III SA/Po 249/26

III SA/Po 249/26 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Monika Świerczak /sprawozdawca/
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145 § 1, art. 146 § 2, art. 151 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 29 maja 2025 r. nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 27 listopada 2025 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. S., od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 29.05.2025 r. nr [...], którą odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 30 września 2022 r. o odmowie przyznania dodatku węglowego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że decyzją ostateczną nr [...] z dnia 30 września 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił A. S. przyznania dodatku węglowego.
Wnioskiem z dnia 07.04.2023 r. A. S. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] - Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Postanowieniem z dnia 17.04.2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił wznowienia wnioskowanego postępowania.
Na skutek wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 21.03.2024 r. o sygn. [...] utrzymało w mocy ww. postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...].
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 lipca 2024 r. (sygn. akt IV SA/Po 459/24) uchylił ww. postanowienie SKO i poprzedzające je ww. postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 17.04.2023 r.
Decyzją nr [...] wydaną dnia 08.10.2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił A. S. przyznania dodatku węglowego.
Wydanie ww. decyzji z dnia 08.10.2024 r. nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wznowieniowego i wydaniem stosowanego postanowienia o wznowieniu postępowania, wskutek czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29.01.2025 r. o sygn. akt [...] uchyliło w całości ww. decyzję z dnia 08.10.2024 r. Burmistrza Miasta i Gminy [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z dnia 18.02.2025 r. o sygn. akt [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] wznowił postępowanie zakończone ww. swoją decyzją ostateczną z dnia 30.09.2022 r. o odmowie przyznania dodatku węglowego.
Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, decyzją nr [...] z dnia 28.02.2025 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił uchylenia ww. ostatecznej decyzji nr [...] o odmowie dodatku węglowego.
U podstaw odmowy uchylenia przedmiotowej decyzji ostatecznej legło ustalenie, że deklaracja złożona przez A. S. stoi w sprzeczności z okolicznościami ustalonego stanu faktycznego - mianowicie - rodzajem stosowanego w kotle paliwem stałym jest pellet drzewny, a nie jak podano w deklaracji węgiel.
Na skutek wniesionego odwołania od ww. decyzji z dnia 28.02.2025 r. SKO decyzją z dnia 25.04.2025 r. Nr [...] uchyliło wskazaną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną tegoż rozstrzygnięcia było ustalenie, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wznowieniowe tak, jakby rozpatrywał pierwszy raz wniosek o przyznanie dodatku węglowego. Burmistrz Miasta i Gminy [...] przeprowadził bowiem postępowanie od początku bez skupienia się na wskazanej przez Stronę podstawie do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W związku z prowadzonym postępowaniem wznowieniowym A. S. w dniu 14.05.2025 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, celem potwierdzenia stosowanego w kotle paliwa stałego oraz pobraniu oświadczenia o prowadzeniu centrum życiowego pod podanym adresem, tj. na działce wchodzącej w skład kompleksu ROD, bowiem przyczyną odmowy przyznania dodatku węglowego był fakt zamieszkiwania przez Stronę na tej działce.
W dniu 27.05.2025 r. pracownik socjalny przeprowadził wnioskowany wywiad środowiskowy. W wyniku tego wywiadu ustalono, że A. S. posiada zamontowany piec na pelet drzewny oraz zabezpieczenie w postaci worków z peletem drzewnym. Zatem złożona przez A. S. deklaracja stoi w sprzeczności z okolicznościami ustalonego stanu faktycznego - mianowicie - rodzajem stosowanego w kotle paliwem stałym jest pelet drzewny, a nie jak podano w deklaracji węgiel. A. S. stwierdziła przy tym, że w momencie składania wniosku o dodatek węglowy w 2022 r. miała zamontowany piec węglowy, a następnie w sierpniu/wrześniu 2023 r. wymieniła piec węglowy na piec zasilany peletem drzewnym. Na tą okoliczność A. S. przedłożyła fakturę pro-forma nr [...] z dnia 08.08.2022 r. na zakup kotła na pelet, co przeczy twierdzeniu Strony, że na dzień składania wniosku o dodatek węglowy miała zainstalowany piec na węgiel.
W związku z powyższym Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją Nr [...] z dnia 29.05.2025 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 30 września 2022 r. o odmowie przyznania dodatku węglowego. Zgodnie bowiem z art. 146 § 2 k.p.a. "Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej ".
SKO podniosło, że zgodnie z art. 145 § 1. k.p.a. "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione".
Kolegium wskazało, że A. S. we wniosku z dnia 07.04.2023 r. o wznowienie postępowania w sprawie wzruszenia przedmiotowej decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego jako podstawę wznowienia postępowania wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z kolei jako stan faktyczny tej podstawy wskazała, że w dniu 03.04.2023 r. dowiedziała się od sąsiadki, że uchylane są decyzje o odmowie przyznania dodatku węglowego z powodu zamieszkiwania na terenie ROD. Zachowany zatem został wymagany termin 30 dni pomiędzy dowiedzeniem się przez Stronę o okoliczności mogącej stanowić przyczynę wznowienia postępowania a datą złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W ocenie Kolegium, Burmistrz Miasta i Gminy [...] zasadnie wydał postanowienie o wznowieniu postępowania oraz przeprowadził niniejsze postępowanie wznowieniowe. Powyższy ustalony stan faktyczny przez organ I instancji wskazuje zatem na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia, bowiem wynika z niego, że dodatek węglowy nie przysługuje A. S. ze względu na rozbieżność pomiędzy zadeklarowanym rodzajem kotła, który miałby być zasilany węglem, a faktycznie zainstalowanym kotłem w budynku A. S., który jest zasilany na pelet drzewny. Gdyby więc organ pierwszej instancji w momencie rozpatrywania wniosku o przyznanie dodatku węglowego miał wiedzę o tej rozbieżności, już wówczas dokonałby odmowy przyznania dodatku węglowego także z powodu ww. rozbieżności.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Sądu A. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 29 maja 2025 r .Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji w której, organ I instancji nie zawiadomił skarżącej jako strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów przed wydaniem decyzji, przez co uniemożliwił jej czynny udział w całym stadium postępowania;
2. art. 7, 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, pominięcie nowych okoliczności, które pojawiły się w sprawie, które nie były znane organowi na dzień wydawania pierwotnej decyzji, a były objęte podstawą wznowienia postępowania, dotyczących faktycznej daty zakończenia użytkowania przeze Nią pieca węglowego oraz daty zainstalowania oraz użytkowania pieca na pellet drzewny pomijając przy tym fakt, że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku węglowego nie przeprowadził inspekcji w miejscu mojego zamieszkania na etapie rozpatrywanego wniosku o przyznanie dodatku węglowego, lecz w dacie późniejszej to jest na etapie wniosku o wznowienie postępowania, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń w zakresie okoliczności stanu faktycznego co do istniejącego na dzień złożenia przeze Nią wniosku o przyznanie dodatku węglowego źródła ogrzewania;
3. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które jest niepełne oraz lakoniczne i pomija odniesienie się do wszystkich zgromadzonych w toku postępowania dowodów, to jest oświadczenia instalatora R. D. oraz oświadczenia świadka K. P., znajdujących się w aktach postępowania, co do okoliczności daty montażu i rozpoczęcia użytkowania przeze mnie pieca na pellet drzewny, co miało istotne znaczenie w kontekście prawidłowego ustalenia stanu faktycznego na dzień złożenia przeze skarżącą wniosku o przyznanie dodatku węglowego, ponadto organ nie wydał postanowienia w przedmiocie uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodów ze wskazanych dokumentów oraz przesłuchania wskazanych świadków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 29.05.2025 r. nr [...], którą odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 30 września 2022 r. o odmowie przyznania dodatku węglowego. Decyzje zostały wydane w postępowaniu wznowieniowym, a więc w postępowaniu nadzwyczajnym.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 146 § 2 k.p.a., zgodnie z którym nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W świetle tego przepisu, na kolejnym etapie postępowania organ bada, czy podstawa wznowienia w rzeczywistości istnieje, a następnie w przypadku ustalenia jej istnienia przechodzi do następnego etapu tego postępowania - rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jeśli w sprawie nie istnieje przyczyna wznowienia, to organ, stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Z kolei stwierdzenie istnienia podstawy wznowienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną. Dopiero też na tym etapie organ dokonuje oceny okoliczności stanowiących negatywne przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej, w tym w zakresie objętym art. 146 § 2 k.p.a. - w myśl tego przepisu nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Stwierdzenie na tym etapie istnienia przesłanki negatywnej oznacza konieczność wydania rozstrzygnięcia z art. 151 § 2 k.p.a. - stosownie bowiem do tego przepisu w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Jeżeli natomiast nie stwierdzono istnienia przesłanek negatywnych organ wydaje decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Celem postępowania wznowieniowego jest ponowna ocena sytuacji prawnej i faktycznej danej sprawy, jednak z uwzględnieniem okoliczności stanowiących określoną przesłankę wznowienia (spośród wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a, art. 145b § 1 k.p.a.). Oznacza to, że w toku postępowania wznowieniowego uwzględnia się dokonane już wcześniej ustalenia i zgromadzony materiał dowodowy, a także dokonaną wcześniej ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego, ale dokonuje się modyfikacji tych ocen w zakresie wynikającym ze stwierdzonych obecnie przesłanek wznowienia. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w powyższych przepisach i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych.
Skarżąca jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak wynika z akt sprawy skarżąca zamieszkuje na terenie rodzinnych ogrodów działkowych wraz z córką. Decyzją z 30.09.2022 r. odmówiono skarżącej przyznania dodatku węglowego. Skarżąca wskazała, że w dniu 03.04.2023 r. dowiedziała się od sąsiadki, że uchylane są decyzje o odmowie przyznania dodatku węglowego z powodu zamieszkiwania na terenie ROD.
Taki sposób sformułowania przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego determinował konieczność ustalenia przez organ, czy na gruncie rozpatrywanej sprawy rzeczywiście istniała określona podstawa wznowienia postępowania.
W realiach rozpoznawanej sprawy organy odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej, pomimo nie zbadania wskazanej przez skarżącą okoliczności. Nadto organy błędnie powołały się na art. 146 § 2 k.p.a. nie biorąc pod uwagę w ogóle wskazanych przez skarżącą dowodów.
Artykuł 146 § 2 dotyczy sytuacji, w której wszystkie okoliczności sprawy ustalone na podstawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma żadnych podstaw do wydania innej decyzji. W sytuacji gdy wnioski dowodowe i twierdzenia stron nie zostały uwzględnione i gdy tym samym nie został zebrany w sprawie pełny materiał dowodowy, nie można przyjąć, że nie mogłaby zapaść inna decyzja niż kwestionowana w podaniu o wznowienie postępowania (por. wyrok SN z 7.07.1994 r., III ARN 26/94, OSNAPiUS 1995/11, poz. 127).
Niezebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie nie pozwala na przyjęcie, że w sprawie nie mogłaby zapaść inna decyzja niż kwestionowana w podaniu o wznowienie postępowania (wyrok SN z 7 lipca 1994 r., III ARN 26/94, OSNAPiUS 1995, nr 11, poz. 127).
Organy pomimo wcześniejszego uchylania decyzji merytorycznych, ponownie przeprowadziły postepowanie pod kątem możliwości otrzymania przez skarżącą nowego świadczenia- dodatku węglowego.
Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych.
Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, iż nie istniały określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Wydanie tej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Ustalenie to pozbawia bowiem organ możliwości przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej, a w szczególności oceny, czy zapadła ona z naruszeniem prawa. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej stanowi stwierdzenie prawidłowości tej decyzji, co lepiej służy realizacji zasady trwałości decyzji, niż stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa.
Jak wynika zarówno z akt sprawy jak i przedłożonych przez skarżącą dokumentów, postępowanie wznowieniowe dotyczyło otrzymania dodatku węglowego w roku 2022 r. Z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i paliw z 22.08.2022 r. jasno wynika, że skarżąca miała zainstalowany kocioł na węgiel i paliwa węglopochodne. Tymczasem organy powołują się na okoliczności mające miejsce w 2025 r. Nie ma dla przedmiotowej sprawy znaczenia jaki obecnie piec użytkuje skarżąca. Zbędne było również przeprowadzanie obecnie wywiadu środowiskowego. Na czas wydania decyzji odmownej z 30.09.2022 r. skarżąca spełniała warunki do otrzymania dodatku węglowego, co obligowało organ do uchylenia decyzji odmownej z 30.09.2022 r. Na tą okoliczność skarżąca powołała stosowne dowody, które to organy całkowicie zignorowały.
Powyższe powoduje, że w ocenie Sądu zasadne okazały się zarzuty naruszenia przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak należytego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, rzutuje na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia, o czym mowa wyżej. Organy również w sposób nieuprawniony zastosowały w sprawie art. 146 § 2 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.