III SA/PO 30/04

III SA/Po 30/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Bejgerowska. /sprawozdawca/
Maria Kwiecińska /przewodniczący/
Tadeusz Geremek
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Sygn. powiązane
II OSK 1897/06 - Postanowienie NSA z 2008-01-23
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek Asesor sądowy Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant : st.sekr.sąd . Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi L. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę /-/M. Bejgerowska /-/M.Kwiecińska /-/T.M.Geremek JMd
Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] , nr [...] , na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz wyroku z dnia 27 maja 2002 r. Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. Nr 78, poz. 716), po rozpoznaniu wniosku U. S. z dnia 26 sierpnia 2003 r., orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego L. S. z lokalu przy ulicy [...] w K. .
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zarówno wnioskodawczyni, jak i L. S. podali, iż nie przebywa on w miejscu stałego zameldowania od 1998 r. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono istnienie nieporozumień rodzinnych między zainteresowanymi oraz fakt opuszczenia lokalu przez L. S. . Przeprowadzona wizja lokalna potwierdziła, że nie posiada on w miejscu stałego zameldowania rzeczy osobistych. Wprawdzie L. S. podał, iż nie opuścił lokalu dobrowolnie, lecz było to wymuszone działaniem jego żony, nie dostarczył jednak dowodów potwierdzających takie twierdzenie. Do akt niniejszej sprawy załączone zostały wyroki sądów karnych, z dnia 20 sierpnia 2001 r. i 22 listopada 2001 r., na mocy których L. S. został prawomocnie skazany za przestępstwo z art. 207 § 1 Kodeksu karnego, polegające na fizycznym i moralnym znęcaniu się nad żoną U. S. . W dniu 3 października 2003 r. nastąpiło rozwiązanie małżeństwa U. i L. S. (wyrok Sądu Okręgowego, Ośrodek Zamiejscowy w K. , sygn. akt [...] ). Na mocy postanowienia z dnia [...] (I Ns 1895/01) Sąd Rejonowy w K. dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonków S. poprzez przyznanie U. S. spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nr 8 przy ulicy [...] w K. wraz z wkładem mieszkaniowym i udziałem członkowskim z obowiązkiem spłaty L. S. kwoty 14.250,00 zł w 10 równych ratach do 2012 r..
Organ administracji pierwszej instancji wskazał, że uwzględniając treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716 z dnia 19 czerwca 2002 r.) orzekającego o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy ponad dwa miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, kwestia uprawnień do przebywania w lokalu osoby, która ma być zameldowana lub wymeldowana z pobytu stałego nie ma znaczenia, a wystarczającą przesłanką orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego jest opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną. W niniejszej sprawie bezsporne było, że L. S. opuścił mieszkanie w 1998 r.
W odwołaniu z dnia 29 października 2003 r. L. S. wniósł o zmianę powyższej decyzji, podnosząc ponownie, że nie opuścił miejsca zamieszkania przy ulicy [...] w K. z własnej woli, ale na skutek agresywnej postawy żony. Wyjeżdża poza K. , gdzie pracuje dorywczo i leczy się. Fakt nie przebywania w domu jest jego "obroną konieczną przed napadami żony". Odwołujący się podał, że obecnie przebywa poza domem starając się o zabezpieczenia dachu nad głową. Ponadto powołał sygnatury akt spraw sądowych, w których sporządzane były opinie diagnostyczne opisujące negatywne zachowania U. S. wobec niego i dzieci.
Decyzją z dnia [...] , nr [...] , Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta .
W motywach decyzji wskazał, że art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy może wymeldować osobę, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osobę, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a jej nowego miejsca pobytu nie można ustalić. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. o niezgodności z Konstytucją artykułu 9 ust. 2 powołanej powyżej ustawy, również część art. 15 ust. 2 dotycząca wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 (tzn. uprawnienie do przebywania w lokalu) utraciła moc z dniem 19 czerwca 2002 r. W konsekwencji wystarczającą przesłanką wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania jest opuszczenie lokalu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie zostały wyczerpane przesłanki wymeldowania z pierwszego stanu faktycznego opisanego w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Bezsporne bowiem jest, że L. S. w 1998 r. opuścił lokal przy ulicy [...] w K. i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Argumenty podane w odwołaniu nie mogły być uwzględnione, gdyż organy administracji nie są uprawnione do rozstrzygania spraw rodzinnych, finansowych i mieszkaniowych. Powołane opinie wydane na potrzeby innych postępowań sądowych, o którym mowa w odwołaniu, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy meldunkowej. Organ drugiej instancji podkreślił, że strona, która nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania faktycznie godzi się z zaistniałą sytuacją. Zameldowanie ma aktualnie wyłącznie charakter rejestracyjny, a zadaniem organów ewidencji ludności jest między innymi likwidacja fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy.
W skardze z dnia 8 stycznia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu L. S. wniósł o wnikliwe zbadanie sprawy i (w konsekwencji jak należy interpretować intencje skarżącego) o uchylenie decyzji Wojewody, podnosząc zarzuty i argumenty takie jak w odwołaniu. Skarżący szczegółowo opisał agresywne działania żony, które zmusiły go do rezygnacji ze wspólnego zamieszkiwania. Na jej prośbę wyjeżdżał z K. , aby pozyskać środki na utrzymanie. Powtórzył, iż opuszczenie lokalu było wynikiem ostrego konfliktu z żoną, który odzwierciedlają załączone do skargi opinie wydane przez Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno – Konsultacyjny w K. . Skarżący opisał również swój stan zdrowia, wskazując, że jest osaczony i bezbronny wobec pomówień U. S. .
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania, stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu tego rodzaju naruszeń prawa zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta zarzucić nie można.
Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. Nr 87 z 2001r., poz. 960 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. O takim opuszczeniu można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu, połączonego jednak z podejmowaniem prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2002r., sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954).
Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie dopatrzył się naruszenia powyżej przytoczonych przepisów prawa materialnego, albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że L. S. faktycznie nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu od 1998 r., co zresztą sam potwierdził w trakcie przesłuchania w dniu 2 września 2003 r. Podał on m. in., iż opuścił dom ze względu na narastający konflikt z żoną. Fakt nie zamieszkiwania skarżącego od 1998 r. w K. przy ulicy [...] został potwierdzony przez Naczelnika Sekcji Prewencji Komendy Miejskiej Policji w K. (pismo z dnia 10 września 2003 r.) oraz podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 30 września 2003 r.
Organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 15 ust. 1 i 2 powołanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach z uwzględnieniem faktu utraty z dniem 19 czerwca 2002 r. mocy obowiązującej przepisu art. 9 ust. 2 (wobec jego niekonstytucyjności), który stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu. Oznacza to, że w dacie wydawania decyzji przez organy administracyjne obu instancji (tj. [...] i [...] ) wyłączną przesłanką wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania stanowił fakt opuszczenia przez daną osobę bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego; dotyczy to także osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Należy przy tym podkreślić, że sprawy administracyjne prowadzone w przedmiocie ewidencji ludności mają na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Organy ewidencyjne nie są przy tym uprawnione - w związku z powołanym powyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01) - do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania w określonym miejscu.
Organy administracyjne nie były zatem obowiązane przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy do zbadania kwestii uprawnień skarżącego do spornego lokalu. Stąd też bez znaczenia dla wymeldowania pozostaje okoliczność podziału majątku wspólnego byłych małżonków S. poprzez przyznanie U. S. spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego nr 8 przy ulicy [...] w K. . W rozpoznawanej sprawie okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia było jedynie to, czy doszło do opuszczenia lokalu przez skarżącego bez wymeldowania się.
Skarżący podnosił wprawdzie w trakcie postępowania, że przyczyną opuszczenia miejsca zameldowania miał być narastający konflikt rodzinny, agresja żony i uniemożliwianie korzystanie z mieszkania, jednakże nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie tych twierdzeń. Ponadto, co istotniejsze, nie podjął on faktycznie jakichkolwiek prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia mu powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania, co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia, iż nie opuścił tego miejsca dobrowolnie.
Nie ulega wątpliwości, że L. S. nie podjął jakichkolwiek prawem przewidzianych kroków zmierzających do umożliwienia mu powrotu do przedmiotowego lokalu, np. nie zawiadomił organów ścigania o bezprawnym działaniu żony lub nie zażądał na drodze sądowej przywrócenia naruszonego stanu posiadania. Skoro przed sądami lub organami prokuratury nie toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu, nie ma przeszkód, aby organ rozpoznał sprawę o wymeldowanie bez uprzedniego zawieszenia postępowania w tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa - do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego.
Bierna postawa skarżącego w tym zakresie wskazuje na jego rezygnację z przebywania w dotychczasowym miejscu pobytu, zwłaszcza w warunkach istniejącego konfliktu rodzinnego między stronami.
W świetle poczynionych ustaleń nie budzi wątpliwości poprawność ustalenia przez organy administracyjne, że skarżący opuścił w sposób trwały mieszkanie w K. przy ulicy [...] , nie dopełniając ustawowego obowiązku wymeldowania się, a w konsekwencji zgodność z prawem wydanych w jego sprawie decyzji.
Podkreślić należy, że obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynikający z przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Osoba, która opuszcza lokal winna w wykonaniu obowiązku meldunkowego zgłosić właściwemu organowi dane wymagane do wymeldowania i zameldowania w nowym miejscu pobytu. Sprzeciw U. S. co do przebywania skarżącego w przedmiotowym lokalu nie ma wpływu na dopełnienie ustawowych obowiązków meldunkowych.
Zgodnie z treścią art. 7 Kpa obowiązkiem organów administracji publicznej jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach realizacji tego obowiązku zobowiązane są one w myśl art. 77 § 1 Kpa w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz zgodnie z art. 80 Kpa dokonać oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organy administracji obu instancji uczyniły zadość ciążącym na nich obowiązkom. Przeprowadziły bowiem niezbędne postępowanie dowodowe, przy uwzględnieniu bezspornego faktu opuszczenia lokalu przez skarżącego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
/-/M. Bejgerowska /-/M. Kwiecińska /-/T.M. Geremek
JMd