III SA/Po 303/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2011-09-29
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności ONWrolnictwodotacje unijneARiMRKodeks postępowania administracyjnegowznowienie postępowaniadzierżawarenta rolniczapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy niższych instancji.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności ONW na rok 2006 dla I. B., która zadeklarowała grunty rolne. Po pierwotnym przyznaniu płatności, postępowanie zostało wznowione z powodu ujawnienia umowy dzierżawy gruntów. Organy niższych instancji uchyliły pierwotną decyzję, odmawiając przyznania płatności. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA, w tym brak pouczeń i błędne ustalenia faktyczne. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone decyzje z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczących prawidłowego przeprowadzenia postępowania wznowieniowego i potencjalnego braku bezstronności jednego z urzędników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę I. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiającą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006. Sprawa rozpoczęła się od wniosku I. B. o przyznanie płatności, który został pierwotnie uwzględniony. Następnie, po otrzymaniu informacji od KRUS o pobieraniu przez I. B. renty rolniczej i dzierżawie gruntów, postępowanie zostało wznowione. Organy uznały, że I. B. nie prowadziła faktycznie działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach w 2006 roku, co było warunkiem przyznania płatności ONW. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów KPA, w tym art. 7, 8 i 9, kwestionując brak pouczeń co do możliwości pobierania renty i składania wniosków o dopłaty, a także zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i brak fachowości pracowników ARiMR. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Wskazał na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 KPA (wznowienie postępowania) oraz art. 24 § 3 KPA (wyłączenie pracownika). Sąd stwierdził, że organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy fakt dzierżawy gruntów był nieznany organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji, a także czy skarżąca otrzymywała prawidłowe informacje. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na potencjalne wątpliwości co do bezstronności pracownika ARiMR, który wcześniej uczestniczył w postępowaniu dotyczącym tej samej sprawy. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że zostały wydane z naruszeniem przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie wykazał w sposób wystarczający, że okoliczności dzierżawy gruntów były nieznane organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji, co uniemożliwia kontrolę sądową prawidłowości zastosowania trybu wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organ nie udowodnił, iż fakt dzierżawy gruntów był nieznany organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji, a skarżąca konsekwentnie podnosiła, że otrzymywała błędne informacje lub nie była pouczana o konsekwencjach dzierżawy w kontekście pobierania renty i dopłat.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania (pkt 5 - nowe okoliczności/dowody, pkt 3 - wyłączenie pracownika).

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

u.w.o.w. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

Podstawa odmowy przyznania płatności.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r, w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich art. 2 § 1

Definicja działalności rolniczej jako przesłanka przyznania płatności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady wyjaśniania stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 24 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Potencjalne naruszenie zasady bezstronności pracownika organu.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania z urzędu.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postanowienie o wykonalności decyzji.

u.ARiMR art. 10 § 1

Ustawa z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

u.ARiMR art. 10 § 2

Ustawa z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy niższych instancji, w szczególności brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego w kontekście wznowienia postępowania. Potencjalne naruszenie zasady bezstronności pracownika organu, który brał udział w postępowaniu przygotowawczym i wydał decyzję. Brak wystarczających ustaleń faktycznych co do tego, czy skarżąca była prawidłowo informowana o konsekwencjach dzierżawy gruntów w związku z pobieraniem renty.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów niższych instancji o braku faktycznego użytkowania gruntów przez skarżącą jako podstawa do odmowy przyznania płatności.

Godne uwagi sformułowania

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego. Nie chodzi przy tym o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności.

Skład orzekający

Barbara Koś

przewodniczący

Beata Sokołowska

członek

Mirella Ławniczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 KPA) oraz zasady bezstronności pracownika organu (art. 24 § 3 KPA). Dotyczy również kwestii przyznawania płatności rolnych i wymogów faktycznego użytkowania gruntów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami rolnymi i procedurą wznowienia postępowania. Interpretacja art. 24 § 3 KPA ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są prawidłowe procedury administracyjne i bezstronność urzędników, nawet w kontekście rutynowych spraw o dopłaty. Pokazuje też, jak skomplikowane mogą być procedury wznowienia postępowania.

Błędy urzędników i niejasne pouczenia kosztowały rolniczkę dopłaty. Sąd wskazał na naruszenie procedur.

Dane finansowe

WPS: 393,8 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 303/11 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2011-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /przewodniczący/
Beata Sokołowska
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7 art. 8 art. 24 par. 3 art. 107 par. 3 art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 2 lit. a lit. c art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 29 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi I. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2006 rok, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
W dniu 27 kwietnia 2006 roku I. B. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, w którym zadeklarowała działki ewidencyjne o numerach 419/1, 444, 449, 477, 341, położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...], o łącznej powierzchni 2,20 ha.
Decyzją z dnia [...] października 2006 roku, nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], przyznał I. B. płatność ONW w kwocie 393,80 zł.
Pismem z dnia 25 maja 2009 roku Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] poinformowała Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], że I. B. w latach 2004-2008 nie użytkowała własnych gruntów rolnych i w związku z powyższym w okresie od 9 czerwca 2004 roku do 31 grudnia 2008 roku pobrała rentę rolniczą w pełnej wysokości, a więc nie była najprawdopodobniej uprawniona do pobierania dopłat bezpośrednich. Jednocześnie do pisma dołączono umowę dzierżawy zadeklarowanych do dopłat działek z dnia 2 października 2000 roku, zawartą pomiędzy I. B. a T. B. na okres 10 lat, oświadczenie T. B. z 19 maja 2009 roku, że osobiście uprawia działki objęte umową dzierżawy, a także oświadczenie I. B. z dnia 19 maja 2009 roku, potwierdzające, że T. B. uprawia grunty objęte umową dzierżawy i jest płatnikiem podatku gruntowego.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], na podstawie art. 149 §1, art. 145 §1 pkt 5, art. 147 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wznowił postępowanie administracyjne i wskazał, że wydając decyzję w dniu 19 października 2006 roku nie dysponował informacją o wydzierżawieniu przez wnioskodawczynię gruntów wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kpa, art. 5 ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229,poz..2273 ze zm.), § 6 ust.1 w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r, w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz.657 ze zm.) uchylił z urzędu decyzję Nr [...] z dnia 24 października 2006r. w całości i odmówił przyznania I. B. płatności na rok 2006. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z § 2 ust.1 i 2 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowle ryb. Tym samym uwzględniając wszystkie dowody zebrane w sprawie organ przyjął, iż I. B. w dacie składania wniosku o dopłaty, jak i w dacie wydania decyzji przyznającej płatności nie prowadziła opisanej wyżej działalności na gruntach zadeklarowanych we wniosku na rok 2006. W związku z powyższym nie przysługiwała jej płatność z tytułu ONW na rok 2006.
W odwołaniu od tejże decyzji I. B. wskazała na naruszenie art. 9 kpa, gdyż przy składaniu stosownego wniosku o przyznanie płatności nie została pouczona o tym, że nie może składać wniosku o dopłaty za grunty wydzierżawione. Jednocześnie wskazała, że wnioski za lata 2004-2005 były wypełniane osobiście przez obecnego Kierownika Biura ARiMR M. B., natomiast wnioski na lata 2006-2007 przez pracowników Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...]. Podniosła również, że niezgodne z prawdą jest stwierdzenie, że organ administracyjny na skutek pisma z dnia 25 maja 2009 roku, pochodzącego od KRUS dowiedział się, że odwołująca się wydzierżawiła grunty, na które zostały jej przyznane płatności, gdyż ona sama w dniu 18 maja 2009 roku poinformowała ARiMR, o tym, że brat jej męża dzierżawi stanowiące jej własność grunty rolne. Zaznaczyła również, że błędne jest ustalenie organu, że pobiera rentę od 2004 roku, gdyż rentę otrzymywała od 2 października 2000 roku. Ponadto wskazała na brak pouczeń na każdym etapie prowadzonego postępowania oraz skomplikowaną istotę sprawy, które spowodowały, że w jej opinii odpowiedzialność za zaistniały stan rzeczy ponosi organ rozpatrujący wnioski, a nie beneficjenci pomocy nie mający dostatecznej wiedzy w tym zakresie.
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 roku, Nr 98, poz. 634) oraz na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej z dnia 28 listopada 2003r. (Dz. U. z 2003,Nr 229, poz. 2273 ze zm.) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że podstawowymi przesłankami uzyskania płatności ONW jest wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do dopłat działkach rolnych. Po przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego nie jest możliwe przyznanie płatności na rzecz podmiotu, który pozbawił się posiadania działki. Celem płatności jest przyznanie producentowi rolnemu środków pieniężnych z przeznaczeniem na pokrycie kosztów poniesionych przez niego w danym okresie. Do otrzymania dopłat istotne jest faktyczne rolnicze użytkowanie działek, a niewystarczające jest dysponowanie statusem ich posiadacza czy właściciela.
I. B. potwierdziła, iż w 2000 roku zawarła umowę dzierżawy z T. B., co oznacza, że nie była posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych w 2006 roku.
Organ odwoławczy podkreślił również, że informacje na temat zasad przyznawania płatności obszarowych są przekazywane przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z treścią broszury informacyjnej pt. "Dopłaty bezpośrednie dla rolników - jak je uzyskać?", z której wynika, iż z wnioskiem o przyznanie dopłaty występuje ten, kto rzeczywiście użytkuje daną działkę rolną. Natomiast w przypadku wątpliwości związanych z przyznawaniem płatności bezpośrednich i innych instrumentów pomocowych informacji udzielali również przeszkoleni pracownicy Ośrodków Doradztwa Rolniczego oraz Izb Rolniczych, a także inne ośrodki, czy też firmy zajmujące się doradztwem rolniczym. Organ zanegował również twierdzenie strony, że nie były przeprowadzane systematycznie żadne szkolenia w zakresie zasad przyznawania dopłat, o czym świadczą listy obecności przeprowadzanych spotkań informacyjno-promocyjnych.
Ponadto przypomniał również, że I. B. jako wnioskodawczyni każdorazowo swym podpisem poświadczała prawdziwość danych na wniosku o przyznanie płatności oraz potwierdzała zaznajomienie się z zasadami przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że I. B. nie spełniała warunków do przyznania płatności ONW do gruntów rolnych w 2006 roku.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, I. B. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucając im naruszenie art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa oraz art. 12 § 1 kpa poprzez brak ich zastosowania i całkowite pominięcie ich treści w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: E. B., T. B., M. B. oraz J. M. na okoliczność braku kampanii informacyjnej w latach 2004 – 2005 we wsi [...] dotyczącej uprawnień do otrzymywania dopłat z Unii Europejskiej. Jednocześnie wniosła o dopuszczenie przeprowadzenia dowodu z dokumentów w postaci: pisma I. B. z dnia 7 lipca 2009 roku, pisma I. B. z dnia 16 grudnia 2010 roku, prawomocnego postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia 18 maja 2008 roku o umorzeniu śledztwa.
W uzasadnieniu skargi I. B. wskazała, że został naruszony jej interes prawny, ponieważ pracownicy ARiMR nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za swoje błędy, a na nią nałożone zostały z tego tytułu sankcje. Zakwestionowała również rzetelność i fachowość pracowników Agencji wskazując, że składała wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w dobrej wierze, działając w zaufaniu do organów administracji, a mimo to była informowana, że bez znaczenia jest kto składa wniosek o dopłaty (właściciel gruntu czy dzierżawca) pod warunkiem, że taki wniosek będzie złożony tylko jeden raz. Skarżąca podniosła również, że w tym czasie pracownikiem Biura Powiatowego ARiMR w [...] był R. K., a w latach 2004-2005 wnioski o przyznanie płatności pomagała jej wypełnić pracownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] – M. B. Skarżąca stwierdziła, że wydanie decyzji organu I instancji poprzedzone było zebraniem materiału dowodowego, z którego wynikało, że skarżąca dzierżawi posiadane grunty. Jednocześnie zaznaczyła, że organ I instancji miał obowiązek wnikliwie zbadać stan faktyczny, w oparciu o który wydał decyzję o przyznaniu dopłat, czyli także informację udzieloną odnośnie wydzierżawienia gruntów z powodu jej choroby i złego stanu zdrowia. W jej ocenie przyczyną zaistniałego stanu rzeczy była niewłaściwie udzielona informacja przez pracownika ARiMR w [...] dotycząca przepisów i procedur, a także nieprawidłowa ocena okoliczności faktycznych w jej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie I. B. zakwestionowała zasadność uznania przez organ, po wznowieniu postępowania, że przyznanie jej dopłat ONW na 2006 rok nastąpiło z naruszeniem prawa.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 kpa. Wskazana instytucja stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534 ). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie.
Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę lub przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu.
W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] października 2006r. przyznał I. B. płatność ONW za 2006 rok w kwocie 393, 80 zł. Organ uznał bowiem, że wnioskodawczyni spełniła przesłanki wskazane w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73.poz.657), zgodnie z którymi płatności ONW przyznawane są wyłącznie producentowi rolnemu, prowadzącemu działalność rolniczą na obszarze minimum 1ha, przy czym za działalność rolniczą uważa się m.in. produkcję roślinną i zwierzęcą.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08, lex nr 563485; wyrok WSA w Łodzi z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 172/09, lex nr 550508; wyrok WSA w Opolu z 25 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Op 387/08, lex nr 531101 ).
Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji postanowieniem z dnia 19 maja 2010 r. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5, art. 147 i art. 150 kodeksu postępowania administracyjnego wznowił z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał się na podstawę określoną w art. 145 §1 pkt 5 kpa, przyjmując, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2004 roku nie dysponował informacją o wydzierżawieniu przez wnioskodawczynię gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Następnie, postanowieniem z dnia 20 maja 2010 r. organ powołał jako dowody w postępowaniu wznowieniowym: umowę z dnia 2 października 2000 r. o wydzierżawieniu gruntów na okres 10 lat oraz oświadczenia stron umowy z dnia 19 maja 2009 roku potwierdzające zawarcie umowy oraz użytkowanie zgodnie z nią gruntów rolnych, których dotyczył wniosek o płatność. W ocenie organu powyższe dokumenty miały dowodzić, iż wnioskodawczyni w momencie wydawania decyzji nie była użytkownikiem spornego gospodarstwa, ani nie prowadziła w nim działalności rolniczej.
Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art.145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika więc, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733).
Na podstawie ustaleń, poczynionych przez organy administracji, należy zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji, że fakt oddania w dzierżawę spornych gruntów osobie trzeciej na mocy umowy z dnia 2 października 2000r. w zamian za świadczenie z KRUS oraz oświadczenie strony o faktycznym nieużytkowaniu rolniczym gruntów od 2000 r. stanowiły (odpowiednio) okoliczność i dowód istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkujący bezpośrednio kwestię spełniania przesłanki do otrzymania wnioskowanych płatności). Jednakże z akt administracyjnych sprawy nie wynika czy organy obu instancji zasadnie uznały, iż fakt oddania w dzierżawę gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności był okolicznością nieznaną organowi I instancji w dacie wydawania przez niego decyzji z dnia [...] października 2006r. Już w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca I. B. podnosiła bowiem, że wniosek o dopłaty był w 2006 r. wypełniany przez pracowników Doradztwa Rolniczego. Skarżąca systematycznie tak w odwołaniu, jak i pozostałych pismach twierdziła, iż nikt w trakcie wieloletniego powtarzającego się procederu wypełniania i składania wniosków nie poinformował jej o tym, iż pobieranie renty jest przeszkodą w uzyskaniu płatności. Organ nie ustalił i nie wyjaśnił, czy Skarżąca informowała osoby wypełniające wnioski w latach 2006-2008 o tym, że od roku 2000 pobiera rentę czy w efekcie w ogóle nie była pouczona, czy też była pouczona błędnie o konsekwencjach składania wniosków w razie jednoczesnego pobierania renty. Tej kwestii organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił, pomimo jej istotnego znaczenia dla przesłanki wznowienia.
Jeżeli bowiem I. B. uzyskiwała błędne informacje od kompetentnych pracowników Doradztwa Rolniczego w [...] to rzeczą organu odwoławczego było dokonanie odpowiednich ustaleń faktycznych na okoliczność współpracy skarżącej z tymi organami, poprzez przesłuchanie strony skarżącej, wskazanych przez nią pracowników organu oraz wskazywanych świadków rozmów prowadzonych w kwestii ubiegania się o dopłaty. Już bowiem w piśmie z dnia 7 lipca 2009 roku kierowanym do ARiMR, a więc jeszcze przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania I. B. informowała, że gdy była w ARiMR, a następnie w Ośrodku Doradztwa Rolniczego nikt nie informował jej, że nie może pobierać dopłat, gdy jest rencistką.
Organ w zaskarżonej decyzji jedynie wybiórczo odniósł się do wskazanych przez stronę w odwołaniu okoliczności dot. m. in. szkoleń i uczestnictwa w nich sołtysa wsi [...], całkowicie natomiast pominął kwestie związane właśnie z okolicznościami sporządzania i przedkładania wniosków pomocowych. Brak wyjaśnień organu odwoławczego w tym zakresie uniemożliwia sądową kontrolę zasadności stwierdzenia w niniejszej sprawie istnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nie wiadomo bowiem w istocie, czy organ miał faktyczne podstawy do skorzystania z tego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego i w konsekwencji stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Jednocześnie dodatkowo podnieść należy, iż decyzja organu I instancji uchylająca z urzędu decyzję z dnia [...] października 2006r. została podpisana przez M. B., pełniącą obowiązki Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...].
Jakkolwiek z art. 24 §1 i §2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika by z tego powodu M. B. podlegała wyłączeniu od udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją to biorąc pod uwagę fakt, że pracownik ten przed wydaniem decyzji I instancyjnej przesłuchiwany był w postępowaniu prowadzonym przeciwko I. B. również na okoliczność tego czy wiedziała o wydzierżawieniu działek objętych wnioskiem o dopłaty (por. Postanowienie Prokuratury Rejonowej w [...] o umorzeniu śledztwa, sygn. akt Ds. [...] załączone do akt administracyjnych), rozważenia wymagało czy nie zachodzi przesłanka wyłączenia wymieniona w art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiącego, że "Bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika". Skoro bowiem M. B. przyznała, że wypełniała wniosek skarżącej i na tę okoliczność przesłuchiwana była w Prokuraturze Rejonowej w [...] w sprawie toczącej się przeciwko I. B., przyznała też, że wielokrotnie rozmawiała ze Skarżącą o toczącym się postępowaniu (notatki służbowe) a później wydawała decyzję, której przesłankę stanowiło ustalenie czy fakt zawarcia umowy dzierżawy był znany organowi, rozważenia wymagało czy nie zachodzą wątpliwości co do jej bezstronności. W Komentarzu do wskazanego przepisu wyjaśniono, że "Nie chodzi przy tym o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności. Nie jest zatem konieczne uprawdopodobnienie, że pracownik będzie stronniczy w załatwieniu sprawy ze względu na daną okoliczność, lecz wystarczy, że okoliczność ta powoduje powstanie wątpliwości co do jego bezstronności, a zatem nie jest pewne i jasne, czy pracownik wykona swoje uprawnienia procesowe w sposób bezstronny. Przyczyna wyłączenia pracownika została zatem określona szeroko, bowiem umożliwia wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie istnienia wątpliwości, a zatem niekoniecznie uzasadnionych co do jego bezstronności." (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 195).
Powyższe zaniechania procesowe organu oznaczały naruszenie art. 7 (zasady wyjaśniania stanu faktycznego sprawy), art. 8 (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 107 § 3 kpa. Jak już wskazano powyżej, zastosowanie nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Obowiązek ten dotyczy m. in. wszechstronnego wyjaśniania przyczyn wznowienia, które może prowadzić ostatecznie do negatywnych dla strony skutków materialnoprawnych, co powinno nastąpić z poszanowaniem gwarancji zapewnienia bezstronnego rozpoznania sprawy.
Biorąc pod uwagę wskazane wyższej okoliczności Sąd uznał, iż decyzja Dyrektora Regionalnego ARiMR jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 24 §3 w związku z art. 145 § 1 pkt 3 kpa) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzje te podlegały zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wykonalności decyzji Sąd postanowił zaś w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI