III SA/Po 215/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-06-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
doręczeniedoręczenie zastępczeuchybienie terminuodwołanieodpowiedzialność osób trzecichARiMRKPAadres zamieszkaniaPESELREGON

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uznając decyzję za skutecznie doręczoną na adres wynikający z rejestrów.

Skarżący M. K. zaskarżył postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odpowiedzialności osób trzecich za zaległości. Skarżący twierdził, że decyzja nie została mu skutecznie doręczona, ponieważ wysłano ją na adres, pod którym nie zamieszkuje. Sąd uznał jednak, że adres był prawidłowy, ponieważ wynikał z danych w rejestrach PESEL, producentów rolnych i REGON, a skarżący odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania pod tym adresem i nie poinformował organu o zmianie adresu. W konsekwencji, decyzja została uznana za skutecznie doręczoną w trybie doręczenia zastępczego, a odwołanie wniesiono po terminie.

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia 2 marca 2023 r., które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odpowiedzialności osób trzecich za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności. Skarżący podnosił, że decyzja została wysłana na adres, pod którym nie zamieszkuje od wielu lat, co uniemożliwiło mu skuteczne doręczenie i wniesienie odwołania w terminie. Sąd administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd ustalił, że adres, na który wysłano decyzję, był zgodny z danymi zawartymi w rejestrach PESEL, ewidencji producentów rolnych oraz rejestrze REGON. Podkreślono, że skarżący był wpisany do ewidencji producentów rolnych i składał wnioski o płatności, a także posiadał indywidualny numer REGON. Mimo że skarżący twierdził, iż nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania pod tym adresem i nie poinformował organu o zmianie adresu, mimo ciążącego na nim obowiązku. Sąd uznał, że doręczenie decyzji z dnia 15 lipca 2021 r. było skuteczne w trybie art. 44 K.p.a. (doręczenie zastępcze), ponieważ pismo zostało dwukrotnie awizowane i nieodebrane, a zawiadomienia zostały pozostawione w skrzynce pocztowej. Termin do wniesienia odwołania upłynął 16 sierpnia 2021 r., a skarżący złożył je dopiero 4 lipca 2022 r., co stanowiło uchybienie terminu. Sąd odwołał się również do wcześniejszego wyroku WSA z dnia 26 stycznia 2023 r. (sygn. akt III SA/Po 869/22), który oddalił skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, doręczenie jest skuteczne, jeśli adres wynika z wiarygodnych rejestrów publicznych, a strona nie dopełniła obowiązku aktualizacji danych i nie poinformowała organu o zmianie adresu, mimo odebrania korespondencji pod tym adresem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że adres był prawidłowy, ponieważ wynikał z danych w rejestrach PESEL, producentów rolnych i REGON, a skarżący odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania pod tym adresem i nie poinformował organu o zmianie adresu. W związku z tym, decyzja została uznana za skutecznie doręczoną w trybie doręczenia zastępczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

k.p.a. art. 129 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis normuje instytucję tzw. doręczenia zastępczego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 41 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Strony mają obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 14

Producent jest obowiązany do zgłoszenia każdej zmiany danych zawartych we wniosku w terminie 14 dni.

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności art. 7 § ust. 1 pkt 1

Ewidencja producentów zawiera m.in. miejsce zamieszkania i adres producenta.

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności art. 8

W rejestrze PESEL gromadzone są m.in. adres i data zameldowania.

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności art. 24 § ust. 1

Obywatel polski jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy.

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności art. 25 § ust. 1 i 2

Definicje pobytu stałego i czasowego.

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej art. 42 § ust. 3

Wpis do rejestru podmiotów gospodarczych zawiera m.in. miejsce zamieszkania i identyfikator PESEL.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Adres wskazany w decyzji wynikał z trzech różnych rejestrów (PESEL, producenci rolni, REGON) i był tam jako adres zamieszkania. Skarżący odebrał zawiadomienie o wszczęciu postępowania pod wskazanym adresem. Skarżący nie poinformował organu o zmianie adresu, mimo ciążącego na nim obowiązku. Doręczenie decyzji było skuteczne w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 K.p.a.). Odwołanie zostało wniesione po terminie.

Odrzucone argumenty

Decyzja została wysłana na adres, pod którym skarżący nie zamieszkuje. Organ nie pouczył o skutkach braku aktualizacji adresu. Skarżący nigdy nie był producentem rolnym.

Godne uwagi sformułowania

adres zamieszkania, a nie zameldowania doręczenie zastępcze obowiązek zawiadomienia organu o każdej zmianie swojego adresu nie można na organ przerzucać obowiązku dalszego poszukiwania adresu, skoro Skarżący pomimo ciążącego na nim obowiązku informowania podmiotów prowadzących właściwe rejestry nie dba aby dane w tych rejestrach były aktualne.

Skład orzekający

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Izabela Paluszyńska

przewodniczący

Mirella Ławniczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie skuteczności doręczeń w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza gdy adres strony wynika z rejestrów publicznych i strona nie aktualizuje danych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy adres strony jest ustalany na podstawie danych z rejestrów PESEL, REGON i ewidencji producentów rolnych, a strona nie dopełniła obowiązku aktualizacji danych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z doręczaniem pism administracyjnych i obowiązkami stron w zakresie aktualizacji danych adresowych, co jest częstym problemem w kontaktach z urzędami.

Czy urząd może wysłać pismo na stary adres? Sąd wyjaśnia, kiedy doręczenie jest skuteczne.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 215/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Mirella Ławniczak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1025/23 - Wyrok NSA z 2025-12-16
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 44, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 2 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odpowiedzialności osób trzecich za zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 marca 2022 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej również jako organ),po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej jako Kierownik Biura Powiatowego) z dnia 15 lipca 2021 r. Nr [...] o odpowiedzialności osób trzecich, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Powyższe rozstrzygnięcie, jak wynika z uzasadnienia postanowienia, wydane zostało w następującym stanie sprawy.
W dniu 16 czerwca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpowiedzialności osób trzecich za zaległości dłużnika. Zawiadomienie zostało odebrane przez M. K. we właściwym urzędzie pocztowym w dniu 24 czerwca 2021 r.
W dniu 15 lipca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o odpowiedzialności osób trzecich. Korespondencja została dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona z adnotacją, że adresat nie podjął awizowanego pisma.
M. K. złożył odwołanie od ww. decyzji wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia wskazując, że "odwołanie nie zostało złożone bez jakiegokolwiek zawinienia strony, albowiem Pan M. K. nie wiedział i nie mógł wiedzieć o wydaniu decyzji. "
Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r., nr [...] organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 869/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. K..
Postanowieniem z dnia 2 marca 2022 r., nr [...] organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazując, iż jak wynika z potwierdzenia odbioru decyzja Kierownik Biura Powiatowego została dwukrotnie awizowana, a w związku z nieodebraniem zwrócona do nadawcy. Organ wyjaśnił, iż pierwsze awizo zostało pozostawione 19 lipca 2021 r., ostatnim dniem do odebrania przesyłki był zatem 2 sierpnia 2021 r. Ostatnim dniem do wniesienia odwołania był dzień 16 sierpnia 2021 r., a Skarżący odwołanie złożył 22 lipca 2022 r.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. K. zarzucając mu naruszenie art. 134 K.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie oraz art. 58 § 1 K.p.a. w związku z art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż decyzja została wysłana na adres, pod którym od wielu lat nie zamieszkuje i nie przebywa, wobec czego nie została mu skutecznie doręczona i bezpodstawnie została uznana za ostateczną.
Skarżący podniósł, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania istotnie otrzymał. Doszło do tego w ten sposób, że matka Skarżącego, która zamieszkuje pod adresem przy ul. [...] w P. przekazała Skarżącemu pozostawione na jego nazwisko awizo i Skarżący odebrał przesyłkę w placówce pocztowej. Przy następnym doręczeniu jednakże, zawierającym już decyzję, stało się inaczej. Skarżący o tym doręczeniu nie miał żadnej wiedzy i przesyłki nigdy nie odebrał.
W związku z uprzednim odebraniem przez Skarżącego zawiadomienia o wszczęciu postępowania przesyłkę zawierającą decyzję po awizowaniu uznano za doręczoną. To jednak nastąpiło bezpodstawnie, albowiem pod adresem ul. [...] w P. Skarżący nie zamieszkiwał już od dłuższego czasu - a bezsprzecznie doręczenie zastępcze jest możliwe tylko pod faktycznym adresem zamieszkania adresata.
Ponadto Skarżący wskazał, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zawiera pouczenia o treści przepisu art. 41 § 2 K.p.a..
W ocenie Skarżącego powołanie się przez Organ na treść ewidencji producentów rolnych jest w oczywisty sposób całkowicie bezpodstawne. Skarżący takim producentem nie jest i nigdy nie był, a adres członka zarządu spółki - co oczywiste - nie musi pokrywać się z adresem spółki. Takim producentem była spółka, którą Skarżący reprezentował jako członek jej organu, a nie sam Skarżący - w stosunku do skarżącego wydano bowiem decyzję o odpowiedzialności osób trzecich. Dane zawarte w ww. ewidencji - nawet, gdyby istotnie tam się znajdowały, choć nie zostało to w sprawie w żaden sposób wykazane - nie mogą być podstawą do ustalenia adresu Skarżącego na potrzeby kierowania do niego pisma dotyczącego go nie jako producenta rolnego, ale jako członka organu osoby prawnej.
Skarżący zwrócił uwagę, iż z akt postępowania administracyjnego nie wynika też, aby adres Skarżącego ustalono w oparciu o bazę REGON. Nie ma więc żadnych podstaw do przyjęcia, że organ kierował się treścią tej bazy. Nadto, tak samo jak powyżej stwierdzić należy, że gdyby nawet Skarżący w bazie REGON figurował - to nie jako członek zarządu spółki, której dotyczy wydana wobec niego decyzja.
Zdaniem Skarżącego nie może w sprawie mieć znaczenia domniemany fakt ustalenia przez organ adresu Skarżącego w bazie PESEL, w powiązaniu z przepisami dotyczącymi tzw. obowiązku meldunkowego. Skarżący po przytoczeniu orzecznictwa wskazał, iż kluczowe znaczenie ma tylko i wyłącznie posiadanie tzw. centrum życiowego pod danym adresem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż korespondencja została wysłana na ten adres tylko z winy Skarżącego. Adres ustalono na podstawie zasobów własnych, czyli bazy dany producentów rolnych ale także na podstawie raportu o producencie z systemu REGON a szczególnie na podstawie danych z systemu PESEL_NET. W dniu 24 czerwca 2021 r. M. K. odebrał osobiście zawiadomienie o wszczęciu postępowania w momencie odbioru zawiadomienia w tej sprawie, skierowanego, jak się okazało na nieaktualny adres, winien skontaktować się z ARiMR i poinformować o aktualnym adresie zamieszkania. Tego nie uczynił. W konsekwencji decyzję także wysłano na ten adres i prawidłowo uznano za skutecznie doręczoną.
Na marginesie organ zauważył, iż Skarżący był beneficjentem działań w ARiMR nie tylko jako przedstawiciel firmy [...] sp. z o.o. ale też jako osoba fizyczna a zatem przystępując do programów pomocowych zobowiązywał się znać przepisy jakie obowiązywały w postępowaniach prowadzonych przez ARiMR i oświadczał to w składanych przez siebie wnioskach. Nieprawdą jest twierdzenie zawarte w skardze, iż Skarżący nigdy nie był producentem rolnym, gdyż złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów w 2009 roku jako osoba fizyczna i otrzymał numer producenta, w roku tym składał także wnioski o płatności bezpośrednie i rolno środowiskowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Z tych też względów przedmiotem rozstrzygnięcia nie mógł być zarzut naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. w związku z art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Kwestia odmowy przywrócenia Skarżącemu terminu była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 869/22 oddalił skargę M. K. na postanowienie o odmowie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako: "K.p.a."),organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Cytowany wyżej przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 333/08; z 31 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 492/08; https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
Pamiętać jednak należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy strona odwołująca się z całą pewnością przekroczyła termin określony w art. 129 § 2 K.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia konieczna jest znajomość dwóch dat tj. daty doręczenia decyzji jak i daty wniesienia odwołania.
Z powyższych względów punktem wyjścia do rozważań w niniejszej sprawie jest konieczność rozstrzygnięcia istniejącego pomiędzy Skarżącym a organem sporu czy w sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji.
Dla oceny powyższego istotne znaczenia ma fakt na jaki adres organ winien wysłać decyzję. W toku postępowania Skarżący podnosił, iż organ wysłał korespondencję na adres, który nie jest jego adresem zamieszkania gdyż od około 10 lat zamieszkuje pod adresem [...] w Ż. , a nie przy ul. [...] w P..
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze, iż zgodnie z art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 346) podmiot publiczny ma obowiązek wykorzystywania danych kontaktowych osoby fizycznej, gromadzonych w rejestrze publicznym lub systemach teleinformatycznych w celu ochrony jej interesu prawnego lub faktycznego.
Ponadto Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II GSK 1761/11 (CBOSA), że "adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść".
Nie ulega wątpliwości, iż prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym (E. Cisowska-Sakrajda, Doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym ogólnym i podatkowym w obrocie zagranicznym, Administracja: teoria – dydaktyka – praktyka 2010, nr 3).
Innymi słowy, każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia pisemnej decyzji stronie powinna być oceniana przez sąd indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki postępowania, okoliczności sprawy, oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji, które to skutki spowodowane zostały nieprawidłowym doręczeniem decyzji. Należy przy tym unikać wszelkiego rodzaju automatycznej oceny, sprowadzającej się do zastosowania ogólnych reguł postępowania bez względu na specyfikę danego postępowania (por. postanowienie NSA z 25 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 816/11, LEX nr 1081626).
Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy, mając na względzie powyższe uwagi, nie można uznać, iż decyzja została wysłana na niewłaściwy adres, a co za tym idzie, że nie została w ogóle doręczona i przez to nie weszła do obrotu prawnego.
Należy pamiętać, iż organ korespondencję do Skarżącego wysyłał na adres wynikający nie tylko z systemu PESEL_NET ale również z ewidencji producentów rolnych oraz z systemu REGON.
We wszystkich tych bazach jako adres zamieszkania Skarżącego (adres zameldowania w bazie PESEL) widnieje P., ul. [...]).
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 14 ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r., poz. 2001 z pózn. zm.) producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany.
Należy przy tym pamiętać, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy ewidencja producentów zawiera m.in. imię i nazwisko albo nazwę producenta, określenie jego miejsca zamieszkania i adres albo określenie siedziby i adres, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL).
Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić również należy, iż Skarżący składając wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych oświadczył, że znany jest mu obowiązek zgłaszania każdej zmiany danych zawartych we wniosku w terminie 14 dni od zaistnienia zmiany.
Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze twierdzenia, że Skarżący nigdy nie był producentem rolnym wskazać należy, iż powyższe pozostaje w sprzeczności z aktami administracyjnymi. W aktach nadesłanych przez organ znajduje się wniosek Skarżącego, a nie Spółki, o zmianę danych w ewidencji producentów rolnych (k. 18/2 akt administracyjnych). Wniosek dotyczył Skarżącego jako osoby fizycznej (rubryka II.01), a nie Spółki. Ponadto organ zwrócił uwagę, iż Skarżący jako producent rolny w 2009 r. składał wnioski o płatności bezpośrednie i rolnośrodowiskowe. Z tych też względów zarzut skargi, iż Skarżący nigdy nie był producentem rolnym nie zasługuje na uwzględnienie.
Ponadto, mając na uwadze, że organ skorzystał również z danych zawartych w systemie PESEL_NET, wskazać należy, iż zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r., poz. 1191) w rejestrze PESEL i rejestrach mieszkańców gromadzone są m.in. następujące dane : adres i data zameldowania na pobyt stały, adres i data zameldowania na pobyt czasowy oraz data upływu deklarowanego terminu pobytu; data wymeldowania z miejsca pobytu czasowego.
Natomiast w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Obowiązek meldunkowy polega na:
1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego;
2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego;
3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36 (art. 24 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności).
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż w myśl art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Natomiast pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 25 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności).
W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, iż zameldowanie nie zawsze dowodzi kwestii zamieszkiwania pod określonym adresem. Jednakże na gruncie niniejszej sprawy posłużenie się bazą PESEL służyło jedynie potwierdzeniu adresu zamieszkania znajdującego się w bazie producentów rolnych jak i REGON.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, na co Sąd zwrócił uwagę wyżej, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ewidencja producentów zawiera miejsce zamieszkania, a nie zameldowania producenta.
Ponadto zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 773) wpisowi do rejestru podmiotów podlegają następujące informacje o podmiotach wymienionych w ust. 1 w zakresie prowadzonej przez nie działalności:
1) nazwa i adres siedziby, a w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą - dodatkowo nazwisko i imiona oraz miejsce zamieszkania i identyfikator systemu ewidencji ludności (PESEL), o ile taki posiada.
Tym samym również w rejestrze REGON, którym posłużył się organ wpisuje się dodatkowo adres zamieszkania, a nie zameldowania. Odnosząc się do zarzutu, iż z akt sprawy nie wynika aby adres Skarżącego ustalono w oparciu o bazę REGON wskazać należy, iż w aktach administracyjnych (k/ 9/6) znajduje się stosowny wydruk raportu o producencie z systemu REGON osoba fizyczna. Ponadto wskazać należy, iż Skarżący ma swój indywidualny numer REGON i w bazie widnieje jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą obok Spółki, w odniesieniu do której organ również sporządził wydruk raportu z bazy REGON.
Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, iż adres na który organ dokonywał doręczeń wskazany jest jako adres zamieszkania we wszystkich trzech bazach z jakich skorzystał organ celem ustalenia adresu zamieszkania Skarżącego. Nie ulega wątpliwości, iż organ wszczynając postępowanie obowiązany jest ustalić adres do doręczeń. W niniejszej sprawie organ sprostał powyższym wymogom. Skoro w niniejszej sprawie organ weryfikując adres zamieszkania Skarżącego skorzystał z różnych ewidencji i w każdej z nich istniał identyczny adres, to brak było podstaw do uznania, że Skarżący faktycznie zamieszkuje pod innym adresem, skoro na mocy ww. przepisów obowiązany był do aktualizowania danych zawartych w tych ewidencjach.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż pomimo odebrania zawiadomienia o wszczęciu postępowania- wysłanym na adres w Poznaniu- Skarżący nie poinformował organu, że korespondencja jest wysyłana na zły adres.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał na względzie, iż zgodnie z art. 41 § 1 i 2 K.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu (w tym adresu elektronicznego). W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.
Jak wskazuje się w orzecznictwie organ wszczynając postępowanie obowiązany jest ustalić adres do doręczeń (np. na podstawie aktów stanu cywilnego, ewidencji gruntów, itp.) oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 K.p.a. W przypadku, gdy organ tego nie uczyni, nie może zastosować skutków prawnych z powołanego przepisu.
Jednakże w niniejszej sprawie, w świetle twierdzeń Skarżącego, nie można uznać, że doszło do zmiany adresu w trakcie postępowania. Skarżący jednoznacznie wskazał, iż pod adresem w P. nie zamieszkuje już prawie 10 lat. Pomimo powyższego Skarżący odbierał korespondencję wysyłaną na powyższy adres. Zatem skoro Skarżący już w dniu wszczęcia postępowania nie zamieszkiwał pod powyższym adresem, to nie można uznać, że brak pouczenia o konieczności poinformowania o zmianie adresu skutkuje uznaniem, iż korespondencję wysłano na niewłaściwy adres.
Skarżący dbając należycie o własne interesy mając informację, iż korespondencja jest kierowana na niewłaściwy adres winien niezwłocznie poinformować o powyższym organ. Natomiast zaniedbanie w tym zakresie wskazuje na niedbalstwo. Nie można na organ, który w toku postępowania podnajmował wszelkie działania celem ustalenia adresu zamieszkania, przerzucać obowiązku dalszego poszukiwania adresu, skoro Skarżący pomimo ciążącego na nim obowiązku informowania podmiotów prowadzących właściwe rejestry nie dba aby dane w tych rejestrach były aktualne. Zatem skoro adres wskazywany przez Skarżącego nie znajdował się w żadnej bazie jako adres zamieszkania, to organ nie miał możliwości ustalenia adresu, który obecnie jest wskazywany przez Skarżącego jako adres zamieszkania.
Podkreślić należy, iż skoro organ korespondencję wysyłał na adres wynikający z trzech ewidencji i do tego pod którym strona korespondencję odbierała, to brak było podstaw do uznania, że w takiej sytuacji organ winien poszukiwać innego adresu. Warto w tym miejscu odnotować, iż po złożeniu przez stronę wniosku z dnia 4 lipca 2022 r. w dniu 14 lipca 2022 r. organ dokonał ponownej weryfikacji danych wynikających z ewidencji. Jak wynika z wydruku z systemu PESEL_NET (k. 18/1 akt administracyjnych) na dzień 14 lipca 2022 r. Skarżący nadal zameldowany był pod adresem ul. [...] w P.. Ponadto nie może ujść uwadze Sądu, iż Skarżący na okoliczność innego adresu zamieszkania nie powołuje się na okoliczność wymeldowania czy też poinformowania odpowiednich instytucji o zmianie adresu zamieszkania ale wyłącznie na oświadczenia sąsiadów.
W świetle powyższego, w ocenie Sadu, brak jest podstaw do uznania, iż przesyłka adresowana do Skarżącego została wysłana na niewłaściwy adres.
W niniejszej sprawie decyzja z dnia 15 lipca 2021 r. została uznana za doręczona w trybie art. 44 K.p.a.
Zgodnie z art. 44 § 1 K.p.a, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Stosownie do art. 44 § 2 K.p.a, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.).
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.).
Podkreślić należy, że art. 44 K.p.a. normuje instytucję tzw. doręczenia zastępczego, stwarzające domniemanie doręczenia pisma. W niniejszej sprawie, co wyjaśniono wyżej, decyzja została wysłana na prawidłowy adres.
Kolejną przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w art. 44 K.p.a. jest przechowanie pisma przez okres 14 dni w placówce pocztowej operatora pocztowego, gdy pismo jest doręczane przez operatora pocztowego. W sprawie ten warunek był również spełniony.
Następną przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w tym przepisie jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej.
W niniejszej sprawie powyższy warunek został również spełniony, ponieważ ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wprost wynikają daty poszczególnych czynności doręczyciela jak również wyraźnie zaznaczono, iż zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.
Tym samym w ocenie Sądu spełnione zostały przesłanki do uznania, iż decyzja z dnia 15 lipca 2021 r. została skutecznie, w trybie art. 44 K.p.a., doręczona z dniem 2 sierpnia 2021 r. Tym samym ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania był dzień 16 sierpnia 2021 r.
Natomiast jak wynika z akt sprawy Skarżący odwołanie wniósł dopiero 4 lipca 2022 r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. terminu do dokonania tej czynności.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI