III SA/PO 239/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego od samochodów osobowych, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki materialnoprawne do jego zwrotu, w tym roczny termin na złożenie wniosku oraz wymóg braku wcześniejszej rejestracji pojazdów w kraju.
Spółka złożyła wniosek o zwrot podatku akcyzowego od 5 samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo, które następnie zostały sprzedane za granicę. Organ odmówił zwrotu, wskazując na przekroczenie rocznego terminu na złożenie wniosku od daty dostawy oraz na fakt, że samochody były wcześniej zarejestrowane na terytorium Polski. Spółka argumentowała, że rejestracja czasowa w celu wywozu nie powinna być przeszkodą, a roczny termin jest zbyt krótki i niezgodny z prawem UE. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że obie przesłanki materialnoprawne nie zostały spełnione, a roczny termin jest rozsądny i zgodny z prawem.
Spółka złożyła wniosek o zwrot podatku akcyzowego od 5 samochodów osobowych, które nabyła wewnątrzwspólnotowo, zapłaciła od nich akcyzę w Polsce, a następnie dokonała ich dostawy wewnątrzwspólnotowej. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, wskazując na dwie główne przesłanki negatywne: po pierwsze, wnioskodawca złożył wniosek o zwrot po upływie rocznego terminu od daty dostawy (9 i 17 października 2019 r.), wniosek wpłynął 1 lipca 2022 r. Po drugie, samochody osobowe były uprzednio zarejestrowane na terytorium Polski (czasowo, a następnie na stałe) przed ich wywozem. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka zaskarżyła decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów krajowych i prawa UE, w tym zasady nadrzędności prawa wspólnotowego, zasady jednofazowości i konsumpcyjności podatku akcyzowego, zasady proporcjonalności oraz konstytucyjnych zasad państwa prawnego. Spółka argumentowała, że rejestracja czasowa w celu wywozu nie powinna być przeszkodą do zwrotu akcyzy, a roczny termin na złożenie wniosku jest zbyt krótki i niezgodny z prawem UE, zwłaszcza w kontekście 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd oddalił skargę, uznając, że obie przesłanki materialnoprawne określone w art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym nie zostały spełnione. Sąd podkreślił, że roczny termin na złożenie wniosku jest terminem prawa materialnego, nieprzywracalnym, a jego przekroczenie skutkuje utratą prawa do zwrotu. Ponadto, sąd uznał, że stała rejestracja pojazdu na terytorium kraju świadczy o jego konsumpcji w Polsce, co wyklucza możliwość zwrotu akcyzy. Sąd odrzucił argumenty spółki dotyczące niezgodności z prawem UE, wskazując, że samochody osobowe nie podlegają harmonizacji akcyzowej, a polski ustawodawca miał swobodę w kształtowaniu zasad zwrotu. Sąd uznał roczny termin za rozsądny i wystarczający do skompletowania dokumentacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy od samochodów osobowych jest terminem prawa materialnego, nieprzywracalnym, a jego przekroczenie skutkuje utratą prawa do zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym jednoznacznie wskazuje na roczny termin od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu jako warunek realizacji prawa do zwrotu akcyzy, co nadaje mu charakter materialnoprawny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (26)
Główne
upa art. 107 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa przesłanki zwrotu akcyzy od samochodów osobowych dokonujących dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu, w tym wymóg złożenia wniosku w terminie roku od dnia dostawy/eksportu oraz wymóg braku wcześniejszej rejestracji pojazdu na terytorium kraju.
upa art. 107 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy od samochodów osobowych.
upa art. 107 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa wymóg braku wcześniejszej rejestracji samochodu osobowego na terytorium kraju.
upa art. 107 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa, że roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy jest rozsądny.
upa art. 107 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa, że rejestracja samochodu osobowego na terytorium kraju świadczy o jego konsumpcji w kraju.
upa art. 107 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa, że polskie przepisy dotyczące zwrotu akcyzy od samochodów osobowych są zgodne z prawem UE.
Pomocnicze
upa art. 107 § ust. 3
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa dokumenty wymagane do wniosku o zwrot akcyzy.
upa art. 107 § ust. 4
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa dokumenty dołączane do wniosku o zwrot akcyzy.
upa art. 100 § ust. 3
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa moment powstania obowiązku zapłaty akcyzy.
upa art. 82 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów akcyzowych.
upa art. 82 § ust. 2
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku eksportu wyrobów akcyzowych.
Prd art. 74 § ust. 2
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Określa przypadki czasowej rejestracji pojazdu, w tym w celu umożliwienia wywozu za granicę.
Prd art. 71 § ust. 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Definiuje dowód rejestracyjny jako dokument dopuszczenia pojazdu do ruchu.
Prd art. 73 § ust. 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Określa organ właściwy do rejestracji pojazdu.
Prd art. 74 § ust. 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Określa organ właściwy do czasowej rejestracji pojazdu.
Prd art. 74 § ust. 3
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Określa maksymalny okres czasowej rejestracji.
Prd art. 74 § ust. 5
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Określa zwrot pozwolenia czasowego po jego upływie.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych do kontroli działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutek oddalenia skargi.
Op art. 241 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki wznowienia postępowania.
Op art. 240 § § 1 pkt 10
Ustawa Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki wznowienia postępowania w przypadku wpływu orzeczenia TSUE.
upa art. 6
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do postępowań w sprawach podatku akcyzowego.
upa art. 123 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa możliwość zdjęcia znaków akcyzy.
upa art. 31 § ust. 4
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa zwolnienie od podatku akcyzowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekroczenie rocznego terminu na złożenie wniosku o zwrot akcyzy. Wcześniejsza stała rejestracja samochodów osobowych na terytorium kraju świadczy o ich konsumpcji w Polsce. Polskie przepisy dotyczące zwrotu akcyzy od samochodów osobowych są zgodne z prawem UE, ponieważ samochody te nie podlegają harmonizacji akcyzowej.
Odrzucone argumenty
Argumenty spółki dotyczące naruszenia prawa UE, zasady proporcjonalności, niedyskryminacji oraz konstytucyjnych zasad państwa prawnego. Argument, że rejestracja czasowa w celu wywozu nie powinna być przeszkodą do zwrotu akcyzy. Argument, że roczny termin na złożenie wniosku jest zbyt krótki i niezgodny z prawem UE.
Godne uwagi sformułowania
"Spór w sprawie dotyczy zagadnienia czy w świetle art. 107 ust. 1 upa spółka miała prawo do zwrotu podatku akcyzowego od sprzedanych za granicę nowych samochodów osobowych w przypadku w sytuacji, gdy złożyła wniosek o zwrot akcyzy (...) po upływie roku od dnia dokonania dostawy (...) i przed dokonaniem dostawy pojazdy zostały zarejestrowane na stałe na terytorium RP." "Przesłankami zwrotu podatku akcyzowego, zgodnie z treścią powołanego przepisu, są: (...) 6) zachowanie terminu jednego roku do złożenia wniosku, liczonego od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego." "Dla pozytywnego rozpoznania wniosku o zwrot podatku akcyzowego konieczne jest, aby wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione łącznie." "W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo przyjęły, że ów roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy określony w art. 107 ust. 1 upa ma charakter materialny, co oznacza, że jest nieprzywracalny, a jego przekroczenie wiąże się z utratą prawa uzyskania zwrotu akcyzy." "Wprowadzenie tej przesłanki związane jest z realizacją zasady opodatkowania wyrobów akcyzowych w kraju ich konsumpcji." "Podatek od samochodów osobowych (...) jest podatkiem związanym z ich konsumpcją, która materializuje się przez rejestrację danego samochodu osobowego na terytorium kraju."
Skład orzekający
Arkadiusz Skomra
sprawozdawca
Mirella Ławniczak
przewodniczący
Walentyna Długaszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących zwrotu akcyzy od samochodów osobowych, w szczególności w kontekście rocznego terminu na złożenie wniosku oraz wymogu braku wcześniejszej rejestracji pojazdu. Orzeczenie to stanowi ważny precedens dla podobnych spraw podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której doszło do stałej rejestracji pojazdów przed ich wywozem i przekroczenia terminu na złożenie wniosku. Interpretacja przepisów dotyczących rejestracji czasowej w celu wywozu może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego dla przedsiębiorców podatku akcyzowego od samochodów i jego zwrotu, a także interpretacji przepisów krajowych w kontekście prawa UE. Wyjaśnia kluczowe przesłanki zwrotu, które mogą być niejasne dla wielu podatników.
“Zwrot akcyzy od samochodów: kluczowe przesłanki i pułapki terminowe.”
Dane finansowe
WPS: 13 544 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 239/23 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2023-07-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-04-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/ Mirella Ławniczak /przewodniczący/ Walentyna Długaszewska Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Podatek akcyzowy Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 864 art. 107ust. 1 Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - t.j. Sentencja Dnia 19 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 24 lutego 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: DIAS) po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o .o. sp. k. z siedzibą w [...] (dalej również jako "Skarżąca" lub "Spółka") od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej: NUCS) z 7 listopada 2022 r. odmawiającej spółce zwrotu podatku akcyzowego w łącznej kwocie 13.544,00 zł zapłaconego na terytorium kraju od 5 samochodów osobowych marki [...] będących przedmiotem dostawy wewnątrzwspólnotowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy. Spółka wnioskiem z 23 maja 2022 r. zwróciła się do NUCS o dokonanie zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego na terytorium kraju w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym ww. samochodów osobowych marki [...] będących następnie przedmiotem dostawy wewnątrzwspólnotowej. Do wniosku dołączono m.in. faktury zakupu i sprzedaży aut, dokumenty potwierdzające zapłatę akcyzy, zlecenie transportowe, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR, fakturę za wykonanie usługi transportu. Weryfikując wniosek organ I instancji ustalił w oparciu o dane z systemu finansowo-księgowego Zefir2, że od ww. samochodów uiszczona została akcyza w wys 13.544,00 zł, a dzięki systemowi CeRO (Centralny Rejestr Operacyjny) oraz dokumentom przesłanym przez Starostę Stalowolskiego – daty pierwszej rejestracji w kraju ww. pojazdów. Decyzją z dnia 7 listopada 2022 r. NUCS odmówił spółce zwrotu podatku akcyzowego w łącznej kwocie 13.544,00 zł zapłaconego na terytorium kraju od przedmiotowych 5 samochodów osobowych marki [...] w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym, będących następnie przedmiotem dostawy wewnątrzwspólnotowej. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 43 ze zm., dalej: "upa") ustawodawca wskazał wszystkie sposoby rejestracji samochodu osobowego, wobec czego wymóg dotyczący braku rejestracji pojazdu na terytorium kraju jest naruszony także wtedy, gdy samochód przed dokonaniem dostawy wewnątrzwspólnotowej (WDT) lub eksportu został czasowo zarejestrowany na terenie kraju w trybie art. 74 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Rejestracja zaś ww. pojazdów nastąpiła przed ich wywozem, co oznacza niespełnienie przesłanki braku zarejestrowania pojazdów przed ich eksportem, a co z kolei oznacza, że nie zostały wypełnione łącznie wszystkie wskazane w art. 107 ust. 1 upa kryteria. Nadto NUCS stwierdził, że wnioskodawca nie dochował rocznego terminu na złożenie wniosku, licząc od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła NUCS naruszenie: - art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 100 ust. 3 upa w zw. z art. 1 ust. 3 oraz art. 33 ust. 6 Dyrektywy 2008/118/WE oraz pkt 10 oraz 12 Preambuły tej Dyrektywy poprzez naruszenie zasady jednofazowości, niedyskryminacji oraz konsumpcyjności podatku akcyzowego oraz pominięcie zasady nadrzędności prawa wspólnotowego oraz prounijnej wykładni przepisów, co doprowadziło do odmowy zwrotu akcyzy od nowych samochodów, które nie były użytkowane w Polsce (nie doszło do ich konsumpcji), zostały zarejestrowane, a następnie sprzedane w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru; - art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 1 ust. 3 oraz art. 33 ust. 6 Dyrektywy 2008/118/WE oraz pkt 12 Preambuły tej Dyrektywy- poprzez pominięcie reguł wykładni celowościowej przy interpretacji art. 107 ust. 1 upa, z której to wynika, że podstawowym celem przepisu jest opodatkowanie ostatecznego konsumenta oraz umożliwienie podatnikowi odzyskania podatku akcyzowego od samochodu osobowego, który został sprzedany za granicę i wyjechał z kraju, a którego konsumpcja nie nastąpiła w kraju- co doprowadziło do przyjęcia, że zwrot podatku akcyzowego nie należy się spółce, ponieważ samochody będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru zostały uprzedniego zarejestrowania pomimo, że nie doszło do ich użytkowania (konsumpcji), - art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 36 EOG, art. 33 ust. 6 Dyrektywy 2008/118/WE oraz art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej poprzez pominięcie przy ocenie prawa spółki do zwrotu akcyzy podstawowych zasad prawa wspólnotowego, podczas, gdy termin wyrażony w art. 107 ust. 1 upa jest niewspółmiernie krótszy od innych terminów wskazanych w tej ustawie, co narusza zasadę proporcjonalności oraz założenie ustalania rozsądnych terminów, - art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 1 ust. 3 oraz art. 33 ust. 6 Dyrektywy 2008/118/WE w zw. z art. 2, art. 32, art. 64, art. 84 i art. 217 Konstytucji RP poprzez uznanie, że spółka nie ma prawa do zwrotu akcyzy z uwagi na przekroczenie rocznego terminu określonego w art. 107 ust. 1 upa, chociaż ustanowienie tego terminu narusza konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości i równości społecznej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i dokonanie zwrotu akcyzy. DIAS utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, że strona nie wykazała ziszczenia się wszystkich przesłanek określonych w art. 107 ust. 1 upa, a mianowicie dokonała WDT/eksportu zarejestrowanych na terytorium Polski samochodów osobowych oraz złożyła wniosek o zwrot akcyzy po upływie roku od dokonania WDT/eksportu. DIAS wyjaśnił, że dostawa wewnątrzwspólnotowa aut objętych wnioskiem nastąpiła 9 i 17 października 2019 r. Tymczasem wniosek o zwrot akcyzy został nadany w placówce pocztowej 1 lipca 2022 r. Organ wskazał, iż roczny terminu na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 107 ust. 1 upa jest terminem prawa materialnego i jako termin prekluzyjny jest terminem nieprzywracalnym, jego bezskuteczny upływ powoduje utratę uprawnienia. Zdaniem DIAS skoro z art. 107 ust. 1 upa wynika, że zwrot akcyzy przysługuje tylko od samochodów osobowych niezarejestrowanych wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, to w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu samochodu osobowego zarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, nie będzie przysługiwał zwrot akcyzy. Negatywną przesłanką zwrotu akcyzy będzie więc każdy przypadek rejestracji samochodu w trybie przepisów Prd, tak rejestracji stałej, jak i czasowej, bez względu na jej charakter. Upa nie odróżnia bowiem w tym zakresie typów rejestracji. Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy DIAS zważył, iż rejestracja przedmiotowych aut miała charakter rejestracji czasowej, zgodnie z art. 74 ust. 2 Prd, co potwierdzają dane zawarte w CEPiK oraz pozyskane decyzje. Organ w formie tabeli przedstawił w jakiej dacie dokonano rejestracji czasowej, a następnie stałej poszczególnych aut. Organ wskazał, iż czasowej a następnie stałej rejestracji dokonano więc przed wywozem aut.. Zatem w momencie wywozu przedmiotowe samochody osobowe posiadały walor zarejestrowanych na terenie kraju w myśl Prd, co w świetle art. 107 ust. 1 upa powoduje, że kryterium braku wcześniejszej rejestracji nie zostało spełnione. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Spółka zarzucając naruszenie: - art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 100 upa w zw. z art. 1 ust. 3, art. 7 ust. 1 i art. 9 zd. 2 Dyrektywy 2008/118/WE oraz pkt 10 oraz 12 Preambuły tej Dyrektywy poprzez pominięcie zasady nadrzędności prawa wspólnotowego oraz prounijnej wykładni przepisów, a także pominięcie reguł wykładni celowościowej przy interpretacji art. 107 ust. 1 upa co doprowadziło do przyjęcia, że zwrot podatku akcyzowego nie należy się spółce, ponieważ samochody będące przedmiotem WDT zostały uprzedniego zarejestrowania pomimo, że nie doszło do ich użytkowania (konsumpcji), - art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 36 EOG, art. 1 ust. 3, art. 7 ust. 1 i art. 9 zd. 2 Dyrektywy 2008/118/WE, art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 2, 31 ust. 3 i 64 Konstytucji RP poprzez pominięcie podstawowych zasad prawa wspólnotowego i uznanie, że Spółka nie ma prawa do zwrotu akcyzy z uwagi na przekroczenie rocznego terminu określonego w art. 107 ust. 1 upa, chociaż jest on jest niewspółmiernie krótszy od innych terminów wskazanych w tej ustawie i narusza konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego, standardu przyzwoitej legislacji, sprawiedliwości i równości społecznej, równości i niedyskryminacji na rynku, proporcjonalności, - art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 1 ust. 3, art. 7 ust. 1 i art. 9 zd. 2 Dyrektywy 2008/118/WE w zw. z art. 56 TFUE w zw. z art. 36 Porozumienia EOG w zw. z art. 5 ust. 4 TUE w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 Konstytucji RP poprzez pominięcie prounijnej i prokonstytucyjnej wykładni przepisów i oparcie się na niezgodnej z prawem praktyce organów podatkowych i sądów administracyjnych, która całkowicie uzależniła możliwość wystąpienia o zwrot akcyzy od braku rejestracji samochodów osobowych, zamiast od faktycznej konsumpcji tych pojazdów, co w praktyce pozbawiło Skarżącą prawa do wniesienia takiego wniosku przed upływem rocznego terminu od dnia dokonania WDT. Wskazując na powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zwrot kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 12 lipca 2023 r. Spółka podtrzymała dotychczasowe stanowisko oraz wniosła o skierowanie pytania do TSUE - czy art. 107 ust. 1 upa, uniemożliwiający dochodzenie zwrotu akcyzy w sytuacji złożenia wniosku w terminie powyżej jednego roku od dnia dokonania wewnątrzwspólnotowej dostawy albo eksportu samochodu osobowego (a przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego), w sytuacji jednolitej praktyki organów podatkowych i sądów administracyjnych, które uzależniały zwrot akcyzy od faktu rejestracji samochodu, a nie faktycznej konsumpcji na terytorium kraju – co w praktyce doprowadziło do pozbawienia danego podmiotu prawa do zwrotu akcyzy – oraz w świetle 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym – jest zgodny z art. 56 TFUE, zasadą jednofazowości podatku akcyzowego jako podatku od faktycznej konsumpcji, zasadą proporcjonalności oraz zasadą niedyskryminacji? Na rozprawie w dniu 19 lipca 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę podkreślając, iż interpretacja pojęcia konsumpcji dokonana na podstawie art. 107 upa sprowadzająca się jedynie do pojęcia rejestracji jest naruszeniem zasady jednofazowości tego podatku. Podkreśla, iż postępowanie dotyczy nowych i nieużywanych samochodów. Odnośnie terminu do złożenia wniosku o zapłatę akcyzy strona podkreśla, iż roczny termin dla przedsiębiorcy zajmującego się handlem samochodami byłby wystarczający gdyby nie błędna systemowa praktyka organów, która pozbawiła w istocie strony możliwości złożenia wniosku. Dopiero orzeczenie NSA z 2021 roku stworzyło stronie możliwości odzyskania nadpłaconego podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przeprowadzona przez Sąd we wskazanym trybie i według wskazanych powyżej zasad kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona prawidłowa i nie narusza przepisów prawa. Na wstępie wskazać należy, iż tak wątpliwości Sądu nie budzi, jak i nie był przedmiotem sporu pomiędzy stronami stan faktyczny sprawy. Jak ustalono na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów i danych uzyskanych przez NUCS z systemu CeRO oraz pozyskanych decyzji Starosty o rejestracji przedmiotowych aut, spółka 23 maja 2022 r. wystąpiła do NUCS z wnioskiem o zwrot zapłaconego podatku akcyzowego od 5 aut marki [...] będących przedmiotem dostawy wewnątrzwspólnotowej, które zostały zarejestrowane (czasowo pomiędzy 19 a 27 września 2019 r., a następnie na stałe w okresie od 1 do 9 października 2019 r.) i co do których spółka dokonała dostawy – w dniach 9 i 17 października 2019 r. Spór w sprawie dotyczy zagadnienia czy w świetle art. 107 ust. 1 upa spółka miała prawo do zwrotu podatku akcyzowego od sprzedanych za granicę nowych samochodów osobowych w przypadku w sytuacji, gdy złożyła wniosek o zwrot akcyzy (23 maja 2022 r.) po upływie roku od dnia dokonania dostawy (9 i 17 października 2019 r.) i przed dokonaniem dostawy pojazdy zostały zarejestrowane na stałe na terytorium RP. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 864 ze zm., dalej: upa – w brzmieniu obow. w dacie dostawy wewnątrzwspólnotowej/eksportu), który stanowi, że podmiot, który nabył prawo rozporządzania jak właściciel samochodem osobowym niezarejestrowanym wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju, dokonujący dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego, lub jeżeli w jego imieniu ta dostawa albo eksport są realizowane, ma prawo do zwrotu akcyzy na wniosek złożony właściwemu naczelnikowi urzędu celnego w terminie roku od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego. Przesłankami zwrotu podatku akcyzowego, zgodnie z treścią powołanego przepisu, są: 1) nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel; 2) dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu we własnym imieniu lub zlecenie we własnym imieniu realizacji tych czynności; 3) brak zarejestrowania samochodu osobowego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym; 4) zapłata akcyzy od samochodu osobowego na terytorium kraju; 5) złożenie wniosku właściwemu naczelnikowi urzędu celnego; 6) zachowanie terminu jednego roku do złożenia wniosku, liczonego od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego. Dla pozytywnego rozpoznania wniosku o zwrot podatku akcyzowego konieczne jest, aby wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione łącznie. Sformułowane w tym przepisie warunki odnoszą się zarówno do samochodu, jak i do podmiotu ubiegającego się o zwrot akcyzy oraz do wymogów formalnych samego wniosku. Przesłanki dotyczące samochodu polegają na tym, że musi to być samochód osobowy, niezarejestrowany wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju i podlegający dostawie wewnątrzwspólnotowej lub eksportowi. W okolicznościach niniejszej sprawy strona skarżąca nie spełniła dwóch spośród wymienionych w art. 107 ust. 1 upa przesłanek, a mianowicie – wniosek o zwrot podatku akcyzowego złożyła po upływie roku od dnia od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej i eksportu przedmiotowych 5 samochodów osobowych, a także samochody osobowe, których dotyczył wniosek zostały uprzednio zarejestrowane na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (dokonano stałej rejestracji). W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo przyjęły, że ów roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy określony w art. 107 ust. 1 upa ma charakter materialny, co oznacza, że jest nieprzywracalny, a jego przekroczenie wiąże się z utratą prawa uzyskania zwrotu akcyzy. Powyższe wynika z faktu, że art.107 ust.1 upa jednoznacznie wskazuje, iż roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy rozpoczyna swój bieg od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego. Jednocześnie stosownie do art.107 ust. 3 upa podmiot, o którym mowa w ust.1 ustawy obowiązany jest posiadać dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu, w szczególności dokumenty przewozowe, celne, fakturę i specyfikację dostawy oraz inne dokumenty handlowe związane z dostawą wewnątrzwspólnotową albo eksportem. Wedle zaś art.107 ust. 4 upa do wniosku o zwrot akcyzy dołącza się dowód zapłaty akcyzy lub fakturę z wykazaną kwotą akcyzy oraz dokumenty potwierdzające dostawę wewnątrzwspólnotową. Z powołanych przepisów wynika, że uprawnionym do złożenia wniosku o zwrot akcyzy jest podmiot, który: a) nabył prawo rozporządzania samochodem jak właściciel, b) dokonał dostawy wewnątrzwspólnotowej, c) wykazał, że akcyza od samochodu została w kraju zapłacona. Przy czym podmiot uprawniony do złożenia wniosku o zwrot akcyzy uzyskuje to uprawnienie nie w związku z zapłatą podatku akcyzowego, ale w związku z dostawą wewnątrzwspólnotową/eksportem wyrobu akcyzowego. Oznacza to, że faktyczne dokonanie we własnym imieniu dostawy wewnątrzwspólnotowej/eksportu samochodu osobowego, od którego akcyza została zapłacona w kraju stanowi warunek realizacji prawa do zwrotu akcyzy (vide wyroki NSA z: 8 maja 2012 r., sygn. akt I GSK 344/11 z 24 września 2012 r., sygn. akt I GSK 43/12, czy z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1751/11, dostępne w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Prowadzi to do uznania, że wskazany w art. 107 ust. 1 ups roczny termin jest terminem materialnym, zawitym i nieprzywracanym. Terminem prawa materialnego jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie autorytatywnej konkretyzacji normy prawa materialnego lub bezpośrednio z mocy prawa. Terminem procesowym jest zaś okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania. Przywrócone mogą być terminy proceduralne zarówno te mające charakter terminów ustawowych, jak i terminów wyznaczonych. Terminy materialnoprawne mogą być przywrócone przepisem ustawy, a przez organ administracji jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96 – ONSA 1997/2/56 oraz M. Romańska; Sądowa kontrola postanowień-uwagi de lege lata i de lege ferenda, "Glosa" 2001, nr 11, s. 2). Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym lub wywołuje skutek prawny materialnej trwałości ukształtowanych praw przez wyłączenie dopuszczalności uchylenia decyzji (postanowienia). W świetle powyższego wskazać należy, że złożenie wniosku wraz z określonymi dokumentami w terminie określonym w przepisie art. 107 ust. 1 upa było jednym z warunków realizacji uprawnienia skarżącej do uzyskania zwrotu podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy samochodów osobowych. Tym samym w ocenie Sądu termin wskazany w art. 107 ust. 1 upa ma charakter terminu prawa materialnego. Wskazuje bowiem czas, w jakim podmiot obowiązany jest dokonać czynność (złożyć wniosek), której dokonanie w tym czasie, przy spełnieniu innych warunków, spowoduje uzyskanie zwrotu akcyzy, zaś niedokonanie tej czynności spowoduje odmowę zwrotu. Rację miały zatem organ II instancji przyjmując, że już samo złożenie przez skarżącą wniosku 23 maja 2022 r. o dokonanie zwrotu podatku akcyzowego w sytuacji dokonania dostawy w dniach 9 i 17 października 2019 r. powinien spowodować wydanie decyzji odmownej w niniejszej sprawie. Sąd równocześnie w omawianym zakresie nie podziela zarzutu skargi naruszenia przez DIAS - art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 36 EOG, art. 1 ust. 3, art. 7 ust. 1 i art. 9 zd. 2 Dyrektywy 2008/118/WE, art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 2, 31 ust. 3 i 64 Konstytucji RP poprzez pominięcie podstawowych zasad prawa wspólnotowego i uznanie, że Spółka nie ma prawa do zwrotu akcyzy z uwagi na przekroczenie rocznego terminu określonego w art. 107 ust. 1 upa, chociaż jest on jest niewspółmiernie krótszy od innych terminów wskazanych w tej ustawie i narusza konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego, standardu przyzwoitej legislacji, sprawiedliwości i równości społecznej, równości i niedyskryminacji na rynku, proporcjonalności, Sąd w pierwszej kolejności pragnie zwrócić uwagę, że spółka uprzednio, w zakreślonym przez normę wynikającą z art. 107 ust. 1 upa - pomimo braku przeszkód prawnych i faktycznych, nie występowała z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego, jak w niniejszej sprawie. Jak podniósł pełnomocnik spółki, kierowała się wiedzą co do praktyki orzeczniczej organów podatkowych i sądów administracyjnych, które w okresie, kiedy spółka była uprawniona do złożenia wniosku powszechnie - na podstawie art. 107 ust. 1 upa - odmawiały zwrotu akcyzy. Sąd zwraca uwagę, iż pełnomocnik spółki pomija istotną procesowo okoliczność, że spółka nie inicjując w terminie określonym w art. 107 ust. 1 upa postępowania i nie uzyskując – jak zakładała - z powyższych powodów decyzji organu podatkowego o odmowie zwrotu akcyzy, pozbawiła się równocześnie prawa skierowania do tegoż organu - na podstawie art. 241 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 10 Op - żądania wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdyby orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej miało wpływ na treść wydanej decyzji. Procesowo zatem, to strona sama, nie zaś organy podatkowe, pozbawiła się możliwości ewentualnego wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji o odmowie zwrotu akcyzy. Nieprawidłowa jest argumentacja strony skarżącej, że termin na złożenie przedmiotowego wniosku (w trybie art. 107 ust. 1 upa) i zwrot akcyzy powinien odpowiadać 5-letniemu terminowi przedawnienia zobowiązania podatkowego. Trzeba wskazać, że przepis art. 6 upa określa, iż do postępowań w sprawach wynikających z przepisów niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Zważywszy, że art. 107 ust. 1 upa odrębnie reguluje kwestię terminu do złożenia wniosku o zwrot akcyzy od samochodów osobowych, niezasadne jest żądanie stosowania przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązania podatkowego. Spółka powołała się na prawo zwrotu akcyzy wynikające z art. 7 ust. 1 dyrektywy 2008/119/WE, który określa, że podatek akcyzowy staje się wymagalny w momencie dopuszczenia do konsumpcji w państwie członkowskim dopuszczenia do konsumpcji. Zważyć jednak należy, że jak trafnie wyjaśnił DIAS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dyrektywę 2008/118/WE stosuje się jedynie do enumeratywnie wymienionych wyrobów podlegających harmonizacji, czyli olejów mineralnych, alkoholu i napojów alkoholowych, wyrobów tytoniowych, a państwa członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne, niż wymienione w tej dyrektywie, samodzielnie ustalając zasady i wysokość ich opodatkowania. W Polsce do takiej grupy wyrobów należą m.in. samochody osobowe. Okoliczność, że polski ustawodawca, korzystając z zachowanego na mocy art. 1 ust. 3 dyrektywy 2008/118/WE uprawnienia, opodatkowując podatkiem akcyzowym samochody osobowe, samodzielnie ustalił zasady zwrotu tego podatku z tytułu ich dostawy wewnątrzwspólnotowej oraz eksportu, nie może stanowić naruszenia przepisów ww. dyrektywy. Samochody osobowe opodatkowane w Polsce podatkiem akcyzowym nie są bowiem zaliczane do wyrobów akcyzowych, do których ma zastosowanie dyrektywa 2008/118/WE. W stosunku do takich wyrobów prawo wspólnotowe nie wymaga harmonizacji (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 407/16 dostępny j.w.). W związku z tym treść przepisu art. 7 ust. 1 dyrektywy 2008/118/WE nie stoi na przeszkodzie przyjęciu takiej konstrukcji zwrotu akcyzy, jak w art. 107 ust. 1 upa. Jak przyjmuje się w judykaturze sądów administracyjnych Polska, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, nakładając podatek na samochody osobowe, jak i określając warunki jego zwrotu, miała obowiązek w świetle powołanej dyrektywy tak skonstruować zasady opodatkowania wyrobu, który nie podlega harmonizacji, by nie powodować tymi regulacjami zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w handlu pomiędzy państwami członkowskimi (art. 1 ust. 3 dyrektywy Rady 2008/118/WE). Niewątpliwie wyeliminowanie formalności związanych z przekroczeniem granicy w handlu między państwami członkowskimi jest warunkiem sine qua non uznania danego podatku za zgodny z prawem unijnym w kontekście art. 1 ust. 3 dyrektywy 2008/118/WE. Podatek, który obciąża konsumpcję, gdyż jest pobierany w momencie finalnej sprzedaży (art. 100 ust. 3 upa) spełnia ten warunek, a w konsekwencji nie narusza art. 1 ust. 3 wymienionej dyrektywy. Nadto w orzecznictwie TSUE i NSA (wyrok TSUE z 12 lutego 2015 r., C-349/13; uchwała NSA z 29 października 2012 r., sygn. akt I GPS 1/12; wyrok NSA z 17 czerwca 2015 r, sygn. akt I GSK 428/15) ugruntowany jest pogląd, że pojęcie "zwiększenie formalności związanych z przekraczaniem granic w handlu między państwami członkowskimi" należy rozumieć jako faktyczne utrudnienia na granicy państw członkowskich, nie zaś formalności będące następstwem istnienia podatku. W ocenie Sądu formalności, o jakich mowa w art. 107 ust. 1-6 upa, należy uznać za formalności będące następstwem istnienia podatku (art. 100 ust. 3 upa). Nie wiążą się one z przekroczeniem granicy, a z chęcią osiągnięcia celu w postaci zwrotu podatku akcyzowego. Podkreślenia wymaga, że tylko w zakresie wskazanym w art. 1 ust. 3 zdanie ostatnie dyrektywa 2008/118/WE wiązała państwa członkowskie w konstruowaniu zasad opodatkowania produktów innych niż wyroby akcyzowe. Pozostałe zasady dotyczące podatku akcyzowego określone tak w preambule ww. dyrektywy, jak i w jej przepisach ogólnych, dotyczących zwrotu, zwolnienia, produkcji, przetwarzania, przechowywania, przemieszczania wyrobów akcyzowych w różnych procedurach mają zastosowanie jedynie do wyrobów akcyzowych podlegających harmonizacji, a wymienionych w pkt 3 preambuły dyrektywy. Nie dotyczą zaś wprost samochodów osobowych (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2021 r.,m sygn. akt I GSK 3328/21, dostępny j.w.). W świetle powyższego uznać należy, iż prawodawca krajowy uprawniony był ustanowić w art. 107 ust. 1 upa roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy liczony od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego. W konsekwencji za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 100 upa w zw. z art. 1 ust. 3, art. 7 ust. 1 i art. 9 zd. 2 Dyrektywy 2008/118/WE oraz pkt 10 oraz 12 Preambuły tej Dyrektywy jak i art. 107 ust. 1 upa w zw. z art. 1 ust. 3, art. 7 ust. 1 i art. 9 zd. 2 Dyrektywy 2008/118/WE w zw. z art. 56 TFUE w zw. z art. 36 Porozumienia EOG w zw. z art. 5 ust. 4 TUE w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 Konstytucji RP. Po pierwsze należy wskazać, że ani treść art. 107 ust. 1 upa, ani praktyka organów podatkowych i sądów administracyjnych w omawianym zakresie nie uzależniła możliwości występowania przez podatników o zwrot akcyzy od braku rejestracji samochodów osobowych. Co najwyżej można przyjąć, że brak spełnienia przesłanki niezarejestrowania pojazdu na terytorium kraju mógł stać się powodem wydania decyzji odmownej organów podatkowych i w konsekwencji wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę. W praktyce więc tak decyzje organów podatkowych, czy wyroki sądów administracyjnych nie tyle mogły pozbawiać podatników prawa do złożenia wniosku przed upływem terminu od dnia dokonania WDT oraz eksportu, lecz do uzyskania uprawnienia zwrotu akcyzy. Sąd raz jeszcze pragnie podkreślić, że żaden z przepisów polskiego porządku prawnego, w szczególności art. 107 ust. 1 upa, nie ograniczył skarżącej w złożeniu wniosku o zwrot akcyzy w niniejszej sprawie z zachowaniem rocznego terminu. Uchybienie to zatem leży li tylko po stronie spółki. Równocześnie podkreślenia wymaga, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE ograniczenie możliwości skorzystania przez podatnika z przewidzianych w prawie krajowym środków prawnych poprzez wprowadzenie rozsądnych terminów pod rygorem prekluzji w interesie pewności prawa jest zgodne z prawem Unii (zob. np. wyrok z 21 grudnia 2016 r., w sprawach połączonych C-154/15, C-307/15 i C-308/15, Gutiérrez Naranjo i in., EU:C:2016:98). Ocena, czy krajowy środek prawny spełnia ww. zasady prawa unijnego należy do sądu krajowego w świetle okoliczności rozpatrywanej sprawy (zob. np. wyrok TSUE z 12 lutego 2015 r. w sprawie C-662/13, Sugicare, EU:C:2015:89). Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że określony w art. 107 ust. 1 upa roczny termin na złożenie wniosku o zwrot akcyzy od samochodu osobowego, liczony od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego, jest terminem rozsądnym i wystarczającym na skompletowanie dokumentacji niezbędnej do złożenia wniosku zgodnie z art. 107 ust. 3 i 4 upa, tj. potwierdzającej dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu (w szczególności: dokumenty przewozowe, celne, faktura i specyfikacja dostawy oraz inne dokumenty handlowe związane z dostawą wewnątrzwspólnotową albo eksportem, a także dowód zapłaty akcyzy na terytorium kraju lub fakturę z wykazaną kwotą akcyzy oraz dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksport). Już tylko zatem - jak słusznie przyjął organ II instancji - należało odmówić stronie zwrotu akcyzy. Powyższe wyjaśnienia powinny też posłużyć jako uzasadnienie uznania przez Sąd braku podstaw do zadania pytania prejudycjalnego do TSUE, czy art. 107 ust. 1 upa, uniemożliwiający dochodzenie zwrotu akcyzy w sytuacji złożenia wniosku w terminie powyżej jednego roku od dnia dokonania wewnątrzwspólnotowej dostawy albo eksportu samochodu osobowego (a przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego), w sytuacji jednolitej praktyki organów podatkowych i sądów administracyjnych, które uzależniały zwrot akcyzy od faktu rejestracji samochodu, a nie faktycznej konsumpcji na terytorium kraju – co w praktyce doprowadziło do pozbawienia danego podmiotu prawa do zwrotu akcyzy – oraz w świetle 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym – jest zgodny z art. 56 TFUE, zasadą jednofazowości podatku akcyzowego jako podatku od faktycznej konsumpcji, zasadą proporcjonalności oraz zasadą niedyskryminacji? W ocenie Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia przez DIAS przepisów poprzez pominięcie nadrzędności prawa wspólnotowego oraz prounijnej wykładni przepisów i reguł wykładni celowościowej przy interpretacji art. 107 ust. 1 upa i przyjęcie, że zwrot podatku akcyzowego nie należy się spółce ze względu na zarejestrowanie przedmiotowych samochodów osobowych przed dostawą. Sąd już wyżej wskazał, z jakich powodów kwestia podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy samochodów osobowych nie wymaga harmonizacji. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że państwo polskie dokonało właściwej implementacji art. 7 ust. 1 i art. 33 ust. 1 i 6 dyrektywy 2008/118/WE w art. 107 ust. 1 upa. W art. 82 ust. 1 upa określono przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju. Przepis art. 82 ust. 2 upa określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku eksportu tych wyrobów. Natomiast art. 107 ust. 1 upa określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodów osobowych, które nie są wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi, a jedynie z woli ustawodawcy krajowego zostały opodatkowane akcyzą, który był uprawniony samodzielnie określić zasady zwrotu akcyzy. Z kolei art. 33 ust. 1 i 6 dyrektywy 2008/118/WE implementowany w art. 82 ust. 1 upa ma na celu zapobieganie sytuacjom, w których od wyrobu akcyzowego zharmonizowanego przeznaczonego do konsumpcji wyłącznie w jednym państwie członkowskim podatek akcyzowy zostałby zapłacony dwukrotnie. W stanie faktycznym niniejszej sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dyrektywy 2008/118/WE podatek akcyzowy staje się wymagalny w momencie dopuszczenia do konsumpcji w państwie członkowskim, a wszystkie sytuacje wymienione w art. 7 ust. 3 ww. dyrektywy dotyczą momentu dopuszczenia do konsumpcji wyrobów akcyzowych przemieszczanych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że samochód objęty wnioskiem o zwrot akcyzy - nie był przemieszczany w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy przed dokonaniem wewnątrzwspólnotowej dostawy/eksportu przedmiotowych aut zostały one zarejestrowane na stałe. Powyższe wynika z dołączonych do akt decyzji Starosty i wydruków z systemu CeRO. Przepis art. 107 ust. 1 upa ustanawia zaś wymóg zwrotu akcyzy niezarejestrowania wcześniej (przed dostawą wewnątrzwspólnotową lub eksportem) samochodu osobowego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Wprowadzenie tej przesłanki związane jest z realizacją zasady opodatkowania wyrobów akcyzowych w kraju ich konsumpcji. Akcyza, jako podatek konsumpcyjny, jest podatkiem pośrednim, co oznacza, że faktycznym podmiotem ponoszącym ciężar opodatkowania akcyzą jest ostateczny konsument, a nie podmiot, który jedynie formalnie był obowiązany do naliczenia i zapłaty tego podatku. Wywóz samochodu po jego rejestracji stałej z terytorium kraju do innego państwa członkowskiego oznacza, że miejsce jego konsumpcji znajduje się w kraju. Wyjaśnienia wymaga, że rejestracji pojazdów dokonuje się w trybie art. 71 P.r.d. Zgodnie z art. 71 ust. 1 zd.1 P.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana (art. 73 ust. 1 Prd). Czasowej rejestracji pojazdu dokonuje natomiast, w przypadkach określonych w art. 74 ust. 2 Prd, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) właściciela pojazdu, wydając pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne (art. 74 ust. 1 Prd). Czasowej rejestracji, jak stanowi przywołany już art. 74 ust. 2 Prd, dokonuje się: 1) z urzędu - po złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu; 2) na wniosek właściciela pojazdu - w celu umożliwienia: a) wywozu pojazdu za granicę, b) przejazdu pojazdu z miejsca jego zakupu lub odbioru na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, c) przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy. Czasowej rejestracji dokonuje się na okres nieprzekraczający 30 dni. Termin ten może być jednorazowo przedłużony o 14 dni w celu wyjaśnienia spraw związanych z rejestracją pojazdu (art. 74 ust. 3 Prd). Po upływie terminu czasowej rejestracji pozwolenie czasowe i tablice rejestracyjne zwraca się do organu, który je wydał, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a (art. 74 ust. 5 Prd). Zarejestrowanie samochodu osobowego, do którego odwołuje się art. 107 ust. 1 upa, odczytywane z perspektywy przytoczonych przepisów Prd – ograniczając się w tym miejscu jedynie do wykładni językowej tego przepisu – powiązać można, jak uczynił to organ podatkowy, z każdą rejestracją pojazdu, jaka następuje w świetle cytowanych przepisów, a więc także z czasową rejestracją, o której stanowi art. 74 ust. 2 w pkt 1, czy pkt 2 Prd. Nie można jednak pominąć, że takie literalne odczytywanie art. 107 ust. 1 upa budzi poważne wątpliwości – przechodząc do wykładni funkcjonalnej – jeśli uwzględni się charakterystykę samego podatku akcyzowego, a zwłaszcza jego konsumpcyjny oraz jednofazowy charakter. Podatek akcyzowy stanowi bowiem podatek nakładany na konsumpcję oznaczonych towarów (zasada konsumpcyjności). Jednocześnie z uwagi na jego jednofazowość (zasada jednofazowości) pobierany jest on z założenia na pierwszym szczeblu obrotu danym towarem. Stąd w razie, gdyby pomimo zapłaty podatku akcyzowego nie doszło jednak w kraju do konsumpcji określonego towaru, ustawodawca przewiduje możliwość zwrotu podatku, czego przykładem jest właśnie poddany analizie art. 107 ust. 1 upa (por. także art. 82 ust. 1 i 2 upa – warte uwagi jest to, że zwrot nie przysługuje wówczas od wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy, zob. art. 82 ust. 5 upa, lecz ustawodawca przewidział możliwość zdjęcia tych znaków, art. 123 ust. 1 upa). Zwrot nie stanowi w tym ujęciu wyjątku od opodatkowania podatkiem akcyzowym, lecz jest elementem konstrukcyjnym tego podatku, uwzględniającym wskazane, charakteryzujące go zasady (czym innym jest zwrot, poprzez który realizuje się zwolnienie od podatku akcyzowego, por. np. art. 31 ust. 4 upa). Tymczasem nie każdy przewidziany przez ustawodawcę w przepisach Prd przypadek rejestracji otwiera w swej istocie prawną możliwość konsumpcji samochodu osobowego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Czasowa rejestracja przewidziana w art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. a) Prd – a więc rejestracja w celu umożliwienia wywozu pojazdu za granicę – co wynika expressis verbis z treści tego przepisu, zmierza do konsumpcji pojazdu poza granicami kraju, służąc bezpośrednio wyłącznie jego wywozowi poza terytorium RP. Ze względu wykazaną istotę podatku akcyzowego wykładnia art. 107 ust. 1 upa nie powinna uwzględniać tego rodzaju rejestracji, jako przeszkody do zwrotu podatku. Przyjęciu przeciwnego założenia sprzeciwiają się wartości, jakie legły u podstaw opodatkowania podatkiem akcyzowym, a jakie poddane zostały ochronie poprzez ustanowienie wspomnianych zasad tego opodatkowania. Taką wykładnię niejako potwierdził TSUE w wyroku z dniu 17 maja 2023 r. w sprawie o sygn. C-105/22. W wyroku tym czytamy, iż "aa data rejestracji odpowiada dacie czasowej rejestracji z urzędu tego pojazdu, stanowiącej część zwykłego procesu rejestracji, którego celem jest definitywne dopuszczenie pojazdu do ruchu na terytorium danego kraju. W tym względzie, z zastrzeżeniem weryfikacji, których winien dokonać sąd odsyłający, wydaje się zatem, że rejestrację czasową pojazdu z urzędu należy odróżnić w szczególności od rejestracji czasowej dokonanej w celu umożliwienia wywozu tego pojazdu za granicę". Warunek braku rejestracji zgodnie z przepisami Prd należy w konsekwencji interpretować zgodnie z zasadą konsumpcyjności, a nie zasadami dotyczącymi rejestracji pojazdów wynikającymi z przepisów Prd. Wprowadzenie przesłanki wymagającej, aby samochód osobowy nie był wcześniej zarejestrowany na terytorium kraju związane jest z realizacją zasady opodatkowania wyrobów akcyzowych w kraju ich konsumpcji. Akcyza jako podatek konsumpcyjny jest podatkiem pośrednim, co oznacza, że faktycznym podmiotem ponoszącym ciężar opodatkowania akcyzą jest ostateczny konsument, a nie podmiot formalnie zobowiązany do naliczenia i zapłaty tego podatku (zob. wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 547/17, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu przedstawiona powyżej wykładnia przesłanki "niezarejestrowania wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym" najpełniej odpowiada celom opodatkowania podatkiem akcyzowych, który jest podatkiem pośrednim, obciążającym konsumpcję danego wyrobu. Biorąc jednak pod uwagę, że w przypadku przedmiotowych aut doszło do ich konsumpcji na terytorium kraju, czego przejawem była relewantne z punktu widzenia przesłanki określonej w art. 107 ust. 1 upa zdarzenie prawne - stałej rejestracji przedmiotowych samochodów osobowych, przed ich dostawą wewnątrzwspólnotową i eksportem, zasadnie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stała rejestracja samochodu osobowego świadcząca o dopuszczeniu trwale pojazdu do ruchu na terytorium kraju przesądza o konsumpcji towaru. Dopuszczenie bowiem pojazdu do ruchu ma o tyle znaczenie, że otwiera prawną możliwość konsumpcji pojazdu na terytorium kraju polegającą na użyciu samochodu zgodnie z jego przeznaczeniem. Chodzi o ich prawną, a nie faktyczną zdolność użytkowania na terytorium kraju, co przesądza o ich konsumpcji. Warto w tym miejscu odnotować, iż w dniu 17 maja 2023 r. TSUE wydał wyrok o sygn. C-105/22. Stwierdzono w nim, że prawo pierwotne Unii, a w szczególności art. 110 akapit pierwszy TFUE, a także zasady jednokrotności poboru podatku akcyzowego i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, które w przypadku wywozu samochodu osobowego zarejestrowanego w danym państwie członkowskim nie przewiduje zwrotu, w wysokości proporcjonalnej do okresu użytkowania owego samochodu na jego terytorium, podatku akcyzowego zapłaconego od tego samochodu w tym państwie członkowskim (pkt 30). Strona wprawdzie podkreślała, że powyższe orzeczenie nie odzwierciedla w pełni stanu faktycznego niniejszej sprawy, niemniej pomimo częściowej rozbieżności materii luksemburski Trybunał wyraził pogląd generalny. Mianowicie przyjął, że w sytuacji , gdy importer niezależnie od tego , czy jest osobą fizyczną czy handlowcem decyduje się na przywóz pojazdu na zasadzie pełnej własności pojazdu i związaną z tym jego rejestracją na tym terytorium kraju, to ewentualne intencje tego importera dotyczące późniejszego użytkowania owego pojazdu są pozbawione znaczenia dla oceny w świetle art.110 TFUE i zasady proporcjonalności opodatkowania tego pojazdu podatkiem akcyzowym oraz w przypadku powrotnego wywozu tego pojazdu odmowy zwrotu zapłaconego podatku (pkt 44). W ocenie sądu w orzeczeniu tym Trybunał wyraził stanowisko, że w stosunku do towarów niepodlegających zharmonizowanej akcyzie kraje członkowskie mają swobodę kształtowania regulacji podatkowych, a niekorzystne skutki jakie mogą wynikać z równoległego wykonywania kompetencji podatkowych różnych państw UE nie stanowią ograniczeń swobód przepływu. Po raz kolejny Trybunał wyraził jednoznaczny pogląd, że podatek od samochodów osobowych , o którym mowa w ustawie o podatku akcyzowym jest podatkiem związanym z ich konsumpcją, która materializuje się przez rejestrację danego samochodu osobowego na terytorium kraju (pkt 42). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI