III SA/PO 221/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2020-11-10
NSApodatkowewsa
podatek akcyzowynadpłatadodatki do paliwstawka podatkowaprawo unijnedyrektywa energetycznaTSUEOrdynacja podatkowaciężar ekonomicznyzubożenie

WSA w Poznaniu uchylił decyzję organów podatkowych odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego, uznając, że spółka zapłaciła wyższą stawkę niż należna, a argument o przerzuceniu ciężaru ekonomicznego nie był zasadny w tej konkretnej sytuacji.

Spółka domagała się stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od dodatków do paliw, twierdząc, że zastosowano zawyżoną stawkę. Organy podatkowe odmówiły, powołując się na uchwałę NSA i fakt, że spółka wliczyła podatek w cenę sprzedaży, co miało oznaczać brak poniesienia ciężaru ekonomicznego. WSA w Poznaniu uchylił decyzje organów, uznając, że spółka zapłaciła podatek wyższy niż należny, a argument o braku zubożenia, oparty na uchwale NSA dotyczącej energii elektrycznej, nie miał zastosowania w tej sprawie.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego od dodatków do paliw za 2015 rok. Spółka twierdziła, że zastosowano wobec niej zawyżoną stawkę podatku akcyzowego, co skutkowało nadpłatą. Organy podatkowe, w tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, odmówiły stwierdzenia nadpłaty, argumentując, że spółka wliczyła zapłacony podatek akcyzowy w cenę sprzedaży produktów, co oznaczało, że nie poniosła ona jego ciężaru ekonomicznego. Organy powołały się na uchwałę NSA dotyczącą energii elektrycznej, wskazując na uniwersalną wykładnię przepisów o nadpłacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż spółka zapłaciła podatek akcyzowy w wyższej wysokości niż należna, zgodnie z dyrektywą UE. Jednakże, Sąd nie zgodził się z organami co do zastosowania uchwały NSA. Sąd podkreślił, że uchwała ta dotyczyła innej sytuacji faktycznej i prawnej (energia elektryczna, inny podmiot opodatkowania) i nie może być automatycznie przenoszona na grunt niniejszej sprawy. Sąd stwierdził, że w tej sprawie doszło do zubożenia skarżącej spółki poprzez zapłatę zawyżonego podatku, a argument o przerzuceniu ciężaru ekonomicznego nie był zasadny, ponieważ faktury sprzedaży dokumentowały wliczenie podatku w cenę, ale dotyczyło to podatku zapłaconego w kwocie wyższej niż przewidziana prawem. Sąd wskazał, że organy podatkowe nie są właściwe do rozstrzygania, do kogo ma powrócić korzyść z tytułu nadwyżki uiszczonej ponad należny podatek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka może domagać się stwierdzenia nadpłaty, jeśli zapłaciła podatek w wyższej wysokości niż należna, nawet jeśli podatek ten został wliczony w cenę sprzedaży, ponieważ w takiej sytuacji doszło do zubożenia podatnika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że argument o braku zubożenia, oparty na uchwale NSA dotyczącej energii elektrycznej, nie ma zastosowania w tej sprawie. W przypadku zapłaty podatku w zawyżonej wysokości, nawet jeśli został on wliczony w cenę, dochodzi do zubożenia podatnika, a organy podatkowe nie są właściwe do rozstrzygania o zwrocie nadpłaty na rzecz innych podmiotów.

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 72 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Kluczowa interpretacja pojęcia nadpłaty i przesłanek jej zwrotu, w tym kwestia zubożenia podatnika.

Pomocnicze

u.p.a. art. 89 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 89 § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 89 § 1 pkt 14

Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 29 § 20

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 106 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Skład orzekający

Szymon Widłak

przewodniczący sprawozdawca

Marzenna Kosewska

sędzia

Walentyna Długaszewska

sędzia

Informacje dodatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 221/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I FSK 468/21 - Wyrok NSA z 2024-11-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 72 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 10 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 roku sprawy ze skargi Spółki A w S. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i jej zwrotu oraz umorzenia postępowania dot. zaliczenia jej części na poczet zaległości w opłacie paliwowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] marca 2019 roku nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS") decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Spółki A. (dalej: "spółka", "strona") od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "NUS") z [...] marca 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Pismem z [...] marca 2018 r. spółka zwróciła się do NUS z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty wynikającej ze złożonych korekt deklaracji AKC-4 za poszczególne miesiące 2015 r. i jej zaliczenie w części na poczet zaległości w opłacie paliwowej oraz zwrot na rachunek bankowy spółki.
W uzasadnieniu podniesiono, że z art. 2 ust. 3 dyrektywy Rady [...] z [...] października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. Urz. UE Seria L z 2003 r. Nr [...], s. 51 ze zm., dalej: "dyrektywa [...]") wynika, że strona powinna odprowadzać podatek akcyzowy od dodatków do paliw kalkulowany według stawki właściwej dla paliwa silnikowego, do którego dany dodatek jest przeznaczony. W przypadku dodatków uniwersalnych, dla których w momencie wyprowadzenia ze składu podatkowego nie można określić do jakiego paliwa zostaną dodane, powinna stosować akcyzę według najwyższej możliwej stawki właściwej dla paliwa, do którego taki dodatek może potencjalnie, zgodnie z przeznaczeniem zostać dodany. Strona wskazała, że z uwagi na podane okoliczności zapłacony podatek jest wyższy aniżeli należny, stanowiąc nadpłatę. Przyznała także, że nie odprowadzała opłaty paliwowej od przedmiotowych dodatków.
Decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], NUS odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiące styczeń, luty, marzec, czerwiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2015 r. w wysokości [...] zł i jej zwrotu oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej zaliczenia kwoty [...]zł na poczet zaległości w opłacie paliwowej.
Na skutek złożonego odwołania DIAS – utrzymując w mocy decyzję organu I instancji – wskazał, że spółka w należącym do niej składzie podatkowym prowadziła działalność gospodarczą polegającą na produkcji i sprzedaży rożnego rodzaju dodatków do paliw silnikowych, głównie benzyn, które w zależności od składu surowcowego klasyfikowała do różnych pozycji CN. Strona złożyła deklaracje dla podatku akcyzowego AKC-4 wraz z załącznikami, z których wynika, że za poszczególne miesiące 2015 r. zadeklarowała podatek akcyzowy od dodatku do paliw, sklasyfikowanego do kodu [...], obliczony z zastosowaniem stawki [...] zł za miesiąc styczeń oraz za pozostałe miesiące obniżonej stawki [...] zł/ 1.000 l. Do wniosku o stwierdzenie nadpłaty strona załączyła korekty deklaracji AKC-4 za wyżej wymienione okresy rozliczeniowe wraz z załącznikami, w których wykazała należny do zapłaty skorygowany podatek akcyzowy wyliczony z zastosowaniem stawek [...] zł/ 1.000 l (dodatki do diesla) i [...] zł/ 1.000 l (dodatki do benzyn i dodatki uniwersalne).
Organ podatkowy – powołując się na postanowienie TSUE z [...] lutego 2015 r., w sprawie [...] – podzielił stanowisko strony, że dla przedmiotowych dodatków do paliw powinny być zastosowane stawki podatku akcyzowego określone w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626 ze zm., dalej: "u.p.a.") w wysokości [...] zł/ 1.000 l oraz w art. 89 ust. 1 pkt 6 u.p.a. w wysokości [...] zł/ 1.000 l obniżone o [...] zł/ 1.000 l.
Jednocześnie, powołując się na uchwałę NSA z [...] czerwca 2011 r., sygn. akt I GPS [...], organ stwierdził, że spółka odzyskała zapłacony podatek akcyzowy w cenie sprzedaży przedmiotowych wyrobów akcyzowych, co wskazuje, że nie poniosła ciężaru ekonomicznego zapłaty tego podatku. DIAS zauważył, że uchwała NSA ma wprawdzie charakter uchwały konkretnej i dotyczy kwestii opodatkowania podatkiem akcyzowym energii elektrycznej, tym niemniej zważywszy na uniwersalny wymiar dokonanej nią wykładni art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) jej istota odnosi się do nadpłat podatku akcyzowego w zakresie wszystkich wyrobów akcyzowych, a zatem może mieć zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie.
Jak dostrzegł DIAS cechą podatku akcyzowego jako podatku pośredniego jest to, że po stronie podatników istnieje przewidziane prawem możliwość przerzucenia ekonomicznego ciężaru opodatkowania na inne podmioty (konsumentów, nabywców towarów). Natomiast wymóg zaliczenia deklarowanej i zapłaconej przez podatnika akcyzy do ceny sprzedawanych wyrobów akcyzowych, płaconej przez ich nabywców, uzasadnia regulacja art. 29 ust. 20 i art. 106 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.). W myśl tych przepisów, w przypadku dostawy przez podatnika towaru podlegającego opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania VAT jest również kwota podatku akcyzowego.
W ocenie organu II instancji w rozpatrywanej sprawie zarówno uwarunkowania prawne, jak i zgromadzony materiał dowodowy, nie pozostawiają wątpliwości, że podatek akcyzowy z tytułu sprzedaży spornych dodatków do paliw był przez stronę wkalkulowany w cenę sprzedawanych wyrobów akcyzowych. Okoliczność ta została ustalona przede wszystkim na podstawie znajdujących się w aktach sprawy faktur dokumentujących sprzedaż przez spółkę spornych dodatków do paliw Spólce B. Na każdej z faktur znajduje się bowiem adnotacja o treści: "w tym kwota zapłaconej akcyzy", ze wskazanie nie tylko konkretnej kwoty wliczonego podatku akcyzowego, ale także zastosowanej przy jego wyliczeniu stawki. Odpowiada to informacjom wykazanym w załącznikach AKC-4/D.
Uwzględnienie przez stronę podatku akcyzowego w cenie dodatków do paliw i przeniesienie ciężaru na nabywcę znajduje dodatkowe potwierdzenie u samego nabywcy Spółki B. Spółka B przyznała, że nabyła od strony wyroby akcyzowe z akcyzą zapłaconą na terytorium kraju, z których część była przedmiotem eksportu, w związku z czym Spółka B otrzymała zwrot akcyzy zawartej w cenie eksportowanych wyrobów.
Zdaniem organu II instancji powyższe nie pozostawia wątpliwości, że kwoty podatku akcyzowego wykazane i uiszczone w deklaracjach podatkowych za określone miesiące 2015 r. zostały następnie uwzględnione przez stronę w cenach sprzedaży przedmiotowych dodatków do paliw widniejących w wystawionych fakturach VAT. Skoro podatek akcyzowy był elementem składowym ceny wyboru akcyzowego, spółka zbywając taki produkt obciążyła tym podatkiem nabywcę, a tym samym nie poniosła jego ciężaru ekonomicznego.
Jednocześnie DIAS stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony, że kwota podatku akcyzowego pomniejszyła marżę od sprzedaży dodatków do paliw, co oznacza, że poniosła jego ekonomiczny ciężar. Zdaniem tego organu uszczerbek spowodowany obniżeniem marży nie mieści się bowiem w uszczerbku majątku podatnika spowodowanym bezpośrednio zapłatą nienależnego podatku (zubożenie podatnika) warunkującym zwrot nadpłaty, a wobec tego ustalenia w tym zakresie nie leżą w kompetencjach organów podatkowych. W świetle przywołanej uchwały, jeżeli po stronie podatnika wystąpił inny uszczerbek (majątkowy bądź niemajątkowy) pozostający w adekwatnym związku przyczynowym z wadliwością podstawy opodatkowania, to uszczerbek taki może podlegać kompensacji, aczkolwiek nie w postępowaniu podatkowych prowadzonym w trybie art. 72 i nast. Ordynacji podatkowej, lecz w sądowym postępowaniu odszkodowawczym.
Skoro w sprawie strona niewątpliwie odzyskała kwotę opodatkowania akcyzą sprzedanych dodatków do paliw przez jego wliczenie w cenę towaru, to w takiej sytuacji zwrot podatku przerzuconego wcześniej na nabywcę byłby dla niej równoważny z uzyskaniem podwójnej korzyści, która stanowiłaby bezpodstawne wzbogacenie. DIAS zaznaczył również, że podatek akcyzowy, którego zwrotu domaga się spółka, został już zwrócony Spółce B, nabywcy przedmiotowych dodatków do paliw. W tej sytuacji uwzględnienie wniosku strony w sposób szczególnie wyraźny skutkowałoby nieuprawnionym wzbogaceniem niektórych podmiotów kosztem majątku publicznego, a wobec tego odpada konstytucyjne uzasadnienie dla przyznania ochrony roszczeniu restytucyjnemu podatnika.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzuciła naruszenie:
1) art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przez błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie w sprawie,
2) przepisów proceduralnych, to jest art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w nich uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec zaistnienia okoliczności wskazanych w tym przepisie, zważywszy zwłaszcza na aktualną sytuację epidemiczną oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, o czym strony zostały dodatkowo uprzedzone, co dało im możliwość zajęcia ewentualnego dalszego stanowiska w sprawie.
Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z [...] lutego 2020 r., nr [...], jak i poprzedzającą ją decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z [...] marca 2019 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznacza konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Organ podatkowy w realiach kontrolowanej sprawy trafnie wprawdzie uznał, że skarżąca spółka uiściła w określonych miesiącach 2015 r. podatek akcyzowy w wysokości większej od należnej, jednakże nieprawidłowo powołał się na okoliczności, które jego zdaniem – na gruncie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej – stanowić miałyby o przeszkodzie do zwrotu tak nadpłaconego podatku.
Trafne jest powołanie się na postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z [...] lutego 2015 r., w sprawie [...] (dostępne w Info Curia, na stronie internetowej: http://curia.europa.eu).
W postanowieniu tym TSUE orzekł – względem pytania pierwszego (zob. postanowienie NSA z [...] września 2013 r., sygn. akt I FSK [...], dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) – że art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy [...] należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, takim jak będące przedmiotem postępowania głównego, nakładającym podatek akcyzowy na dodatki objęte kodem 3811 nomenklatury scalonej zawartej w załączniku I do rozporządzenia Rady (EWG) nr [...] z [...] lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie wspólnej taryfy celnej, zmienionym rozporządzeniem Komisji (WE) nr [...] z [...] września 2008 r., w stawce innej niż mająca zastosowanie do paliwa silnikowego, do którego dodatki te są dodawane. Tym samym – jak wskazał Trybunał – produkty będące przedmiotem postępowania głównego podlegają uregulowaniu art. 2 ust. 3 akapitu drugiego tej dyrektywy, zgodnie z którym wszelkie produkty przeznaczone do wykorzystania, oferowane na sprzedaż lub wykorzystywane jako paliwo silnikowe lub jako dodatek lub rozcieńczalnik do paliw silnikowych podlegają opodatkowaniu według stawki przyjętej dla równoważnego paliwa silnikowego.
Udzielając odpowiedzi na drugie pytanie Trybunał stwierdził, że we wszystkich wypadkach, w których przepisy dyrektywy z punktu widzenia treści są bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne, jednostki mogą powoływać się na nie przed sądami krajowymi przeciwko państwu, jeśli to państwo nie transponowało dyrektywy do prawa krajowego w wyznaczonym terminie lub jeśli dokonało niewłaściwej transpozycji (zob. w szczególności wyroki: [...] i in., [...] i [...], EU:C:1991:428, pkt 11; Pfeiffer i in., od [...] do [...], EU:C:2004:584, pkt 103; a także Dominguez, [...], EU:C:2012:33, pkt 33). Końcowo TSUE postawił tezę, że art. 2 ust. 3 akapit drugi dyrektywy [...] należy interpretować w ten sposób, że jednostka może powołać się na niego przeciwko właściwemu krajowemu organowi w ramach sporu przed sądami krajowymi celem wykluczenia stosowania uregulowania krajowego niezgodnego z tym przepisem.
Konsekwencją powyższego rozstrzygnięcie TSUE jest konieczność uznania niezgodność z prawem unijnym, tj. z art. 2 ust. 3 akapitem drugim dyrektywy [...], przepisów krajowych nakładających podatek na dodatki do paliw w stawce innej niż mająca zastosowanie do paliwa silnikowego, do którego dodatki te są dodawane (równoważnego paliwa silnikowego). Przyjąć zatem trzeba, że dodatki do paliw silnikowych nie są pozostałymi paliwami silnikowymi, dla których polski ustawodawca wskazał odrębną stawkę podatkową w art. 89 ust. 1 pkt 14 u.p.a. Stosowanie zatem tej stawki przez skarżącą doprowadziło do uiszczania przez nią podatku akcyzowego w wysokości większej od należnej, co zostało zresztą potwierdzone przez organ w kontrolowanej sprawie.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela jednak dalszej oceny tego organu, że w kontrolowanej sprawie znajduje zastosowanie wykładnia pojęcia "nadpłaty" z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jaka wyrażona została w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 2011 r. o sygn. akt I GPS [...] (CBOSA).
Powołana uchwała NSA wydana została na gruncie innych okoliczności faktycznych oraz innej regulacji prawnej. Dotyczyła nadpłaty powstałej przez uiszczenie podatku akcyzowego z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, w okresie od stycznia 2006 r. do marca 2009 r. Polskie przepisy, obligujące producentów energii do zapłaty akcyzy, były niezgodne z prawem unijnym, które przewidywało pobór podatku akcyzowego na kolejnych fazach obrotu energią elektryczną. Specyfiką tych spraw było to, że podatek akcyzowy nie został skalkulowany według zawyżonych stawek (tak jak ma to miejsce w sprawie niniejszej), lecz został pobrany od niewłaściwego podmiotu (producenta energii zamiast dystrybutora/redystrybutora).
W kontrolowanej sprawie akcyza została pobrana od właściwego podmiotu, ale została skalkulowana przy zastosowaniu zawyżonej stawki podatkowej i w takiej wysokości "przerzucona" w dalszych fazach obrotu wyrobem akcyzowym. Ciężar ekonomiczny tego zawyżenia poniosła skarżąca, zaś budżet Państwa otrzymał z tytułu akcyzy zapłaconej przez skarżącą więcej środków finansowych aniżeli powinien był otrzymać. Nadpłata wynikała zatem z zapłaty przez skarżącą podatku akcyzowego w wysokości wyższej od należnej, przewidzianej prawem.
Istota kontrolowanej sprawy sprowadza się zatem do tego, że podatnik zapłacił za dużo (kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną).
Niewątpliwie nadwyżka świadczenia ponad obowiązkowe jest nadpłatą (por. art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Nie jest ona "podatkiem" w rozumieniu art. 6 Ordynacji podatkowej. Zapłata podatku w części nienależnej nie jest odpowiednikiem ustanowionego prawem obowiązku podatkowego. Skoro skarżąca spółka zapłaciła podatek akcyzowy z tytułu produkcji dodatków do paliw w wysokości wyższej niż przewidziana prawem, to spełnione zostały przesłanki do zwrotu nadpłaty tego podatku.
Sąd nie podziela stanowiska organu podatkowego, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy wystąpiła sytuacja braku zubożenia skarżącej analogiczna do okoliczności w jakich została podjęta uchwała NSA z [...] czerwca 2011 r. o sygn. akt I GPS [...].
Zapłata podatku akcyzowego przez skarżącą w części nienależnej skutkowała zubożeniem ponad to, co Skarb Państwa winien otrzymać jako nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne.
Tymczasem na gruncie sprawy objętej uchwałą NSA specyficzne okoliczności prawno-faktyczne stanowiły o braku zubożenia na każdym z etapów obrotu energią elektryczną. Obciążenie publicznoprawne od wyprodukowanej energii elektrycznej zostało naliczone i uiszczone w należnej wysokości i w takiej wysokości było wkalkulowane w cenę przez producenta energii elektrycznej, a także na dalszym etapie obrotu tym wyrobem akcyzowym, czyli od wyprodukowania, aż do konsumpcji. Ekonomiczny ciężar podatku akcyzowego od energii elektrycznej, w wysokości zgodnie z ustanowionym obowiązkiem podatkowym, ostatecznie poniósł konsument.
Natomiast faktury sprzedaży dodatków do paliw, wbrew stanowisku organu, nie są dowodem braku zubożenia skarżącej spółki. Prawdą jest, że ujawniają one fakt wliczenia podatku akcyzowego w cenę, ale wliczenie dotyczyło podatku zapłaconego w kwocie wyższej niż przewidziana prawem. Zatem w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie mamy przypadku obciążenia skarżącej świadczeniem publicznoprawnym na poziomie zgodnym z ustanowionym obowiązkiem podatkowym, lecz z sytuacją nienależnego świadczenia, bo w części zawyżonego świadczenia z tytułu podatku. Kwestią istotną z punktu widzenia zubożenia oraz bezpodstawnego wzbogacenia jest także i to do kogo ma powrócić korzyść z tytułu nadwyżki uiszczonej ponad należny podatek (nadpłata). Organy podatkowe nie zostały wyposażone w ustawową kompetencję do rozstrzygania w formie decyzji, do którego z podmiotów biorących udział w obrocie wyrobem akcyzowym ma powrócić korzyść wynikająca z pobrania podatku w zawyżonej wysokości.
W okolicznościach objętych uchwałą NSA o sygn. akt I GPS [...] faktury dowodziły zapłaty podatku zgodnego – co do wysokości – z określonym prawnie obowiązkiem podatkowym. Natomiast w okolicznościach kontrolowanej sprawy faktury dowodzą bezprawnego obciążenia działalności gospodarczej skarżącej, pogorszenia warunków prowadzenia tej działalności zawyżonym świadczeniem publicznoprawnym. Skutków takiego zubożenia nie rekompensuje skarżącej zwrot odpowiednika tego zubożenia na rzecz innego podmiotu działającego na rynku dodatków do paliw, a przy tym w postępowaniu podatkowym, którego stroną nie była skarżąca spółka.
W świetle powyższego tut. Sąd podziela zatem ocenę prawną, jaka wyrażona została w innych sprawach skarżącej, w których zapadły wyroki tut. Sądu z [...] listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Po [...] (prawomocny) i III SA/Po [...] (nieprawomocny).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej wykładni prawa materialnego, czyli uznania, że skarżąca spełniła przesłanki do stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1. sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., postanowiono w pkt 2. sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI