III SA/Po 599/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-01-11
NSAinneWysokawsa
klasyfikacja celnataryfa celnasamochody ciężarowesamochody osoboweświadectwo homologacjikodeks celnyordynacja podatkowadokument urzędowypostępowanie celne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł dotyczącą klasyfikacji celnej samochodów, uznając, że świadectwo homologacji powinno być traktowane jako dokument urzędowy.

Sprawa dotyczyła klasyfikacji celnej samochodów marki Renault jako towarowych (pozycja 8704 Taryfy celnej) zamiast osobowych (pozycja 8703). Organy celne uznały zgłoszenie celne za nieprawidłowe, opierając się na analizie budowy pojazdów. Spółka "A" argumentowała, że świadectwo homologacji, wydane przez uprawniony organ, jednoznacznie kwalifikuje pojazdy jako ciężarowe. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę uwzględnienia świadectwa homologacji jako dokumentu urzędowego. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił decyzję organu celnego, podkreślając, że organy celne nie mogą kwestionować treści dokumentu urzędowego bez przeprowadzenia dowodu przeciwko jego prawdziwości.

Sprawa dotyczyła sporu między Spółką "A" a organami celnymi w przedmiocie klasyfikacji celnej importowanych samochodów marki Renault. Spółka zgłosiła pojazdy jako samochody ciężarowe (kod PCN 8704), objęte procedurą uszlachetniania biernego. Organy celne, w tym Dyrektor Urzędu Celnego i Prezes Głównego Urzędu Ceł, uznały zgłoszenie za nieprawidłowe, klasyfikując pojazdy do pozycji 8703 (samochody osobowe), argumentując, że modyfikacje (montaż kratki działowej) nie zmieniły zasadniczego przeznaczenia pojazdów do przewozu osób. Spółka "A" wniosła skargę, opierając się na świadectwie homologacji wydanym przez Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej, które kwalifikowało pojazdy jako ciężarowe. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) pierwotnie oddalił skargę, ale następnie, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, uchylił własny wyrok, wskazując na naruszenie przepisów postępowania. NSA podkreślił, że świadectwo homologacji jest dokumentem urzędowym i organy celne nie mogą go kwestionować bez przeprowadzenia dowodu przeciwko jego treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę ponownie zgodnie z wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że organy celne, dysponując świadectwami homologacji stwierdzającymi, że pojazdy są ciężarowe, powinny były uznać ten fakt za udowodniony. Brak przeprowadzenia dowodu przeciwko prawdziwości tych dokumentów, zgodnie z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, stanowił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, błędna klasyfikacja celna została uznana za naruszenie prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, świadectwo homologacji jest dokumentem urzędowym, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, i organy celne są nim związane, chyba że przeprowadzą dowód przeciwko jego prawdziwości.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach Ordynacji podatkowej (art. 194 § 1) i Kodeksu celnego, które traktują dokumenty urzędowe jako dowód ich treści. Organy celne nie mogą kwestionować treści świadectwa homologacji bez przeprowadzenia odpowiedniego dowodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

O.p. art. 194 § 1

Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej art. 1

Pomocnicze

k.c. art. 13 § 1

Kodeks celny

k.c. art. 65 § 4

Kodeks celny

k.c. art. 151

Kodeks celny

k.c. art. 156

Kodeks celny

k.c. art. 157

Kodeks celny

k.c. art. 262

Kodeks celny

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 190

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 194 § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 200 § 1

Ordynacja podatkowa

Prd art. 2 § 42

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

PPSA art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19.12.1997r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy art. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23.12.1998r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy art. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Świadectwo homologacji jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organy celne nie mogą kwestionować treści dokumentu urzędowego bez przeprowadzenia dowodu przeciwko jego prawdziwości. Naruszenie przepisów postępowania przez organy celne i sąd pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Pojazdy, mimo modyfikacji, były zasadniczo przeznaczone do przewozu osób. Przepisy prawa o ruchu drogowym i homologacyjne nie są wiążące dla klasyfikacji celnej.

Godne uwagi sformułowania

świadectwo homologacji ma wagę dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (obowiązuje domniemanie prawdziwości jego treści) organ celny, będąc związany dokumentem urzędowym, zobowiązany był uznać za udowodnione to, co wynikało z jego treści nie może swobodnie oceniać, ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacjom

Skład orzekający

Barbara Koś

sprawozdawca

Tadeusz Geremek

członek

Walentyna Długaszewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter dokumentów urzędowych (w tym świadectw homologacji) w postępowaniu celnym i administracyjnym oraz obowiązek organów w zakresie ich weryfikacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji klasyfikacji celnej pojazdów, ale zasada dotycząca dokumentów urzędowych ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między interpretacją przepisów celnych a mocą dowodową dokumentów urzędowych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i celnego.

Świadectwo homologacji kluczem do klasyfikacji celnej – czy organy celne mogą je ignorować?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 599/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /sprawozdawca/
Tadeusz Geremek
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Barbara Koś ( spr.) Protokolant : ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006r. sprawy ze skargi Spółka "A" w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki "A" w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek
Uzasadnienie
Agencja Celna "B" zgłosiła [...] w Urzędzie Celnym, w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu 2 nowe pojazdy samochodowe marki Renault Kangoo i Renault Megane Scenic jako produkty kompensacyjne objęte uprzednio procedurą uszlachetniania biernego, według dokumentu SAD nr [...] z [...] W dokumencie SAD strona określiła przedmiotowe pojazdy jako pojazdy samochodowe do transportu towarowego zbudowane na bazie nadwozia samochodu osobowego o ładowności do 1000 kg., deklarując w polu 33 kod PCN 8704 31 91.
W wyniku powtórnej kontroli tego zgłoszenia celnego, przeprowadzonej w Urzędzie Celnym stwierdzono, że przedmiotowe samochody zostały nieprawidłowo zaklasyfikowane do pozycji 8704 Taryfy celnej, obejmującej pojazdy samochodowe do transportu towarowego, zamiast do pozycji 8703, obejmującej pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób włącznie z samochodami osobowo - towarowymi (kombi). W ocenie organu celnego, zamontowanie kratki działowej w samochodzie osobowym (oddzielającej przestrzeń pasażerską od bagażowej) w ramach procedury uszlachetniania biernego, nie zmieniło rodzaju tych samochodów. Posiadają one bowiem oszklone nadwozia, typowe dla samochodów osobowych wykończenie wnętrza i 5 miejsc siedzących.
W związku z tym Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z [...] nr [...] uznał zgłoszenie celne wg dokumentu SAD nr [...] za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej importowanego towaru klasyfikując sporne pojazdy do pozycji 8703, obejmującej pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób włącznie z samochodami osobowo - towarowymi (kombi).
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z [...] r. uchylił powyższe orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości zamknięcia procedury uszlachetniania biernego oraz sposobu ustalenia wartości celnej.
Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego ponownie uznał zgłoszenie celne z [...] r. za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej procedury celnej, opisu towaru, klasyfikacji taryfowej towaru i jego wartości celnej oraz kwoty długu celnego. W decyzji tej przedmiotowe samochody zostały zaklasyfikowane jako pojazdy samochodowe osobowo - towarowe do kodu PCN 8703. W uzasadnieniu decyzji organ celny wyjaśnił, że w 1998r. spółka "A" otrzymała pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego. W ramach tej procedury wywożone były przegrody działowe (kratki) do zamontowania w samochodach marki Renault. Procesem uszlachetniania był montaż kratek, natomiast produktem kompensacyjnym samochód ciężarowy Renault ze ścianką działową, klasyfikowany do pozycji 8704 Taryfy celnej.
W związku ze stwierdzeniem, iż przedmiotem przywozu były samochody klasyfikowane do pozycji 8703, a więc inne niż określone w pozwoleniu, Dyrektor Urzędu Celnego uznał, że nie została zakończona procedura uszlachetniania biernego i w omawianej decyzji objął przedmiotowe samochody procedurą dopuszczenia do obrotu. Wartość celną przedmiotowych samochodów ustalił na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego, a do określenia kwoty długu celnego zastosował stawkę celną 15 %, przewidzianą dla towarów z pozycji 8703 Taryfy celnej.
Od tej decyzji Spółka "A" wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia z powodu naruszenia przepisów art. 120, 121, 122, 187 Ordynacji podatkowej, art. 13, 65 § 4 pkt 2, 83, 151, 156, 157, 250 Kodeksu celnego oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19.12.1997r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy (Dz.U. Nr 158, poz. 1047).
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z [...]r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części wskazującej jako podstawę prawną rozstrzygnięcia § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 23.12.1998r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy (Dz. U. Nr 158, poz. 1036) i w to miejsce wskazał § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1036), a w pozostałej części utrzymał w mocy tę decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że zamontowanie przegrody oddzielającej przestrzeń pasażerską od bagażowej w przedmiotowych samochodach nie zmieniło ich rodzaju na samochody przeznaczone wyłącznie do transportu towarowego. Możliwość manewrowania położeniem foteli i przegrody, nie stanowi bowiem w jego ocenie trwałej zabudowy czy przebudowy tylnych części tych samochodów, w sposób opisany w Komentarzu do działu 87, zawartym w Wyjaśnieniach do Taryfy celnej, w odniesieniu do pojazdów przeznaczonych wyłącznie do transportu towarowego, zbudowanych na bazie nadwozia samochodów osobowych lub osobowo - towarowych (kombi). Uzyskanie w nich zwiększonej przestrzeni bagażowej poprzez składnie siedzeń, czy też wyjmowanie niektórych z nich, nie przesądza o zmianie kategorii tych pojazdów, gdyż w myśl nomenklatury towarowej Taryfy, nadal zachowują one status samochodów osobowo - towarowych. Organ celny stwierdził też, że jeśli któryś z importowanych samochodów nie posiadał tylnych siedzeń, to istniała możliwość ich montażu i zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, powinien być nadal klasyfikowany do pozycji 8703.
Wyrażono ponadto pogląd, że nazewnictwo stosowane w różnych obszarach branży motoryzacyjnej, wynikające z ustanowionych w tym zakresie odrębnych regulacji (np. ustawy z 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym - Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) może odbiegać od sformułowań użytych w nomenklaturze towarowej Taryfy celnej i tym samym nie powinno mieć zastosowania w sprawach dotyczących wymiaru cła. Dla zilustrowania powyższego zagadnienia organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że w ustawie Prawo o ruchu drogowym w art. 2 pkt. 42 postanowiono, iż określenie samochód ciężarowy obejmuje również samochód ciężarowo - osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie 4 do 9 łącznie z kierowcą, podczas gdy Taryfa celna klasyfikuje samochody osobowo - towarowe w pozycji obejmującej samochody osobowe.
Spółka "A" zaskarżyła powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia tego orzeczenia oraz poprzedzającej go decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. Zarzuciła, że wydana ona została z naruszeniem prawa procesowego (art. 121, 122, 123, 187 i 190 Ordynacji podatkowej) oraz z naruszeniem prawa materialnego (art. 13 § 1, 65 § 4 pkt 2, 151, 156 i 157 Kodeksu celnego oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ).
Naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej skarżąca upatrywała w dokonaniu oceny materiału dowodowego przy uwzględnieniu tylko tych okoliczności, które mogłyby wskazywać, że importowane pojazdy mogą służyć do przewozu osób, a zignorowaniu tych okoliczności i dowodów, które wskazywały, że zasadniczym przeznaczeniem tych samochodów był przewóz towarów. Wiąże się z tym zarzut naruszenia art. 187 Ordynacji podatkowej, poprzez rozpatrzenie jedynie części materiału dowodowego i pominięcie przedłożonego przez stronę świadectwa homologacji, wydanego przez Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej, na podstawie badań przeprowadzonych przez Instytut Transportu Samochodowego, tj. organ upoważniony do przeprowadzenia badań technicznych i oceny stanu pojazdów wprowadzanych do ruchu.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się bowiem do stwierdzenia, czy importowane samochody służą do transportu towarowego, jak twierdzi skarżąca, czy też są one samochodami "przeznaczonymi zasadniczo do przewozu osób" - jak uważa organ celny, na podstawie zeznań funkcjonariuszy celnych oraz zdjęć i kserokopii zdjęć pojazdów. Dokonując analizy definicji "samochodu ciężarowego" i "samochodu osobowego" zawartych w art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym Spółka podniosła, że definicje te obalają stanowisko organów celnych , w myśl którego obecność pięciu siedzeń sprawia, że mamy do czynienia z samochodem osobowym. Takiego wymogu nie nakładają też przepisy celne, a pozycja 8704 wskazuje jedynie, iż mają to być pojazdy do "transportu towarowego". Brzmienie tej pozycji wskazuje jedynie na kryterium przeznaczenia pojazdu. Skarżąca dysponuje ponadto dokumentem urzędowym, potwierdzającym, iż przedmiotem importu były samochody ciężarowe. Dokumentem tym jest świadectwo homologacji wydane przez Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej po przeprowadzeniu stosownych badań przez Instytut Transportu Samochodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] ( sygn. akt [...] ) oddalił przedmiotową skargę. W uzasadnieniu podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla zaklasyfikowania sprawdzanych pojazdów ma brzmienie odpowiedniej pozycji Taryfy celnej wskazując, że pozycja 8703 Taryfy obejmuje pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, włącznie z samochodami osobowo - towarowymi, a pozycja 8704 obejmuje pojazdy samochodowe do transportu towarowego. Podzielił również stanowisko organów celnych, że pojazdy samochodowe będące przedmiotem spornej odprawy celnej były przeznaczone do przewozu osób, a zamontowanie metalowej przegrody umocowanej w przedziale pasażerskim bez innych zmian konstrukcyjnych, nie może zmienić przeznaczenia pojazdu jako służącego do transportu towarowego.
Sąd stwierdził zatem, że Kodeks celny i przepisy wykonawcze nie dają podstawy do zmiany zastosowanej w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego klasyfikacji celnej. Skutku prawnego w tym zakresie nie mogą zmienić ani przepisy homologacyjne, ani przepisy o ruchu drogowym. Nie one bowiem przesądzają o zaklasyfikowaniu sprowadzonego z zagranicy pojazdu samochodowego do odpowiedniej klasyfikacji celnej.
W opinii Sądu organy celne prawidłowo stosowały prawo celne, gdyż postępowanie dowodowe wykraczające poza treść dokumentów dostarczonych przez stronę było zbędne, skoro okoliczności faktyczne były niesporne, a strony nie pozbawiono jej praw, skoro przed wydaniem decyzji została powiadomiona o zakończeniu postępowania i skorzystała z przysługującego jej prawa, co oznacza, że nie naruszono art. 121, 122, art. 123, art. 187, art. 190 i art. 200 §1 Ordynacji podatkowej.
Spółka "A" wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego ( art. 13 Kodeksu celnego w zw. z § 1 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 19.12. 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej i zapisami zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17.09.1997r. w sprawie Wyjaśnień do Taryfy celnej - MP nr 76, poz. 715 ) oraz przepisów postępowania poprzez sanowanie naruszenia przez organ administracji art. 120, art. 121 i art. 122 w zw. z art. 187 i 194 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Spółki istotą sporu na płaszczyźnie formalnej jest to, czy organ celny jako organ administracji publicznej w swoich działaniach i rozstrzygnięciach jest całkowicie niezależny od działań i rozstrzygnięć innych organów administracji publicznej i nie jest związany przepisami regulującymi inne sfery prawa, poza prawem celnym. Innymi słowy - czy organ celny może ignorować w sprawie rozstrzygnięcia innych organów administracji publicznej. Natomiast na płaszczyźnie merytorycznej spór dotyczy oceny, czy samochód marki Renault poddany konstrukcyjnym przeróbkom, w wyniku których Minister Transportu określił ten samochód w świadectwie homologacji jako ciężarowy, może być dla potrzeb postępowania celnego klasyfikowany jako samochód osobowy (pozycja 8703 Taryfy celnej) tak, jak uznały organy celne oraz Naczelny Sąd Administracyjny, czy też samochód ten powinien być klasyfikowany również dla potrzeb celnych jako samochód ciężarowy (pozycja 8704 taryfy celnej).
Skarżąca spółka podkreśliła, że zaskarżony wyrok akceptuje naruszenie przepisu art. 121 Ordynacji podatkowej stanowiącego, że postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (celnych). Spółka działała w zaufaniu do organów państwa (w tym organów podatkowych i celnych). Znana jej bowiem była praktyka stosowania prawa podatkowego czy celnego wobec samochodów w zależności od ich kwalifikacji dokonanej w świadectwie homologacji (dowodzie rejestracyjnym). Spółka nie miała zatem podstaw przypuszczać, że świadectwo homologacji może nie być dla jakichkolwiek organów państwa wystarczającym dowodem uznania, że importowane samochody były samochodami ciężarowymi, tym bardziej, że organ celny, który przez dwa lata przyjmował zgłoszenia celne dotyczące samochodów z taką homologacją dysponował wszystkimi wymaganymi dokumentami i nigdy nie sformułował wobec importera jakichkolwiek zastrzeżeń.
Zdaniem skarżącej zaskarżony wyrok sanował rażące naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), zasady swobodnej oceny dowodów (187 O.p) oraz naruszenie przepisów odnoszących się do mocy dowodowej dokumentu urzędowego (art. 194 O.p.) W ocenie sądu oraz organów celnych przedłożone przez stronę świadectwo homologacji należy oceniać na równi z innymi dowodami zgromadzonymi w trakcie postępowania, także z takimi dowodami, które zostały pozyskane z naruszeniem procedury, to jest zeznaniami funkcjonariuszy celnych. Tymczasem moc dowodowa świadectw homologacji jako dokumentu urzędowego jest zwiększona w stosunku do innych dowodów w zakresie tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Ponieważ samochód może być zarejestrowany tylko w sposób odpowiadający świadectwu homologacji, będące przedmiotem sporu samochody zostały zarejestrowane jako samochody ciężarowe. Istotne, zdaniem skarżącej Spółki, jest też to, że organy celne w trakcie postępowania nie przeprowadziły dowodu przeciwko treści świadectwa homologacji. Inne organy administracji honorowały sporne świadectwo, jedynie organy celne uznały, że możliwe jest postawienie Taryfy celnej poza całym systemem prawa administracyjnego. Zaakceptowanie tego poglądu, kwestionującego w istocie rzeczy fundamentalne zasady rozstrzygania przez organy administracji publicznej stanowić ma, w ocenie skarżącej, naruszenie prawa przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przedmiotem importu w niniejszej sprawie był zdaniem przedmiotowej Spółki samochód ciężarowy, zbudowany na bazie nadwozia samochodu osobowego o ładowności do 1000kg, co potwierdza świadectwo homologacji i protokół z badań homologacyjnych oraz zapisy w dokumentach SAD, dokonane przez funkcjonariuszy celnych. Według opinii klasyfikacyjnej do pozycji 8703 zawartej w tomie V Wyjaśnień do Taryfy celnej istotne dla klasyfikacji taryfowej pojazdu jest jego przeznaczenie. O tym zaś świadczy dokument o dopuszczeniu pojazdu do ruchu, czyli świadectwo homologacji, a nie ocena organu celnego wydedukowana na podstawie elementów budowy nadwozia, zaakceptowana przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. ( sygn. akt [...] ).
W uzasadnieniu tego orzeczenia podniesiono, iż przepisy Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej nie pozwalają odpowiedzieć na pytanie, jakie względy decydują o tym, że dany samochód jest przeznaczony "zasadniczo" do przewozu osób, albo jest "zasadniczo" samochodem towarowym. Wobec tego nietrafne było stanowisko, że dla potrzeb klasyfikacji taryfowej towaru wiążące i wystarczające są postanowienia dotyczące nomenklatury taryfowej Taryfy celnej. Za uzasadniony uznano wobec tego zarzut naruszenia tych przepisów postępowania, które zdaniem strony skarżącej miały znaczenie dla ustaleń faktycznych, w tym przede wszystkim zarzut sanowania przez Sąd naruszenia w postępowaniu celnym art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa są dowodem tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Podkreślono również, że strona w toku postępowania celnego złożyła świadectwa homologacji tego typu pojazdu wydane przed zgłoszeniem tego pojazdu do odprawy celnej, stwierdzające, że sprowadzany pojazd jest samochodem ciężarowym. Charakter tych świadectw jako dokumentów urzędowych nie był kwestionowany ani przez organy celne, ani też przez sąd administracyjny. Dokumenty urzędowe mają zwiększoną moc dowodową i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Przepis art. 194 §1 Ordynacji podatkowej ma oczywiście zastosowanie w postępowaniu celnym ( w zw. art. 262 Kodeksu celnego ). Organ celny będąc związany dokumentem urzędowym zobowiązany jest zatem uznać za udowodnione to, co wynika z jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać, ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacjom. Natomiast w zaskarżonym wyroku nie oparto się na kontrdowodach podważających wiarygodność świadectw homologacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonując oceny spornego samochodu z pominięciem świadectw homologacji i bez żadnych dodatkowych dowodów dopuszczono się zatem naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ celny klasyfikując sporny samochód do pozycji Taryfy celnej 8703 bez dostatecznego ustalenia, że jest to samochód zasadniczo przeznaczony do przewozu osób niewłaściwie zastosował przepis prawa (kod Taryfy celnej 8703 ) zawarty w załączniku do wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Uchylenie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do takiej sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny ( obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. ). Zgodnie jednak z treścią art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie ma on zatem całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, albowiem może odstąpić od wykładni prawa zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy na skutek zmiany stanu faktycznego sprawy ustalonego w wyniku jej ponownego rozpoznania ustalono konieczność zastosowania przepisów prawa odmiennych od wyjaśnionych przez NSA, albo też w przypadku zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia ( zob. m. in. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 577 oraz wyrok SN z 09.07.1998r., I PKN 226/98, OSNAP 1999/15/486 ).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego w niniejszej sprawie wyraził pogląd, iż w postępowaniu celnym obejmującym klasyfikację pojazdu samochodowego według nomenklatury towarowej Taryfy celnej świadectwo homologacji tego pojazdu ma wagę dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego ( zob. też wyrok NSA z dnia 22.07.2004r., GSK 356/04, ONSAiWSA 2004/3/72 ). Świadectwo takie stanowi zatem dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone ( obowiązuje domniemanie prawdziwości jego treści ). Skoro przepis art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie w postępowaniu celnym to organ celny, będąc związany dokumentem urzędowym, zobowiązany był uznać za udowodnione to, co wynikało z jego treści. Ocena świadectwa homologacji pojazdu i zakwestionowanie jego treści mogło mieć wobec tego miejsce dopiero po przeprowadzeniu na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w tym dokumencie informacji.
Ze względu na powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny był zobowiązany przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy przyjąć za podstawę rozstrzygnięcia ocenę prawną, iż skoro organy celne dysponowały kserokopiami badań homologacyjnych samochodów marki Renault Kangoo i Renault Megane, wykonanych przez Instytut Transportu Samochodowego (praca nr [...] i nr [...]) oraz świadectwami homologacji pojazdu nr [...] i [...] na te typy samochodów, winny one przeprowadzić dowód z tych świadectw , stwierdzających, że sporne pojazdy są samochodami ciężarowymi.
Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że organy celne zakwestionowały skutecznie w toku postępowania treść tych dokumentów w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Za taki kontrdowód nie może być bowiem uznany dowód z zeznań świadka - funkcjonariusza celnego. Zeznania te zawierają jedynie pobieżny opis pojazdów kontrolowanych podczas odpraw celnych.
Uzasadnia to zarzut skarżącej Spółki, iż organy celne nie uznając faktu stwierdzonego dokumentem urzędowym, bez jednoczesnego przeprowadzenia przeciwdowodu, dokonały naruszenia art. 194 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( zob. też m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zaburzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wrocław 2005, str. 720 ).
Stwierdzenie naruszenia wskazanych powyżej przepisów prawa procesowego, prowadzące w konsekwencji do wadliwych ustaleń faktycznych co do rodzaju (przeznaczenia) importowanych samochodów (osobowe, czy towarowo - ciężarowe) pozwala na uznanie za zasadny również zarzut skargi o naruszeniu prawa materialnego przez błędną klasyfikacje celną. Klasyfikując przedmiotowe pojazdy do kodu Taryfy celnej 8703 bez dostatecznego ustalenia, że są to samochody zasadniczo przeznaczone do przewozu osób, organy celne niewłaściwie zastosowały ten przepis prawa zawarty w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998r.w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1036).
Zaskarżona decyzja organu odwoławczego, oparta na odmiennych założeniach prawnych i przesłankach, aniżeli przedstawione w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogła się ostać.
Z tego względu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c, art. 200 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI