III SA/Po 303/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-10-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo administracyjnepostępowanie administracyjnedoręczeniapandemia COVID-19wznowienie postępowaniacofnięcie uprawnieńprawo jazdysądy administracyjneKPA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie uchylenia decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami, uznając, że postępowanie nie zakończyło się ostateczną decyzją z powodu nieprawidłowego doręczenia w okresie pandemii.

Skarżący J.R. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami, argumentując, że nie brał udziału w pierwotnym postępowaniu z powodu pandemii i nieprawidłowego doręczenia decyzji. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając ją za ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że decyzja cofająca uprawnienia nie mogła stać się ostateczna z powodu wadliwego doręczenia w okresie obowiązywania przepisów pandemicznych ograniczających fikcję doręczenia.

Sprawa dotyczyła skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty W. o odmowie uchylenia decyzji cofającej skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Skarżący domagał się wznowienia postępowania, twierdząc, że nie mógł wziąć udziału w pierwotnym postępowaniu z powodu pandemii i nieprawidłowego doręczenia decyzji. Organy administracji uznały, że decyzja cofająca uprawnienia stała się ostateczna, ponieważ skarżący odebrał ją osobiście w 2021 roku i nie wniósł odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że decyzja cofająca uprawnienia z maja 2020 r. nie mogła stać się ostateczna w okresie pandemii z powodu ograniczeń w stosowaniu doręczenia zastępczego (art. 98 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2020 r.). Zmiany wprowadzone ustawą z 24 lipca 2020 r. nie pozwoliły na uznanie decyzji za doręczoną w sposób prawidłowy w tamtym okresie. Sąd stwierdził, że doręczenie decyzji nastąpiło faktycznie dopiero 2 sierpnia 2021 r., a wniosek o wznowienie postępowania złożony przez skarżącego powinien zostać potraktowany jako odwołanie, jeśli został złożony w terminie. Sąd podkreślił, że organy powinny uwzględniać intencję strony i dbać o jej słuszny interes, kwalifikując pisma procesowe zgodnie z etapem postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja administracyjna nie może stać się ostateczna w sposób prawidłowy, jeśli doręczenie nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii i ograniczeń w doręczeniach, a strona nie miała możliwości skutecznego udziału w postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące doręczeń w okresie pandemii (art. 98 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. oraz zmiany wprowadzone ustawą z 24 lipca 2020 r.) uniemożliwiały uznanie decyzji za doręczoną w sposób skuteczny, jeśli strona nie mogła wziąć udziału w postępowaniu. Doręczenie zastępcze w tym okresie było ograniczone, a późniejsze przepisy nie pozwoliły na uznanie decyzji za doręczoną w sposób prawidłowy w kontekście stanu faktycznego sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka do wznowienia postępowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia.

k.p.a. art. 44 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie zastępcze.

k.p.a. art. 129 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do wniesienia odwołania.

k.p.a. art. 16 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja decyzji ostatecznej.

k.p.a. art. 42 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczanie pism w lokalu organu.

ustawa z 16 kwietnia 2020 r. art. 98 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2

Ograniczenia w uznawaniu pism za doręczone w okresie stanu epidemii.

ustawa z 16 kwietnia 2020 r. art. 98 § ust. 2 pkt 4 lit. d

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2

Wyłączenie stosowania art. 98 ust. 1 do przesyłek wysyłanych przez organ administracji publicznej (po zmianie).

ustawa z 24 lipca 2020 r. art. 5

Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw

Zmiana art. 98 ustawy z 16 kwietnia 2020 r.

ustawa z 24 lipca 2020 r. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw

Uznanie za doręczone przesyłek niedoręczonych przed dniem wejścia w życie ustawy z 24 lipca 2020 r.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

ustawa z 24 lipca 2020 r. art. 13

Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw

Termin wejścia w życie ustawy.

ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Obliczanie terminu wejścia w życie aktu normatywnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja cofająca uprawnienia nie mogła stać się ostateczna z powodu wadliwego doręczenia w okresie pandemii, co uniemożliwiło skarżącemu udział w postępowaniu. Wniosek o wznowienie postępowania złożony w terminie otwartym do wniesienia odwołania powinien być traktowany jako odwołanie.

Odrzucone argumenty

Organy administracji uznały, że decyzja cofająca uprawnienia stała się ostateczna, ponieważ skarżący odebrał ją osobiście w 2021 r. i nie wniósł odwołania.

Godne uwagi sformułowania

sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wznowienie postępowania administracyjnego możliwe jest wyłącznie w sytuacji gdy decyzja, która ma być poddana temu trybowi szczególnemu, posiada przymiot ostateczności. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. nieodebranych pism [...] nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie otwartym do wniesienia odwołania należy traktować jako odwołanie. Organ powinien uwzględnić intencję strony, a nie literalną treść pisma, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi obywatela.

Skład orzekający

Izabela Paluszyńska

przewodniczący

Walentyna Długaszewska

sprawozdawca

Piotr Ławrynowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu administracyjnym w okresie pandemii COVID-19 oraz zasady traktowania wniosku o wznowienie postępowania jako odwołania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów wprowadzonych w związku z pandemią, które mogły ulec zmianie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy pandemiczne wpłynęły na procedury administracyjne i jak sądy interpretują zasady doręczeń w sytuacjach wyjątkowych. Pokazuje również znaczenie intencji strony w postępowaniu administracyjnym.

Pandemia pokrzyżowała plany urzędnikom: sąd uchylił decyzję o cofnięciu prawa jazdy z powodu wadliwego doręczenia.

Dane finansowe

WPS: 680 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 303/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 9, art. 16 par. 1, art. 42 par. 2, art. 44 par. 3, art. 129 par. 2, art. 145 par. 1 i art. 151 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1423
art. 5, art. 11 ust. 1 i art. 13 pkt 5
Ustawa z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Dnia 4 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2022 roku sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dot. cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami, po wznowieniu postpowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia 19 listopada 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 680,- (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty W. z 19 listopada 2021 r. o odmowie uchylenia decyzji tego organu z 13 maja 2020 r. o cofnięciu J.R. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1 i B.
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano:
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i art. 42 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a.",
- art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 695 ze zm.), dalej: "ustawa z 16 kwietnia 2020 r.",
- art. 5 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1423), dalej: "ustawa z 24 lipca 2020 r.".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje.
W dniu 13 sierpnia 2021 r. strona skierowała do Starosty W. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 13 maja 2020 r. o cofnięciu stronie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1 i B.
W uzasadnieniu wniosku powołano się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. dopuszczającą wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. We wniosku wskazano, że strona nie mogła brać udziału w postępowaniu, gdyż z powodu wprowadzonego zakazu w ruchu lotniczym w związku epidemią COVID-19 nie mogła wrócić do kraju z I.
Starosta W. postanowieniem z 27 października 2021 r. wznowił postępowanie w sprawie, a decyzją z 19 listopada 2021 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z 13 maja 2020 r. o cofnięciu stronie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1 i B. W uzasadnieniu decyzji podano, że strona powzięła informację o prowadzonym postępowaniu 2 sierpnia 2021 r., kiedy decyzja z 13 maja 2020 r. o cofnięciu uprawnień nie była jeszcze ostateczna. Strona miała zatem prawa wnieść odwołanie od tej decyzji do 16 sierpnia 2021 r., z którego nie skorzystała, więc decyzja stała się ostateczna 17 sierpnia 2021 r.
Strona wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z 19 listopada 2021 r. wskazując, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. warunkiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania jest skuteczne doręczenie decyzji stronie. Wobec bezskuteczności doręczenia stronie z powodu niepodjęcia korespondencji w terminie i pozostawienia korespondencji w placówce operatora pocztowego do 1 czerwca 2021 r. [powinno być - do 1 czerwca 2020 r.] dokonano doręczenia zastępczego w trybie art. 44 § 1 K.p.a. Decyzja z 13 maja 2020 r. została zatem doręczona 1 czerwca 2020 r. i tym samym rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, który upłynął 15 czerwca 2020 r. Skoro zaś strona, przebywając poza granicami kraju i brakiem możliwości powrotu z uwagi na wprowadzone ograniczenia epidemiologiczne, nie miała możliwości skutecznego uczestniczenia w postępowaniu, to zastosowanie art. 145 § 1 pkt 4 jest uzasadnione, a organ orzekający winien uchylić (w ramach postępowania wznowieniowego) własną decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi i ponownie przeprowadzić stosowne postępowanie.
Organ odwoławczy stwierdził, co następuje.
Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów.
Powyższy przepis obowiązywał do 19 sierpnia 2020 r., co wynika z art. 5 ustawy z 24 lipca 2020 r. stanowiącym, że w ustawie z 16 kwietnia 2020 r. w art. 98 w ust. 2 w pkt 4 w lit. c kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. d w brzmieniu: "d) organ administracji publicznej", a w art. 11 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2020 r. stwierdza się, że przesyłki, o których mowa w art. 98 ust. 2 pkt 4 lit. d ustawy z 16 kwietnia 2020 r., niedoręczone przed dniem wejścia w życie ustawy z 24 lipca 2020 r., uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy z 24 lipca 2020 r. Powyższe uregulowania weszły w życie 20 sierpnia 2020 r.
Jak wynika z tych przepisów doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. w postępowaniach administracyjnych nie obowiązywała między 18 kwietnia 2020 r. a 20 sierpnia 2020 r.
Przedmiotem rozpatrzenia odwołania od zakwestionowanej przez stronę decyzji z dnia 19 listopada 2021 r. jest prawidłowość jej wydania w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.
Stosownie do art. 149 § 1 K.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, a postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2).
Według art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. organ, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 K.p.a.
Strona we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty W. z 13 maja 2020 r. powołała się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. stanowiącą, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji słusznie uznał, że przesłanka ta nie nastąpiła i brak jest podstaw do zmiany decyzji z 13 maja 2020 r.
Mając na względzie wskazane wyżej przepisy dotyczące ograniczeń w stosowaniu instytucji doręczenia zastępczego, argumentacja strony odnośnie uprawomocnienia się decyzji z 13 maja 2020 r. już 15 czerwca 2020 r. jest nieuzasadniona. Obowiązujący wówczas art. 98 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. stanowił, że na czas trwania zagrożenia epidemiologicznego lub stanu pandemii art. 44 § 1 K.p.a. nie może być stosowany. Ten stan prawny został zmieniony dopiero ustawą z 24 lipca 2020 r., w której wprowadzono przepis dotyczący dodania do wyjątków stosowania ustawy z 16 kwietnia 2020 r. organów administracji państwowej i uchylający zakaz stosowania fikcji doręczenia.
Wobec tego nie ma racji strona twierdząc, że miała możliwość wniesienia odwołania tylko do 15 czerwca 2020 r., bowiem skoro decyzja nie została doręczona, nie mogła stać się ostateczna, a tym samym postępowanie w sprawie nie zostało zakończone.
Strona odebrała decyzję z 13 maja 2020 r. osobiście 2 sierpnia 2021 r. (art. 42 § 2 K.p.a.), potwierdzając jej odbiór własnoręcznym podpisem i od następnego dnia (3 sierpnia 2021 r.) zaczął bieg 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Strona odwołania nie wniosła.
Strona wniosła do Sądu skargę na decyzję organu odwoławczego zarzucając naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2020 r. oraz art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. przez błędne uznanie, że decyzja Starosty W. z 13 maja 2020 r. o cofnięciu uprawnień stronie do kierowania pojazdami nie była ostateczna w dniu faktycznego jej odbioru przez skarżącego w siedzibie organu.
Jedynie z ostrożności procesowej zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1, art. 128 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. przez niezakwalifikowanie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty W. z 13 maja 2020 r. jako odwołania, co skutkowało błędnym uznaniem, że skarżący miał prawo wziąć udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji, lecz z prawa tego nie skorzystał.
Skarżący wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji;
2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, co następuje.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2020 r. przesyłki, które nie zostały doręczone przed dokonaną 20 sierpnia 2021 r. zmianą art. 98 ust. 2 pkt 4 ustawy z 16 kwietnia 2020 r., uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy z 24 lipca 2020 r. O ile zatem skarżący mógł błędnie oznaczyć początek biegu terminu na wniesienie odwołania od decyzji o cofnięciu uprawnień, nie sposób podzielić stanowiska organów, jakoby początek biegu tego terminu rozpoczął się dopiero 3 sierpnia 2021 r. i umożliwiał skarżącemu zajęcie stanowiska w sprawie.
Wspomniana ustawa z 24 lipca 2020 r. weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 13 tej ustawy). Ogłoszono ją w Dzienniku Ustaw 20 sierpnia 2020 r., a zatem weszła w życie 4 września 2020 r. Oznacza to, że decyzja z 13 maja 2020 r., jako że nie została odebrana mimo dwukrotnej awizacji, mogła być zaskarżona odwołaniem w terminie 14 dni, liczonym od 5 września 2020 r. A zatem, wbrew twierdzeniu organów, na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania decyzja, której ów wniosek dotyczył, była już decyzją ostateczną.
Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, w nocy z 31 lipca 2021 r. na 1 sierpnia 2021 r., miała miejsce interwencja policyjna z udziałem skarżącego, w wyniku której zatrzymano mu dokument stwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami. Skarżący nie mógł zatem brać czynnego udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z 13 maja 2020 r., gdyż nie wiedział o tym, że zostało ono wszczęte. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się na art. 11 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2020 r., ale organ nie doszedł do powyższej konkluzji, lecz ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że tzw. fikcja doręczenia z art. 44 § 4 K.p.a. nie obowiązywała między 18 kwietnia 2020 r. a 20 sierpnia 2020 r., czym naruszył on art. 107 § 3 K.p.a., a w konsekwencji także zasady prowadzenia postępowania wynikające z art. 8 i art. 11 K.p.a.
Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez sąd, że dzień faktycznego odbioru przez skarżącego decyzji z 13 maja 2020 r. stanowił początek biegu terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, któremu skarżący rzekomo uchybił, wskazano, że w takiej sytuacji organy powinny potraktować wniosek o wznowienie postępowania jako odwołanie, gdyż wniosek ten złożono w terminie do wniesienia odwołania. Ponadto, decyzja o cofnięciu uprawnień wywołała określone w niej skutki jeszcze na długo przed dniem jej faktycznego odbioru i polegały one na zatrzymaniu skarżącemu dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami. Jeżeli zatem uznać, że z powodu nieobowiązywania tzw. fikcji doręczenia w między 18 kwietnia 2020 r. a 20 sierpnia 2020 r. decyzja z 13 maja 2020 r. nie mogła być do 2 sierpnia 2021 r. uznana za doręczoną, to zgodnie z art. 109 § 1 K.p.a. nie powinna ona była wywołać żadnych skutków. W konsekwencji, wobec zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, mógł on pozostawać w usprawiedliwionym błędzie co do przysługujących mu praw i sytuacji prawnej, co jednocześnie zobowiązywało organ pierwszej instancji do udzielenia mu niezbędnych wskazówek (art. 9 K.p.a. ). Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, o której wspomniał organ pierwszej instancji, że skarżący podejmował czynności, z których wynikało, że przyjmuje do wiadomości decyzję o cofnięciu uprawnień, gdyż realizacja obowiązku organu z art. 9 K.p.a. jest niezależna od faktycznie podejmowanych przez stronę działań.
Skarżący zauważył, że pismem z 9 września 2021 r. Starosta W. uznał wniesiony do niego wniosek o wznowienie postępowania za odwołanie i przekazał je z aktami sprawy organowi odwoławczemu. Ten jednak w piśmie z 8 października 2021 r. poinformował o przekazaniu z powrotem organowi pierwszej instancji wniosku skarżącego ze wskazaniem, że powinien on zostać rozpoznany zgodnie z jego literalnym żądaniem, co organ pierwszej instancji uczynił.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem zaskarżenia jest wydana w postępowaniu wznowieniowym decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie uchylenia decyzji tego organu z 13 maja 2020 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1 i B.
Organy orzekły na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym organ, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia (art. 149 § 2 K.p.a.), stwierdzając brak podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia tej decyzji.
Istotne w kontrolowanej sprawie jest to, że zgodnie z art. 145 § 1 K.p.a. postępowanie wznawia się jedynie wtedy, gdy zostało ono zakończone decyzją ostateczną. "Wznowienie postępowania administracyjnego możliwe jest wyłącznie w sytuacji gdy decyzja, która ma być poddana temu trybowi szczególnemu, posiada przymiot ostateczności. Zasadą jest bowiem reguła niekonkurencyjności środków zaskarżenia i dróg weryfikacji decyzji administracyjnej. W przeciwnym razie wznowienie postępowania prowadziłoby do jego konkurencji z odwołaniem (M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 145).
Postanowieniem z 27 października 2021 r. Starosta W. wznowił na żądanie strony postępowanie zakończone decyzją z 13 maja 2020 r. uznając, że jest ona ostateczna, a w decyzji z 19 listopada 2020 r., utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, uznano jednak, że decyzja ta nie jest ostateczna, gdyż w dniu złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegł termin do wniesienia odwołania od doręczonej 2 sierpnia 2021 r. skarżącemu decyzji, która wskutek jego niewniesienia stała się ostateczna 17 sierpnia 2021 r.
Kluczowe zatem było stwierdzenie, czy decyzja z 13 maja 2020 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kat. AM, B1 i B, była ostateczna w dniu złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W tym celu należało ustalić, po pierwsze, kiedy decyzja stała się ostateczna, a po drugie - kiedy złożono wniosek o wznowienie postępowania.
Odnosząc się do tej pierwszej kwestii należy podnieść, że decyzja ostateczna to decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 zd. pierwsze K.p.a.).
Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów.
Termin odbioru decyzji z 13 maja 2020 r. określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu epidemii, który obowiązywał od 20 marca 2020 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.). W czasie obowiązywania stanu epidemii zatem ani przed upływem 14 dni od dnia jego zniesienia, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2020 r., nie można było uznać za doręczoną skarżącemu decyzji z 13 maja 2020 r.
Na podstawie art. 5 w zw. z art. 13 pkt 5 ustawy z 24 lipca 2020 r. w dniu 20 sierpnia 2020 r. weszła jednak w życie zmiana art. 98 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. polegająca na dodaniu do tego ustępu lit. d stanowiąc, że przepisu art. 98 ust. 1 [wyłączającego możliwość uznania przesyłki za doręczoną] nie stosuje się do przesyłek wysyłanych przez organ administracji publicznej.
Z kolei art. 11 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2020 r. stanowi, że przesyłki, o których mowa w art. 98 ust. 2 pkt 4 lit. d ustawy z 16 kwietnia 2020 r., niedoręczone przed dniem wejścia w życie ustawy z 24 lipca 2020 r. [czyli również decyzja z 13 maja 2020 r.], uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy z 24 lipca 2020 r.
Zgodnie z art. 13 ustawy z 24 lipca 2020 r. wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia tej ustawy.
Stosownie z kolei do art. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1461) przy obliczaniu terminu wejścia w życie aktu normatywnego określonego w dniach nie uwzględnia się dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przypadków, gdy akt normatywny wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Skoro zatem ustawa z 24 lipca 2020 r. wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia jej, a ogłoszono ją 20 sierpnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1423), przy obliczaniu terminu jej wejścia w życie nie uwzględnia się dnia ogłoszenia (czyli 20 sierpnia 2020 r.). Oznacza to, że weszła ona w życie 4 września 2020 r.
Zgodnie więc z art. 11 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2020 r. przesyłkę zawierającą decyzję z 13 maja 2020 r. można byłoby uznać za doręczoną po upływie 14 dni od wejścia w życie tej ustawy, czyli 18 września 2020 r.
Niemniej jednak w realiach kontrolowanej sprawy nie można uznać, że decyzja z 13 marca 2020 r. została skarżącemu doręczona 18 września 2020 r. Przyczyną tego stanu rzeczy jest okoliczność, że wysłana na adres skarżącego przesyłka zawierająca decyzję z 13 maja 2020 r. została awizowana tylko jednokrotnie 15 maja 2020 r., a następnie 1 czerwca 2020 r. zwrócono ją do nadawcy. Nie pozwala to uznać, że można zastosować doręczenie zastępcze w trybie art. 98 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2020 r., gdyż art. 44 § 3 K.p.a. stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2 [czyli po pierwszym jej awizowaniu], pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Skoro zaś przesyłki nie awizowano powtórnie, nie można uznać, że została skutecznie doręczona.
W tym stanie rzeczy zasadne jest przyjęcie doręczenia przesyłki 2 sierpnia 2021 r. w trybie art. 42 § 2 K.p.a. stanowiącego, że pisma mogą być doręczane w lokalu organu administracji publicznej. Jak wyżej wskazano, skarżącemu doręczono decyzję z 13 maja 2020 r. właśnie 2 sierpnia 2020 r., na dowód czego złożył on stosowną adnotację, którą opatrzył tą datą i swoim podpisem.
Powyższe oznacza, że rację mają organy twierdząc, że decyzję z 13 maja 2020 r. doręczono skarżącemu 2 sierpnia 2021 r.
Stosownie do art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skoro zatem powyższą decyzję doręczono stronie 2 sierpnia 2021 r., czternastodniowy termin do wniesienia od niej odwołania biegł od 3 sierpnia 2020 r. do 16 sierpnia 2020 r.
Jak już wyżej wspomniano, wznowienie postępowania jest możliwe jedynie w przypadku takiego postępowania, które zostało zakończone decyzją ostateczną, czyli taką, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 zd. pierwsze K.p.a.). W innym przypadku bowiem (decyzji nieostatecznych) weryfikacja orzeczeń organów następuje nie w trybie nadzwyczajnym, lecz zwykłym, przez wniesienie przez stronę odwołania i rozpatrzenie go przez organ odwoławczy.
W tym kontekście dla rozstrzygnięcia ma znaczenie też druga kwestia - kiedy złożono wniosek o wznowienie postępowania. Na znajdującym się w aktach sprawy wniosku o wniosku o wznowienie postępowania (k. 27) widnieje odcisk pieczęci Starostwa Powiatowego w W. z adnotacją o wpłynięciu tego wniosku 20 sierpnia 2021 r. Brak jednak informacji o tym, czy wniosek ten został złożony w urzędzie osobiście 20 sierpnia 2021 r. czy został nadany pocztą. W tym ostatnim przypadku, z oczywistych względów związanych z upływem czasu między nadaniem przesyłki a doręczeniem jej adresatowi, data nadania wniosku musiałaby być wcześniejsza niż data jego wpływu do urzędu. W kontekście jednak twierdzeń skarżącego o faktycznym dowiedzeniu się o wydaniu decyzji z 13 maja 2020 r. dopiero na przełomie lipca i sierpnia 2021 r. oraz złożeniu - w efekcie pozyskania wiedzy o wydaniu tej decyzji - wniosku o wznowienie postępowania, należy uznać, że wniosek ten został złożony po doręczeniu skarżącemu decyzji (czyli po 2 sierpnia 2021 r.).
Rzeczą organu pierwszej instancji ponownie rozpatrującego sprawę będzie ustalenie kiedy skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania. Jeżeli organ ustali, że nastąpiło to w terminie do wniesienia odwołania (między 3 sierpnia 2020 r. a 16 sierpnia 2020 r.), uzna ten wniosek za odwołanie od decyzji z 13 maja 2020 r. i poinformuje o tym skarżącego.
Sąd podziela bowiem wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie otwartym do wniesienia odwołania należy traktować jako odwołanie (por.: wyrok o sygn. akt II OSK 286/14). W powołanym orzeczeniu zasadnie wskazano ponadto, że organ powinien uwzględnić intencję strony, a nie literalną treść pisma, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi obywatela. Wynikający z art. 9 K.p.a. obowiązek organów administracji czuwania nad słusznym interesem strony przejawia się także w tym, że nawet w sytuacji, gdy sformułowane przez stronę żądanie podjęcia przez organ określonego działania wyrażono jednoznacznie co do jej intencji, organ powinien dostosować podejmowane przez siebie czynności do etapu toczącego się postępowania administracyjnego i dopuszczalnych w danym momencie środków prawnych, nawet jeżeli miałoby to prowadzić do odmiennej kwalifikacji prawnej pisma wniesionego przez stronę. Konsekwencją obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozytywności stron, zgodnie z którą to one decydują o tym, jaki rodzaj pisma wnoszą do organu, nie może być ponoszenie przez strony ujemnych skutków prawnych związanych z błędnie zakwalifikowanymi środkami zaskarżenia, niedopuszczalnymi w określonym stadium postępowania.
W tym kontekście należało uznać za uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tego względu zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I. sentencji wyroku.
W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na zasądzone koszty składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi i kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI