III SA/Po 300/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-09-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo farmaceutycznezezwolenie na prowadzenie aptekiprzeniesienie zezwoleniapostępowanie administracyjneczynny udział stronyzasady postępowaniakontrola administracyjnaprawo konkurencjifarmaceutainspektor farmaceutyczny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Inspektora Farmaceutycznego o przeniesieniu zezwolenia na prowadzenie apteki z powodu naruszenia procedury administracyjnej i braku czynnego udziału strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Inspektora Farmaceutycznego o przeniesieniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Sąd uznał, że organ naruszył prawo procesowe, w szczególności art. 10 § 1 k.p.a., nie zapewniając Okręgowej Izbie Aptekarskiej czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji. Dodatkowo, uzasadnienie decyzji organu było wadliwe. Sąd podkreślił obowiązek organu do rzetelnego zbadania wszystkich przesłanek, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych, przy przenoszeniu zezwoleń aptecznych.

Sprawa dotyczyła skargi Okręgowej Izby Aptekarskiej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego o przeniesieniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej na rzecz nowego przedsiębiorcy. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 10 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że organ nie zapewnił stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, co uniemożliwiło jej przedstawienie swojego stanowiska i dowodów przed wydaniem decyzji. Dodatkowo, organ nie sporządził prawidłowego uzasadnienia decyzji, a nawet uzasadnienie sporządzone na późniejszym etapie (w trybie art. 54 § 2a p.p.s.a.) było sztampowe i nie odnosiło się do konkretnych okoliczności faktycznych. Sąd podkreślił, że organ ma obowiązek rzetelnego zbadania wszystkich przesłanek, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych, przy przenoszeniu zezwoleń aptecznych, w tym zależności między przedsiębiorcami. Z uwagi na stwierdzone naruszenia, sąd uchylił decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ naruszył art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony skarżącej czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji.

Uzasadnienie

Organ wydał decyzję o przeniesieniu zezwolenia na aptekę w dniu 10 marca 2025 r., a decyzję tę doręczył stronie skarżącej (Okręgowej Izbie Aptekarskiej) dopiero 13 marca 2025 r., czyli po jej wydaniu. Postanowienie o dopuszczeniu strony do udziału w postępowaniu również zostało doręczone po wydaniu decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

Prawo farmaceutyczne art. 104 a § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Przeniesienie zezwolenia na prowadzenie apteki na rzecz podmiotu, który nabył całą aptekę, wymaga spełnienia określonych warunków przez nabywcę i niezmienności adresu.

Prawo farmaceutyczne art. 99 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Określa negatywne przesłanki wydania zezwolenia na prowadzenie apteki, w tym prowadzenie hurtowni, przekroczenie limitu aptek w województwie lub bycie członkiem grupy kapitałowej prowadzącej więcej niż 1% aptek.

Prawo farmaceutyczne art. 99 § ust. 3a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Określa dalsze negatywne przesłanki wydania zezwolenia, dotyczące liczby posiadanych lub kontrolowanych aptek (min. 4) oraz powiązań z hurtowniami.

Prawo farmaceutyczne art. 99 § ust. 4

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Określa podmioty uprawnione do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki (farmaceuta, spółka farmaceutów, uczelnia).

Prawo farmaceutyczne art. 101

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Określa przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki.

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny, czy materiał dowodowy uzasadnia wydanie decyzji.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące treści uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość odstąpienia od sporządzenia uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona żądanie strony w całości.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 54 § § 2 a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość sporządzenia uzasadnienia decyzji po jej wydaniu, na wniosek strony lub z urzędu.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

k.c. art. 551

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Definicja sprzedaży przedsiębiorstwa (w tym przypadku apteki).

u.dz.l. art. 100 § ust. 1

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

Dotyczy wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony skarżącej czynnego udziału w postępowaniu. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji. Naruszenie zasad postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez zaniechanie zbadania powiązań wnioskodawcy z innymi podmiotami aptecznymi.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 107 § 4 k.p.a. w aspekcie formalnym (uzasadnienie decyzji) okazał się niezasadny, gdyż decyzja uwzględniała żądanie wnioskodawcy w całości.

Godne uwagi sformułowania

Organ ma obowiązek zgromadzić wystarczający materiał dowodowy w aspekcie ww. zarówno pozytywnych, jak i negatywnych normatywnych przesłanek udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ciężar dowodu w zakresie ww. przesłanek normatywnych udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej spoczywa w pełnym zakresie na organach prowadzących postępowanie. Organy zobowiązane są więc do badania także przesłanek negatywnych, uniemożliwiających – z perspektywy normatywnej – wydanie decyzji w przedmiocie przeniesienia. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej organ administracji wydaje decyzję, która ma charakter związany.

Skład orzekający

Marek Sachajko

sprawozdawca

Piotr Ławrynowicz

członek

Walentyna Długaszewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące procedury administracyjnej przy przenoszeniu zezwoleń na prowadzenie aptek, podkreślające znaczenie czynnego udziału strony i prawidłowego uzasadnienia decyzji. Przydatne w sprawach dotyczących reglamentowanej działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki prawa farmaceutycznego i postępowania administracyjnego, ale jego zasady dotyczące procedury są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur administracyjnych, nawet w pozornie rutynowych sprawach, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Jest to ważna lekcja dla organów administracji i przedsiębiorców.

Błąd proceduralny uchylił decyzję o przeniesieniu zezwolenia na aptekę. Czy Twój organ działa zgodnie z prawem?

Dane finansowe

WPS: 1497 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 300/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 17 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 roku sprawy ze skargi [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 10 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz strony skarżącej kwotę 1.497,- (jeden tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny (dalej: organ) na podstawie art. 112 ust. 3 w związku z art. 104 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne przeniósł zezwolenie nr [...] udzielone przez ten organ w dniu 9 grudnia 1993 r. przedsiębiorcy - A. S. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej typu A w [...], przy ul. [...], zmienione decyzją tego organu nr [...] z dnia 7 kwietnia 1998 r., na rzecz przedsiębiorcy - M. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą M. D. - Firma Handlowa z siedzibą w [...].
Organ uznał, że uwzględnił żądanie strony w całości i dlatego odstąpił od sporządzenia uzasadnienia ww. decyzji na podstawie art. 107 § 4 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] Okręgowa Izba Aptekarska (dalej: skarżąca, strona).
Strona zarzuciła organowi naruszenie :
- art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. poprzez pobawienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i wydanie decyzji bez powiadomienia jej w trybie art. 10 § 1 k.p.a., przez co nie mogła ustosunkować się do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy;
- art. 107 § 4 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia decyzji, mimo pozbawienia strony skarżącej udziału w postępowaniu;
- art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zbadania powiązań wnioskodawcy z podmiotami będącym sieciami aptecznymi (m. in. siecią aptek "[...]") co doprowadziło do niewyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentacji dotyczącej wskazanych aptek na okoliczność koncentracji aptek w rękach jednego podmiotu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 13 maja 2025 r. organ w trybie art. 54 § 2 a p.p.s.a. sporządził uzasadnienie zaskarżonej decyzji (k. 67 - 69 akt sądowych). W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że M. D. pismem z dnia 16 grudnia 2024 r. wniosła o dokonanie przeniesienia przedmiotowego zezwolenia udzielonego w dniu 9 grudnia 1993 r. Organ wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku, co strona uczyniła pismem z dnia 27 stycznia 2025 r.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r. organ dopuścił [...] Okręgową Izbę Aptekarską do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.
Organ wskazał, że art. 104 a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne wskazuje dokumenty i oświadczenia, które należy załączyć do wniosku w przedmiocie przeniesienia na inny podmiot zezwolenia na prowadzenie apteki. Organ stwierdził, że wnioskodawca załączył do wniosku wszystkie dokumenty wymagane prawem. Po przeanalizowaniu dokumentów organ uznał, że brak jest przesłanek negatywnych wyłączających możliwość przeniesienia zezwolenia na prowadzenia apteki na nabywcę.
Pismem z dnia 5 września 2025 r. skarżąca wniosła kolejne pismo procesowe (k. 117 i nast. akt sądowych) zawierające m.in. wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do akt sądowych w postaci wyciągu z rejestru aptek dotyczących przedmiotowej apteki oraz wyciągu z rejestru aptek dotyczących aptek prowadzonych przez M. D..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podczas rozprawy w dniu 17 września 2025r. postanowił przeprowadzić dowód z dołączonych do akt sądowych ww. dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika strony skarżącej, jak również przedłożonych podczas rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.).
Po dokonaniu kontroli judykacyjnej Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 104 a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2024, poz. 686 ze zm., dalej: ustawa) organ zezwalający przenosi zezwolenie, o którym mowa w art. 99 ust. 1, na rzecz podmiotu, który nabył całą aptekę ogólnodostępną, w rozumieniu art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, od podmiotu, na rzecz którego zostało wydane zezwolenie, jeżeli:
1) nabywca apteki spełnia wymagania, o których mowa w art. 99 ust. 3, 3a, 4-4b i art. 101 pkt 2-5 oraz przyjmuje w pisemnym oświadczeniu wszystkie warunki zawarte w zezwoleniu;
2) adres prowadzenia apteki nie ulega zmianie.
Stronami w postępowaniu o przeniesienie zezwolenia, o którym mowa w art. 99 ust. 1, są podmiot, który nabył całą aptekę ogólnodostępną oraz podmiot, na rzecz którego zostało wydane zezwolenie (art. 104 a ust. 2 ustawy).
Zgodnie z art. 99 ust. 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, nie wydaje się, jeżeli podmiot ubiegający się o zezwolenie:
1) prowadzi lub wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, lub zajmuje się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi lub
2) prowadzi na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych albo podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmioty zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą łącznie więcej niż 1% aptek na terenie województwa;
3) jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych.
Ponadto zgodnie z art. 99 ust. 3a. ustawy zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, nie wydaje się, jeżeli wnioskodawca, wspólnik lub partner spółki będącej wnioskodawcą:
1) jest wspólnikiem, w tym partnerem, w spółce lub spółkach, które prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne lub;
2) prowadzi co najmniej 4 apteki ogólnodostępne albo podmiot lub podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmiot lub podmioty zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub
3) jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub
4) wchodzi w skład organów spółki posiadającej zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej lub zajmującej się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi.
Na podstawie art. 99 ust. 4 ustawy prawo do uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej posiada:
1) farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu, prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą;
2) spółka jawna lub spółka partnerska, której przedmiotem działalności jest wyłącznie prowadzenie aptek, i w której wspólnikami (partnerami) są wyłącznie farmaceuci posiadający prawo wykonywania zawodu, o którym mowa w pkt 1;
3) uczelnia prowadząca kształcenie na kierunku farmacja.
Zgodnie natomiast z art. 101 ustawy - Prawo farmaceutyczne wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy:
1) wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w art. 88, art. 97, art. 99 ust. 4, 4a i 4b oraz art. 100 ust. 2 i ust. 4;
2) wnioskodawcy w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku cofnięto zezwolenie na wytwarzanie lub import produktów leczniczych lub produktów leczniczych weterynaryjnych, prowadzenie apteki lub hurtowni farmaceutycznej, lub wnioskodawca w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku został skreślony z Krajowego Rejestru Pośredników w Obrocie Produktami Leczniczymi;
3) wnioskodawca posiada zezwolenie na wytwarzanie lub import produktu leczniczego albo produktu leczniczego weterynaryjnego albo wystąpił z wnioskiem o wydanie takiego zezwolenia, prowadzi hurtownię farmaceutyczną lub hurtownię farmaceutyczną produktów leczniczych weterynaryjnych albo wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na jej prowadzenie, zajmuje się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi albo wystąpił z wnioskiem o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 73a ust. 3, lub wykonuje działalność leczniczą albo wystąpił z wnioskiem o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej;
4) wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki;
5) na wnioskodawcę w okresie 3 lat przed dniem złożenia wniosku nałożono karę pieniężną na podstawie art. 127, art. 127b lub art. 127c.
W będącej przedmiotem kontroli tutejszego Sądu sprawie M. D. pismem z dnia 16 grudnia 2024 r. wniosła o dokonanie przeniesienia przedmiotowego zezwolenia udzielonego A. S. w dniu 9 grudnia 1993r. na rzecz przedsiębiorcy - M. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą M. D. - Firma Handlowa z siedzibą w [...]. Organ wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku, co strona uczyniła pismem, które wpłynęło do organu dnia 29 stycznia 2025 r.
Wnioskiem z dnia 24 lutego 2025 r. skarżąca - [...] Okręgowa Izba Aptekarska złożyła wniosek do udziału w postępowaniu.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r. organ dopuścił [...] Okręgową Izbę Aptekarską do udziału w postępowaniu na prawach strony. W pouczeniu (str. 5 ww. postanowienia) organ wskazał treść art. 10 § 1 k.p.a.
Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że art. 104 a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne wskazuje dokumenty i oświadczenia, które należy załączyć do wniosku na przeniesienie zezwolenia na prowadzenie apteki. Organ stwierdził, że wnioskodawca załączył wszystkie dokumenty wymagane prawem. Po przeanalizowaniu dokumentów organ ten uznał, że nie występują przesłanki negatywne wyłączające możliwość przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki na nabywcę.
Podkreślić należy, że zgodnie z poglądem wyrażanym w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 stycznia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1692/19) prowadzenie apteki należy do tych kategorii działalności gospodarczej, które objęte są reglamentacją w rozumieniu art. 22 Konstytucji RP. Wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach ustawy - Prawo farmaceutyczne wymaga uzyskania zezwolenia.
Zezwolenie to oznacza dopuszczenie przedsiębiorcy do wykonywania określonej działalności gospodarczej po uprzednim stwierdzeniu, że przedsiębiorca spełnia określone prawem warunki wykonywania tej działalności. W odniesieniu do indywidualnego przypadku zezwolenie stwierdza, że nie zachodzą przeszkody w podjęciu i wykonywaniu działalności gospodarczej przez ubiegającego się o zezwolenie." (por. aktualny pogląd wyrażony przez C. Kosikowskiego (w) Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, wyd. VII, Lex/el., komentarz do art. 75, teza 3).
Nie ulega wątpliwości, że w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej organ administracji wydaje decyzję, która ma charakter związany. Spełnienie warunków ustawowych do jego uzyskania kreuje po stronie przedsiębiorcy prawo, które powinno zostać zrealizowane w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zezwolenia. Ze względu na to, że instytucję reglamentacji działalności gospodarczej traktować należy jako wyjątek od konstytucyjnie gwarantowanej swobody działalności gospodarczej, wszelkie przepisy statuujące ograniczenia wykładać należy ściśle.
W konsekwencji powyższego obowiązkiem organu było zbadanie, czy pomiędzy wnioskodawcą a innymi przedsiębiorcami funkcjonującymi na terenie województwa nie zachodzą żadne inne formy zależności, które mogłyby świadczyć o sprawowaniu nad nimi kontroli przez wnioskodawcę.
Zaniechanie organu w tym zakresie wyczerpuje znamiona naruszenia zarówno zasad ogólnych postępowania administracyjnego, jak i zasad proceduralnych m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ ma obowiązek zgromadzić wystarczający materiał dowodowy w aspekcie ww. zarówno pozytywnych, jak i negatywnych normatywnych przesłanek udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Ciężar dowodu w zakresie ww. przesłanek normatywnych udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej spoczywa w pełnym zakresie na organach prowadzących postępowanie (zob. szerzej np. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 73). Organ posiada więc normatywny obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu wykazania z urzędu istnienia pozytywnych, jak i braku negatywnych normatywnych przesłanek udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Zwrócić należy uwagę na charakterystykę postępowań w przedmiocie zarówno udzielenia zezwolenia, jak i przeniesienia takiego zezwolenia na inny podmiot. "To organ, któremu ustawodawca powierzył odpowiedzialną funkcję sprawowania kontroli nad rynkiem aptekarskim jest do tego zobowiązany. Do jego podstawowych powinności należy weryfikacja wniosku pod względem obowiązujących przepisów prawa, nie tylko tych, które stanowią warunki "pozytywne" skierowanego żądania, ale w także tych, których przecież z natury rzeczy wnioskodawca podnosić nie będzie, to jest przeszkód w udzieleniu zezwolenia. Organy zobowiązane są więc do badania także przesłanek negatywnych, uniemożliwiających – z perspektywy normatywnej – wydanie decyzji w przedmiocie przeniesienia. Organy administracji są zobligowane do zgromadzenia niezbędnych dowodów.
Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest do rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego oraz m.in. rozważenia okoliczności mogących świadczyć o istnieniu stosunku kontroli i zależności pomiędzy wnioskodawcą i innymi przedsiębiorcami prowadzącymi apteki ogólnodostępne na terenie województwa.
W tym celu zobowiązany jest zgromadzić dane rejestrowe przedsiębiorców i dokonać ich rzetelnej analizy, a także korzystając z innych dowodów, w tym zeznań świadków czy pozyskanych dokumentów księgowych bądź podatkowych ustalić, czy nie dochodzi do zawierania umów pozwalających na bezpośrednie bądź pośrednie kontrolowanie innych przedsiębiorców.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie powyższy pogląd dotyczący rozpatrywania wniosku o udzielenie zezwolenia na prowadzenia apteki ma zastosowanie również do spraw, których przedmiotem jest przeniesienie takiego zezwolenie na inny podmiot
W każdej takiej sprawie organ – biorąc pod uwagę wyżej określone ramy prawne – zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie czy istnieją przesłanki pozytywne, ale również brak jest przesłanek negatywnych do wydania decyzji w przedmiocie udzielenia zgody na przeniesienie zezwolenia.
WSA jednoznacznie wskazuje, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. albowiem stronie skarżącej nie zapewniono możliwości prawidłowego – zgodnego z wzorcami normatywnymi - udziału w kontrolowanym judykacyjnie postępowaniu administracyjnym. Skutkiem naruszenia ww. naczelnej zasady postępowania administracyjnego przez organ był brak możliwości przedstawienia przez stronę wszelkich okoliczności, argumentów, jak i środków dowodowych (przede wszystkim w postaci dokumentów, jak i złożonych oświadczeń), które podlegałyby - po dokonaniu ich analizy - ocenie przez organ czy istniały pozytywne przesłanki (przy braku negatywnych) do przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki na inny podmiot.
Zgodnie bowiem z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.).
Ponadto zgodnie z art. 10 § 3 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1.
Podkreślić należy, ze stan faktyczny w zakresie faktów dotyczących poszczególnych czynności procesowych strony tj. złożenia wniosku przez skarżącą w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym, doręczenia przez organ postanowienia w przedmiocie dopuszczenia przez organ strony, jest bezsporny.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r. organ dopuścił [...] Okręgową Izbę Aptekarską do udziału w postępowaniu na prawach strony. Organ pouczył także stronę skarżącą - w trybie art. 10 § 1 k.p.a. - o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Strona nie mogła jednak zaprezentować skutecznie swojego stanowiska i aktywnie uczestniczyć w postępowaniu gdyż decyzja organu w przedmiocie przeniesienia zezwolenia na inny podmiot została wydana już w dniu 10 marca 2025r. Natomiast ww. decyzja została doręczona stronie skarżącej dnia 13 marca 2025r., natomiast ww. postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu na prawach strony – także po wydaniu decyzji – tj. dnia 13 marca 2025r.
Strona skarżąca pozbawiona została w toku postępowania administracyjnego prawa do aktywnego uczestnictwa w tym postępowaniu. Naruszony przez organ został więc art. 10 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że dopiero na etapie wnoszenia skargi do sądu strona miała realną możliwość zaprezentowania swojego stanowiska w sprawie.
Niezasadny był natomiast zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 4 k.p.a. w aspekcie formalnym. Postępowanie było bowiem wszczęte na wniosek, a decyzja –po przeprowadzonym postępowaniu - uwzględniała żądanie wnioskodawcy w całości.
Okoliczność powyższa nie ma znaczenia dla wyniku kontrolowanej judykacyjnie sprawy gdyż zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu z innych, wyżej wymienionych i opisanych powodów (tj. naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.). Ponadto uzasadnienie decyzji organu nie spełnia normatywnych wzorców ustawowych unormowanych w art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie to skutkuje brakiem możliwości dokonania kontroli przez Sąd działania i argumentacji organu. Podkreślić należy, że także przedłożone Sądowi, a sporządzone przez organ w trybie art. 54 § 2 a p.p.s.a., uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wszystkich elementów normatywnych (k. 67 - 69 akt sądowych). Po dokonaniu analizy uzasadnienia Sąd stwierdza, że jest ono sztampowe i nie odnosi się w żadnym zakresie do okoliczności faktycznych ustalonych przez organ. Okoliczność ta skutkuje koniecznością uchylenia decyzji wydanej przez organ.
Należy wskazać, że WSA podczas rozprawy dnia 17 września 2025r. przeprowadził uzupełniający dowód z dokumentu – w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem sądu. Z uprawnienia tego WSA skorzystał z uwagi na spełnienie przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z dokumentów tych wynika, że nastąpiła zmiana nazwy apteki z [...]" na "Apteka [...]".
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zobowiązany będzie postępować zgodnie z zasadą określoną w art. 10 § 1 k.p.a. i umożliwić stronie skarżącej realny, czynny udział w postępowaniu administracyjnym, a następnie rozpatrzyć wniosek o przeniesienie zezwolenia na prowadzenie apteki po przeanalizowaniu wszystkich uwag i okoliczności faktycznych sprawy. Decyzja winna być zgodna z wzorcami normatywnymi (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ zobowiązany będzie także do wzięcia pod uwagę m.in. także dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów, które przedłożą strony i uczestnik postępowania administracyjnego (m.in. z wyciągów z rejestru aptek dotyczących przedmiotowej apteki oraz wyciągu z rejestru aptek dotyczących aptek prowadzonych przez M. D.), a to w aspekcie spełnienia wszystkich normatywnych przesłanek przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI