III SA/PO 235/23

III SA/Po 235/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Mirella Ławniczak
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Samorząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2137
art. 57b pkt , art. 57d ust. 1, 3 i 4, art. 57g,
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
Sentencja
Dnia 30 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi [...] w [...] na akt Samorządu Województwa z dnia 20 lutego 2023 roku nr [...] w przedmiocie informacji o braku spełnienia warunków wyboru operacji w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 lutego 2023 r. Samorząd Województwa (dalej jako "organ") poinformował [...] Izbę Rolniczą w [...] (dalej również jako "Skarżąca") o niespełnieniu przez wniosek o wybór operacji pn. "Krajowe Dni Pola narzędziem transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie" złożonego w ramach konkursu nr [...] dla Partnerów Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Plan operacyjny na lata 2022-2023.
W uzasadnieniu pisma wskazano, iż o negatywnym wyniku oceny zadecydowało niespełnienie przez projekt warunku wyboru operacji, określonego w części II Przewodnika po ocenie wniosku stanowiącego załącznik do Regulaminu.
Organ zaznaczył, iż operacja musi być spójna z działaniem KSOW, w ramach którego składany jest wniosek. Działania KSOW muszą być spójne z celami KSOW. Przyporządkowanie działań KSOW do poszczególnych celów KSOW jest określone w części III pkt 2 "Cele KSOW na lata 2014-2020" instrukcji wypełnienia formularza wniosku o wybór operacji oraz w § 4 ust. 2 Regulaminu konkursu. W przypadku niespełnienia warunku operacja nie podlega dalszej ocenie.
Skarżąca we wniosku wybrała Działanie 6 - Ułatwianie wymiany wiedzy pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w rozwoju obszarów wiejscy oraz wymiana i rozpowszechnianie rezultatów działań na rzecz tego rozwoju. Zgodnie z Planem działania Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020, działania 6 "ma służyć wymianie wiedzy pomiędzy równymi środowiskami uczestniczącymi w rozwoju obszarów wiejskich, promowaniu integracji i współpracy między nimi. Grupa docelowa, do której adresowane są operacje w działaniu 6, musi obejmować różne środowiska, które są związane z określonym obszarem tematycznym (w szczególności: instytuty naukowe/ badawcze, uczelnie, samorządy, podmioty gospodarcze / NGO, LGD, podmioty doradztwa rolniczego, rolnicy).
Organ, po przytoczeniu fragmentów wniosku, zaznaczył, iż grupa docelowa nie została w żaden sposób zróżnicowana i obejmuje tylko i wyłącznie rolników.
Organ wskazał również, iż nie odnajduje odniesień związanych z rozpowszechnianiem rezultatów działań na rzecz obszarów wiejskich. Partner KSOW w części III, pkt 8 wskazuje, że "operacja ma na celu ułatwić rolnikom udział w tym wydarzeniu — organizacja wyjazdu i przejęcie wszelkich obowiązków organizacyjnych z tym związanych, Zachęci rolników do udziału w tym wydarzeniu i pozwoli im skoncentrować się na pozyskaniu wiedzy, która ich interesuje".
Skargę na powyższy akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła [...] Izba Rolnicza zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, które wpłynęły na brzmienie aktu, w postaci art. 57b pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn.; dalej "ustawa") poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wniosek Skarżącej nie mieści się w zakresie Działania 6 "Ułatwianie wymiany wiedzy pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w rozwoju obszarów wiejskich oraz wymiana i rozpowszechnianie rezultatów działań na rzecz tego rozwoju" (dalej "Działanie 6");
2. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na brzmienie aktu, tj. art. 57d ust. 5-7 ustawy poprzez dowolne i wybiórcze stosowanie określonej tam procedury w zakresie oceny formalnej wniosku Skarżącej, skutkujące błędnym przyjęciem przez Organ, iż wniosek Skarżącej nie spełnia warunków formalnych.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu, wstrzymanie jego wykonania oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci: wniosku Skarżącej z dnia 1 kwietnia 2022 r., uchwały nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. i umowy nr [...] z dnia 21 czerwca 2022 r., dla wykazania faktu, iż w dotychczasowej praktyce Organu uznawano za w pełni spełniające kryteria Działania 6 wskazanie grupy docelowej jako "[...] rolnicy".
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż organ w piśmie z 20 lutego 2023 r. podaje, że w związku z przeprowadzoną oceną formalną wniosku skarżącej, ten nie spełnia warunku wyboru operacji. Twierdzenie Organu pozostaje niespójne logicznie, albowiem w tym samym zdaniu (str. 1 akapit 4 od dołu) podaje się, że wniosek nie spełnia warunku wyboru operacji, określonego w części II Przewodnika po ocenie wniosku stanowiącego załącznik do Regulaminu. Tymczasem część II Przewodnika odnosi się do oceny wniosku pod względem spełnienia warunków wyboru operacji (spełnia/nie spełnia), nie zaś kwestii formalnych, które zawarto w części I Przewodnika.
Ponadto w przypadku oceny formalnej Organ winien wezwać Skarżącą - o ile dostrzeże braki formalne wniosku - do ich uzupełnienia lub zmiany wniosku we wskazanym zakresie. Tym bardziej, iż przedmiotowy wniosek Skarżącej podlegał takim uzupełnieniom na etapie przed wydaniem aktu, lecz w zakresie innym, aniżeli podany w piśmie 20 lutego 2023 r.
Natomiast jeżeli Organ uznał, że wniosek Skarżącej wyczerpuje przesłankę "zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki wskazujące na to, że operacja nie zostanie wybrana", to w ogóle nie powinien był wcześniej wzywać Skarżącej do uzupełnień natury formalnej tylko zastosować art. 57d ust. 7 ustawy.
Skarżąca podniosła, iż dopełnieniem swoistego chaosu występującego w piśmie z dnia 20 lutego 2022 r. jest przywołanie punktu 7 części II Przewodnika i wskazanie, że dotyczy on warunku wyboru operacji - "Zakres operacji mieści się w zakresie jednego z działań KSOW wskazanych w ogłoszeniu o konkursie". Okazuje się jednak, iż ten warunek został zawarty w punkcie 2 części II Przewodnika.
Skarżąca podkreśliła, iż nie podziela interpretacji Organu polegającej na przyjęciu, że określenie "[...] rolnicy" w kontekście grupy docelowej operacji w ramach Działania 6 wykracza ("nie mieści się") poza jego zakres.
Skarżąca zwróciła uwagę, iż samo językowe znaczenie wyrażenia "nie mieści się" w kontekście zbyt wąskiej - zdaniem Organu - grupy docelowej pozostaje sprzeczne z konstatacją Organu, że grupa ta jest zbyt wąska. Skoro grupa docelowa jest w ocenie Organu zbyt wąska, to tym bardziej mieści się w działaniu 6, przy czym Skarżąca przeczy takiej ocenie. Co więcej, Organ nie wyjaśnia, co rozumie pod pojęciem "rolnicy" jako grupa docelowa, nie poczynił również w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń ani wyjaśnień. Tymczasem termin ten jest w istocie terminem niedookreślonym. Wprawdzie w polskim systemie prawnym można odnaleźć kilka definicji legalnych rolnika/podmiotu prowadzącego działalność rolniczą lub gospodarstwo rolne przy czym definicje te obowiązują w obrębie tychże aktów prawnych. W kontekście sformułowania użytego przez Skarżącą należy przyjąć szerokie znaczenie wyrażenia "[...] rolnicy". Skarżąca jako jednostka samorządu rolniczego wyrażeniem tym obejmuje w pierwszej kolejności swoich członków, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 roku o izbach rolniczych (Dz. U. z 2022 i poz. 183).
Skarżąca zaznaczyła, iż faktem notoryjnym pozostaje, że niejednokrotnie podatnicy podatku rolnego nie muszą odpowiadać potocznemu rozumieniu wyrazu "rolnik". Mówiąc wprost: nierzadko zdarza się, że takie osoby w ogóle nie zajmują się prowadzeniem działalności rolniczej.
Co najważniejsze przedstawiciele instytucji, instytutów badawczych, uczelni, doradztwa itp. będą uczestnikami tego wydarzenia, ich udział będzie zapewniony przez organizatorów. Treść wniosku Skarżącej wyraźnie wskazuje, że te podmioty należą do uczestników operacji i stanowią ważną jego część. To z nimi beneficjenci wniosku Skarżącej mają się spotkać i to pomiędzy tymi środowiskami skarżąca zamierzała umożliwić wymianę i rozpowszechnianie swoich doświadczeń, wiedzy, metod działania, dobrych praktyk itp.
Ponadto Skarżąca wskazała, iż złożyła do Organu wniosek z dnia 7 kwietnia 2022 r, w którym grupę docelową określiła dokładnie tak samo w jak w obecnym wniosku. Co ciekawe, wówczas Organ w żaden sposób nie kwestionował wskazania grupy docelowej jako "[...] rolników" w kontekście zakresu Działania 6 i wymagań Planu Działania KSOW. Przeciwnie, Zarząd Organu w drodze uchwały nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. w sprawie: zatwierdzenia Listy ocenionych operacji w ramach konkursu nr [...] dla partnerów Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich, które będą realizowane w 2022 r. w ramach dwuletniego planu operacyjnego KSOW na lata 2022-2023 w województwie [...], wysoko ocenił wniosek Skarżącej i w efekcie zawarł z nią umowę nr [...] z dnia 21 czerwca 2022 r. na realizację operacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz oddalenie wniosku dowodowego.
Organ wskazał, iż wzywając do korekty w obszarze grupy docelowej doprowadziłby do sytuacji w której strona skarżąca dokonałaby poprawek w sposób sztuczny tylko po to by spełnić warunki wyboru określone w Przewodniku. Określenie grupy docelowej jest bardzo istotne i stanowi jeden z kluczowych elementów wpływających na przebieg oceny złożonego wniosku. Wezwanie w tym przypadku mogłoby doprowadzić do istotnej modyfikacji wniosku, co w konsekwencji doprowadziłoby do nierównego traktowania pozostałych partnerów KSOW biorących udział w konkursie. §7 ust. 8 regulaminu konkursu stanowi bowiem, że "uzupełnienie wniosku lub poprawienie w nim oczywistej omyłki nie może prowadzić do jego istotnej modyfikacji".
Ponadto, Organ nie widział podstaw do wezwania Skarżącej w tym zakresie, z uwagi na fakt, że Skarżąca w sposób dokładny i nie budzący większych wątpliwości dokonała opisu operacji.
Organ zaznaczył, iż opis charakteryzujący zdiagnozowany problem nie odnosi się do zróżnicowanej grupy docelowej, która zgodnie z Planem Działania Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wskazuje, że grupa docelowa, do której skierowane są operacje w działaniu 6, musi obejmować różne środowiska, które związane są z określonym obszarem tematycznym. Skarżąca charakteryzuje rolników jednoznacznie, jako właścicieli gospodarstw rolnych.
Odnosząc się do zarzutu jakoby Organ nie był konsekwentny w ocenie składanych wniosków, wyjaśniono strona skarżąca popadła w rutynę podczas przygotowywania dokumentacji konkursowej, ponieważ jak podaje w złożonej skardze złożyła już raz "w ramach Działania 6 do Organu wniosek z dnia 7 kwietnia 2022 roku, w którym grupę docelową określiła tak samo jak w obecnym wniosku". Takie stanowisko Skarżącej stoi w sprzeczności z założeniem, że każdy wniosek winien posiadać indywidualnie określony cel, zakres i przedmiot operacji. Również zdiagnozowany problem, do rozwiązania którego przyczyni się realizacja operacji, należy określić w taki sposób, aby korespondował z całością wniosku, w tym w szczególności z grupą docelową, do której adresowana jest operacja.
Nie ma zatem możliwości rozpatrywania wniosku złożonego w ramach konkursu nr [...] przez pryzmat wniosku złożonego we wcześniejszej edycji konkursu (tytuł operacji: "W. Rolnik Roku narzędziem upowszechniania dobrych praktyk w rolnictwie"), który dotyczył zupełnie innego wydarzenia, tj. "organizacji wyjazdów autokarowych rolników na Galę podsumowującą Konkurs W. Rolnik Roku 2021". Inny był również cel operacji. We wniosku o wybór operacji wskazano wówczas, że "Celem operacji jest przedstawienie [...] rolnikom dobrych praktyk stosowanych przez najlepszych [...] rolników w zakresie organizacji produkcji, stosowania nowoczesnych technologii, organizacji gospodarstwa oraz ochrony środowiska, poprzez umożliwienie im udziału w spotkaniu podsumowującym konkurs "W. Rolnik Roku", podczas którego prezentowane będą gospodarstwa laureatów konkursu. Ponadto operacja polegać będzie na promowaniu konkursu "W. Rolnik Roku" oraz zachęceniu rolników do wzięcia udziału w gali finałowej. W celu ułatwienia tego udziału WIR zorganizuje nabór rolników oraz umożliwi im dojazd autokarami z miast powiatowych. Wyjazdy będą organizowane przez Rady Powiatowe WIR oraz partnera projektu. Warunkiem organizacji wyjazdu z danego powiatu jest wskazanie kandydata do kolejnej edycji konkursu. To przyczyni się do promocji idei konkursu oraz zmobilizuje uczestników do poszukania w swoim sąsiedztwie gospodarstw, które mogą być inspiracją dla innych".
Również forma realizacji operacji była inna niż we wniosku, którego dotyczy skarga. "Do realizacji operacji wybrano formę spotkania. Działania jakie będą podejmowane w ramach realizacji operacji koncentrować się będą na zapewnieniu udziału rolników w spotkaniu podsumowującym (gali finałowej) Konkurs "W. Rolnik Roku" organizowany przez Urząd Marszałkowski Województwa W.. W celu ułatwienia udziału w tym wydarzeniu WIR zorganizuje nabór rolników oraz transport z miast powiatowych do P.".
Porównywanie zatem konkursów i ich wyników na etapie skargi do WSA jest pozbawione słuszności, gdyż każdy konkurs rządzi się swoimi prawami, o czym świadczy m.in. fakt, że do każdego konkursu tworzony jest odrębny regulamin.
Postanowieniem z dnia 4 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Po 235/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.
Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Pracownik organu wskazał zaś, iż 2-5 czerwca odbyło się już wydarzenie którego wniosek dotyczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Podstawa wsparcia finansowego w ramach Planu Działania 2022-2023 Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wynika z przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 2137), dalej: "ustawa".
Zgodnie z art. 57g ustawy refundacja środków finansowych na realizację wybranej operacji Partnerów KSOW jest udzielana na podstawie umowy cywilnej zawieranej pod rygorem nieważności w formie pisemnej. Na szczególną uwagę zasługują przepisy art. 57f i 57e ust. 2 ustawy PROW. Pierwszy z przywołanych przepisów wyłącza stosowanie przepisów K.p.a. do postępowań w sprawach dotyczących wyboru operacji partnerów KSOW, za wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie art. 57e ust. 2 ustawy PROW wprost przyznaje Partnerowi KSOW, w przypadku negatywnej oceny operacji pod względem spełnienia warunków wyboru operacji, prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Z tych też względów skargę w niniejszej sprawie uznać należało za dopuszczalną.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 57d ust. 1 i 3 ustawy wybór operacji partnera KSOW następuje na jego wniosek złożony do jednostki właściwej do dokonania wyboru operacji. Wniosek o wybór operacji zawiera dane niezbędne do dokonania tego wyboru, w tym imię, nazwisko i adres albo nazwę, siedzibę i adres partnera KSOW, szczegółowy opis planowanej operacji, uzasadnienie potrzeby jej realizacji oraz przewidywane efekty jej realizacji.
Stosownie zaś do art. 57d ust. 4 ustawy jeżeli wniosek o wybór operacji nie został złożony przez partnera KSOW w terminie lub nie zawiera adresu partnera KSOW i nie można ustalić tego adresu na podstawie posiadanych danych, jednostka właściwa do stwierdzenia spełnienia warunków wyboru operacji pozostawia wniosek bez rozpatrzenia. Zgodnie jednak z ust. 5 tego przepisu, jeżeli wniosek o wybór operacji nie spełnia wymagań innych niż określone w ust. 4, jednostka właściwa do dokonania wyboru operacji wzywa partnera KSOW, na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej, do uzupełnienia braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki wskazujące na to, że operacja nie zostanie wybrana.
Rozwinięcie przepisów ustawowych znajduje swoje odzwierciedlenie w konkursu nr [...] dla partnerów Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 Plan operacyjny na lata 2022–2023
Przepisy § 7 ust. 1 Regulaminu Konkursu, stanowią, iż w przypadku stwierdzenia we wniosku następujących braków:
1) termin realizacji operacji jest niezgodny z terminem realizacji operacji określonym w ogłoszeniu o konkursie;
2) wniosek o wybór operacji nie został złożony na właściwym formularzu z zachowaniem sposobu wskazanego w ogłoszeniu o konkursie;
3) wniosek o wybór operacji nie został podpisany przez partnera KSOW;
4) wniosek o wybór operacji nie został wypełniony zgodnie z instrukcją wypełnienia wniosku;
5) wniosek o wybór operacji nie zawiera dokumentów niezbędnych do dokonania wyboru operacji, w tym:
a) dokumentów potwierdzających spełnienie warunków i kryteriów wyboru operacji, których wykaz zawiera formularz tego wniosku,
b) formularza tego wniosku w wersji elektronicznej w formacie umożliwiającym edycję tekstu, wypełnionego danymi, które są zawarte we wniosku składanym w postaci:
- papierowej - zapisanego na informatycznym nośniku danych,
- elektronicznej na elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP,;
c) zestawienia rzeczowo-finansowego operacji;
d) dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby, która podpisała wniosek, do reprezentowania partnera KSOW ubiegającego się o wybór operacji – w przypadku gdy takie upoważnienie zostało udzielone;
6) wniosek o wybór operacji nie zawiera prawidłowego pod względem rachunkowym budżetu operacji
– właściwa jednostka wzywa partnera KSOW do uzupełnienia braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu nie wzywa się do uzupełnienia braków we wniosku, jeżeli z jego treści wynika, że operacja nie spełnia co najmniej jednego warunku wyboru operacji określonego w części II Przewodnika po ocenie wniosku lub, w przypadku kryteriów wyboru operacji – co najmniej jednego obligatoryjnego kryterium określonego w części III pkt 1–4 tego Przewodnika, chyba że niespełnienie warunku lub kryterium jest spowodowane brakiem, który według jednostki dokonującej oceny wniosku może być uzupełniony w drodze wezwania.
Z powyższego zapisu jednoznacznie wynika jakie to braki mogą zostać uzupełnione w ramach wezwania.
Powyższe potwierdza również Przewodnik do oceny wniosku, stanowiący załącznik do Regulaminu Konkursu, który w części I zawiera opis wymogów formalnych.
Analiza powyższego prowadzi do wniosku, iż o ile kwestia nie przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków i kryteriów wyboru operacji podlega uzupełnieniu, to już kwestia opisu operacji nie podlega temu uzupełnieniu.
W tym miejscu podkreślić należy, iż w myśl zaś § 7 ust. 8 Regulaminu Konkursu uzupełnienie wniosku lub poprawienie w nim oczywistej omyłki nie może prowadzić do jego istotnej modyfikacji.
Tym samym nie mógł zasługiwać na uwzględnienie zarzut braku wezwania do uzupełnienia braków wniosku. Sąd miał przy tym na uwadze, iż w zaskarżonym akcie organ wskazał, iż "w związku z przeprowadzoną oceną formalną wniosku" wniosek ten nie spełnia warunku wyboru operacji. Tak sformułowane pismo może wskazywać, iż kryteria wyboru stanowią kwestie formalne. Jednakże powyższe pozostaje w sprzeczności z zapisami Regulaminu Konkursy, gdyż ten wyraźnie odróżnia wymogi formalne od warunków i kryteriów wyboru operacji.
Jednakże powyższe w żadnym stopniu nie miało wpływu na wynika sprawy, podobnie jak omyłka pisarska polegająca na przywołaniu pkt 7 części II Przewodnika po ocenie wniosku stanowiący załącznik do Regulaminu Konkursu zamiast pkt 2 części II Przewodnika. Z uzasadnienia informacji jednoznacznie wynika jaki warunek nie został spełniony.
W myśl pkt 2 części II Przewodnika w ramach oceny warunku "Operacja jest zgodna z co najmniej jednym celem KSOW" sprawdzana jest zgodność operacji z celem lub celami KSOW wskazanymi przez partnera KSOW na podstawie mierzalnych wskaźników realizacji celu.
Podstawą prawną sformułowania powyższego warunku w dokumentacji konkursowej jest dyspozycja przepisu art. 57b pkt 1 lit. b ustawy ("Operacja partnera KSOW jest wybierana spośród operacji, których zakres mieści się w zakresie jednego z działań określonych w art. 54 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 1305/2013 lub w planie działania").
Wobec powyższego wskazać należy, iż Skarżąca we wniosku o wybór operacji do realizacji w ramach Planu Działania Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Plan Operacyjny na lata 2022-2023, w części III pkt 3 Działania KSOW na lata 2014-2020 wybrał Działanie 6 - Ułatwianie wymiany wiedzy pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w rozwoju obszarów wiejscy oraz wymiana i rozpowszechnianie rezultatów działań na rzecz tego rozwoju.
Zgodnie z Planem działania Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020, działanie 6 "ma służyć wymianie wiedzy pomiędzy równymi środowiskami uczestniczącymi w rozwoju obszarów wiejskich, promowaniu integracji i współpracy między nimi. Grupa docelowa, do której adresowane są operacje w działaniu 6, musi obejmować różne środowiska, które są związane z określonym obszarem tematycznym (w szczególności: instytuty naukowe/ badawcze, uczelnie, samorządy, podmioty gospodarcze / NGO, LGD, podmioty doradztwa rolniczego, rolnicy).
W niniejszej sprawie organ uznał, iż we wniosku złożonym przez Skarżącą pt. "Krajowe Dni Pola narzędziem transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie" grupa docelowa nie została w żaden sposób zróżnicowana i obejmuje tylko i wyłącznie rolników.
Natomiast w skardze Skarżąca wskazała, iż nabór chętnych do udziału przeprowadzi przez Rady Powiatowe Skarżącej. Rady te z natury rzeczy nabór do udziału w operacji przede wszystkim przeprowadzają pośród członków samorządu rolniczego, którzy z woli ustawodawcy nie stanowią jednorodnego "środowiska". Jak z powyższego stanu prawnego wynika członkowie samorządu rolniczego to właśnie różne środowiska, które łączy ustawowa przynależność do tegoż samorządu.
Skarżąca zwrócił również uwagę, iż faktem notoryjnym pozostaje, że niejednokrotnie podatnicy podatku rolnego nie muszą odpowiadać potocznemu rozumieniu wyrazu "rolnik". Mówiąc wprost: nierzadko zdarza się, że takie osoby w ogóle nie zajmują się prowadzeniem działalności rolniczej.
Wobec powyższego istotna do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje kwestia czy określona i opisana we wniosku grupa docelowa "[...] rolnicy" stanowi różne środowiska w rozumieniu Planu Działania KSOW.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z zapisów Planu działania (musi obejmować różne środowiska, które są związane z określonym obszarem tematycznym (w szczególności: instytuty naukowe/ badawcze, uczelnie, samorządy, podmioty gospodarcze / NGO, LGD, podmioty doradztwa rolniczego, rolnicy) wynika, iż rolnicy stanowią jedno środowisko obok uczelni, samorządów czy podmiotów gospodarczy.
Sąd nie podziela przy tym stanowiska Skarżącej, iż adresatem operacji są również inni członkowie samorządu rolniczego. Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych(Dz. U. 2022r. poz. 183) członkami samorządu rolniczego z mocy prawa są:
1) osoby fizyczne i prawne, będące podatnikami podatku rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym;
2) osoby fizyczne i prawne, będące podatnikami podatku dochodowego z działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych;
3) członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych posiadający w tych spółdzielniach wkłady gruntowe.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym(Dz. U. z 2020 r., poz. 333) podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2;
2) posiadaczami samoistnymi gruntów;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, a także jeżeli dotyczy nieruchomości znajdujących się w Zasobie, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2018 r. poz. 2363 oraz z 2019 r. poz. 1309), albo
b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych.
Analiza powyższych przepisów jednoznacznie prowadzi do wniosku, iż członkami samorządu rolniczego mogą być również inne osoby niż rolnicy w powszechnym słowa tego znaczeniu tzn. osoby trudniące się rolnictwem, prowadzący gospodarstwo rolne (Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego). Analogicznie pojęcie rolnika definiuje art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2023 r. poz. 208) wskazujący, iż ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia (art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż grupą docelową, wbrew wywodom skargi, nie byli członkowie spółdzielni rolniczych, a rolnicy rozumiani jako osoby prowadzące gospodarstwo rolne.
Na powyższe jednoznacznie wskazują zapisy wniosku.
W uzasadnieniu potrzeby realizacji (pkt. 5.1.) wskazano, że "Jednym z najważniejszym aspektów rozwoju rolnictwa w Polsce jest podniesienie poziomu innowacyjności gospodarstw rolnych. Rolnicy w Unii europejskiej, w tym iv Polsce stoją przed nie lada wyzwaniem (...). W związku z powyższym, rolnik będzie zmuszony do poszukiwania innowacyjnych, nowoczesnych technologii i rozwiązań w zakresie produkcji rolniczej, dystrybucji żywności, lokalnego przetwórstwa czy rolniczego handlu detalicznego. Wśród [...] rolników, wyróżnić możemy innowatorów, czyli gospodarstwa, które są otwarte ma nowe rozwiązania oraz ich naśladowców, czyli rolników bardziej konserwatywnych, zainteresowanych tylko sprawdzonymi rozwiązaniami. Ta pierwsza grupa jest zdecydowanie mniej liczna i szacowana według niektórych badań na 5-10% całej populacji. Problem polega na tym, że jak sprawić, aby działania realizowane przez nieliczną grupę innowatorów zachęciły konserwatywnych rolników do wdrażania zmian i rozwoju swoich gospodarstw."
W punkcie 5.5. wniosku (Uzasadnienie spójności) czytamy, iż " Głównym celem Krajowych Dni Pola jest wskazanie oraz promowanie najlepszych praktyk w zakresie technologii produkcji, ekonomiki i organizacji, ochrony środowiska i klimatu, przedsiębiorczości wiejskiej. Wskazanie i udostępnianie informacji o tych rozwiązaniach zmotywuje rolników uczestniczących w tym wydarzeniu do podejmowania innowacyjnych działań we własnych gospodarstwach rolnych. (...) Rolnik będzie mógł przedyskutować ze specjalistami [...] Izby Rolniczej zagadnienia dotyczące strategii rozwoju swojego gospodarstwa pod kątem zmian w Wspólnej Polityce Rolnej oraz działań, które z jednej strony są dofinansowywane, a z drugiej przyczynią się do poprawy warunków glebowych i wodnych gospodarowania, poprawy jakości oferowanych produktów rolnych oraz obniżenia kosztów ich wytwarzania poprzez przejście do zrównoważonego modelu produkcji rolniczej".
W opisie związku opisanego w pkt. 5.1 problemu i wskazanego w pkt. 5.2 celu operacji z wybranym w pkt. 4 tematem operacji wskazano (pkt. 5.6 wniosku) wskazano, iż "Podczas wydarzenia rolnicy będą mogli porównać, w warunkach lokalnych, czyli zbliżonych do występujących w ich gospodarstwach, m.in. potencjał plonowania odmian roślin uprawnych, sposoby ochrony roślin i rodzaje nawożenia. Dla młodych rolników bezpośrednia współpraca ze środowiskiem naukowym, stanowi pomoc w pełnym i racjonalnym gospodarowaniu potencjałem produkcyjnym gleb oraz świadomym wykorzystaniem nowoczesnej technologii w produkcji rolnej."
Z powyższych względów zgodzić należy się z organem, iż Skarżąca charakteryzuje rolników jednoznacznie jako podmioty prowadzące gospodarstwa rolne. Wielokrotne odwoływanie się do rozwoju gospodarstw i produkcji rolnej jednoznacznie wskazuje, że grupa docelowa to osoby prowadzące gospodarstwa rolne, a nie członkowie spółdzielni rolniczych.
Tym samym nie można uznać, iż projekt skierowany jest do zróżnicowanej grupy docelowej.
W tym miejscu powtórzyć należy, iż powyższe nie podlegało uzupełnieniu gdyż prowadziłoby do istotnej modyfikacji wniosku, co jest niezgodne z § 7 ust. 8 Regulaminu Konkursu. Z tych też względów zarzut naruszenia art. 57d ust. 5-7 ustawy poprzez dowolne i wybiórcze stosowanie określonej tam procedury w zakresie oceny formalnej wniosku Skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie.
Odnosząc się w tym miejscu do argumentacji, iż jeżeli Organ uznał, że wniosek nie zostanie wybrany, to w ogóle nie powinien był wcześniej wzywać Skarżącej do uzupełnień natury formalnej wyjaśnić należy, iż faktycznie w sytuacjach gdy sprawie zachodząc niebudzące wątpliwości, że operacja nie zostanie wybrana, to organ nie powinien wzywać strony do uzupełnianie innych braków wniosku. Jednakże nawet jeżeli organ niepotrzebnie wezwał do uzupełnienia braków, to powyższe pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Na marginesie Sąd jedynie zaznacza, iż nie zawsze na etapie analizy formalnej wniosku można w sposób niebudzący wątpliwości rozstrzygnąć, że operacja nie zostanie wybrana.
Podsumowując podkreślić należy, iż -w ocenie Sądu- organ dokonał wnikliwej analizy przedstawionych materiałów, przeanalizował proponowane działania w kontekście cytowanych przepisów dochodząc do słusznego uznania, że grupa docelowa nie została w żaden sposób zróżnicowana i obejmuje tylko i wyłącznie rolników, co stoi w sprzeczności z zacytowanym powyżej opisem działania 6.
Mając powyższe na uwadze, za niezasadne sąd uznał także zarzut art. 57b pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn.; dalej "ustawa") poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wniosek Skarżącej nie mieści się w zakresie Działania 6.
Powyższej oceny nie zmienia fakt, iż w wydarzeniu Krajowych Dni Pola mieli brać również udział przedstawiciele innych środowisk tj. instytucji, instytutów badawczych, uczelni, doradztwa. W sprawie istotne jest czy beneficjentami ocenianego projektu są różne środowiska. Jak wskazała sama Skarżąca udział ww. środowisk ma być zapewniony przez organizatora. Tym samym to organizator, a nie Skarżąca, której projekt dotyczył wyłącznie umożliwienia rolnikom udziału w tym wydarzeniu, adresował swoje działania do różnych środowisk.
Za niezasadny Sąd uznał również zarzut dotyczący odstąpienia od dotychczasowej praktyki. Analiza argumentacji skargi wskazuje, iż pomimo, że poprzedni wniosek pomimo zbliżonego uzasadnienia dotyczył innego wydarzenia, a sam wybór operacji prowadzony był na podstawie innego Regulaminu. Ponadto należy mieć na uwadze, iż Sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu na podstawie dokumentacji Konkursu [...].
Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględniania wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze.
W tym miejscu należy zaznaczyć, iż co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ponieważ kontrola legalności oparta jest o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt (art. 133 § 1 P.p.s.a.).
Wyjątek stanowi sytuacja uregulowana w art. 106 § 3 P.p.s.a., który uprawnia sąd administracyjny do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego, ale jedynie z dokumentów i jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie. Zatem, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe jedynie wówczas, gdy łącznie spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, po drugie, nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z kolei, niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z dokumentu, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości, a więc w przypadku, gdy taki dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.
Taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, ponieważ – i co wyjaśniono już wyżej- Sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu na podstawie dokumentacji odnoszącej się do określonego konkursu, bez możliwości porównywania jej z poprzednio prowadzonymi konkursami, w których Skarżąca uzyskała dofinansowanie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.