III SA/Po 299/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-08-09
NSArolnictwoWysokawsa
płatności bezpośredniewsparcie rozwoju obszarów wiejskichARiMRtytuł prawnyfaktyczne użytkowaniekontrola krzyżowaupadłość spółkipostępowanie administracyjneUE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę syndyka masy upadłości spółki na decyzję o odmowie przyznania płatności unijnych, uznając, że spółka nie wykazała faktycznego rolniczego użytkowania gruntów.

Spółka w upadłości złożyła wniosek o płatności unijne na rok 2021, jednak stwierdzono, że te same działki zadeklarował inny rolnik. Po wezwaniach do wyjaśnień, spółka nie przedstawiła dowodów na faktyczne użytkowanie gruntów ani tytułu prawnego. Organ odmówił przyznania płatności, a następnie Dyrektor ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Syndyk masy upadłości wniósł skargę, zarzucając błędy w ocenie dowodów. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podkreślając, że kluczowe jest faktyczne rolnicze użytkowanie gruntów, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.

Sprawa dotyczyła skargi Syndyka Masy Upadłości F. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w P., która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że spółka nie była faktycznym użytkownikiem spornych gruntów w 2021 roku, mimo że posiadała do nich tytuł prawny. W trakcie weryfikacji wniosku okazało się, że zadeklarowane działki zostały zgłoszone do płatności również przez innego producenta rolnego. Spółka nie zareagowała na wezwania do złożenia wyjaśnień lub dokumentów potwierdzających faktyczne użytkowanie gruntów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że dla przyznania płatności obszarowych kluczowe jest nie tylko posiadanie tytułu prawnego, ale przede wszystkim faktyczne rolnicze użytkowanie gruntów, co oznacza decyzyjność i swobodę w podejmowaniu decyzji dotyczących upraw i zabiegów agrotechnicznych. Sąd wskazał, że ciężar udowodnienia spełnienia tych warunków spoczywa na wnioskodawcy, a w niniejszej sprawie spółka nie wykazała, że to ona faktycznie użytkowała grunty. Sąd uznał również, że nałożone sankcje finansowe były zgodne z przepisami unijnymi dotyczącymi kar administracyjnych za zawyżenie deklarowanego obszaru.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Konieczne jest faktyczne rolnicze użytkowanie gruntu, które przejawia się w decyzyjności i swobodzie w podejmowaniu decyzji dotyczących upraw, zabiegów agrotechnicznych, a także posiadanie tytułu prawnego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że celem płatności obszarowych jest wspieranie podmiotów faktycznie prowadzących działalność rolniczą. Samo posiadanie tytułu prawnego nie jest wystarczające, jeśli grunt nie jest rolniczo użytkowany. Ciężar udowodnienia faktycznego użytkowania spoczywa na wnioskodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.s.w.b. art. 8 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Określa, że płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym złożono wniosek.

Pomocnicze

Rozporządzenie 640/2014 art. 15 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Określa przypadki, w których nie stosuje się kar administracyjnych, np. gdy beneficjent poinformuje o nieprawidłowościach we wniosku przed powiadomieniem o kontroli.

Rozporządzenie 640/2014 art. 19a § ust. 1

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Reguluje zasady obliczania pomocy i kar administracyjnych w przypadku przekroczenia deklarowanego obszaru.

Rozporządzenie 640/2014 art. 19a § ust. 2

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Przewiduje zmniejszenie kary administracyjnej o 50%, jeśli różnica między obszarem zgłoszonym a zatwierdzonym nie przekracza 10%.

Rozporządzenie 640/2014 art. 19 § ust. 2

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Stanowi, że jeśli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 50%, nie przyznaje się pomocy obszarowej i nakłada dodatkową karę.

u.p.s.w.b. art. 3 § ust. 1-3

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Reguluje stosowanie przepisów K.p.a. w postępowaniach, wskazując na specyficzne odstępstwa, w tym ciężar dowodu spoczywający na wnioskodawcy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów.

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definiuje posiadacza samoistnego i zależnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżącą faktycznego rolniczego użytkowania gruntów w 2021 roku. Ciężar dowodu spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na wnioskodawcy. Niezareagowanie spółki na wezwania organu do złożenia wyjaśnień i dokumentów. Zgodność nałożonych sankcji finansowych z przepisami UE.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące dowolnej oceny materiału dowodowego przez organy. Zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. w zw. z art. 19 w zw. z art. 19a Rozporządzenia 640/2014 w zakresie odstąpienia od nałożenia sankcji.

Godne uwagi sformułowania

aby uzyskać płatności w ramach schematów realizowanych przez ARiMR do deklarowanych gruntów należy je nie tylko użytkować, ale i również mieć do nich tytuł prawny. rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. Władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność i swobodę w podejmowaniu decyzji. istotą płatności jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście, trwale i swobodnie użytkuje grunty i jednocześnie posiada do deklarowanych obszarów tytuł prawny. dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym rolnikom, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Skład orzekający

Marzenna Kosewska

przewodniczący

Walentyna Długaszewska

członek

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia faktycznego użytkowania gruntów rolnych jako warunku przyznania płatności unijnych, a także rozkład ciężaru dowodu w takich sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu kontroli krzyżowej i upadłości spółki, ale ogólne zasady dotyczące użytkowania gruntów są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie faktycznego użytkowania gruntów, a nie tylko posiadania tytułu prawnego, co jest kluczowe dla rolników ubiegających się o unijne dopłaty. Podkreśla też znaczenie aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym.

Dopłaty unijne: tytuł prawny to za mało, liczy się faktyczne użytkowanie gruntu!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 299/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 15 ust. 1 i 2, art. 19a ust. 1,
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 8 ust. 1 pkt 2
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Sentencja
Dnia 9 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. – [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 27 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 11 czerwca 2021 r. F. sp. z o.o. złożyła za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus wniosek o przyznanie płatności na rok 2021. W formularzu wniosku wskazano do płatności działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie d., powiecie g. , gminie J., obrębie G. - P. oraz działki ewidencyjne nr [...], [...] leżące w województwie d. , powicie p. , gminie P. obszar wiejski, obrębie M..
Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., wobec stwierdzonych podczas weryfikacji błędów (zadeklarowane przez spółkę działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...] zostały zadeklarowane do płatności również przez innego producenta rolnego) w dniach 11 sierpnia 2021 r. i 12 października 2021 r. wystosował do pełnomocnika spółki wezwania do złożenia wyjaśnień lub dokumentów. Pomimo skutecznego doręczenia wskazanych pism do dnia wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. nie ustosunkowano się do kwestii zawartych w ww. wezwaniach.
W dniu 20 października 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję Nr [...] w sprawie odmowy F. sp. z o.o. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W dniu 17 listopada 2022 r., za pośrednictwem poczty, r. P. reprezentująca Syndyk Masy Upadłości F. sp. z o.o. - P. R. S.A. z/s w W. Oddział w K. wniósł odwołanie.
Decyzją z dnia 27 lutego 2023 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "Dyrektor ARiMR" lub "organ") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wskazując, iż aby uzyskać płatności w ramach schematów realizowanych przez ARiMR do deklarowanych gruntów należy je nie tylko użytkować, ale i również mieć do nich tytuł prawny. Zaznaczyć należy także, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. Władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność i swobodę w podejmowaniu decyzji. Co więcej, tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego. Władztwo faktyczne musi zatem być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony [wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r. I SA 339/98]. Ponadto kolejnym kryterium dla organu administracji przy dokonywaniu rozstrzygnięcia powinno być ustalenie, który z wnioskodawców spełnia ww. kryteria nie tylko na dzień 31 maja 2021 r. jak i całym okresie wegetacyjnym. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście, trwale i swobodnie użytkuje grunty i jednocześnie posiada do deklarowanych obszarów tytuł prawny. Zatem obowiązkiem Agencji płatniczej jest sprawdzenie czy zadeklarowane przez rolnika powierzchnie działek rolnych spełniają wszystkie wymogi i normy do otrzymania pomocy.
Organ zaznaczył, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że F. sp. z o.o. nie była faktycznym użytkownikiem spornych gruntów w 2021 r. Podkreślić bowiem należy, iż do dnia wydania przez organ I instancji decyzji nie przedłożono żadnego materiału dowodowego potwierdzającego nie tylko faktyczne władanie spornymi gruntami w 2021 r., ale i również potwierdzającego tytuł prawny do omawianych gruntów.
Organ wyjaśnił ponadto, iż spółka F. nie zareagowała na wezwania wystosowane w przedmiotowej kwestii, natomiast materiał dowodowy włączony do omawianej sprawy potwierdził brak władania spornymi gruntami w 2021 r. przez omawiany podmiot. Ponadto pełnomocnik Syndyka Masy Upadłości F. sp. z o.o. - P. R. S.A. z/s w W. Oddział w K. po zapoznaniu się z aktami sprawy nie tylko nie przedłożył żadnego materiału dowodowego mogącego wyjaśnić opisywane zagadnienia, ale i również nie podważył materiału dowodowego włączonego do omawianej sprawy. Wobec powyższego nie jest możliwe przyznanie Stronie płatności do deklarowanych gruntów jak również zniesienie sankcji nałożonych na podmiot. Wskazać należy również, iż uzyskanie płatności następuje poprzez wydanie decyzji w stosunku do określonej osoby/podmiotu, po spełnieniu warunków do przyznania płatności, a takich warunków w ocenie organu II instancji odwołujący podmiot w przypadku spornych działek nie spełnił w 2021 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Syndyk Masy Upadłości F. Sp. z o.o.P. R. S.A. z siedzibą w W. zarzucając jej naruszenie:
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, polegającą na uznaniu w oparciu wyłącznie o protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 15 maja 2019 r., iż Gospodarstwo G. sp. z o.o. z/s w G. przy ul. [...] posiadało w 2021 r. tytuł prawny do działki rolnej [...] położonej w obrębie G. P. (gmina J., powiat g. , województwo d. ), a w konsekwencji działkę użytkowało w roku 2021 z uwagi na rzekomo zawartą umowę dzierżawy z dnia 15 maja 2019 r. z F. sp. z o.o. z/s w Z. w upadłości, podczas gdy wyłącznie na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego datowanego na 15 maja 2019 r. nie sposób wyinterpretować okoliczności posiadania tytułu prawnego i użytkowania działki [...] przez Gospodarstwo G. sp. z o.o. z/s w G., w roku 2021, a podmiotem ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel pozostawała zawsze spółka F. sp. z o.o. w upadłości;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, polegającą na uznaniu w oparciu o umowę dzierżawy i oświadczenia B. S., P. K., że F. sp. z o.o. nie użytkowała działek o numerach [...] i [...], podczas gdy oświadczenia te nie posiadają nawet tak podstawowego elementu jako data ich złożenia, a oświadczenie P. K. nie wskazuje nawet w jakim okresie sprzęt: miał być wykorzystywany na działkach o numerach [...] i [...], a więc istnieją uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem faktycznym.;
- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczną z zasadami logiki ocenę materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, iż z faktu nieskladania wniosku o dopłaty bezpośrednie przez F. sp. z o.o. z/s w Z. w upadłości dla jakichkolwiek działek od roku 2018 r. i faktu składania wniosków przez innych wnioskodawców z którymi nastąpił konflikt kontroli krzyżowej o dopłaty bezpośrednie dla spornych działek od roku 2018 r. można wysnuć wniosek, iż F. sp. z o.o. z/s w Z. w upadłości nie była uprawniona do uzyskania dopłat bezpośrednich za rok 2021, podczas gdy w przedmiotowej sprawie ubieganie się o dopłaty bezpośrednie za każdy rok należy rozpatrywać indywidualnie, bowiem dopłaty te przyznawane są indywidualnie za dany rok..
- art. 189f par. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 19 w zw. z art. 19a Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, polegające na nieodstąpieniu od nałożenia sankcji w wysokości [...] zł i sankcji w wysokości [...] zł, podczas gdy została spełniona przesłanka odstąpienia od nałożenia wyżej wskazanych sankcji jaką jest znikoma waga naruszenia, przy jednoczesnym zaprzestaniu naruszenia prawa.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji
Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 299/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: P.p.s.a.). W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a pełnomocnik strony skarżącej nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.
Podstawą odmowy przyznania ww. płatności była okoliczność, iż Skarżąca nie była faktycznym użytkownikiem spornych gruntów w 2021 roku. W ocenie organu aby zostać beneficjentem pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie wystarczy być właścicielem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować.
Tym samym na gruncie niniejszej sprawy istotną kwestią jest czy Skarżąca posiada grunty w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, a więc dokonanie zasiewów, wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów czy decydowania o innym ich przeznaczeniu – jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji.
Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( na dzień wydawania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2021 r. poz. 2114, zwanej dalej ustawą o płatnościach), jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej, będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności.
Sąd zaznacza, że na temat posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów regulujących płatności ze środków unijnych, jako warunku ich przyznania, istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest udzielenie płatności tym rolnikom, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne.
Stosownie do treści art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie i piśmiennictwie posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Jednak dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować (por. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 LEX nr 471100). Jak bowiem wynika z regulacji unijnych i krajowych, istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Stosowanie cywilistycznego pojęcia posiadania musi uwzględniać istotę regulacji prawnych w dziedzinie płatności rolnych, których podstawowym celem jest wspieranie podmiotów prowadzących rzeczywiście działalność rolniczą, a nie wspieranie posiadaczy gruntów rolnych, niezależnie od tego, czy grunty te wykorzystują rolniczo, czego zdaje się nie dostrzega skarżący. Należy zgodzić się z twierdzeniem strony, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. W zależności od możliwości władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy na dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Co więcej, tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych. itp. Linia orzecznicza, w której wyrażano takie stanowisko jest obszerna, tylko tytułem przykładu można wskazać wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 932/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzecznictwa na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA).
Pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, gdyż beneficjentem tej pomocy jest ten posiadacz gruntu, który użytkuje go rolniczo. Natomiast ustalenie czy wnioskodawca prowadzi faktyczną działalność rolniczą na deklarowanych działkach rolnych należy poczynić na tle całokształtu okoliczności sprawy.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w sprawie nie zostało wykazane, iż beneficjentem płatności powinna być Skarżąca.
Rozwijając powyższe zagadnienie wskazać należy, iż podczas weryfikacji wniosku pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych okazało się, że zadeklarowane przez spółkę działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...] zostały zadeklarowane do płatności również przez innego producenta rolnego.
Jak wynika z akt sprawy o płatność do działek [...], [...] na całą ich powierzchnię ubiega się inny wnioskodawca, który przedstawił dowody w postaci umowy dzierżawy z dnia 15.05.2019 r. zawartej z F. sp. z o.o., z której zapisów wynika, iż wnioskodawca F. sp. z o. o. wydzierżawia stronie konfliktu kontroli krzyżowej w/w działki o łącznej powierzchni 42,29 ha na okres 10 lat, tj. do 14 marca 2029 r. Wnioskodawca przedstawił również oświadczenia osób, które wykonywały prace polowe na tych działkach na rzecz osoby, która jest stroną konfliktu oraz oświadczenie strony, w którym wyjaśnia na podstawie jakiego dokumentu użytkuje te działki oraz wskazuje osoby, które mogą potwierdzić użytkowanie przez niego działek.
Natomiast w odniesieniu do działki [...] ustalono, iż na całą powierzchnię tej działki, tj. 74,70 ha o płatność ubiega się inny wnioskodawca, który przedstawił protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony na podstawie umowy dzierżawy z dnia 15.05.2019 r., w którym wnioskodawca F. sp. z o.o. przekazuje działkę [...] o powierzchni 75,11 ha stronie umowy, a zarazem stronie konfliktu kontroli krzyżowej.
Wobec powyższych ustaleń organ I wystosował do pełnomocnika spółki wezwania do złożenia wyjaśnień lub dokumentów. Pomimo skutecznego doręczenia wezwań do Skarżąca nie ustosunkowała się do nich w żaden sposób nie wykazując tym samym, iż to ona jest użytkownikiem przedmiotowych gruntów.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż w dniu 3 sierpnia 2022 r., pełnomocnik Syndyka Masy Upadłości F. sp. z o.o. - P. R. S.A. z/s w W. Oddział w K. zapoznał się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie i w żaden sposób do nie ustosunkował się do niego. Również we wniesionej skardze Skarżąca nie wskazuje, iż była faktycznym użytkownikiem gruntu, a jedynie wskazują, że w aktach sprawy brak jest dokumentu uzasadniającego tytuł prawny do użytkowania w roku 2021 działki rolnej [...] przez Gospodarstwo G. Sp. z o.o.
Odnosząc się do powyższej argumentacji skargi wskazać należy, iż stosownie do art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach unijnych, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniach organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 K.p.a. nie stosuje się.
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powyższe przepisy wskazują na pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania, w stosunku do regulacji wynikających z K.p.a. Wyłączono wprost zastosowanie art. 79a i 81 K.p.a. Nadto ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 3 ust. 3 in fine ustawy o płatnościach, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, zatem obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie.
Tym samym na gruncie niniejszej sprawy strona Skarżąca ubiegając się o przedmiotowe płatności winna wykazać, iż to ona faktycznie użytkuje rolniczo przedmiotowe grunty. Natomiast obowiązkiem organu, na gruncie niniejszej sprawy, nie było ustalanie czy Gospodarstwo G. ma tytuł prawny do użytkowania działki rolnej [...].
W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w powiązaniu z lekturą decyzji organów obu instancji pozwala stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu jest słuszne i nie narusza przepisów wskazanych w skardze. Zgromadzona dokumentacja w powiązaniu z brakiem reakcji strony na wezwanie słusznie doprowadziła organ do uznania, że Skarżąca nie użytkuje gruntów rolniczo i z tego względu nie jest uprawniona do otrzymania wnioskowanych płatności.
Zdaniem Sądu organ przeprowadził postępowanie zgodnie z ww. przepisami, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.).
Z powyższych względów zarzuty skargi błędnej oceny materiału dowodowego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Natomiast w odniesieniu do samej kary administracyjnej za zawyżenie deklaracji obszaru wyjaśnić należy, iż po przeprowadzeniu kontroli powierzchnia zatwierdzona do płatności wyniosła 0,00 ha, a zatem w 100 % obszar zgłoszony do płatności został wykluczony.
Zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia działek rolnych jest bowiem weryfikowana przez organ w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o płatności, a powierzchnią uprawnioną do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 ze zm.).
Stosownie do art. 19a ust. 1 powołanego rozporządzenia jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar. Stosownie zaś do art. 19a ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 jeśli na beneficjenta nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej zgodnie z ust. 1 za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do danego systemu pomocy lub środka wsparcia, wówczas karę administracyjną, o której mowa w tym ustępie, zmniejsza się o 50 %, jeżeli różnica pomiędzy obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego. Z kolei z przepisu art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 wynika, że jeśli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.
Powierzchnia działek rolnych w odniesieniu do których stwierdzono nieprawidłowości wynosi 101,75 ha.
Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2021 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2021 r. (Dz. U. poz. 1861) i wynosi [...] zł.. Przy deklarowanym obszarze 101,75 ha płatność wyniosłaby [...] zł. Mając na uwadze, iż różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnia stwierdzoną wynosi 100 %, to organ mając na uwadze zapis art. 19a, iż kara administracyjna nie przekracza 100% wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar słusznie nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
Natomiast w odniesieniu do płatności dodatkowej (płatności redystrybucyjnej) wskazać należy, iż stawka tej płatności do 1 ha uprawy w 2021 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2021 r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2021 r. (Dz. U. poz. 1874) i wynosi [...] zł.
Wobec powyższego, mając na uwadze również limity dopłat (30ha) uznać należy, iż określona w decyzji sankcja w wysokości [...] zł zgodna jest z przepisami prawa.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nie odstąpienia od nałożenia sankcji wskazać należy, iż z omawianych przepisów jednoznacznie wynika, że naliczenie kary jest obligatoryjne.
Natomiast okoliczności sprawy nie dają podstaw do odstąpienia od zastosowania art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, ponieważ nie zaszły w sprawie wyjątki od stosowania kar administracyjnych, o których mowa w art. 15 tego rozporządzenia.
W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 189f K.p.a. Katalog sytuacji umożliwiających nie wymierzanie sankcji został szczegółowo opisany w art. 15 ust. 1 tego rozporządzenia zgodnie z którym kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 tego rozporządzenia podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji. Z kolei zgodnie z pkt 17 preambuły do rozporządzenia nr 640/2014 beneficjenci, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe organy krajowe o nieprawidłowościach we wnioskach o przyznanie pomocy lub wnioskach o płatność, nie powinni podlegać karom administracyjnym, bez względu na powód niezgodności, chyba że właściwe organy powiadomiły wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu albo o wykrytych niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność.
W kontrolowanej sprawie wniosek o przyznanie płatności nie został zmodyfikowany stąd powyższe przepisy nie mogły mieć zastosowania.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI