III SA/Po 262/19

III SA/Po 262/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2019-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka /przewodniczący/
Marzenna Kosewska
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1966/19 - Wyrok NSA z 2023-08-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 7, art. 77, art. 58, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 30 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia dotyczącego odmowy uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 123 i art. 58 § 1 i § 2, art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 34 § 5 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. ) po rozpatrzeniu wniosku X o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz z zażaleniem na postanowienie Dyrektora[...] ZUS z dnia [...] r. w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych :
- odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia
- stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Dyrektor [...] ZUS wszczął wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych w dniu [...] r. własnych tytułów wykonawczych. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego doręczono stronie w dniu[...] r.
X wniosła zarzuty pismem z dnia [...] r., a postanowieniem z dnia[...] r. Dyrektor [...] ZUS
odmówił uwzględnienia zarzutów.
[...] pismem z dnia [...] r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.
W uzasadnieniu wskazano, że prezes zarządu jest niezdolny do pracy,
z powodu nagłego pogorszenia się stanu zdrowia nie mógł złożyć zażalenia ani zlecić dokonania tej czynności innej osobie. W dniu [...] r. prezes zarządu poinformował prokurenta, że w dniu[...] r. upływał termin do wniesienia zażalenia, wobec czego prokurent w dniu [...] r. złożył zażalenie na postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Organ II instancji, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu wskazane w art. 58 § 1 k.p.a. Z akt sprawy, jak wskazał organ, wynika, ze [...] w dniu [...] r. udzielił pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania [...][...]. W tym samym dniu upływał termin do złożenia zażalenia w sprawie. Organ uznał zatem, że skoro [...] mógł przygotować dokument pełnomocnictwa, to mógł również w tej samej dacie wnieść zażalenie. Zażalenia jednak nie złożył, tym samym, w ocenie organu, w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Fakt przebywania w bliżej nieokreślonym czasie na zwolnieniu lekarskim również nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu ( zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. wskazujące na konieczność dalszego zwolnienia z pracy z powodu choroby przewlekłej przez najbliższe[...] ).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Poznaniu [...] wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że prezes zarządu jedynie podpisał dokument pełnomocnictwa, ale go nie sporządzał ze względu na stan zdrowia. Prezes nie był w stanie z powodów zdrowotnych złożyć w terminie zażalenia, nie mógł też skorzystać z pomocy osób trzecich. Dopiero w dniu [...] r. mógł zawiadomić [...] o uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia.
Do skargi załączono zaświadczenie lekarskie na okoliczność przebywania prezesa zarządu w szpitalu w okresie od [...] do [...] r. na okoliczność istnienia długotrwałego złego stanu zdrowia, który pogorszył się w połowie [...] r.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca [...], reprezentowana przez prezesa zarządu [...], wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. z uchybieniem terminu, ale bez własnej winy, co uzasadniałoby przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej.
Zdaniem strony skarżącej, stan zdrowia prezesa zarządu był w okresie do wniesienia zażalenia ciężki i nie pozwalał na samodzielne dokonywanie tego rodzaju czynności procesowych. Prezes zarządu [...] w dniu [...] r. udzielił [...] pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania [...].
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie uchybionego terminu jest obowiązkiem organu administracji publicznej – jeśli zainteresowany przywróceniem uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu. To na zainteresowanym spoczywa więc ciężar uprawdopodobnienia braku winy.
Na organie administracji spoczywa natomiast obowiązek zbadania wniosku
o przywrócenie terminu, zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 kpa musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść ( por., m. in., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2016 r., sygn. II GSK 853/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc ).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, który Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, że przy ocenie zawartej w tym przepisie przesłanki braku winy, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona ( czy jej pełnomocnik ) nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., III SA 1436/99, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc).
Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu, zakreślonego do jej wykonania, wymaga zatem uprawdopodobnienia przez zainteresowaną stronę ( jej pełnomocnika ) braku winy, co powinno polegać na przedstawieniu argumentacji wskazującej na to, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym ( por., m. in., wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r., sygn. II GSK 853/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc ).
Niewątpliwie choroba strony czy jej pełnomocnika może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu, jednakże w takim przypadku koniecznym jest uprawdopodobnienie, że uniemożliwiła ona stronie (pełnomocnikowi) podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona nie miała możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób ( pełnomocników itd. ). Zwolnienie lekarskie samo w sobie nie jest potwierdzeniem braku winy strony
( pełnomocnika ) w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia środka odwoławczego
i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 roku, II SA 45/99, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc). W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja, w istocie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej
i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika czy też pełnomocnika (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/05; z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1162/08; z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2175/10; z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc).
Powyższe okoliczności winny być jednak wyczerpująco przeanalizowane przez organ rozpoznający wniosek strony o przywrócenie terminu, z powołaniem się na odpowiednią dokumentację, np. dokumentację medyczną.
Sąd podziela również prezentowany w orzecznictwie pogląd, że gdy strona
( czy jej pełnomocnik ) powołuje się na to, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne ma wątpliwości, co do okoliczności powoływanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość organu administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 222/10). Takie stanowisko jest zgodne z zasadą informowania stron
o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu, nie zwalnia bowiem organu od podjęcia działań, których celem - z uwagi na słuszny interes obywateli - będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1330/05; z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1431/10).
W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie podął wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności materiał dowodowy zebrany w sprawie nie był wystarczający do przyjęcia, że strona skarżąca nie spełniła przesłanek uzasadniających przywrócenie jej terminu do wniesienia zażalenia.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ jedynie wskazał, że nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu choroba prezesa zarządu [...], potwierdzona przez zaświadczenie lekarskie
z dnia [...] r., wskazujące na konieczność dalszego zwolnienia z pracy z powodu choroby przewlekłej przez najbliższe [...]. Jak również, że prezes zarządu [...] w dniu [...] r. udzielił [...] pisemnego pełnomocnictwa do reprezentowania [...], z czego wynika, że mógł również w tej dacie wnieść zażalenie.
Organ w żaden sposób nie odniósł się do podniesionej we wniosku
o przywrócenie terminu okoliczności, że doszło do nagłego, znacznego pogorszenia się stanu zdrowia [...]. W aktach sprawy brak informacji dotyczącej specyfiki schorzenia, brak również jakichkolwiek dowodów na to, że organ , czyniąc zadość wskazanym w procedurze administracyjnej wymogom, a jednocześnie mając wątpliwości, próbował wyjaśnić wskazywane przez stronę skarżącą okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu. W sytuacji, gdy wnioskujący o przywrócenie terminu powołuje się na chorobę, a zatem na okoliczność, która w większości przypadków wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu.
Tym samym, w ocenie Sądu, organ nie dysponował żadnym materiałem dowodowym uzasadniającym twierdzenie, że [...] w dniu [...] r. był w stanie sporządzić i wnieść zażalenie. A z całą pewnością zaś nie świadczy o tym sam fakt złożenia podpisu na pełnomocnictwie.
Należy przy tym wyjaśnić, że próba uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Odpowiedz na skargę nie może "uzupełniać" zaskarżonego rozstrzygnięcia przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji.
Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi, uzupełnić materiał dowodowy poprzez zebranie i przeanalizowanie dokumentacji medycznej dotyczącej nieżyjącego byłego prezesa zarządu [...][...], jak i pozostałych dowodów, na które organ wskazuje w odpowiedzi na skargę i dopiero na tej podstawie dokonać wnikliwej i wyczerpującej analizy wniosku o przywrócenie stronie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia organu I instancji. Mając przy tym na uwadze, że strona nie jest zobowiązana we wniosku o przywrócenie terminu do udowodnienia okoliczności wskazujących na brak swojej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem art. 7, art. 77 i w konsekwencji art. 58 § 1 k.p.a., Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ), orzekł jak w sentencji.