostały jej przyznane płatności, gdyż ona sama w dniu 18 maja 2009 roku poinformowała ARiMR, o tym, że brat jej męża dzierżawi stanowiące jej własność grunty rolne. Zaznaczyła również, że błędne jest ustalenie organu, iż pobiera rentę od 2004 roku, gdyż rentę otrzymywała od 2 października 2000 roku. Ponadto wskazała na brak pouczeń na każdym etapie prowadzonego postępowania oraz skomplikowaną istotę sprawy, które spowodowały, że w jej opinii odpowiedzialność za zaistniały stan rzeczy ponosi organ rozpatrujący wnioski, a nie beneficjenci pomocy nie mający dostatecznej wiedzy w tym zakresie.
Decyzją z dnia 10 lutego 2011 roku, , wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634) oraz w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawową przesłanką uzyskania płatności ONW jest wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do dopłat działkach rolnych. Po przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego nie jest możliwe przyznanie płatności ONW podmiotowi, który pozbawił się posiadania działki. Celem płatności jest bowiem przyznanie producentowi rolnemu środków pieniężnych na pokrycie kosztów działalności rolniczej w danym okresie. Do otrzymania dopłat istotne jest faktyczne, rolnicze użytkowanie wskazanych działek, a niewystarczające jest dysponowanie statusem ich posiadacza czy właściciela.
I. potwierdziła, iż w 2000 roku zawarła umowę dzierżawy z T., co oznacza, że nie była posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych w 2007 roku. Organ odwoławczy podkreślił również, że informacje na temat zasad przyznawania płatności obszarowych są przekazywane przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z treścią broszury informacyjnej pt. "Dopłaty bezpośrednie dla rolników - jak je uzyskać?", z której wynika, iż z wnioskiem o przyznanie dopłaty występuje ten, kto rzeczywiście użytkuje daną działkę rolną. Natomiast w przypadku wątpliwości związanych z przyznawaniem płatności bezpośrednich i innych instrumentów pomocowych informacji udzielali również przeszkoleni pracownicy Ośrodków Doradztwa Rolniczego oraz Izb Rolniczych, a także inne ośrodki, czy też firmy zajmujące się doradztwem rolniczym. Organ zanegował również twierdzenie strony, że nie były przeprowadzane systematycznie żadne szkolenia w zakresie zasad przyznawania dopłat, o czym świadczą listy obecności przeprowadzanych spotkań informacyjno-promocyjnych.
Ponadto wskazał też, że I. jako wnioskodawczyni każdorazowo swym podpisem poświadczała prawdziwość danych na wniosku o przyznanie płatności oraz potwierdzała zaznajomienie się z zasadami przyznawania płatności do gruntów rolnych.
Mając powyższe na uwadze organ II instancji stwierdził, że I. nie spełniała warunków do przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 rok, a decyzja wydana w przedmiocie przyznania płatności ONW była nieprawidłowa.
W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, I. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając im naruszenie art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa oraz art. 12 §1 kpa poprzez brak ich zastosowania i całkowite pominięcie ich treści w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: ... na okoliczność braku kampanii informacyjnej w latach 2004 – 2005 we wsi dotyczącej uprawnień do otrzymywania dopłat z Unii Europejskiej. Jednocześnie wniosła o dopuszczenie przeprowadzenia dowodu z dokumentów w postaci: pisma z dnia 7 lipca 2009 roku, pisma z dnia 16 grudnia 2010 roku, prawomocnego postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia 18 maja 2008 roku o umorzeniu śledztwa na okoliczność braku wiedzy skarżącej odnośnie tego, kto jest uprawniony do otrzymywania przedmiotowych dopłat.
W uzasadnieniu skargi I. podniosła, że został naruszony jej interes prawny, ponieważ pracownicy ARiMR nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za swoje błędy, a na nią nałożone zostały z tego tytułu sankcje. Zakwestionowała również rzetelność i fachowość pracowników Agencji wskazując, że składała wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w dobrej wierze, działając w zaufaniu do organów administracji, a mimo to była informowana, że bez znaczenia jest kto składa wniosek o dopłaty (właściciel gruntu czy dzierżawca) pod warunkiem, że taki wniosek będzie złożony tylko jeden raz. Skarżąca podniosła również, że w tym czasie pracownikiem Biura Powiatowego ARiMR był R., a w latach 2004-2005 wnioski o przyznanie płatności pomagał jej wypełnić pracownik Biura Powiatowego ARiMR– M. Skarżąca stwierdziła, że wydanie decyzji organu I instancji poprzedzone było zebraniem materiału dowodowego, z którego wynikało, że skarżąca dzierżawi posiadane grunty. Jednocześnie zaznaczyła, że organ I instancji miał obowiązek wnikliwie zbadać stan faktyczny, w oparciu o który wydał decyzję o przyznaniu dopłat, czyli także informację udzieloną odnośnie wydzierżawienia gruntów z powodu jej choroby i złego stanu zdrowia. W jej ocenie przyczyną zaistniałego stanu rzeczy była niewłaściwie udzielona informacja przez pracownika ARiMR dotycząca przepisów i procedur, a także nieprawidłowa ocena okoliczności faktycznych w jej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie I. zakwestionowała zasadność uznania przez organ, po wznowieniu postępowania, że przyznanie jej dopłat z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 rok nastąpiło z naruszeniem prawa, co skutkować winno uchyleniem decyzji i odmową przyznania płatności ONW.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 kpa. Wskazana instytucja stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534 ). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, stąd też zastosowanie wznowienia postępowania powinno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.
Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę lub przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.
W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 20 lutego 2008r. przyznał płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w kwocie 393,80 zł za 2007 rok. Organ ten uznał, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki wskazane w § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), w myśl których płatności ONW przyznawane są wyłącznie producentowi rolnemu, prowadzącemu działalność rolniczą według odpowiednich wymagań na obszarze minimum 1 ha.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08, lex nr 563485; wyrok WSA w Łodzi z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 172/09, lex nr 550508; wyrok WSA w Opolu z 25 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Op 387/08, lex nr 531101 ).
Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji postanowieniem z dnia 19 maja 2010 r. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5, art. 147 i art. 150 kodeksu postępowania administracyjnego wznowił z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu tego postanowienia powołał się na podstawę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa i wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydając decyzję nie dysponował informacją o wydzierżawieniu przez wnioskodawczynię gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Następnie, postanowieniem z dnia 20 maja 2010 r. organ ten powołał jako dowody w postępowaniu wznowieniowym: umowę z dnia 2 października 2000 r. o wydzierżawieniu gruntów na okres 10 lat oraz oświadczenia stron umowy z dnia 19 maja 2009 roku potwierdzające zawarcie umowy oraz użytkowanie zgodnie z nią gruntów rolnych, których dotyczył wniosek o płatność. W ocenie organu I instancji powyższe dokumenty miały dowodzić, iż wnioskodawczyni w momencie wydawania decyzji nie była użytkownikiem spornego gospodarstwa, ani nie prowadziła w nim działalności rolniczej.
Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art.145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733).
Na podstawie ustaleń, poczynionych przez organy administracji, należy zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji, że fakt oddania w dzierżawę spornych gruntów osobie trzeciej na mocy umowy z dnia 2 października 2000 r. w zamian za świadczenie z KRUS oraz oświadczenie strony o faktycznym nieużytkowaniu rolniczym gruntów od 2000 r. stanowiły (odpowiednio) okoliczność i dowód istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkujący bezpośrednio kwestię spełniania przesłanki do otrzymania wnioskowanych płatności). Jednakże z akt administracyjnych sprawy nie wynika, czy organy obu instancji zasadnie uznały, iż fakt oddania w dzierżawę gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności był okolicznością nieznaną organowi I instancji w dacie wydawania przez niego decyzji z dnia 20 lutego 2008 r. Już w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podnosiła bowiem, że wniosek o dopłaty za lata 2004 - 2005 był wypełniany przez obecnego Kierownika Biura Powiatowego AR i MR M., którą informowała o wydzierżawieniu gruntów objętych wnioskiem. Z kolei za lata 2006-2007 wnioski były wypełnianie przez pracowników Ośrodka Doradztwa Rolniczego, a za rok 2008 w biurze organu I instancji przez p. B. Skarżąca konsekwentnie (w odwołaniu i pismach) twierdziła, że nikt w trakcie wieloletniego procederu wypełniania i składania wniosków o płatności nie poinformował jej o tym, że pobieranie świadczenia rentowego w pełnej wysokości jest przeszkodą w uzyskaniu wnioskowanych płatności. Organ nie ustalił i nie wyjaśnił, czy I. informowała osoby wypełniające wnioski, że pobiera rentę rolniczą, czy nie była w ogóle pouczana czy też została pouczana błędnie o konsekwencjach składania wniosków w sytuacji jednoczesnego pobierania powyższego świadczenia w pełnej wysokości.
Jeżeli bowiem skarżąca uzyskiwała błędne informacje od pracowników Ośrodka Doradztwa Rolniczego to rzeczą organu odwoławczego było dokonanie odpowiednich ustaleń faktycznych na okoliczność współpracy strony z tymi organami, poprzez przesłuchanie samej skarżącej, wskazanych przez nią pracowników organu oraz wskazywanych świadków rozmów prowadzonych w kwestii ubiegania się o dopłaty. Już bowiem w piśmie z dnia 7 lipca 2009 r. I. wskazała, że gdy była w ARiMR a następnie w Ośrodku Doradztwa Rolniczego nikt jej nie informował, że nie może pobierać dopłat, gdy jest rencistką. Brak wyjaśnień organu odwoławczego w tym zakresie uniemożliwia sądową kontrolę zasadności stwierdzenia w niniejszej sprawie istnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nie wiadomo bowiem w istocie, czy organ miał faktyczne podstawy do skorzystania z tego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego i w konsekwencji do uchylenia decyzji z dnia 20 lutego 2008 r. i odmowy przyznania skarżącej płatności ONW.
Jednocześnie dodatkowo podnieść należy, iż decyzja organu I instancji z dnia 14 czerwca 2010 r. została podpisana przez M., pełniącą obowiązki Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa .
Jakkolwiek z art. 24 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika, by z tego powodu M. podlegała wyłączeniu od udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją to biorąc pod uwagę fakt, że pracownik ten przed wydaniem decyzji I instancyjnej przesłuchiwany był w postępowaniu prowadzonym przeciwko I. również na okoliczność tego czy wiedziała o wydzierżawieniu działek objętych wnioskiem o dopłaty (por. Postanowienie Prokuratury Rejonowej o umorzeniu śledztwa, sygn. akt Ds. 422/10 załączone do akt administracyjnych), rozważenia wymagało czy nie zachodzi przesłanka wyłączenia wymieniona w art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiącego, że "Bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika". Skoro bowiem M. przyznała, że wypełniała wniosek skarżącej i na tę okoliczność przesłuchiwana była w Prokuraturze Rejonowej w sprawie toczącej się przeciwko I. oraz przyznała, że rozmawiała ze skarżącą o toczącym się postępowaniu (notatki służbowe), a później wydawała decyzję, której przesłankę stanowiło ustalenie czy fakt zawarcia umowy dzierżawy był znany organowi, rozważenia wymagało czy nie zachodzą wątpliwości co do jej bezstronności. W Komentarzu do wskazanego przepisu wyjaśniono, że "Nie chodzi przy tym o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności. Nie jest zatem konieczne uprawdopodobnienie, że pracownik będzie stronniczy w załatwieniu sprawy ze względu na daną okoliczność, lecz wystarczy, że okoliczność ta powoduje powstanie wątpliwości co do jego bezstronności, a zatem nie jest pewne i jasne, czy pracownik wykona swoje uprawnienia procesowe w sposób bezstronny. Przyczyna wyłączenia pracownika została zatem określona szeroko, bowiem umożliwia wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie istnienia wątpliwości, a zatem niekoniecznie uzasadnionych co do jego bezstronności." (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 195).
Powyższe zaniechania procesowe organu oznaczały naruszenie art. 7 (zasady wyjaśniania stanu faktycznego sprawy), art. 8 (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 107 § 3 kpa. Jak już wskazano powyżej, zastosowanie nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania powinno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Obowiązek ten dotyczy m. in. wszechstronnego wyjaśniania przyczyn wznowienia, które może prowadzić ostatecznie do negatywnych dla strony skutków materialnoprawnych, co powinno nastąpić z poszanowaniem gwarancji zapewnienia bezstronnego rozpoznania sprawy.
Biorąc pod uwagę wskazane wyższej okoliczności należało uznać, iż decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 5 kpa), mającym wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 107 § 3 kpa oraz art. 24 §3 kpa) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzje te podlegały zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wykonalności decyzji postanowiono zaś w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI