III SA/Po 214/21

III SA/Po 214/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /przewodniczący sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Robert Talaga
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Radiofonia i telewizja
Sygn. powiązane
I GSK 505/22 - Wyrok NSA z 2025-06-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1801
art. 2 ust. 1-2
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Sentencja
Dnia 14 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2021 roku sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2019 r., którym organ ten odmówił uwzględnienia zarzutów skarżącego nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej D. S. podniósł zarzut naruszenia przepisów:
- art. 7 i art. 77 kpa
- art. 80 kpa
- art. 81 a § 1 kpa
- art. 54 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia.
Wyrokiem III SA/Po 718/19 z 4 lutego 2020 roku WSA w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2019 r, nr [...], a także postanowienie [...] S.A. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] [...] i poprzedzające je postanowienie [...] S.A. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] [...]
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ egzekucyjny wydał [...] maja 2019 r. postanowienie w sprawie zgłoszonego zarzutu, w którym postanowił uznać zarzuty za niezasadne, zaś rozpatrując zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2019r. utrzymał w mocy ww. postanowienie.
WSA wskazał, że zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – postępowanie egzekucyjne w administracji (t.j. Dz. U. 2019.1438), dalej: "u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.
Uwzględniając art. 134 § 1 p.p.s.a. według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia NUS, ale także stanowiska wierzyciela.
W ocenie Sądu stanowisko wierzyciela naruszało prawo, co z kolei powodowało wadliwość postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.
Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Sąd podzielił w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 (Lex nr 2190429). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tak więc po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczanie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, dlatego dla jej realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.a., kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15 (Lex 2141379).
W ocenie Sądu warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. W materiale dowodowym sprawy Sąd nie dostrzegł dowodów, że wierzyciel skutecznie doręczył zobowiązanemu indywidualny numer identyfikacyjny. W aktach sprawy jest zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego, ale nie ma jakiegokolwiek dowodu, że pismo to zostało skutecznie doręczone skarżącemu tym bardziej, że było adresowane na adres lokalu, który został już w tym czasie sprzedany.
Skarżący twierdził ponadto, że dokonał skutecznie wyrejestrowania odbiornika, ale ze względu na upływ czasu nie posiada odpowiednich dokumentów w tym zakresie.
Sąd zauważył, że wierzyciel mógł uznawać, iż nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiornika, jednak winien szerzej uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie. WSA wskazał, że wierzyciel domagał się zapłaty abonamentu, a sam nie wykazał zarejestrowania odbiornika na imię i nazwisko skarżącego.
Sąd stwierdził, że skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest pięcioletni (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej), to nie sposób wymagać od strony, aby dokument związany z rejestracją (wyrejestrowaniem) strona przechowywała w nieskończoność.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd wskazał, że wierzyciel zobowiązany jest do ustalenia i wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku.
Postanowieniem z [...] maja 2020 r. C. 27 wierzyciel, tj. [...] S.A. [...] w [...] uznał zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia określonego w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji za nieuzasadnione.
Przedmiotowe postanowienie zostało zaskarżone przez zobowiązanego
Następnie w wyniku rozpoznania wniesionego przez zobowiązanego zażalenia, organ odwoławczy wydał ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie o nr [...], którym orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia z [...] maja 2020 r.
Kolejnym postanowieniem z [...] września 2020 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił uwzględnienia zarzutów D. S..
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 roku, wydanym przez [...] na skutek zażalenia skarżącego, utrzymano w mocy powyższe postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zobowiązany wniósł zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 i 33 § 1 pkt 7 tj.: - nieistnienia obowiązku i brak uprzedniego doręczenia upomnienia. W niniejszej sprawie wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym i braku uprzedniego doręczenia upomnienia była wiążąca dla organu egzekucyjnego, zatem zobligowany był on po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów, uwzględnić je w wydawanym orzeczeniu.
W odniesieniu do wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym z dnia [...] lipca 2018 r. o nr [...] wierzyciel w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] września 2020r. wskazał, że obowiązek regulowania opłat z tytułu abonamentu znajduje swoją podstawę w ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.), w treści której uregulowane zostały kwestie dotyczące: powstania opłaty abonamentowej, jej poboru, określenia organów właściwych do żądania wykonania obowiązku, jak również trybu, w którym mają być dochodzone zaległości z tytułu nieuregulowanego w terminie abonamentu. Zgodnie z zapisem art. 2 ust. 1 ww. ustawy opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych. Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca następującego po miesiącu, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych dnia 23 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz 1324).
W ocenie [...] S.A., zebrane w sprawie dowody na okoliczność rejestracji przez D. S. odbiorników rtv pozwalają stwierdzić, że obowiązek z tytułu opłaty abonamentowej, objęty ww. tytułem wykonawczym istnieje, ponieważ abonent dokonał rejestracji odbiorników rtv, w wyniku której otrzymał książeczkę radiofoniczną, która służyła do wnoszenia opłat abonamentowych i stanowiła dowód dokonania rejestracji odbiorników rtv. Wierzyciel wskazał, że na nazwisko zobowiązanego zgłoszona została rejestracja odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat o numerze [...], stanowiąca dowód zarejestrowania używanych odbiorników. Kolejna wydana książeczka nosiła numer: [...].
Wierzyciel wskazał, że imienna książeczka radiofoniczna oprócz blankietów do wnoszenia opłat za używanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych posiadała druki: "Z" - odcinek M służący do zgłaszania zmian formalno-prawnych np.: adresu zamieszkania, rodzaju posiadanych odbiorników, odcinek "W" - przewidziany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników ora/ odcinek "U" - służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat, do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych. Do postanowienia z dnia [...] maja 2020 r. dołączono dowód w postaci poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii odcinka "U" złożonego podczas wymiany książeczki radiofonicznej numer [...] na książeczkę [...] (opatrzonego podpisem posiadacza odbiornika). Powyższe w ocenie wierzyciela jednoznacznie świadczy o fakcie zarejestrowania, wnoszenia opłat abonamentowych, posiadania/korzystania przez zobowiązanego z przedmiotowych odbiorników, skoro w ramach zgłoszonej rejestracji D. S. występował o wydanie kolejnej książeczki radiofonicznej.
W ocenie wierzyciela wykazano zatem, że doszło do rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, która przesądza o istnieniu obowiązku regulowania opłat abonamentowych przez zobowiązanego.
Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników rtv z dnia [...] lipca 2008 r., zostało podpisane przez uprawnionego pracownika operatora pocztowego i następnie skierowane do zobowiązanego (na adres: [...], [...]).
Wierzyciel podkreślił, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych [...] była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia o nadaniu tego numeru. Wierzyciel pokreślił, że powołany przepis posługuje się pojęciem "przesłania zawiadomienia", a nie "doręczenia", zatem nadanie listu zwykłego, zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników rtv na adres użytkownika, pod którym rejestracja nastąpiła, czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia i było wystarczającym w tym stanie prawnym działaniem [...], która w sposób prawidłowy wykonała obowiązek wynikający z przedmiotowego rozporządzenia.
Natomiast w sytuacji rzekomego nieotrzymania przedmiotowego zawiadomienia użytkownik dbający o swoje interesy powinien zgłosić ten fakt w placówce wyznaczonego operatora.
Wierzyciel stwierdził też, iż w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentacji jak i adnotacji w bazie abonentów, potwierdzającej zgłoszenie wyrejestrowania odbiorników rtv przez zobowiązanego w 2008 r. Oznacza to, że D. S. nadal posiada formalnoprawny status abonenta, zobowiązanego do uiszczenia opłat abonamentowych.
Rozpoznając zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ odwoławczy, wskazał, że również był związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Skargę na powyższe postanowienie złożył D. S.. Zarzucił organowi naruszenie:
- naruszenie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;
- naruszenie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i przyjęcie, że wierzyciel udowodnił fakt zarejestrowania odbiornika oraz przesłania indywidualnego numeru abonenta wobec braku w materiale dowodowym dowodów potwierdzających ww. okoliczności, a jednocześnie uznał za nieudowodnioną okoliczność wyrejestrowania odbiornika z uwagi na nieprzedłożenie po 10 latach dowodów potwierdzających ww. okoliczność pomimo spójnych i logicznych wyjaśnień skarżącego w tym zakresie;
- naruszenie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 81a § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której istnieją niedające się usunąć wątpliwości w stanie faktycznym w zakresie okoliczności 1) przesłania informacji o nadaniu indywidualnego numeru abonenta, 2) wyrejestrowania odbiornika w związku ze sprzedażą w 2008 r. lokalu, w którym był on zarejestrowany;
- naruszenie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji i niewskazanie, z jakich powodów organ odmówił wiarygodności wyjaśnieniom skarżącego o wyrejestrowaniu odbiornika i braku skorzystania z przepisu art. 81 a § 1 k.p.a.;
- naruszenie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z a 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że kwestionowany obowiązek istnieje pomimo wykazania przez wierzyciela braku jego istnienia i pojawienia się w sprawie niedających się usunąć wątpliwości w stanie faktycznym.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego, a także o zwrot kosztów postępowania, w tym niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj Dz. U. z 2019. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Istota sporu w sprawie sięga wniesionego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Uzasadniając ten zarzut zobowiązany wskazał, że nie posiada dowodu wyrejestrowania odbiornika rtv, bowiem wyrejestrowanie nastąpiło ponad 10 lat temu, a nadto nieruchomość, w której znajdował się odbiornik, sprzedał.
Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.) na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego (uprzednio publicznego), którym jest [...], co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe.
Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normował w spornym okresie - do 1 stycznia 2014 r. § 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany - na wniosek użytkownika złożony w placówce [...] - w terminie 14 dni od jego nabycia. Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 ww. rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce [...] "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie natomiast do § 5 ww. rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia [...] grudnia 2007 r. (ust. 1). [...] w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z 2007 r. z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Nowe rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676), które weszło w życie 1 stycznia 2014 r. potwierdzało, że indywidualne numery identyfikacyjne użytkownika wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują ważność (§ 18 ust. 1 ww. rozporządzenia).
Z akt sprawy wynika, że zobowiązany zarejestrował odbiornik radiofoniczny i telewizyjny w 1993 r., co potwierdza treść uzasadnienia zarzutów D. S..
Przepisy ustawy o opłatach abonamentowych z 2005 r., odnosiły się do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). W ustawie tej z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Tak więc obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dniu wejścia w życie ustawy abonamentowej miały, tak jak zobowiązany, zarejestrowany odbiornik. Sam zobowiązany nie kwestionował w zarzutach przeciwegzekucyjnych faktu rejestracji odbiornika, jedynie na kolejnych etapach postępowania wskazywał na jego wyrejestrowanie (początkowo wskazując na rok 2008 r.). Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien był jednak przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek względem niego nie istnieje. W tej sytuacji to na nim ciążył obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Wymagało to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika. W orzecznictwie administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki. Ta okoliczność służy obronie praw zobowiązanego, natomiast w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje, tak jak jest to w przypadku wierzyciela negującego fakt wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16). Konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego.
Skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez skarżącego zarzuty naruszenia przez organ przepisów postępowania dowodowego w tym zakresie (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/G11020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia.
Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiornika i uiszczanie opłat abonamentowych przez zobowiązanego, uprawnione było również nadanie mu przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego i powiadomienie o jego nadaniu. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu numeru została wysłana zobowiązanemu w dniu jej wystawienia - [...] lipca 2008r., co spełniało warunki wskazane w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. oraz co zostało wykazane duplikatem zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, z którego wynika, na jaki adres zostało powiadomienie wysłane. Z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności [...] będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (wyrok NSA z 22 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15).
W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wyrażał pogląd, zaprezentowany np. w wyroku z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, że: "zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw (...) bez jej późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego użytkowanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym" a "obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa od dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych". Niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika rtv i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia zaś podjęcie czynności zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia (wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 801/18).
Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 wskazał, że: "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Analogicznie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej ta ustawą (wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14). Z samej ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin jej płatności. Tym samym stanowisko, zgodnie z którym to na wierzycielu ciąży obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych, a brak przez długi okres czasu jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczenia opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony nie tylko o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, ale i o braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych, nie jest usprawiedliwione przepisami prawa. Sama opłata ma charakter powszechny a jej wyliczenie nie następuje w formie decyzji, ale w drodze czynności materialno - technicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia (por. wyrok NSA z 25 września 2018 r. sygn. akt I GSK 1806/18, wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15, wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5276/16).
W konsekwencji trafnie wskazał organ, że zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.). Sąd również przyjmuje, że z przepisu tego jednoznacznie wynika, że od zaległych opłat abonamentowych pobiera się odsetki podatkowe, które liczone są w wysokości i na zasadach określonych w ordynacji podatkowej. Tytuły wykonawcze określają szczegółowo wszelkie niezbędne dane dotyczące liczenia odsetek, a w szczególności kwotę należności pieniężnej, okres, którego dotyczy należność pieniężna, kwotę odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, dzień (datę), od której nalicza się odsetki, przy czym zawsze jest to dzień 26 danego miesiąca, bowiem obowiązek zapłaty upływa z dniem 25 każdego miesiąca, chyba że dzień zapłaty przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, co powoduje przesunięcie terminu zapłaty, zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych. W tytułach wykonawczych odsetki wyliczone są na dzień przygotowania tytułu wykonawczego, po tym terminie dalsze odsetki ustala już organ egzekucyjny. Odsetki za opóźnienie nalicza się do dnia zapłaty. Zastosowanie bowiem znajduje w tym przypadku § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłat prolongacyjnych, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach, który szczegółowo określa dzień, do którego naliczane są odsetki wskazując w pkt 1, iż dniem tym jest dzień zapłaty podatku, czyli stosując do opłat abonamentowych dzień zapłaty zaległych opłat.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzednich wezwań Sąd wskazuje, że z bazy danych abonenta wynika, że wierzyciel informował o zaległościach w dniu: [...] marca 2006 r., za okres od sierpnia 2004 r. do lutego 2006 r., na kwotę [...]zł, w dniu [...] września 2006 r., za okres od sierpnia 2004 r. do sierpnia 2006 r., na kwotę [...]zł, w dniu [...] listopada 2006 r., za okres od sierpnia 2004 r. do października 2006 r., na kwotę [...]zł, w dniu [...] lutego 2007 r., za okres od sierpnia 2004 r. do stycznia 2007 r., na kwotę [...]zł, w dniu [...] marca 2008 r., za okres od marca 2005 r. do lutego 2008 r., na kwotę [...]zł, w dniu [...] listopada 2008 r., za okres od lipca 2005 r. do września 2008 r., na kwotę [...]zł, w dniu [...] maja 2009 r., za okres od lipca 2005 r. do maja 2009 r., na kwotę [...]zł oraz w dniu [...] kwietnia 2010 r. za okres od lipca 2005 do marca 2010 r., na kwotę [...]zł. Mimo to, podkreślenia wymaga, że w przypadku obowiązków określanych w drodze samoobliczania, organ nie był zobowiązany do wzywania skarżącego o rosnącym zadłużeniu.
Podkreślić należy, że organy w toku ponownie prowadzonego postępowania zachowały się zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 roku (III SA/Po 718/19), spełniając przez obowiązek wynikający z art. 153 p.p.s.a., wskazując w uzasadnieniach postanowień problematykę związaną z brakiem skutecznego wyrejestrowania odbiornika.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania WSA oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.