III SA/PO 222/24

III SA/Po 222/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 2289/24 - Wyrok NSA z 2025-01-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 130a ust. 10h, 10j
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 17 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 roku sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zapłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór nad pojazdem oddala skargę.
Uzasadnienie
Prawomocnym wyrokiem z 09 kwietnia 2021 r. III SA/Po 704/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi K. W. (dalej także jako wnioskodawca, skarżący) stwierdził nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 01 lipca 2020 roku nr [...]
Uzasadniając Sąd napisał, że postanowieniem z 18 marca 2020 r. Prezydent Miasta K. przyznał na wniosek K. W. zwrot koniecznych wydatków poniesionych na dozór pojazdów wymienionych w punkcie pierwszym tego postanowienia, odmówił zwrotu koniecznych wydatków poniesionych na dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...] oraz odmówił przyznania wynagrodzenia za jego dozór z uwagi na wyłączenie powyższego pojazdu do rozpoznania w innym postępowaniu (punkt drugi postanowienia), odmówił zwrotu koniecznych wydatków poniesionych na dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...] oraz odmówił przyznania wynagrodzenia za jego dozór (punkt trzeci postanowienia; pojazdu [...] nr rej. [...] dotyczy obecna sprawa o sygn. akt III SA/Po 222/24 ), odmówił zwrotu kosztów i wynagrodzenia za okres oraz po stawce wskazanej przez stronę (punkt czwarty postanowienia).
Wnioskodawca zaskarżył powyższe postanowienie w części obejmującej pkt 2, pkt 3 i pkt 4 w części, w której organ odmówił zwrotu koniecznych wydatków poniesionych na dozór pojazdów oraz odmówił przyznania wynagrodzenia za ich dozór.
SKO w K. ww. postanowieniem z 01 lipca 2020 r. uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta K. z 18 marca 2020 r. w części tj. w zakresie pkt. 2 i pkt. 3. Odnośnie spornego w niniejszej sprawie [...], SKO podało, że skoro organ I instancji wyłączył ten pojazd z przedmiotu rozpatrywania, to nie powinien on znaleźć się w treści rozstrzygnięcia.
Uzasadniając stwierdzenie nieważności tego postanowienia SKO w K., WSA w Poznaniu w opisanym na wstępie wyroku z 09 kwietnia 2021 r. III SA/Po 704/20 wskazał na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd wyjaśnił, że SKO uchyliło postanowienie organu I instancji w części, nie orzekając i doprowadzając w ten sposób do tego, że w tej części sprawę organ odwoławczy pozostawił bez rozstrzygnięcia. Sąd podał, że skoro kwestie wskazane w pkt 2 i 3 postanowienia (pkt 3 dotyczył przedmiotowego [...])zostały wyłączone z przedmiotu rozpatrywania, to w tej części należało uznać, że orzekanie przez organ I instancji było bezprzedmiotowe i w konsekwencji postanowienie w tej części należało uchylić i postępowanie umorzyć. Nadto zażaleniem objęto także pkt 4 postanowienia wydanego przez organ pierwszoinstancyjny i organ odwoławczy w tym zakresie ustosunkował się jedynie w uzasadnieniu nie dając wyraz w swoim rozstrzygnięciu. Nadto organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia merytorycznie objął swoim rozpoznaniem cześć postanowienia Prezydenta Miasta K., które nie było objęte zażaleniem a więc stało się prawomocne, co także rażąco narusza prawo.
Prawomocnym wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r. III SA/Po 1489/21 WSA w Poznaniu, rozpoznając skargę K. W. na postanowienie SKO w K. z 01 września 2021 r. nr [...] - uchylił zaskarżone postanowienie w pkt. 3 oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z 18 marca 2020 r. sygn. akt: [...] w pkt 4.
Uzasadniając Sąd napisał, że zaskarżonym postanowieniem z 01 września 2021 r. SKO w K., rozpoznając zażalenie K. W. na postanowienie z 18 marca 2020 r. w przedmiocie przyznania zwrotu koniecznych wydatków poniesionych na dozór pojazdów – 1) uchyliło zaskarżone postanowienie w części dotyczącej pkt 2) i w tym zakresie umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe; 2) uchyliło zaskarżone postanowienie w części dotyczącej pkt 3) i w tym zakresie przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (dot. spornego w niniejszej sprawie [...] 3) w pozostałej części (pkt 4) utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Zdaniem SKO w zakresie pkt 3 postanowienia organu I instancji, skoro organ I instancji uznał, że nie jest organem właściwym w kwestii [...] to również nie powinien merytorycznie orzekać, co do tego pojazdu, lecz przekazać podanie do organu właściwego.
Sąd podkreślił, że przedmiotem zaskarżenia była wyłącznie odmowa przyznania stronie skarżącej przez organy zwrotu koniecznych wydatków poniesionych na dozór pojazdów oraz odmowa przyznania wynagrodzenia za ich dozór za okres czasu od dnia upływu ustawowego terminu przechowywania pojazdu do dnia poprzedzającego złożenie przez skarżącego wniosku do właściwego organu, określone w pkt 3 postanowieniem SKO z 1.09.2021r. Skargą i tym samym rozstrzygnięciem Sądu nie była objęta kwestia dot. spornego [...].
Pismem z 12 września 2022 r. Prezydent Miasta K. przekazał Staroście Powiatowemu w K., według właściwości, wniosek K. W. z 16 listopada 2018 r. o wypłatę wynagrodzenia za pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez właściciela: [...] nr rej. [...], z uwagi na fakt, że usunięcie pojazdu nastąpiło na terenie Powiatu [...]. Uzasadniając Prezydent Miasta K. napisał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 kwietnia 2022 r. III SA/Po 1489/21 i postanowieniem SKO w K. z 01 września 2021 r. nr [...] stwierdził, że nie jest właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy.
Postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r. Starosta K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i dozór nad pojazdem [...] nr rej. [...] usuniętym z drogi publicznej w miejscowości S. w dniu 09 stycznia 2007 r. Rozpoznając zażalenie K. W. SKO w K. postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. SKO oceniło, że organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, ale w uzasadnieniu wskazał na argumenty merytoryczne, które wywiódł po analizie materiału dowodowego. W związku z tym należy przyjąć, iż Starosta de facto rozpoznał wniosek pod kątem merytorycznym, jednakże zamiast wydać decyzję/postanowienie, odmówił wszczęcia postępowania.
Decyzją z 11 września 2023 r. nr [...] Starosta K., powołując się na art. 130a ust. 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm., dalej jako P.r.d.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) odmówił zapłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór nad pojazdem [...] nr rej. [...] usuniętym z drogi publicznej w miejscowości S. w dniu 09 stycznia 2007 r.
Uzasadniając napisał, że zgodnie z art. 130a ust 10h P.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu, w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. W dniu 09 stycznia 2007 r. zgodnie z dyspozycją nr [...] Komendy Miejskiej Policji w K. wnioskodawca usunął z drogi publicznej w miejscowości S. pojazd [...] nr rej. [...] i przetransportował go na prowadzony przez siebie parking.
W ocenie organu I instancji kluczowy w sprawie jest fakt, iż na dzień usunięcia pojazdu dokumentem obligującym wnioskodawcę do usuwania pojazdów była uchwała nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 30 października 2003 r., obowiązująca od 27 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2016 r. Zatem na dzień usunięcia pojazdu wnioskodawca nie był związany z Powiatem K. żadną umową na wykonywanie usług odholowywania pojazdów z terenu powiatu. Do realizacji takich usług od 2003 roku Starosta K. wybiera podmioty, w przewidzianym ustawą trybie, jest dla nich stroną i zawiera z nimi umowy na zadania wynikające z art. 130a ust. 5a i 5c P.r.d.
Starosta podsumował, że podstawą odmowy zapłaty kosztów poniesionych przez wnioskodawcę jest brak umowy i upoważnienia przez Starostę do wykonania usługi w dniu 09 stycznia 2007 r. Dyspozycja nr [...] na pojazd [...] nr rej. [...] była wystawiona na przedsiębiorcę realizującego zadania dla Miasta K. a nie dla Powiatu [...]. Nadto Starosta zaznaczył, że informacje o usunięciu przedmiotowego pojazdu z terenu Powiatu otrzymał dopiero we wrześniu 2022 r., podczas gdy wnioskodawca pisemnie o tym zdarzeniu zawiadomił: w dniu 03 listopada 2008 r. Pierwszy Urząd Skarbowy w K., w dniu 03 sierpnia 2011 r. Komendę Policji w K. i w dniu 07 maja 2014 r. Urząd Miejski w K..
K. W., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżył w całości ww. decyzję Starosty, domagając się jej uchylenia w całości, jako wydanej bez podstawy prawnej (art. 156 § 2 K.p.a.) oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zdaniem odwołującego się, niedopuszczalne było rozpatrzenie wniosku decyzją administracyjną. Taką formę prawną działania ustawodawca przewidział wprawdzie w przywołanym przez Starostę art. 130a ust. 10h P.r.d., lecz dla orzeczenia o obciążających właściciela pojazdu kosztach jego usunięcia i przechowywania, czyli w sytuacji, gdy to strona ma zapłacić owe koszty. Tymczasem przedmiotem postępowania jest wniosek skarżącego jako podmiotu, który na zlecenie Policji dokonał usunięcia pojazdu z drogi i przechowywał go na prowadzonym przez siebie parkingu i to jemu - jako dozorcy - należy się wynagrodzenie, przyznawane przez organ egzekucyjny. Sprawa powinna być rozstrzygnięta na gruncie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten nie przewiduje zaś działania w formie decyzji administracyjnej, lecz w formie postanowienia (art. 102 § 4 u.p.e.a.).
Dalej pełnomocnik napisał, że Starosta powinien był wydać postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, przyznając wnioskodawcy wynagrodzenie za usunięcie i ponad 15-letni dozór nad przedmiotowym pojazdem, ale nic takiego nie nastąpiło, więc konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Staroście.
Decyzją z 15 lutego 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
SKO wskazało, że art. 130a P.r.d., który reguluje zagadnienia związane z usuwaniem pojazdów z drogi na koszt właściciela, był wielokrotnie nowelizowany. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie siedmiu sędziów z 29 listopada 2010 r. I OPS 1/10 uznał, że jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a P.r.d. Sąd uznał, że istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem jest to zadanie wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków.
SKO podkreśliło, że powyższe stanowisko odnosi się do sytuacji, gdy podmiot prowadzący parking strzeżony został wyznaczony do usuwania pojazdów z dróg publicznych przez właściwy organ administracji publicznej. Tymczasem żadna umowa nie została zawarta pomiędzy Powiatem K. a wnioskodawcą i z tego względu SKO przyznało rację organowi I instancji. Skoro wnioskodawca nie był wyznaczony przez organ pierwszej instancji do usuwania pojazdów, brak jest jakichkolwiek przesłanek do wypłacenia mu z tego tytułu wynagrodzenia.
Odnosząc się do zarzutu, iż zaskarżone rozstrzygnięcie organu zostało wydane w niewłaściwej formie (decyzji zamiast postanowienia) SKO stwierdziło, że błąd ten należy uznać za nieistotny z merytorycznego punktu widzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. W., zastępowany przez tego samego zawodowego pełnomocnika, zaskarżył decyzję SKO w całości, domagając się:
I. stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości, jako wydanej:
1) bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.),
2) z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 102 § 4 u.p.e.a. oraz art. 17 § 1 u.p.e.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie zapłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór nad pojazdem usuniętym z drogi publicznej, podczas gdy przepisy prawa przewidują formę postanowienia dla rozstrzygnięcia wydawanego w przedmiocie zapłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór nad pojazdem usuniętym z drogi publicznej,
3) z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., art. 27 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.), polegającym na rozstrzygnięciu sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w składzie, którego dwie osoby - K. S. i M. P. podlegały wyłączeniu od orzekania,
4) z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1, art. 65 § 1 i art. 22 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a polegającym na utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie skarżącemu zapłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór nad pojazdem usuniętym z drogi publicznej po stosownej dyspozycji Policji z tego powodu, że usunięto pojazd z terenu Powiatu [...], a skarżący miał stosowną umowę nie z Powiatem K. ale z Miastem K., gdy tymczasem w dniu 12 września 2022 r. Prezydent Miasta K. przekazał Staroście [...] wniosek skarżącego o zwrot koniecznych wydatków poniesionych na dozór tegoż pojazdu, a Starosta K. jest tym przekazaniem związany i nie wystąpił do właściwego organu lub sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego, a zatem powinien przyznać skarżącemu wynagrodzenie za usunięcie i ponad 15-letni dozór nad tym pojazdem;
II. stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 11 września 2023 r. o odmowie zapłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór nad przedmiotowym pojazdem, jako wydanej:
1) bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.),
2) z naruszeniem art. 102 § 4 oraz art. 17 § 1 u.p.e.a. mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na wydaniu w sprawie decyzji, podczas gdy przepisy prawa przewidują formę postanowienia dla takiego rozstrzygnięcia,
3) z naruszeniem art. 65 § i art. 22 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a polegającym na odmowie skarżącemu zapłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór nad pojazdem usuniętym z drogi publicznej po stosownej dyspozycji Policji z tego powodu, że usunięto pojazd z terenu Powiatu [...], a skarżący miał stosowną umowę nie z Powiatem K. ale z Miastem K., gdy tymczasem w dniu 12 września 2022 r. Prezydent Miasta K. przekazał Staroście [...] wniosek skarżącego o zwrot koniecznych wydatków poniesionych na dozór tegoż pojazdu, a Starosta K. jest tym przekazaniem związany i nie wystąpił do właściwego organu lub sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego, a zatem powinien przyznać skarżącemu wynagrodzenie za usunięcie i ponad 15-letni dozór nad tym pojazdem;
III. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę pełnomocnik powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Nadto napisał, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji i przepis ten, zgodnie z art. 27 § 1 Kp.a. dotyczy również członków organów kolegialnych, a więc także członków samorządowych kolegiów odwoławczych. Udział w wydaniu zaskażonej decyzji dotyczy sytuacji, w której członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji lub brał udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, która została uchylona i ponownie sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez ten organ kolegialny (por. A. Plucińska-Filipowicz w: Komentarz do zmiany art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 2011). W przedmiotowej sprawie WSA w Poznaniu wyrokiem z 09 kwietnia 2021 r. III SA/Po 704/20 stwierdził nieważność postanowienia SKO w K. z 01 lipca 2020 r., znak: [...] i sprawa ponownie trafiła do rozpoznania przez organy. W składzie SKO ponowne występowało dwóch z trzech członków składu orzekającego: tj. K. S. (przewodniczący) i M. P. (sprawozdawca), obaj w tych samych rolach. Zdaniem pełnomocnika doszło zatem do naruszenia odpowiednio stosowanych (art. 18 u.p.e.a.) przepisów art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 27 § 1 k.p.a. i w sprawie wystąpiła przesłanka, która umożliwia uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, stwierdzając, że zarzuty skargi są bezzasadne.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Podał, że obsadzenie obecnie w składzie SKO tych samych osób rozpoznających sprawy, które były przedmiotem rozstrzygnięcia WSA w Poznaniu w sprawach o sygn. III SA/PO 1489/21, III SA/Po 704/20 i IIISA/Po 703/20 może uprawniać spekulacje, co do ich bezstronności. Nadto podał, że skarżący odbierał auta na zlecenie policji i z jego punktu widzenia obojętne jest, który podmiot publiczny uiści wynagrodzenie za przechowywanie samochodu. Wyjaśnił, że w sprawie samochodów nie dotyczyły się postępowania przed sądem cywilnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, bowiem oba rozstrzygnięcia wydane w sprawie są zgodne z prawem. Sąd zaznacza, że organy obu instancji nie ustrzegły się błędów, jednak błędy te nie miały wpływu na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej P.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w tak opisanych granicach kognicji, Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów obu instancji nie naruszają przepisów prawa stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie są dotknięte rygorem nieważności ani nie zawierają naruszeń dających podstawę do wznowienia postępowania, i tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idących żądań skargi. Są nimi żądanie stwierdzenia nieważności obu rozstrzygnięć wydanych w sprawie, jako wydanych bez podstawy prawnej z uwagi na wydanie przez organy obu instancji decyzji zamiast postanowień. Nadto wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z naruszeniem dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, z uwagi na orzeczenie w sprawie przez dwóch członków organu kolegialnego, którzy zdaniem strony skarżącej podlegali wyłączeniu od orzekania w sprawie.
Co do wydania przez organy obu instancji decyzji zamiast postanowień Sąd stwierdza, że organy obu instancji dopuściły się zarzucanego uchybienia procesowego, jednak oba uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy, tym bardziej nie miały wpływu istotnego. W orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, że o istocie aktu prawnego przesądza jego treść, a nie forma lub nazwa (wyrok SN z 18 października 1985 r., II CR 320/85, OSNCP 1986, Nr 10, poz. 158; wyrok NSA z 21 lutego 1994 r., I SAB 54/93, OSP 1995, Nr 11, poz. 222; wyrok NSA z 12 listopada 1998 r., III SA 962/98, Lex; wyrok NSA z 03 sierpnia 2001 r., III SAB 34/01, Lex; wyrok NSA z 30 listopada 2001 r., IV SA 2201/99, Lex; z najnowszego orzecznictwa np. postanowienie NSA z 03 listopada 2022 r. III OSK 2385/22, Lex). W niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd strony skarżącej, że ustawodawca przewidział formę decyzji tylko dla orzeczenia o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, przez osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu, (art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, dalej jako P.r.d.). Co za tym idzie, sprawa powinna zostać rozstrzygnięta na gruncie art. 102 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 dalej jako u.p.e.a.), a więc w formie postanowienia.
Oba rozstrzygnięcia wydane w sprawie mają niewłaściwą formę decyzji, zamiast postanowienia, czego jednak nie należy mylić z wydaniem ich bez podstawy prawnej, jak uczyniono w skardze. Sąd podkreśla, że Starosta K. był organem uprawnionym do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przyznanie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nad pojazdem [...] nr rej. [...], jak i wydał zgodne z prawem rozstrzygnięcie, co zostanie szerzej opisane w dalszej części uzasadnienia. Powołując się w skardze na wyrok wydany przez WSA w Gliwicach (sygn. II SA/Gl 1127/19) skarżący nie zwrócił uwagi, że podstawą wyeliminowania decyzji organów w cytowanej w skardze sprawie było naruszenie art. 153 p.p.s.a., tj. rażące naruszenie wytycznych zawartych we wskazanym przez ten sąd wyroku, co w niniejszej sprawie miejsca nie miało. Powoływanie treści tego wyroku jako sprawy identycznej z przedmiotową było nieuzasadnione.
Odnośnie zarzutu orzekania w sprawie przez dwóch członków organu kolegialnego, którzy zdaniem strony skarżącej podlegali wyłączeniu od orzekania w sprawie i co dawałoby podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to wskazać należy, że zgodnie z art. 27 § 1 K.p.a. członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 tej ustawy. Strona skarżąca zarzuca naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 K.p.a., zgodnie z którymi członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że nie ma podstaw do takiej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., która rozciągałaby jego zastosowanie również na sytuacje, gdy organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie na skutek bądź to uprzedniego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, bądź też uchylenia decyzji organu odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji (por. wyroki NSA z 14 maja 2024 r. III OSK 3765/21, Lex; z 12 stycznia 2023 r., II OSK 153/20, Lex; z 02 grudnia 2021 r. I OSK 905/20, Lex; a także z 28 października 2019 r., II OSK 1157/19; Lex). Oznacza to, że art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. przesłankę wyłączenia pracownika organu wiąże bezpośrednio z wniesieniem środka zaskarżenia, czyli osoba wydająca decyzję w I instancji nie może rozpoznać środka zaskarżenia od decyzji, w której wydaniu brała udział. Powyższa reguła nie odnosi się jednak do sytuacji ponownego rozpatrzenia sprawy przez pracowników organu, których wcześniejsze rozstrzygnięcie zostało uchylone na skutek kontroli sądowej bądź na skutek rozpatrzenia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 07 listopada 2019 r., I OSK 570/18; Lex), co miało miejsce w kontrolowanej sprawie.
W realiach sprawy, co zresztą zostało napisane w skardze, dwóch członków organu kolegialnego ponownie rozpatrywało sprawę na skutek wydania prawomocnego wyroku. Orzekanie przez samorządowe kolegium odwoławcze po wyeliminowaniu poprzedniej decyzji tego organu z obrotu prawnego, przez sąd administracyjny, nie mieści się w dyspozycji art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 K.p.a. Przez co i ten zarzut skargi Sąd uznaje za całkowicie bezzasadny. Zauważyć należy, że kontrolowane przez WSA w Poznaniu w sprawach III SA/Po 704/20 i III SA/Po 1489/21 postanowienia SKO, które pełnomocnik skarżącego podał na rozprawie, wydawane były wskutek rozpatrywania odwołań od postanowień innego niż w przedmiotowej sprawie organu, a mianowicie Prezydenta Miasta K.. Natomiast sprawa III SA/Po 703/20 dotyczyła innego pojazdu niż sporny [...]. Wskazywany przez skarżącego art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. odnosi się do brania udziału w wydaniu zaskarżonej a nie jakiejkolwiek, w różnych postępowaniach decyzji. Tym samym wskazany w skardze zarzut był bezzasadny.
Przechodząc do merytorycznej kontroli obu rozstrzygnięć wydanych w sprawie Sąd wskazuje, że jest poza sporem i wynika z akt sprawy, że przedmiotowy pojazd marki [...] nr rej. [...] został usunięty z miejscowości S. w gminie Ż., przez skarżącego, na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu wystawionej przez funkcjonariusza (funkcjonariuszkę – podpis nieczytelny) z Komendy Miejskiej Policji w K., w dniu 09 stycznia 2007 r., a jako przyczynę usunięcia pojazdu wpisano kierowanie w stanie nietrzeźwości. (k. 16v). Przez 15,5 roku pojazd znajdował się na parkingu prowadzonym przez skarżącego, aż 30 września 2022 r. został odebrany przez Starostwo Powiatowe w K. (k. 34). Strona skarżąca nie zakwestionowała przy tym poglądu wyrażonego w rozstrzygnięciu organu I instancji, że Starosta K. pierwszą informację o usunięciu ww. pojazdu z terenu Powiatu [...] otrzymał dopiero we wrześniu 2022 roku, nie wynika tak również z akt sprawy.
Zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór.
Przepisy art. 130a P.r.d. zawierają szczegółową regulację dotyczącą zasad usuwania pojazdu z drogi oraz kosztów z tym związanych, wymienione są przypadki, w których usunięcie pojazdu z drogi jest obligatoryjne i fakultatywne.
W dacie usunięcia przedmiotowego pojazdu, zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a P.r.d. (Dz. U. z 2005 r. Nr 109 poz. 908 z późn. zm.) pojazd mógł być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie było możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Co istotne w realiach sprawy, zgodnie z ust. 5a art. 130a P.r.d. w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 pojazd był usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę, zaś zgodnie z ust. 5c art. 130a P.r.d., pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 i 2, umieszczano na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. W myśl ust. 5b starosta, wyznaczając jednostkę do usuwania pojazdów, kierował się przesłankami zachowania rzetelności oraz zapewnienia najwyższej jakości świadczonych usług, zaś w ust. 5e tego artykułu określono, że wyznaczenie jednostki usuwającej pojazd oraz prowadzącej parking strzeżony, na którym umieszcza się usunięty pojazd, następowało poprzez wybór najkorzystniejszej oferty przez Starostę, spełniającej warunki opisane w ust. 5d, na czas określony, nie dłuższy niż 3 lata, przy czym starosta mógł wyznaczyć więcej niż jedną jednostkę.
Organ I instancji twierdzi, że na dzień usunięcia przedmiotowego pojazdu skarżący nie był związany z Powiatem K. żadną umową na wykonywanie usług odholowywania pojazdów z terenu powiatu, że do realizacji takich usług od roku 2003 Starosta K. wybiera podmioty w przewidzianym ustawą trybie, jest dla nich stroną i zawiera z nimi umowy na zadania wynikające z art. 130a ust. 5a (usuwanie pojazdu z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę) oraz 5c (umieszczenie pojazdu na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie). Skarżący nie zaprzeczył i nie próbował udowadniać, że jakakolwiek umowa łączyła go ze Starostą K.. Na tej podstawie organy wywodzą, zdaniem Sądu słusznie, że Starosta K. nie może ponosić finansowych konsekwencji wykonania takiej usługi przez stronę, która na dzień 09 stycznia 2007 r. była podmiotem wyznaczonym przez Prezydenta Miasta K., dla obszaru Miasta K. ale nie Starostę [...], dla obszaru Powiatu [...].
Co istotne, analiza zmian poszczególnych przepisów art. 130a P.r.d. każe stwierdzić, że w trakcie kiedy przedmiotowy samochód pozostawał na parkingu prowadzonym przez skarżącego, przepisy nie zmieniły się w sposób pozwalający skarżącemu domagać się kosztów związanych z usunięciem i/lub przechowywaniem pojazdu, chociażby od daty nowelizacji. Taka sytuacja nie wystąpiła.
W kwestii materialnoprawnych podstaw do orzekania o kosztach związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, przesądzając w uchwale z 29 listopada 2010 r. I OPS 1/10 (ONSAiWSA 2011/1/3), że jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił też, że istotą regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami jest wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym. Zadanie to jest realizowane przez organy administracji publicznej, w części także przy pomocy i z udziałem podmiotów spoza administracji publicznej.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z 01 lutego 2018 r. II SA/Sz 1260/18 (Lex) że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracji. Jednakże, aby zaistniały podstawy do przyznania wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu muszą zaistnieć podstawy do przyjęcia, że stosunek administracyjny został faktycznie pomiędzy przedsiębiorcą prowadzącym parking a organem administracji publicznej nawiązany.
Wskazane powyżej uwagi w kontekście przytoczonych unormowań prawnych prowadzą do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie, do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego w dniu usunięcia pojazdu z terenu Powiatu [...], mogło dojść tylko między podmiotami wyraźnie wskazanymi w obowiązujących wówczas przepisach, tj. między Starostą K. i wyznaczonym przez tego Starostę podmiotem (jednostką usuwającą pojazdy i/lub prowadzącą parkingi strzeżone). Sąd wskazuje, że analiza zmian poszczególnych przepisów art. 130a P.r.d. każe stwierdzić, że na przestrzeni lat, kiedy przedmiotowy samochód pozostawał na parkingu prowadzonym przez skarżącego, ustawodawca nie stworzył warunków żeby taki stosunek administracyjny zaistniał pomiędzy skarżącym a Starostą K..
Sąd zaznacza przy tym, że wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu przez Policję nie może być źródłem powstania takiego rodzaju stosunku, który uprawniałby skarżącego do żądania przyznania wynagrodzenia za dozór w trybie administracyjnym. Z kolei analiza stosunku cywilnoprawnego pomiędzy Skarbem Państwa a skarżącym jako podmiotem niewyznaczonym przez Starostę [...], który jednak poniósł określone koszty związane z usunięciem pojazdu z terenu Powiatu [...] i jego przechowywaniem, znajduje się poza granicami sprawy sądowoadministracyjnej. Również fakt odebrania przez Starostę [...] przedmiotowego pojazdu od skarżącego pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego związania Starosty [...] przekazaniem sprawy Sąd stwierdza, że skarżący bezzasadnie wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z faktu przekazania sprawy zgodnie z właściwością. Związanie przekazaniem sprawy oznaczało wyłącznie tyle, że Starosta K. rozstrzygnął wniosek co do istoty. Zdaniem Sądu wniosek został rozstrzygnięty zgodnie z prawem, przez właściwy do tego organ. Okoliczność, że Starosta K. okazał się właściwy do rozstrzygnięcia sprawy nie ma żadnego przełożenia na treść rozstrzygnięcia. To, że organ jest miejscowo i rzeczowo właściwy do rozpatrzenia danego wniosku nie jest równoznaczne z wydaniem rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.