I SA/Gl 579/24

I SA/Gl 579/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Borys Marasek
Mikołaj Darmosz /sprawozdawca/
Paweł Kornacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 17 par. 1, art. 18, art. 35 par. 1, art. 56 par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 134,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), Sędzia WSA Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2024 r. sprawy ze skargi G. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 13 marca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.141.2024.7/AD UNP: 2401-24-065232 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiot kontroli Sądu stanowiło postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS", "Dyrektor", "organ odwoławczy", "organ nadzoru") z 13 marca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.141.2024.7/AD UNP: 2401-24-065232 wydane na podstawie art. 134 w związku z art. 144, art. 126 i art. 113 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") po rozpoznaniu zażalenia G. T. (dalej: "skarżący", "strona", "zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: "Naczelnik", "organ egzekucyjny", "organ I instancji") z 25 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
Naczelnik działając w trybie art. 56 § 3 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. wydał postanowienie z 23 stycznia 2024 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr 2436-SEW.723.63.2024 obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług z wystawionej faktury w kwocie należności głównej 527.762,00 zł. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nr 2436-SEW.723.63.2024 nastąpiło 10 stycznia 2024 r., a 6 stycznia 2024 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły zarzuty w sprawie egzekucji złożone przez pełnomocnika zobowiązanego, uzupełnione pismami z 7, 8 i 11 stycznia 2024 r. Pismem z 16 stycznia 2024 r. pełnomocnik zobowiązanego złożył ponownie zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Następnie Naczelnik postanowieniem z 25 stycznia 2024 r. działając na podstawie art. 113 § 1 i § 3 k.p.a. sprostował z urzędu oczywistą pomyłkę w postanowieniu z 23 stycznia 2024 r. w ten sposób, że w sentencji postanowienia zwrot: "postanawia się od dnia 16.01.2024 r. zawiesić postępowanie egzekucyjne/.../" zastąpiono zwrotem: "postanawia się od dnia 11.01.2024 r. zawiesić postępowanie egzekucyjne/.../".
Zobowiązany działając przez pełnomocnika wniósł drogą elektroniczną zażalenie z 12 lutego 2024 r. na postanowienie Naczelnika. Strona zaskarżyła postanowienie, w zakresie wskazania w nim daty 16 stycznia 2024 r., jako daty początkowej zawieszenia z mocy prawa postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego oraz w zakresie pouczenia o braku możliwości wniesienia zażalenia na zaskarżone postanowienie zarzucając naruszenie:
1. art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez stwierdzenie, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr 2436-SEW.723.63.2024 nastąpiło od dnia 16 stycznia 2024 r., podczas gdy zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zostały przez pełnomocnika zobowiązanego złożone i doręczone organowi egzekucyjnemu już w dniu 6 stycznia 2024 r., co skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa z tym dniem;
2. art. 17 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i art. 56 § 3 i § 4 u.p.e.a. - poprzez zawarcie w zaskarżonym postanowieniu błędnego pouczenia, że na postanowienie to nie przysługuje zażalenie.
Zobowiązany podniósł, że łączną podstawą prawną dla wydania postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na skutek wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią art. 35 § 1 i art. 56 § 3 u.p.e.a. Wydane w tym trybie postanowienie jest postanowieniem organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania, a więc jest postanowieniem w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 56 § 4 u.p.e.a. W konsekwencji musi to prowadzić do konstatacji, że środek zaskarżenia w postaci zażalenia, przewidziany w stosunku do postanowień organu egzekucyjnego wydanych w przedmiocie zawieszenia postępowania, przysługuje także w wypadku wydania takiego postanowienia w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na skutek wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Strona powołałą się na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 174/18.
W zażaleniu zarzucono, że organ egzekucyjny przyjął błędnie, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło dopiero z dniem 16 stycznia 2024 r., tj. z dniem ponownego złożenia przez pełnomocnika zobowiązanego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zaznaczono, że zarzuty złożone w imieniu zobowiązanego w dniu 6 stycznia 2024 r. (uzupełnione następnie pismami z dnia 7, 8 i 11 stycznia 2024 r.) zostały złożone skutecznie i nie zostały cofnięte. Ponowne złożenie tych samych zarzutów w dniu 16 stycznia 2024 r. nastąpiło jedynie z daleko posuniętej ostrożności procesowej, a to wobec wyrażonego przez organ egzekucyjny błędnego stanowiska, jakoby wcześniejsze wniesienie zarzutów miało być nieskuteczne, ponowne wniesienie zarzutów w żadnym wypadku nie niweczy skutków wniesienia zarzutów w dniu 6 stycznia 2024 r. Zdaniem skarżącego z art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a. wynika jednoznacznie, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej skierowane są do postępowania egzekucyjnego, a nie do tytułu wykonawczego, a zatem momentem, w którym otwiera się prawo do zgłoszenia zarzutów przez zobowiązanego, jest moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Powołane przepisy wskazują jedynie termin końcowy na wniesienie zarzutów, czy też skutek wywołany zarzutem wniesionym w określonym terminie zawitym, tj. w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Zatem od chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego i powzięcia o tym wiadomości przez zobowiązanego ma on prawo wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., a prawo to wygasa po upływie terminów wskazanych w przywołanych przepisach. Pełnomocnik zobowiązanego powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 282/19, w którym zaprezentowano stanowisko, że doręczenie tytułu wykonawczego nie może być w każdym przypadku traktowane jako przesłanka sine qua non skutecznego wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w rozumieniu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
Dyrektor postanowieniem z 13 marca 2024 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika z 23 stycznia 2024 r., nr [...], sprostowane postanowieniem z 25 stycznia 2024 r., nr [...], o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z 4 stycznia 2024 r. nr 2436-SEW.723.63.2024. Organ nadzoru wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Naczelnika na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 56 § 3 u.p.e.a. Postanowienie to ma charakter deklaratoryjny, a więc nie tworzy nowej sytuacji prawnej, lecz potwierdza wcześniejsze powstanie określonego skutku. Organ nadzoru wskazał, że brak jest możliwości zaskarżenia postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionym zarzutem, skoro ustawodawca w art. 35 § 1 u.p.e.a., odesłał wyłącznie do odpowiedniego stosowania art. 56 § 3 u.p.e.a., pomijając w tym zakresie art. 56 § 4 u.p.e.a., który kreuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązany, działający za pośrednictwem pełnomocnika wykonującego zawód adwokata, wniósł skargę z 16 kwietnia 2024 r. na postanowienie Dyrektora. Strona zaskarżała postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 17 § 1 w zw. z art. 35 § 1, art. 56 § 3 i § 4 u.p.e.a. oraz art. 134 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez błędne stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika z 23 stycznia 2024 r.
Skarżący wniósł o:
a) uchylenie postanowienia organu odwoławczego w całości oraz
b) zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
c) połączenie niniejszej sprawy do wspólnego rozpoznania ze sprawą skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 marca 2024 r. nr sprawy 2401-IEE.7192.142.2024.2/AD UNP: 2401-24-069233.
Strona podtrzymała stanowisko prezentowane w zażaleniu wraz z argumentacją na jego poparcie. Zdaniem strony skarżącej nie ulega wątpliwości, że wydane w tym trybie postanowienie jest postanowieniem organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, a więc jest postanowieniem o zawieszeniu postępowania, o którym mowa w art. 56 § 4 u.p.e.a. W konsekwencji musi to prowadzić do konstatacji, że zażalenie przewidziane w stosunku do postanowień organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub odmowie zawieszenia postępowania, o których mowa w art. 56 § 4 u.p.e.a., przysługuje także w wypadku wydania postanowienia o zawieszeniu w oparciu o art. 35 § 1 u.p.e.a., a więc w związku z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na skutek wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Strona dla wsparcia swojego stanowiska nawiązała do wyroków WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 1 sierpnia 2018 r., I SA/Gp 174/18 oraz WSA w Gliwicach z 25 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1702/19. Skoro bowiem ustawodawca wprost przewidział zaskarżalność postanowień organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania, to na mocy art. 17 § 1 u.p.e.a. należy przyjąć, że dotyczy to wszystkich wydawanych na mocy przepisów u.p.e.a. postanowień w tym zakresie. Zobowiązany wyraził pogląd, że dla przyjętej tezy bez znaczenia jest to, że wskazany w art. 35 § 1 u.p.e.a. skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego następuje z mocy prawa, postanowienie o zawieszeniu postępowania ma w takim przypadku charakter deklaratoryjny. Postanowienie nie pozostaje bowiem z tego powodu pozbawione znaczenia z punktu widzenia sytuacji prawnej zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, ale również z punktu widzenia sytuacji prawnej wierzyciela, a także z punktu widzenia zakresu praw i obowiązków organu egzekucyjnego. Postanowienie takie stanowi bowiem potwierdzenie w przewidzianej prawem formie zaistnienia skutku w postaci zawieszenia postępowania oraz wskazuje datę początkową zawieszenia postępowania egzekucyjnego, determinowaną datą wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zaakcentowano, że z punktu widzenia sytuacji prawnej zobowiązanego, ale również sytuacji prawnej wierzyciela, istotne jest, aby data zawieszenia postępowania egzekucyjnego została w takim postanowieniu wskazana prawidłowo.
W odpowiedzi na skargę udzielonej pismem z 16 maja 2024 r. DIAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga wniesiona została na postanowienie wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") podlegające kontroli sprawowanej przez właściwy sąd administracyjny.
W sprawie spornym jest dopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wydane w następstwie wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w terminie do 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zauważyć należy, że strona żąda merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia, bowiem kwestionuje przyjęty przez organ egzekucyjny moment, w którym doszło do zawieszenia postępowania administracyjnego.
W myśl art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli ustawa egzekucyjna lub k.p.a. tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia
Stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Jak stanowi art. 35 § 1 zdanie drugie u.p.e.a. w przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio do zawieszenia postępowania z przyczyn powyżej wskazanych. Zgodnie z istotnym dla rozpoznawanej sprawy art. 56 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Występujący w sprawie problem dopuszczalności zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wydane w trybie art. 35 § 1 w zw. z art. 56 § 3 u.p.e.a. był przedmiotem wypowiedzi sądów administracyjnych. W orzecznictwie ukształtował się pogląd co do tego, że na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie. Wskazuje się, że stosowany odpowiednio przy wydaniu postanowienia na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. przepis art. 56 § 3 u.p.e.a. określa, iż organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie takie ma charakter deklaratoryjny, potwierdza ono bowiem stan rzeczy zaistniały z mocy przepisu prawa. Jednocześnie takie postanowienie jest innym postanowieniem, aniżeli to, o którym mowa w art. 56, w stosunku do którego przewidziano środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie. Przepis art. 35 § 1 u.p.e.a. nie odsyła bowiem do odpowiedniego stosowania art. 56 § 4 u.p.e.a., z którego wynika prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 czerwca 2024 r. sygn. akt. III SA/Po 232/24, wyrok WSA w Łodzi z 30 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 762/22 - postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 2127/18 – powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela.
Zaakcentować należy, że wprowadzenie do ustawy egzekucyjnej normy przewidującej, iż pomimo wystąpienia skutku zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, organ egzekucyjny powinien wydać postanowienie, stanowi odstępstwo od reguły. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie i doktrynie, że o ile brak jest wyraźnej podstawy prawnej, to niemożliwe jest do wydawanie indywidualnych aktów administracyjnych stwierdzających wystąpienie skutku prawnego, jeżeli przepis prawa wprost wiąże z danym stanem faktycznym wystąpienie określonego skutku prawnego (norma bezpośrednio stosowana).
Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że DIAS zasadnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzone do majątku zobowiązanego. W sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 134 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., bowiem wniesiony przez stronę instancyjny środek zaskarżenia był niedopuszczalny. Przepisy ustawy egzekucyjnej nie przewidują bowiem zażalenia na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydane w związku z wniesieniem przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucyjnego.
Wobec prawidłowości stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, niemożliwe stało się odniesienie przez Sąd do kwestii jego poprawności merytorycznej. Jednocześnie Sąd wskazuje, że ewentualna weryfikacja daty z jaką doszło zawieszenie postępowania egzekucyjnego, może mieć miejsce przy rozpoznaniu innych przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym środków prawnych, w sprawach w których kwestia ta będzie istotna dla rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i na postawie art. 151 p.p.s.a. została przez Sąd oddalona.