III SA/Po 217/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczące dopłat wyrównawczych, wskazując na błędy formalne w postępowaniu i potrzebę ponownego rozpatrzenia kwestii winy rolnika.
Rolnik S.B. ubiegał się o dopłaty wyrównawcze do gruntów rolnych, jednak organ I instancji przyznał mu część dopłat, nakładając jednocześnie sankcje pieniężne za zawyżenie powierzchni. Organ II instancji utrzymał tę decyzję, argumentując, że rolnik nie był faktycznym posiadaczem spornych działek. WSA w Poznaniu uchylił obie decyzje, wskazując na błędy formalne w uzasadnieniu organu I instancji oraz potrzebę szczegółowego zbadania przez organ II instancji kwestii winy rolnika w zawyżeniu powierzchni, zgodnie z przepisami unijnymi.
Sprawa dotyczyła skargi S.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego przyznającą częściowo płatności bezpośrednie do gruntów rolnych i nakładającą sankcje pieniężne. Rolnik zadeklarował do dopłaty działki, które okazały się być zgłoszone także przez inny podmiot i były użytkowane przez osobę trzecią, mimo że S.B. był ich właścicielem na mocy postanowienia sądu. Organ I instancji przyznał płatność, ale nałożył sankcje, nie wyjaśniając jednak szczegółowo sposobu ich obliczenia ani podstawy prawnej. Organ II instancji utrzymał decyzję, argumentując, że zgodnie z przepisami, o płatności może ubiegać się wyłącznie posiadacz gospodarstwa rolnego w odniesieniu do gruntów pozostających w jego faktycznym władaniu. WSA w Poznaniu uchylił obie decyzje, uznając, że organ I instancji naruszył przepisy KPA dotyczące prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie i brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. Sąd wskazał, że organ II instancji powinien szczegółowo rozpatrzyć kwestię ewentualnego zwolnienia rolnika od konsekwencji zawyżenia powierzchni, jeśli działał w dobrej wierze, nie utożsamiając posiadania tytułu własności z faktycznym władaniem. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na konieczność precyzyjnego obliczenia sankcji pieniężnych oraz zastosowania art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001, który odnosi się do odmowy przyznania pomocy obszarowej dla danej grupy upraw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, o płatności może ubiegać się wyłącznie posiadacz gospodarstwa rolnego w odniesieniu do gruntów pozostających w jego faktycznym władaniu i utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z przepisami, kluczowe jest faktyczne władanie gruntem, a nie tylko posiadanie tytułu własności, co było podstawą do odmowy przyznania dopłat w sytuacji, gdy działki były użytkowane przez osobę trzecią.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
Dz. U. Nr 6 z 2004r., poz. 40 ze zm. art. 2 § ust. 1
Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych
O płatności ubiegać może się wyłącznie posiadacz gospodarstwa rolnego w odniesieniu do gruntów pozostających w jego faktycznym władaniu.
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm. art. 5 § ust. 2
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Dz. U. Nr 65 z 2004r., poz. 600 ze zm. art. 1 § ust. 1 pkt. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Nakaz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymóg wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.
Dz. U. nr L 327 12/12/2001 art. 32 § ust. 1
Rozporządzenie Komisji WE nr 2419/2001 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG nr 3508/92
W przypadku stwierdzenia różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym a ustalonym przez organ większej niż 20 % pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw.
Rozporządzenie Komisji WE nr 2419/2001 art. 44 a
Nie powinno się stosować obniżek i wyłączeń w przypadku zawyżenia danych w zgłoszeniu, gdy określony rolnik może wykazać, iż nie ponosi za to winy.
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ I instancji przepisów KPA dotyczących prowadzenia postępowania i uzasadnienia decyzji. Potrzeba szczegółowego zbadania przez organ II instancji kwestii winy rolnika w zawyżeniu powierzchni wniosku, zgodnie z przepisami unijnymi.
Odrzucone argumenty
Argument organu II instancji, że rolnik nie mógł ubiegać się o dopłaty, ponieważ nie był faktycznym posiadaczem spornych działek, mimo że był ich właścicielem.
Godne uwagi sformułowania
organ winien prowadzić postępowanie w taki sposób, by z decyzji i jej uzasadnienia wynikało jasno, dlaczego podjęto takie, a nie inne rozstrzygnięcie. organ powinien przekonać ją w uzasadnieniu swojej decyzji, iż jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a przyczyną rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony były istotne powody. nie powinno się stosować obniżek i wyłączeń w przypadku zawyżenia danych w zgłoszeniu, gdy określony rolnik może wykazać, iż nie ponosi za to winy.
Skład orzekający
Marzenna Kosewska
przewodniczący
Małgorzata Górecka
sprawozdawca
Katarzyna Wolna-Kubicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, wymogów faktycznego władania, a także zasad prowadzenia postępowania administracyjnego i uzasadniania decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolnika, który jest właścicielem, ale nie faktycznym posiadaczem gruntów, oraz kwestii sankcji za zawyżenie powierzchni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów o dopłatach unijnych i wymogów formalnych w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla prawników i rolników.
“Właściciel gruntu, ale nie jego posiadacz – czy należą mu się unijne dopłaty?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 217/06 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2006-11-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-04-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Katarzyna Wolna-Kubicka Małgorzata Górecka /sprawozdawca/ Marzenna Kosewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6169 Inne o symbolu podstawowym 616 Sygn. powiązane II GSK 117/07 - Wyrok NSA z 2007-08-29 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Protokolant: ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi S.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] w przedmiocie dopłat wyrównawczych do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2005 r., Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego S.B. kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ K. Wolna-Kubicka /-/M. Kosewska /-/ M. Górecka WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Uzasadnienie W dniu [...].06.2004r. S. B. wniósł o przyznanie mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania na rok 2004. Zadeklarował do dopłaty działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] leżące w gm. P., obręb M. W dniu [...].06.2004r. uzupełnił on powyższy wniosek o kolejne działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] położone w gm. P. obręb M. oraz [...] w gm. P. obręb P. Weryfikacja wniosku ujawniła, iż działki podane w dniu [...].06.2004r. zostały zgłoszone do dopłat także przez inny podmiot. Z tego względu Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwał S. B. pismem z dnia [...].07.2004r. do złożenia stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi na nie wnioskodawca oświadczył pismem z dnia [...].04.2005r., że uiszcza on od października 2003r. opłaty za sporne działki, które stanowią jego własność (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Kępnie), ale są bezprawnie użytkowane przez inną osobę. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia [...].04.2005r. przyznał S. B. płatność ONW na 2004 rok, w wysokości [...]zł, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż poprzez podanie we wniosku spornych nieruchomości nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] dokonano zawyżenia powierzchni działek rolnych. Za nieprawidłowości stwierdzone w deklaracjach nałożono na wnioskodawcę sankcje w kwocie [...]zł. W odwołaniu od tej decyzji S. B. podniósł, iż składając przedmiotowe wnioski działał w dobrej wierze, a nie w celu osiągnięcia korzyści majątkowych. Wniósł też o umorzenie sankcji pieniężnych. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddziału Regionalnego decyzją nr [...] z dnia [...].08.2005r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6 z 2004r., poz. 40 ze zm.) o płatności ubiegać może się wyłącznie posiadacz gospodarstwa rolnego w odniesieniu do gruntów pozostających w jego faktycznym władaniu. W toku postępowania wykazano natomiast, iż wnioskodawca S. B. nie posiadał spornych działek, ani nie użytkował ich rolniczo w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 07.04.2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65 z 2004r., poz. 600 ze zm.). W skardze na powyższe orzeczenie S. B. zażądał przyznania mu płatności z tytułu ONW na zgłoszone we wniosku grunty rolne, w tym także sporne nieruchomości nabyte w dniu 04.09.2003r., na mocy orzeczenia sądowego (prawomocnego od czerwca 2004r.). W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Dodał, że w przypadku przeniesienia własności danego gospodarstwa zgłoszonego do otrzymania dopłat należy złożyć dodatkowy, specjalny wniosek w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się uzasadniona, albowiem zaskarżone orzeczenia organu II i I instancji ze względu na uchybienia formalne nie powinny ostać się w obrocie prawnym. W decyzji z dnia [...].04.2005r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał S. B. płatność ONW na 2004 rok w wysokości [...]zł, a ponieważ zdaniem organu - w związku z podaniem we wniosku spornych nieruchomości nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] dokonano zawyżenia powierzchni działek rolnych - nałożono na skarżącego sankcje w kwocie [...]zł. W lakonicznym uzasadnieniu tego orzeczenia organ nie wskazał jednak w jaki sposób dokonano zawyżenia zadeklarowanej powierzchni spornych działek, nie podał również konkretnej podstawy prawnej umożliwiającej zastosowanie powyższej sankcji, ani nie wyjaśnił dokładnie sposobu jej obliczenia. Nie wyjaśnił on wobec tego najważniejszych motywów podjętego przez siebie rozstrzygnięcia. Z tego względu należało uznać, iż decyzja organu I instancji naruszyła art. 8 kpa nakazujący prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie w przypadku wydawania decyzji administracyjnej dotyczącej ustalenia prawa konkretnego podmiotu do określonego świadczenia organ administracji winien prowadzić postępowanie w taki sposób, by z decyzji i jej uzasadnienia wynikało jasno, dlaczego podjęto takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Szczególnie dotyczy to przypadku nieuwzględnienia żądania strony, kiedy to organ powinien przekonać ją w uzasadnieniu swojej decyzji, iż jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a przyczyną rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony były istotne powody (zob. m. in. wyrok SN z 16.02.1994r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNP 1994/1/2 oraz WSA w Warszawie z 30.08.2006r., sygn. akt VII SA/Wa 997/06). Orzeczenie organu I instancji naruszało ponadto przepis art. 107 § 3 kpa, ze względu na praktyczny brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. W odwołaniu od tego orzeczenia S. B. podnosił, iż jego wniosek poparty został tytułami prawnymi do zgłaszanych nieruchomości, wobec czego należało uznać, że został przez niego złożony w dobrej wierze. Z tego oświadczenia wynika, iż skarżący nie rozumiał znaczenia normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18.12.2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6 z 2004r., poz. 40 ze zm.), zgodnie, z którą o płatności ubiegać może się wyłącznie posiadacz gospodarstwa rolnego w odniesieniu do gruntów pozostających w jego faktycznym władaniu oraz utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej. Warunkiem koniecznym otrzymania odpowiednich świadczeń jest zatem posiadanie danej nieruchomości (a nie wyłącznie tytuł prawny do niej w postaci prawa własności czy użytkowania wieczystego). Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie było to, iż właścicielem spornych działek pozostawał S. B.– na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kępnie z dnia 04.09.2003r. orzekającego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego o przesądzeniu ich własności na rzecz skarżącego (sygn. akt I Co 67/02). Nie znajdowały się one jednak w jego posiadaniu, albowiem były zajęte przez A.Z., na co S. B. zwracał uwagę już w swoim oświadczeniu z dnia [...].04.2005r. (zał. nr 4) i co potwierdziła kontrola przeprowadzona w toku postępowania odwoławczego. Skoro grunty nie znajdowały się we faktycznym władaniu skarżącego, to tym bardziej nie było podstaw do uznania, że użytkował je rolniczo w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 07.04.2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65 z 2004r., poz. 600 ze zm.). • Organ odwoławczy trafnie zatem uznał, iż na podstawie obowiązujących regulacji prawnych S. B. nie mógł ubiegać się skutecznie o przyznanie mu dopłat do nieruchomości, których był właścicielem, ale nie faktycznym użytkownikiem. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 z 11.12.2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG nr 3508/92 (Dz. U. nr L 327 12/12/2001) w przypadku stwierdzenia różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku a obszarem ustalonym przez organ większej niż 20 % pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw. Organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie różnica ta wynosiła aż 99,87 %. Ze względu na oświadczenia i dokumenty składane przez skarżącego w toku przedmiotowego postępowania a także treść jego odwołania organ II instancji winien jednak – zdaniem Sądu – rozpatrzyć szczegółowo kwestię ewentualnego zwolnienia go od konieczności poniesienia konsekwencji zawyżenia we wniosku powierzchni nieruchomości zgłoszonych do przyznania spornych płatności. Zgodnie bowiem z postanowieniami punktu 41 uwag wstępnych oraz art. 44 a powyżej cytowanego rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 nie powinno się stosować obniżek i wyłączeń w przypadku zawyżenia danych w zgłoszeniu, gdy określony rolnik może wykazać, iż nie ponosi za to winy. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż skarżący zgłaszając dodatkowe nieruchomości – nabyte na własność na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kępnie z dnia 04.09.2003r. – mógł działać w dobrej wierze, utożsamiając spełnianie przesłanki skutkującej otrzymaniem dopłat z faktem bycia właścicielem działek, a nie ich posiadaczem czy użytkownikiem. Nie zataił on zresztą przed organem, iż sporne grunty znajdują się we faktycznym władaniu osoby trzeciej, będąc przekonanym, iż sama kwestia posiadania nieruchomości nie ma znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. Organ winien zatem odnieść się szerzej do tych okoliczności i ustalić, czy mogły zachodzić podstawy do uznania braku winy skarżącego w zawyżeniu powierzchni działek. W przypadku stwierdzenia, iż wina S. B. w podaniu nieprawidłowych danych we wniosku nie budzi wątpliwości organ II instancji winien natomiast wyjaśnić wyczerpująco sposób obliczenia konkretnej kwoty sankcji pieniężnej, czego nie dokonano w orzeczeniu organu I instancji. Organ odwoławczy powinien też wziąć pod uwagę treść art. 32 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, który wskazuje wyraźnie, iż w przypadku różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a ustaloną powyżej 20 % należy odmówić przyznania pomocy obszarowej, ale wyłącznie dla danej grupy upraw czyli w niniejszej sprawie – kukurydzy. W pierwotnym wniosku o przyznanie płatności z dnia [...].06.2004r. skarżący deklarował tymczasem grunty z uprawami roślin innego rodzaju – jęczmienia, buraków cukrowych, pszenicy i żyta. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził wydanie zaskarżonych decyzji z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, 8 i art. 107 § 3 kpa), wobec czego orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wstrzymaniu wykonania orzeczenia oraz o kosztach orzeczono na podstawie art. 152 i art. 200 powyższej ustawy. /-/ K. Wolna - Kubicka /-/M. Kosewska /-/M. Górecka EWd
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI