III SA/Po 290/26

III SA/Po 290/26 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 50 § 1 i 2, art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Starosty od decyzji Wojewody z dnia 22 stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji opłaty przekształceniowej postanawia: odrzucić sprzeciw.
Uzasadnienie
Decyzją z 25 listopada 2025 r. nr [...] Starosta, w wyniku rozpoznania wniosku spółki P. S.A., ustalił zwaloryzowaną wysokość opłaty rocznej za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe, będącej przed dniem 1 stycznia 2019 r. własnością Skarbu Państwa, położnej w B., gmina [...], dz. nr [...] o pow. 0,5980 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], w udziale wynoszącym [...] części, wynoszącej dotychczas [...] zł, na kwotę [...]zł brutto (pkt 1); orzekł, że opłata o której mowa w pkt 1 jest wnoszona przez okres 92 lat, począwszy od 1 stycznia 2026 r. (pkt 2); a także orzekł, że opłaty roczne należy uiszczać w terminie do 31 marca każdego roku, bez odrębnego wezwania na wskazany w decyzji rachunek bankowy.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami. Rozpoznając wniesione odwołanie, Wojewoda decyzją z 22 stycznia 2026 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Sprzeciw od decyzji Wojewody złożył Starosta wskazując, iż występuje w sprawie reprezentując Skarb Państwa, jako poprzedni właściciel nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprzeciw podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: P.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
W kontrolowanym postępowaniu sprzeciw od kasatoryjnej decyzji Wojewody wywiedziony został przez Starostę.
Należy w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej (lub postanowienia) wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. Jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych (zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r. OPS 1/03, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 1 lipca 2025 r. IV SA/Po 538/25 oraz wskazane tam orzecznictwo, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r. I OPS 2/15 stwierdzono, że organy administracji, w tym organy samorządu terytorialnego, które rozstrzygają o prawach lub obowiązkach obywatela w drodze decyzji administracyjnej, obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. W procesie zatem kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów, bo po prostu postępowania te nie dotyczą dochodzenia tych interesów. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniami, że jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję administracyjną w I instancji, powinna mieć możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd stwierdził również, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. Powiat stanowi jednolity podmiot, niezależnie od tego, jak wskazano jego sposób reprezentacji, i dlatego - bez względu na to, który z jego organów jest właściwy do wydania decyzji administracyjnej - nie zmienia to faktu, że jest to decyzja wydana przez organ powiatu. W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego, realizując przez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji.
Sąd dostrzega, że podstawę wydania przez Starostę decyzji z 25 listopada 2025 r. nr [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 6, dalej: u.o.p.). W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.o.p. Starosta wydał swe rozstrzygnięcie jako organ wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, jak również przytoczone uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć, że Starosta nie miał legitymacji do wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego środków zaskarżenia od decyzji wydanej przez Wojewodę. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego uchyliło decyzję wydaną przez Starostę, który działał w postępowaniu jako organ I instancji. W ustawowej roli organu orzekającego nie ma bowiem miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek, nawet gdy w rzeczywistości decyzja ta ingeruje w sferę jego praw i obowiązków (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6 lipca 2009 r. I SA/Wr 941/09).
W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił sprzeciw, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a.