III SA/Po 299/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące odmowy przyznania płatności rolnych z powodu wadliwego wznowienia postępowania i braku wyjaśnienia wątpliwości co do bezstronności urzędnika.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolnych z tytułu wsparcia działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005. Po pierwotnym przyznaniu płatności, organ administracji wznowił postępowanie, uznając, że wnioskodawczyni wydzierżawiła grunty, co wykluczało przyznanie dopłat. Skarżąca zarzuciła błędy proceduralne i brak rzetelnej informacji ze strony urzędników. Sąd uchylił decyzje, wskazując na wadliwe wznowienie postępowania i brak wyjaśnienia wątpliwości co do bezstronności urzędnika, który wcześniej pomagał w wypełnianiu wniosku i był przesłuchiwany w innej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące odmowy przyznania płatności ONW na rok 2005. Sprawa rozpoczęła się od wniosku I. B. o przyznanie płatności, które pierwotnie zostały przyznane. Następnie, organ administracji wznowił postępowanie z urzędu, powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 kpa, ponieważ dowiedział się o wydzierżawieniu przez wnioskodawczynię gruntów rolnych. Decyzją z dnia 14 czerwca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił pierwotną decyzję i odmówił przyznania płatności, argumentując, że wnioskodawczyni nie prowadziła faktycznie działalności rolniczej na tych gruntach. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów kpa, w tym zasad wyjaśniania stanu faktycznego i pogłębiania zaufania obywateli. Kwestionowała również rzetelność pracowników ARiMR, twierdząc, że otrzymywała od nich błędne informacje. Sąd uznał skargę za zasadną. Wskazał, że choć fakt wydzierżawienia gruntów był istotny, to organy nie wykazały, że był to dowód nieznany organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji. Podkreślono, że skarżąca w odwołaniu podnosiła kwestię błędnych informacji udzielanych przez pracowników ARiMR, a organ odwoławczy nie wyjaśnił tej okoliczności, co uniemożliwiło kontrolę sądową. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na potencjalne wątpliwości co do bezstronności pracownika ARiMR (M. B.), która pomagała w wypełnianiu wniosku, była przesłuchiwana w innej sprawie dotyczącej skarżącej, a następnie wydała decyzję w sprawie. Sąd uznał, że decyzje organów zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, co skutkowało ich uchyleniem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wznowienie postępowania było wadliwe, ponieważ organ odwoławczy nie wyjaśnił, czy fakt wydzierżawienia gruntów był rzeczywiście nieznany organowi wydającemu pierwotną decyzję, zwłaszcza w kontekście informacji przekazywanych przez skarżącą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco kwestii, czy organ pierwszej instancji faktycznie nie dysponował informacją o wydzierżawieniu gruntów w momencie wydawania pierwotnej decyzji, co jest kluczowe dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
Dz.U. 2004 nr 73 poz 657 § § 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Płatności ONW przyznawane są wyłącznie producentowi rolnemu, prowadzącemu działalność rolniczą na obszarze minimum 1 ha.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi.
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny z powodu naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
Dz. U. Nr 229, poz. 2273 art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Pomocnicze
k.p.a. art. 149 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wznowienia postępowania z urzędu.
k.p.a. art. 147
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 150
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wyjaśniania stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 24 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 24 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Wyłączenie pracownika z powodu wątpliwości co do jego bezstronności.
PPSA art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Dz. U. Nr 98, poz. 634 art. 10 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Dz. U. L 141 art. 51 § ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r.
Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003
Ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej.
Dz.U.L.153 art. 70
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r.
Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999
Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwe wznowienie postępowania administracyjnego z powodu braku wykazania, że nowe dowody były nieznane organowi. Naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wyjaśnienia wątpliwości co do bezstronności pracownika organu. Błędne pouczenia i brak rzetelnej informacji ze strony pracowników ARiMR.
Godne uwagi sformułowania
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego. O zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji. Nie chodzi przy tym o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności.
Skład orzekający
Barbara Koś
przewodniczący sprawozdawca
Beata Sokołowska
członek
Mirella Ławniczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty wznowienia postępowania administracyjnego, zasady wyłączania pracowników organów od udziału w postępowaniu, interpretacja wymogu faktycznego użytkowania gruntów dla płatności rolnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki wznowienia postępowania i wyłączenia pracownika, a także konkretnych przepisów dotyczących płatności rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne i potencjalne wątpliwości co do bezstronności urzędników mogą doprowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie wnioskodawca mógł nie spełniać warunków. Podkreśla znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowania.
“Błędy urzędnika i wadliwe wznowienie postępowania uchylają decyzję o odmowie płatności rolnych.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 299/11 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2011-09-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-04-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Barbara Koś /przewodniczący sprawozdawca/ Beata Sokołowska Mirella Ławniczak Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 73 poz 657 par. 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7, art. 8, art. 24 par. 3, art. 107 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 5 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1 a) i c), art. 152 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Dnia 29 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi I. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 10 lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok, po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 czerwca 2010r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Uzasadnienie W dniu 30 sierpnia 2005 roku I. B. złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w którym zadeklarowała działki ewidencyjne o numerach 419/1, 444, 449, 477, 341, położone w województwie wielkopolskim, powiat [...], gmina [...], obręb [...], o łącznej powierzchni [...] ha. Decyzją z dnia 13 lutego 2006 roku, nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyznał I. B. płatność ONW w łącznej wysokości [...] zł. Pismem z dnia 25 maja 2009 roku Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w P. poinformowała Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Powiatowe, że I. B. w latach 2004-2008 nie użytkowała własnych gruntów rolnych, w związku z powyższym w okresie od 09.06.2004 r. do 31.12.2008 r. pobrała rentę rolniczą w pełnej wysokości. Jednocześnie do pisma dołączono umowę dzierżawy zadeklarowanych do dopłat działek z dnia 2 października 2000 roku zawartą pomiędzy I. B., a T. B. na okres 10 lat, oświadczenie T. B. z 19 maja 2009 roku, że osobiście uprawia działki objęte umową dzierżawy oraz oświadczenie I. B. z dnia 19 maja 2009 roku, potwierdzające, że T. B. uprawia grunty objęte umową. Postanowieniem dnia 19 maja 2010 roku, wydanym na podstawie art. 149 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, z urzędu, wznowił postępowanie administracyjne i wskazał, że wydając decyzję w dniu 13 lutego 2006 roku nie dysponował informacją o wydzierżawieniu przez wnioskodawczynię gruntów wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego. Decyzją z dnia 14 czerwca 2010 roku, nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 6 ust. 1 w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz.657 z póź. zm.), oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.04.2004r. z późn. zm.), w zw. z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.L.153 z 30.04.2004r. z późn. zm.) i art. 104 kpa Kierownik Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił w całości swoją decyzję nr [...] z dnia 13 lutego 2006 roku i odmówił I. B. przyznania płatności ONW na rok 2005. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wnioskodawczyni nie spełniała warunków przyznania płatności do gruntów wymienionych we wniosku o przyznanie płatności, ponieważ nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadziła działalności rolniczej. Zatem decyzja ostateczna przyznająca płatności ONW na rok 2005 wydana została niezgodnie z prawem, co uzasadniało jej uchylenie i odmowę przyznania przedmiotowych płatności. W odwołaniu I. B. podniosła zarzut naruszenia art. 9 kpa, gdyż przy składaniu wniosku o przyznanie płatności nie została pouczona o tym, że nie może składać wniosku o dopłaty za grunty wydzierżawione. Jednocześnie wskazała, że wnioski za lata 2004-2005 były wypełniane osobiście przez obecnego Kierownika Biura ARiMR M. B. Podniosła również, że niezgodne z prawdą jest stwierdzenie, że organ administracyjny na skutek pisma z dnia 25 maja 2009 roku, pochodzącego od KRUS dowiedział się, że odwołująca się wydzierżawiła grunty, na które zostały jej przyznane płatności, gdyż ona sama w dniu 18 maja 2009 roku poinformowała ARiMR, o tym, że brat jej męża dzierżawi stanowiące jej własność grunty rolne. Zaznaczyła również, że błędne jest ustalenie organu, iż pobiera rentę od 2004 roku, gdyż rentę otrzymywała od 2 października 2000 roku. Ponadto wskazała na brak pouczeń na każdym etapie prowadzonego postępowania oraz skomplikowaną istotę sprawy, które spowodowały, że w jej opinii odpowiedzialność za zaistniały stan rzeczy ponosi organ rozpatrujący wnioski, a nie beneficjenci pomocy nie mający dostatecznej wiedzy w tym zakresie. Decyzją z dnia 10 lutego 2011 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634) oraz na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.), Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że podstawową przesłanką uzyskania płatności ONW jest wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do dopłat działkach rolnych. Po przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego nie jest możliwe przyznanie płatności ONW podmiotowi, który pozbawił się posiadania działki. Celem płatności jest bowiem przyznanie producentowi rolnemu środków pieniężnych na pokrycie kosztów działalności rolniczej w danym okresie. Do otrzymania dopłat istotne jest faktyczne, rolnicze użytkowanie wskazanych działek, a niewystarczające jest dysponowanie statusem ich posiadacza czy właściciela w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. I. B. potwierdziła, iż w 2000 roku zawarła umowę dzierżawy z T. B., w związku z czym faktycznie nie użytkowała zadeklarowanych gruntów rolnych w 2005 roku. Organ odwoławczy podkreślił również, że informacje na temat zasad przyznawania płatności obszarowych są przekazywane przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z treścią broszury informacyjnej pt. "Dopłaty bezpośrednie dla rolników - jak je uzyskać?", z której wynika, iż z wnioskiem o przyznanie dopłaty występuje ten, kto rzeczywiście użytkuje daną działkę rolną. Natomiast w przypadku wątpliwości związanych z przyznawaniem płatności bezpośrednich i innych instrumentów pomocowych informacji udzielali również przeszkoleni pracownicy Ośrodków Doradztwa Rolniczego oraz Izb Rolniczych, a także inne ośrodki, czy też firmy zajmujące się doradztwem rolniczym. Organ zanegował również twierdzenie strony, że nie były przeprowadzane systematycznie żadne szkolenia w zakresie zasad przyznawania dopłat, o czym świadczą listy obecności przeprowadzanych spotkań informacyjno-promocyjnych. Ponadto zaznaczył również, że I. B. jako wnioskodawczyni każdorazowo swym podpisem poświadczała prawdziwość danych na wniosku o przyznanie płatności oraz potwierdzała zaznajomienie się z zasadami przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że I. B. nie spełniała warunków do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 rok, a decyzja wydana w przedmiocie przyznania płatności ONW była wadliwa co uzasadniało jej uchylenie. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, I. B. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając im naruszenie art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa oraz art. 12 § 1 kpa poprzez brak ich zastosowania i całkowite pominięcie ich treści w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: E. B., T. B., M. B. oraz J. M. na okoliczność braku kampanii informacyjnej w latach 2004 – 2005 we wsi S. dotyczącej uprawnień do otrzymywania dopłat z Unii Europejskiej. Jednocześnie wniosła o dopuszczenie przeprowadzenia dowodu z dokumentów w postaci: pisma I. B. z dnia 7 lipca 2009 roku, pisma I. B. z dnia 16 grudnia 2010 roku, prawomocnego postanowienia Prokuratury Rejonowej w Z. z dnia 18 maja 2008 roku o umorzeniu śledztwa na okoliczność braku wiedzy skarżącej odnośnie tego, kto jest uprawniony do otrzymywania przedmiotowych dopłat. W uzasadnieniu skargi I. B. podniosła, że został naruszony jej interes prawny, ponieważ pracownicy ARiMR nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za swoje błędy, a na nią nałożone zostały z tego tytułu sankcje. Zakwestionowała również rzetelność i fachowość pracowników Agencji wskazując, że składała wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych w dobrej wierze, działając w zaufaniu do organów administracji, a mimo to była informowana, że bez znaczenia jest kto składa wniosek o dopłaty (właściciel gruntu czy dzierżawca) pod warunkiem, że taki wniosek będzie złożony tylko jeden raz. Skarżąca podniosła również, że w tym czasie pracownikiem Biura Powiatowego ARiMR był R. K., a w latach 2004-2005 wnioski o przyznanie płatności pomagał jej wypełnić pracownik Biura Powiatowego ARiMR – M. B. Skarżąca stwierdziła, że wydanie decyzji organu I instancji poprzedzone było zebraniem materiału dowodowego, z którego wynikało, że skarżąca dzierżawi posiadane grunty. Jednocześnie zaznaczyła, że organ I instancji miał obowiązek wnikliwie zbadać stan faktyczny, w oparciu o który wydał decyzję o przyznaniu dopłat, czyli także informację udzieloną odnośnie wydzierżawienia gruntów z powodu jej choroby i złego stanu zdrowia. W jej ocenie przyczyną zaistniałego stanu rzeczy była niewłaściwie udzielona informacja przez pracownika ARiMR dotycząca przepisów i procedur, a także nieprawidłowa ocena okoliczności faktycznych w jej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 kpa. Wskazana instytucja stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534 ). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, stąd też zastosowanie wznowienia postępowania powinno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Zakres postępowania wznowieniowego jest węższy aniżeli postępowania zwyczajnego i ogranicza się do badania podstaw wznowienia wskazanych przez wnioskodawcę lub przez organ w wypadkach wszczęcia postępowania z urzędu. W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 13 lutego 2006 r. przyznał I. B. płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w kwocie [...] zł za 2005 rok. Organ ten uznał, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki wskazane w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657), zgodnie z którym płatności ONW przyznawane są wyłącznie producentowi rolnemu, prowadzącemu działalność rolniczą na obszarze minimum 1 ha, przy czym za działalność rolniczą uważa się m. in. produkcję roślinną i zwierzęcą. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08, lex nr 563485; wyrok WSA w Łodzi z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 172/09, lex nr 550508; wyrok WSA w Opolu z 25 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Op 387/08, lex nr 531101). Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji postanowieniem z dnia 19 maja 2010 r. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 kodeksu postępowania administracyjnego wznowił z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia powołał się na podstawę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa i wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydając decyzję z dnia 13 lutego 2006 r. nie dysponował informacją o wydzierżawieniu przez wnioskodawczynię gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Następnie, postanowieniem z dnia 20 maja 2010 r. organ ten powołał jako dowody w postępowaniu wznowieniowym: umowę z dnia 2 października 2000 r. zawartą pomiędzy I. B. a T. B. o wydzierżawieniu gruntów na okres 10 lat oraz oświadczenia stron umowy z dnia 19 maja 2009 roku potwierdzające zawarcie umowy oraz użytkowanie zgodnie z nią gruntów rolnych, których dotyczył wniosek o płatność. W ocenie organu I instancji powyższe dokumenty miały dowodzić, iż wnioskodawczyni w momencie wydawania decyzji nie była użytkownikiem spornego gospodarstwa, ani nie prowadziła w nim działalności rolniczej. Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733). Na podstawie ustaleń, poczynionych przez organy administracji, należy zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji, że fakt oddania w dzierżawę spornych gruntów osobie trzeciej na mocy umowy z dnia 2 października 2000 r. w celu uzyskania świadczenia z KRUS oraz oświadczenie strony o faktycznym nieużytkowaniu rolniczym gruntów od 2000 r. stanowiły (odpowiednio) okoliczność i dowód istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (jako warunkujący bezpośrednio kwestię spełniania przesłanki do otrzymania wnioskowanych płatności). Jednakże z akt administracyjnych sprawy nie wynika, czy organy obu instancji zasadnie uznały, iż fakt oddania w dzierżawę gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności był okolicznością nieznaną organowi I instancji w dacie wydawania przez niego decyzji z dnia 13 lutego 2006 r. Już w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca I. B. podnosiła bowiem, że wniosek o dopłaty był w 2005 r. wypełniany przez obecnego Kierownika Biura Powiatowego M. B., którą informowała o wydzierżawieniu gruntów objętych wnioskiem, uzyskując informację, że pomimo tego może ubiegać się o płatności. Tej kwestii organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił, pomimo jej istotnego znaczenia dla przesłanki wznowienia . Skoro w odwołaniu strona powoływała się na błędne informacje uzyskiwane od konkretnych pracowników organu to rzeczą organu odwoławczego było dokonanie odpowiednich ustaleń faktycznych na okoliczność współpracy skarżącej z organami Agencji, poprzez przesłuchanie strony skarżącej, wskazanych przez nią pracowników organu oraz wskazywanych świadków rozmów prowadzonych w kwestii ubiegania się o dopłaty. Brak wyjaśnień organu odwoławczego w tym zakresie uniemożliwia sądową kontrolę zasadności stwierdzenia w niniejszej sprawie istnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nie wiadomo bowiem w istocie, czy organ miał faktyczne podstawy do skorzystania z tego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego i w konsekwencji stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Dodatkowo podnieść należy, iż decyzja organu I instancji uchylająca decyzję z dnia 13 lutego 2006 roku została podpisana przez M. B., pełniącą obowiązki Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jakkolwiek z art. 24 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika by z tego powodu M. B. podlegała wyłączeniu od udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, to biorąc pod uwagę fakt, że pracownik ten przed wydaniem decyzji I instancyjnej przesłuchiwany był w postępowaniu prowadzonym przeciwko I. B. również na okoliczność tego, czy wiedziała o wydzierżawieniu działek objętych wnioskiem o dopłaty (por. postanowienie Prokuratury Rejonowej w Z. o umorzeniu śledztwa, sygn. akt [...] załączone do akt administracyjnych), rozważenia wymagało czy nie zachodzi przesłanka wyłączenia wymieniona w art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiącego, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Skoro bowiem M. B. przyznała, że wypełniała wniosek skarżącej i na tę okoliczność przesłuchiwana była w Prokuraturze Rejonowej w Z. w sprawie toczącej się przeciwko I. B., a później wydawała decyzję w sprawie, w której istotne było ustalenie, czy fakt zawarcia umowy dzierżawy był znany organowi, rozważenia wymagało czy nie zachodzą wątpliwości co do jej bezstronności. W Komentarzu do wskazanego przepisu wyjaśniono, że "Nie chodzi przy tym o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności. Nie jest zatem konieczne uprawdopodobnienie, że pracownik będzie stronniczy w załatwieniu sprawy ze względu na daną okoliczność, lecz wystarczy, że okoliczność ta powoduje powstanie wątpliwości co do jego bezstronności, a zatem nie jest pewne i jasne, czy pracownik wykona swoje uprawnienia procesowe w sposób bezstronny. Przyczyna wyłączenia pracownika została zatem określona szeroko, bowiem umożliwia wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie istnienia wątpliwości, a zatem niekoniecznie uzasadnionych co do jego bezstronności." (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 195). Powyższe zaniechania procesowe organu oznaczają naruszenie art. 7 (zasady wyjaśniania stanu faktycznego sprawy), art. 8 (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) oraz art. 107 § 3 kpa. Jak już wskazano powyżej, zastosowanie nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania powinno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Obowiązek ten dotyczy m. in. wszechstronnego wyjaśniania przyczyn wznowienia, które może prowadzić ostatecznie do negatywnych dla strony skutków materialnoprawnych, co powinno nastąpić z poszanowaniem gwarancji zapewnienia bezstronnego rozpoznania sprawy. Biorąc pod uwagę wskazane wyższej okoliczności Sąd uznał, iż decyzje organów oby instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) mającym wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania - art. 7, 8, 107 § 3 kpa oraz art. 24 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje te podlegały zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wykonalności decyzji Sąd postanowił zaś w oparciu o art. 152 cytowanej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI