III SA/Po 252/20

III SA/Po 252/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-01-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-04-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska /przewodniczący sprawozdawca/
Szymon Widłak
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1068/21 - Wyrok NSA z 2024-11-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2332
art. 8 ust. 1, art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 27 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2021 roku sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2020r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia [...] lipca 2019r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z [...] lipca 2019 r. o nałożeniu na A. W.:
1. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, dotyczących numeru rejestracyjnego ciągnika siodłowego, zawartych we wskazanym w decyzji zgłoszeniu;
2. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego powyższym zgłoszeniem.
Jako podstawę prawną powyższej decyzji organu odwoławczego powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900), dalej: "o.p." w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1 i art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a, art. 24 ust. 1 pkt 2 oraz art. 26 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.), dalej: "ustawa".
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano m. in., co następuje.
W dniu [...] lutego 2019 r. o godz. [...] na autostradzie A2 przy zjeździe w D. przeprowadzono kontrolę przewozu towarów o kodach [...] i [...].
Towar przewożono z wykorzystaniem zespołu pojazdów składającego się ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy o numerze rejestracyjnym [...]
Podczas kontroli kierowca okazał m. in. dowody rejestracyjne ciągnika siodłowego i naczepy oraz w obecności funkcjonariuszy zerwał plombę w celu umożliwienia przeprowadzenia rewizji częściowej w zakresie transportowanego towaru. Funkcjonariusze uzyskali informację o zgłoszeniu przewozu towarów dotyczącego ciągnika siodłowego o numerze rejestracyjnym [...] wyposażonego w lokalizator i naczepy o numerze rejestracyjnym [...] Kierowca prowadził zaś ciągnik siodłowy o numerze rejestracyjnym [...], który nie został zgłoszony w formularzu przewozu towarów jako środek przewozowy, a ponadto nie wyposażono go w lokalizator.
W czasie trwania kontroli przewoźnik dokonał aktualizacji zgłoszenia, wpisując numer rejestracyjny środka transportu zgodny ze stanem faktycznym i zapewnił przekazywanie danych lokalizacyjnych środka transportu.
Strona pismem z [...] kwietnia 2019 r. poinformowała, że w trakcie przewozu nastąpiła awaria ciągnika, czego następstwem była konieczność wymiany go na inny i że środek transportu wyposażono w lokalizator.
Zatrudniony przez stronę świadek M. B. jako odpowiedzialny za uzupełnienie zgłoszenia zeznał, że:
1. z uwagi na to, że awaria ciągnika nastąpiła w nocy, nie było możliwości dokonania zmiany w zgłoszeniu, gdyż nikogo nie było w biurze;
2. do zgłoszenia wskazano lokalizator, który został udostępniony kierowcy rozpoczynającemu przewóz towaru w B. ; lokalizator pozostał w uszkodzonym ciągniku; kierowca kolejnego ciągnika rozpoczął jazdę bez lokalizatora, co stwierdzono dopiero podczas kontroli pojazdu.
Strona przedstawiła dane dotyczące jej sytuacji finansowej wyjaśniając, że nie miała zamiaru narażać Skarbu Państwa na jakiekolwiek straty, a zaistniała sytuacja wynikała z niefortunnego zbiegu zdarzeń (awaria ciągnika siodłowego, zmiana ciągników siodłowych, pośpiech kierowcy i nocne godziny, brak przełożenia geolokalizatora).
Obowiązki podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju określa art. 6 ustawy. Ustęp 3 wskazanego artykułu stanowi, że przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie m. in. o numer rejestracyjny środka transportu i numer lokalizatora.
Przewoźnik jest zobowiązany niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia. Przesyłanie, uzupełnianie i aktualizacja zgłoszenia następują za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (art. 9 ust. 1 i 2 ustawy). Przewoźnik może przesyłać, uzupełniać i aktualizować zgłoszenia pod warunkiem, że jest zarejestrowanym użytkownikiem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych.
Zgodnie z art. 10b ustawy w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany go włączyć (w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy) z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, a wyłączyć go nie wcześniej niż z chwilą dostarczenia towaru na terytorium kraju lub zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju.
W sytuacji stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący, zgodnie z art. 10c ustawy, jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu lub w najbliższej zatoce postojowej. Przewóz może być kontynuowany dopiero, gdy:
- przywrócona zostanie sprawność lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji albo
- nastąpi przeładunek towaru na środek transportu wyposażony w sprawny lokalizator albo którego dane geolokalizacyjne będą przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji, albo
- środek transportu zostanie wyposażony w sprawny lokalizator, albo
- nałożone zostaną zamknięcia urzędowe na środek transportu lub towar albo zarządzony będzie konwój, o którym mowa w art. 67 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r., poz. 508 ze zm.).
Przyczyną nałożenia pierwszej kary był brak niezwłocznej aktualizacji zgłoszenia odnośnie danych dotyczących numeru rejestracyjnego ciągnika siodłowego, który został w trakcie dokonywania przewozu towarów zastąpiony przez ciągnik siodłowy o innym numerze rejestracyjnym.
Nie można usprawiedliwić naruszenia przepisów ustawy czasem zdarzenia, tj. dokonaniem zmiany ciągnika w nocy i brakiem dostępności rejestru. Jest to niewątpliwie zdarzenie losowe, które jednak wymaga od przewoźnika natychmiastowej reakcji, aby transport mógł być kontynuowany. Towary, które podlegają systemowi monitorowania są objęte szczególnym nadzorem i jakiekolwiek zdarzenie powodujące zmiany w zgłoszeniu muszą być aktualizowane niezwłocznie. Oznacza to, że transport musi zostać zatrzymany aż do momentu dokonania odpowiedniej korekty w zgłoszeniu.
Powyższe naruszenie w zakresie braku aktualizacji zgłoszenia co do numeru rejestracyjnego środka transportu ma związek z naruszeniem art. 10a ustawy, tj. niezapewnieniem przekazywania aktualnych danych lokalizacyjnych środka transportu, jako że zmiana ciągnika spowodowała utratę przekazywania danych z lokalizatora, którego nie przeniesiono z uszkodzonego ciągnika. Kontynuacja transportu odbywała się bez lokalizatora i dopiero kontrola ujawniła ten fakt.
Awaria miała miejsce na terenie bazy, a nie na trasie, a zatem transport nie powinien wyruszać w trasę bez dokonania wymaganych prawem czynności.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o odstąpienie od nałożenia kary wskazano, co następuje.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej.
Pojęć ważnego interesu przewoźnika ani interesu publicznego nie zdefiniowano w ustawie. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest jednak instytucją o charakterze wyjątkowym, mającą zastosowanie w sytuacjach bardzo szczególnych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania.
O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria obiektywne. Użycie słowa ważny podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Ważny interes dłużnika występuje nie tylko wtedy, gdy obniżą się znacznie jego zdolności płatnicze. Należy tu uwzględniać sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Z drugiej strony trzeba mieć na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.
Strona nie wykazała, aby jej interes w odstąpieniu od nałożenia kary był na tyle ważny, aby równoważył odstąpienie od zasady nakładania kar pieniężnych z tytułu naruszenia przepisów ustawy.
Zasadność zastosowania powyższej ulgi mogą powodować tylko takie przesłanki, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie, z uwagi na rozmiar prowadzonej działalności. Strona podniosła, że w ostatnim czasie wykazuje straty i ma liczne zobowiązania, stąd jej sytuacja poprawi się w najbliższym czasie, a dokumentacja finansowa wskazuje, że zapłata kary istotnie wpłynie na sytuację finansową firmy i z tego powodu organ winien był odstąpić od jej nałożenia. Zapłata kary może być co prawda dotkliwa, ale strona nie podnosiła w piśmie z [...] maja 2019 r., aby nałożenie kary pieniężnej miało pogorszyć jej sytuację finansową, jak również nie powoływała się na jej ważny interes związany bezpośrednio z możliwością utraty egzystencji, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary.
Z przedłożonej dokumentacji finansowej obejmującej lata 2016-2019 wynika, że strona osiągała znaczne przychody i zyski z prowadzonej działalności i nawet chwilowe pogorszenie zyskowności nie powinno zachwiać jej płynnością finansową. Wysokość kary w stosunku do zysków osiąganych w latach 2016-2018 (i prognozowanego w roku 2019) nie powinna w znaczący sposób wpłynąć na płynność finansową przewoźnika.
Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista i jednocześnie świadomie zamierzona przez ustawodawcę. Kara tego rodzaju sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od jej nałożenia kary.
Wszystkie obowiązki przewoźnika wymienione w art.6 ust. 3 ustawy mają charakter formalny, a ustawodawca uznał w art. 22 ust. 2a i art. 24 ust. 1 pkt 2, że niewypełnienie któregokolwiek z nich skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Nakładając karę organ nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie wpisał czy nie uzupełnił wymaganych danych do zgłoszenia, bowiem kara nie jest uzależniona od winy.
Głównym celem ustawy jest oddziaływanie odstraszające i prewencyjne na przewoźników, czemu służyć ma nieuchronność, katalog i wysokość kar, aby niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów uczestniczących w przewozie "wrażliwych" towarów nieopłacalne.
Ustawodawca nie dopuścił wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia popełnione na skutek błędów czy omyłek. Przepisy ustawy są bezwzględnie obowiązujące i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Nie można zatem podzielić stanowiska, że skoro naruszenie nie miało doniosłego znaczenia, to nie należy go wymierzyć za nie kary. Organ nie powinien bowiem dokonywać oceny, czy naruszenie jest doniosłe czy też nie, gdyż ustawodawca nie wyposażył go w takie uprawnienia. Powinien natomiast dokonać ustalenia rodzaju naruszenia przepisów, przyporządkowując do nich przewidzianą w ustawie karę.
Z kolei interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak na przykład sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy. Należy tu uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.
Interes państwa w monitorowaniu przewozu towarów wynika przede wszystkim z zagrożenia występowania szarej strefy i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za wrażliwe. Jest on tym bardziej ważny, bo jest powiązany ze zwiększeniem pewności i rzetelności podmiotów legalnie prowadzących działalność gospodarczą związaną z przewozem tego typu towarów. Kary pieniężne, o których mowa w ustawie, służą szczególnie istotnemu i ważkiemu interesowi publicznemu, jakim jest zwalczanie niepożądanych i patologicznych zjawisk, jakimi jest niepłacenie należnych podatków.
W interesie publicznym jest dostarczanie organom celno-skarbowym informacji o przewozie określonych grup towarów w celu ograniczenia poziomu uszczupleń w podatkach, a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.
Dłużnicy publicznoprawni powinni przestrzegać przepisów prawnych, aby była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości opodatkowania.
Odstąpienie od nałożenia kary nie może być nieuprawnionym uprzywilejowaniem jednego podmiotu w stosunku do innych. Oznaczałoby to zgodę na nieprzestrzeganie przepisów ustawy, a także nieuzasadnione przysporzenie ze strony Skarbu Państwa na rzecz osoby prowadzącej działalność gospodarczą i godziłoby w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.
Dokonanie aktualizacji danych kilka godzin po zamianie ciągnika nie mogło oznaczać, że przewoźnik dopełnił formalności. Poza tym z akt wynika, że monitoring tego przewozu uruchomiono dopiero [...] lutego 2019 r. o godz. [...], podczas gdy przewóz z bazy firmy rozpoczął się o godz. [...] tego samego dnia.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona nie dokonała aktualizacji zgłoszenia o wymagane dane (numer rejestracyjny nowego ciągnika) i nie zapewniła przekazywania aktualnych danych lokalizacyjnych środka transportu, oznacza niespełnienie wymogów z art. 6 ust. 3 pkt 1 i art. 10a ustawy.
W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 8 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy przez ich niewłaściwą wykładnię i błędne uznanie, że niedokonanie aktualizacji danych dotyczących ciągnika siodłowego ma istotne znaczenie dla celu kontroli przewozu towaru, podczas gdy naczepa z towarem nadal pozostała ta sama i niesłuszne uznanie, że skarżący miał możliwość dokonania aktualizacji danych; w tym kontekście wskazano, że organ nie wziął pod uwagę, że:
a) skarżący dokonał niezwłocznego zaktualizowania danych, a termin niezwłocznie należy rozumieć jako dokonanie czynności bez zbędnej zwłoki i w najszybszym możliwym czasie; skarżący nie miał wcześniejszej możliwości dokonania aktualizacji danych, bowiem awaria ciągnika siodłowego nastąpiła w nocy, a dane zostały zaktualizowane w najszybszym możliwym czasie;
b) zmianie uległ jedynie ciągnik siodłowy, a nie naczepa z transportowanym towarem, a takie naruszenie nie jest na tyle doniosłe, aby nakładać na przewoźnika karę niejako automatycznie;
c) niespodziewana zmiana ciągnika spowodowała również brak lokalizatora, ale został on jak najszybciej dostarczony do pojazdu;
2. art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy przez błędne przyjęcie, że nałożenie kary nie jest sprzeczne z uzasadnionym interesem przewoźnika z uwagi na to, że zdaniem organu przewoźnik osiąga wysokie zyski, a ponadto, że odstąpienie do nałożenia kary nie może być uzasadnione interesem publicznym; nawet gdyby przyjąć, że doszło do naruszenia ustawy, to istniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary wynikające z art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy, tj. ważny interes przewoźnika i interes publiczny; organ pominął okoliczności, że w chwili składania odwołania (tj. na koniec czerwca 2019 r.) strona miałą znaczną stratę ze sprzedaży, a strata z końca 2018 r. wynosiła ponad [...] zł, co oznacza, że strata z połowy 2019 r. znacznie przewyższała stratę z połowy 2018 r.; nie uwzględniono również, że przewoźnik posiada liczne zobowiązania wobec innych podmiotów, które na czerwiec 2019 r.wynosiły [...] zł; nie można na podstawie danych z lat ubiegłych twierdzić, że w kolejnym roku zapewne osiągnięte zostaną zyski, tym bardziej, że na przestrzeni ostatnich lat wysokość osiąganych zysków była różna; na chwilę składania odwołania strona wykazywała wysokie straty; organ pobieżnie dokonał analizy sytuacji ekonomicznej strony i błędnie ocenił jej możliwości finansowe;
3. art. 120 i art. 121 § 1 o.p. przez wykładnię przepisów z pominięciem wykładni celowościowej, stosownie do której nałożenie kary wiąże się z brakiem aktualizacji zgłoszenia, które ma faktyczny wpływ na brak możliwości kontroli przewozu czy na zobowiązania podatkowe, a także przyjęcie, że karany winien być każdy przypadek braku aktualizacji danych w oderwaniu od celu wskazanej regulacji prawnej, którym jest faktyczne zwalczanie fikcyjnego obrotu wyrobami wrażliwymi, a także zagrożenie występowania szarej strefy i oszustw podatkowych w zakresie handlu takimi wyrobami, a w konsekwencji niezasadne ukaranie przedsiębiorcy legalnie prowadzącego działalność gospodarczą za błędy związane z aktualizacją danych i tymczasowy brak lokalizatora, które nie wpłynęły negatywnie na identyfikację przewożonych za towarów i nie wiązały się niewypełnieniem obowiązków podatkowych.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Po pierwsze, organ nie wyjaśnił - w kontekście ustalonego stanu faktycznego - co należy rozumieć przez niezwłoczne aktualizowanie danych zawartych w zgłoszeniu, dotyczących numeru rejestracyjnego ciągnika siodłowego, który zastąpił zepsuty ciągnik.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy przewoźnik jest obowiązany niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. c ustawy przewoźnik w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu.
Organ podniósł, że skarżący niezwłocznie nie zaktualizował numeru rejestracyjnego środka transportu. Z kolei skarżący temu zaprzeczył podnosząc, że dokonał stosownej aktualizacji najszybciej, jak to było możliwe, biorąc pod uwagę nocną porę awarii i okoliczność, że w takich warunkach ze względów organizacyjnych nie było możliwości wcześniejszej aktualizacji danych.
Sąd nie przesądza, czy skarżący naruszył art. 8 ust. 1 ustawy, ale w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji brak wystarczającego uzasadnienia, czy skarżący był w stanie wcześniej zaktualizować dane dotyczące numeru rejestracyjnego ciągnika siodłowego. Wskazany przepis zobowiązuje do niezwłocznej aktualizacji danych. Oznacza to, że powinny być one aktualizowane bez zbędnej zwłoki, natomiast nie zawsze oznacza to, że mają one być aktualizowane natychmiast po nastąpieniu zdarzenia skutkującego nieaktualnością zgłoszonych uprzednio danych. To, czy dokonano niezwłocznej aktualizacji danych powinno być ustalone w kontekście ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organ ustalił, że:
. awaria ciągnika nastąpiła na terenie bazy, a nie na trasie, a zatem transport nie powinien wyruszać w trasę bez dokonania wymaganych prawem czynności (tj. aktualizacji danych dotyczących numeru rejestracyjnego nowego ciągnika);
. z akt wynika, że monitoring przewozu uruchomiono [...] lutego 2019 r. dopiero o godz. [...], podczas gdy przewóz z bazy rozpoczął się tego dnia o godz. [...]; dokonanie aktualizacji danych kilka godzin po zamianie ciągnika oznacza, że przewoźnik nie dopełnił wymaganych czynności.
Skoro zatem przewóz rozpoczęto o godz. [...], a kontrola nastąpiła o godz. [...], to minęło do niej [...] minut od zajścia zdarzenia skutkującego obowiązkiem aktualizacji danych. Biorąc pod uwagę porę nocną i możliwości organizacyjne skarżącego organ powinien był szczegółowo wyjaśnić, czy w ciągu tego krótkiego czasu możliwe było dokonanie stosownej aktualizacji danych, a tego nie uczynił.
Nie przesądzając o wyniku sprawy ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji dokona powyższego ustalenia i da mu wyraz w uzasadnieniu swej decyzji.
Po drugie, przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji było niewystarczające wyjaśnienie, czy zaszły przesłanki do odstąpienia od nałożenia obu kar pieniężnych - zarówno za niedokonanie aktualizacji danych, jak i brak przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 1-2a ustawy (tj. m. in. za brak lokalizatora). Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 1 ustawy (tj. za niewykonanie obowiązku aktualizacji danych, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy).
Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, rozważając kwestię odstąpienia od nałożenia kary, należało najpierw odwołać się do celu, w jakim uchwalono stosowne przepisy ustawy.
Z uzasadnienia jej projektu (druk nr [...], Sejm RP VIII kadencji, www.sejm.gov.pl) ma ona za zadanie (cel):
1. chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za wrażliwe,
2. ułatwić walkę z szarą strefą,
3. ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym,
4. zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.
W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano również, że wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru.
Pojęcie ważny interes przewoźnika należy interpretować analogicznie do ważnego interesu podatnika, o jakim stanowi art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes przewoźnika to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei pojęcie interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Ponadto, przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy również uwzględnić, czy strona prowadziła działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków (por. wyrok o sygn. akt II GSK [...]). Nie jest bowiem w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) naruszeń dotyczących zgłoszenia. Takie działanie organów nie powodowałoby budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także mogłoby stanowić nadmierny legalizm.
W świetle powyższego, w tym mając na uwadze cel wprowadzenia ustawy, nie sposób uznać, że w interesie publicznym leży automatyczne nakładanie kar na podmioty działające w sposób legalny za wszelkiego rodzaju uchybienia stypizowane w ustawie, w tym stanowiące uchybienia formalne, jeżeli uchybienia te nie stwarzają realnego zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa.
Organy dokonały nieprawidłowej, zawężającej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy w zakresie użytego w tym przepisie pojęcia interes publiczny, w szczególności bez dostatecznego rozważenia całokształtu konkretnych okoliczności i faktów istotnych dla rozstrzygnięcia.
Jak wynika z dokonanych przez organy ustaleń, skarżący działa legalnie, nie wynika z akt, aby zalegał z płatnościami z tytułu składek, opłat czy podatków. Z ustaleń organów nie wynika również, aby na skutek braku aktualizacji zgłoszenia w zakresie numeru rejestracyjnego w trakcie kontroli i braku posiadania lokalizatora doszło do uszczerbku w zapłacie należnych podatków, tym bardziej że prawidłowy był numer rejestracyjny naczepy, na której przewożony był towar, jak również prawidłowe były wszystkie pozostałe zgłoszone dane.
Organy natomiast wzięły pod uwagę właściwie tylko interes fiskalny państwa i zadowalającą - jak na razie - sytuację finansową przewoźnika, która - przy ocenie przesłanki ważnego interesu - nie może sama w sobie wykluczać odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Zadaniem organu pierwszej instancji będzie wyjaśnienie, czy w wyżej wskazanej sytuacji, zgodnie z zasadą sprawiedliwości, proporcjonalności i zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz celem wprowadzenie w ustawie kar pieniężnych, w interesie publicznym - rozumianym w wyżej przedstawiony sposób - leży nałożenie na przewoźnika kar pieniężnych czy odstąpienie od ich nałożenia na podstawie art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy.
W związku z powyższym naruszono wskazane w skardze przepisy postępowania i art. 210 § 4 o.p. (brak należytego uzasadnienia decyzji).
Organ odwoławczy błędnie powołał w podstawie prawnej decyzji art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż dotyczy on zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, co nie miało miejsca, jako że pierwotnie zgłoszone numery rejestracyjne były zgłoszone zgodnie ze stanem faktycznym, jako że ciągnik o tych numerach miał wyruszyć w trasę, ale uległ awarii.
Wobec tego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku.
W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy. Na zasądzone koszty składa się kwota [...]zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.