III SA/Po 213/25

III SA/Po 213/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 2415/25 - Postanowienie NSA z 2025-11-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 10 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi [...] sp.j. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 2 grudnia 2024 r. nr [...], na podstawie którego organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania [...] sp.j. z siedzibą w miejscowości [...] dalej: "strona", "skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z dnia 5 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 33.120 zł za nielegalne zajęcie przez skarżącą pasa drogowego położonego przy ul. [...] w [...].
Postanowienie powyższe zostało wydane w następującym stanie.
Jak wyżej zostało wskazane Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania strony od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r.
Organ II instancji w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że odwołanie od decyzji organu I instancji złożone zostało przez stronę pismem z dnia 25 maja 2023 r. (dowód nadania k. 5 akt administracyjnych – przesyłka została nadana w urzędzie pocztowym także w dniu 25 maja 2023 r.). Odwołanie to wniósł pełnomocnik strony -r. pr. R. D.. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony zakwestionował prawidłowość doręczeń stronie zarówno zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak i decyzji organu I instancji. Pismo to zawierało także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik strony wskazał, że o decyzji organu I instancji strona dowiedziała się dnia 18 maja 2023r. Ponadto, stwierdził, że we wniosku z dnia 30 grudnia 2022 r. kierowanym do Zarządu Dróg Miejskich w [...] o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego podano, że adres spółki to [...], os. [...], a nie [...], ul. [...], jak podano w decyzji. Pełnomocnik strony wskazał, że decyzja organu I instancji nie została doręczona na prawidłowy adres tj. na adres siedziby spółki w [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania strony od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 33.120 zł za nielegalne zajęcie pasa drogowego przy ul. [...] w [...].
Organ II instancji stwierdził, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania biegł dla strony od dnia 14 kwietnia 2023 r. Organ wskazał, że strona została prawidłowo pouczona zarówno o terminie, jak i trybie wniesienia odwołania (decyzja organu I instancji z dnia 5 kwietnia 2023r.).
Termin do wniesienia odwołania upływał ostatecznie dnia 27 kwietnia 2023 r. Dzień ten był dniem roboczym.
Odwołanie natomiast zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 25 maja 2023r., czyli po upływie ustawowego, czternastodniowego terminu do dokonania tej czynności procesowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pełnomocnik strony skarżącej podniósł zarzut naruszenia:
- art. 129 § 2 k.p.a.
- art. 40 § 1 w zw. z art. 30 § 3 k.p.a.
W ocenie strony decyzja organu I instancji nie została doręczona w prawidłowy sposób, a więc w zgodny z przepisami k.p.a.
W konkluzji skargi strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że decyzja organu I instancji została doręczona w sposób prawidłowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia kończące postępowanie. Do tej kategorii należy bez wątpienia postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co wynika z jego istoty (zamknięcie drogi do rozpoznania odwołania) oraz z art. 134 zd. drugie k.p.a. (w brzmieniu: "Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne"). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2024 r. nr [...], na podstawie którego organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 33.120 zł za nielegalne zajęcie pasa drogowego położonego przy ul. [...] w [...].
Należy jeszcze zaznaczyć, że w sytuacji, gdy skarga dotyczy postanowienia organu administracji, sprawa może zostać rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.) – co też miało miejsce w niniejszej sprawie.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że ww. ostatecznym postanowieniem z 2 grudnia 2024 r. Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta.
W myśl art. 129 k.p.a.: "Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie."
Biorąc pod uwagę treść zarzutów skargi wskazać należy, że art. 30 § 3 k.p.a. stanowi, że strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. WSA w aspekcie zarzutów skargi stwierdza, że normy regulujące instytucję doręczenia (art. 39-49 k.p.a.) mają przede wszystkim charakter gwarancyjny, ich celem jest bowiem zapewnienie ochrony jednostce przed nadużyciami ze strony organów administracji. Zatem nie mogą być interpretowane "na szkodę" obywatela, w sytuacji gdy ten podejmuje wszelkie starania mające zapewnić mu prawo do wniesienia skutecznego odwołania od wydanej decyzji. Wszelkie nieprawidłowości w zakresie doręczeń powinny więc obciążać organy administracji publicznej i nie powinny być interpretowane na szkodę jednostki (wyrok NSA z 20 lutego 2014 r., II OSK 2259/12, wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2734/14, wyrok NSA z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 3/08). Jednakże wskazać należy, że obowiązkiem osoby prowadzącej działalność gospodarczą (i to zarówno osoby fizycznej jaki i prawnej) jest takie zorganizowanie pracy jej przedsiębiorstwa, by przesyłki odbierane były przez przedsiębiorcę osobiście albo przez upoważnioną osobę i jednocześnie wykluczona była możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione. Nie jest natomiast obowiązkiem doręczyciela każdorazowe sprawdzanie, czy osoba, która przebywa w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej i podejmuje się odbioru pisma adresowanego do przedsiębiorcy jest osobą upoważnioną do odbioru lub jest pracownikiem przedsiębiorcy. Dodatkowo wskazać należy, iż istnieje domniemanie, że osoba, która jest czynna w lokalu czy siedzibie przedsiębiorcy i podejmuje się odbioru korespondencji jest osobą do tego upoważnioną, choćby upoważnienie to nie wynikało ze stosunku pracy czy innego stosunku wiążącego tę osobę z osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Nie ma żadnych przeszkód, by osoba prowadząca działalność gospodarczą upoważniła do odbioru korespondencji pracownika innej firmy, mającej siedzibę pod tym samym adresem. Upoważnienie nie musi być przy tym wyraźne, może to być także dorozumiana zgoda na odbieranie korespondencji w przypadku nieobecności adresata (por. wyrok WSA w Olsztynie z 10.04.2018 r., I SA/Ol 165/18, LEX nr 2494694.).
Brak jest podstaw do uznania przez Sąd pierwszej instancji, że organ w zaskarżonym postanowieniu naruszył art. 40 § 1 k.p.a. w związku z art. 30 § 3 k.p.a. Należy w tym miejscu odwołać się do art. 37 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 37 ust. 1 tej ustawy, przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie lub w umowie oświadczenie usługi pocztowej. Przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być wydana w placówce pocztowej ze skutkiem doręczenia, między innymi: pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego (ust. 2 pkt 2), osobie uprawnionej do odbioru przesyłek pocztowych w podmiotach będących osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, jeżeli adresatem przesyłki jest dana osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (ust. 2 pkt 5). W świetle przedstawionych wyżej regulacji stwierdzić należy, że przedmiotowa przesyłka wydana została ze skutkiem doręczenia stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo Pocztowe (osobie uprawnionej do odbioru przesyłek pocztowych w podmiotach będących osobami prawnymi, czy też będących jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej).
Nie ulega zatem wątpliwości, że skoro osoba wskazana w potwierdzeniu odbioru przesyłki podjęła się odebrania pisma adresowanego do spółki, to była osobą uprawnioną do podejmowania takich czynności. W tym miejscu należy również podkreślić, iż upoważnienie do odbioru korespondencji nie musi przybrać formy pełnomocnictwa pocztowego, aby było skuteczne. Upoważnienie do odbioru korespondencji i pełnomocnictwo pocztowe stanowią dwie różne instytucje. Wynika to m.in. z treści art. 37 ustawy Prawo pocztowe, który przewiduje możliwość doręczenia korespondencji zarówno pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa pocztowego (art. 37 ust. 2 pkt 2) jak i osobie uprawnionej do odbioru przesyłek (art. 37 ust. 2 pkt 5). Nadto obowiązkiem osoby prowadzącej działalność gospodarczą (i to zarówno osoby fizycznej, jak i prawnej) jest takie zorganizowanie pracy jej przedsiębiorstwa, by przesyłki odbierane były przez przedsiębiorcę osobiście albo przez upoważnioną osobę i jednocześnie wykluczona była możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt I GZ 1/13, LEX nr 1273790). Należy zatem uznać, że zarzut skarżącej o braku skutecznego doręczenia przedmiotowej przesyłki nie znajduje uzasadnienia. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że adresowana do skarżącej przesyłka zawierająca odpis decyzji organu I instancji była doręczona na adres: [...], Oś. [...] [...].
W ocenie Sądu organ II instancji w sposób prawidłowy stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego do tutejszego Sądu postanowienia, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 33.120 zł za nielegalne zajęcie pasa drogowego położonego przy ul. [...] w [...] została w sposób prawidłowy – określony w k.p.a. – doręczona.
Po dokonaniu analizy akt administracyjnych Sad stwierdza, że z danych zawartych w Informacji odpowiadających odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców (Nr KRS: [...]) jednoznacznie wynika, że skarżąca (Nr NIP - [...]) działa pod firmą - [...] sp.j. z siedzibą w [...] ul. [...], kod pocztowy - [...], poczta [...], kraj Polska (Nr KRS: [...], Dział 1 Rubryka 1-2). Jak wynika z akt sprawy administracyjnej decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej została doręczona na adres siedziby skarżącej tj. [...], Oś. [...], [...]. Podkreślić należy, że z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. decyzji, w części tego dokumentu określającej nazwę i adres adresata przesyłki, widnieje – [...], ul. [...], [...]. Na części zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki została zawarta data (13 kwietnia 2023r.), jak również wskazana została osoba odbierająca powyższą przesyłkę. Ponadto na treści ww. dokumentu znajduje się pieczątka z nazwą skarżącej, nr NIP i adresem [...], Oś. [...], [...]. Przesyłka została odebrana przez osobę upoważnioną – pracownika i przez tę osobę zwrotne poświadczenie odbioru zostało podpisane (zob. zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji). Spełniony został więc także warunek unormowany w art. 46 § 1 k.p.a.
Podkreślić należy, że adres siedziby i adres do korespondencji (ul. O. [...], [...], kod pocztowy - [...]) strona podała już w samym wniosku z dnia 30 grudnia 2022 r., kierowanym do Zarządu Dróg Miejskich w [...] o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (k. 11 akt administracyjnych). Pod ten adres przesłano również zawiadomienie z dnia 17 lutego 2023 r. o wszczęciu postępowania w sprawie kary pieniężnej z tytułu zajęcia pasa drogowego (akta administracyjne – bez numeracji).
Podkreślić należy, że występujący także na etapie postępowania administracyjnego pełnomocnik strony - R. D. w odwołaniu od decyzji organu I instancji pismem z dnia 25 maja 2023 r. wskazał, że kwestionuje prawidłowość doręczeń zarówno zawiadomienia z dnia 17 lutego 2023 r. o wszczęciu postępowania w sprawie kary pieniężnej z tytułu zajęcia pasa drogowego, jak i decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik skarżącej wskazał, że podany przez organ w decyzji adres strony znajduje się przy ul. [...], kod pocztowy - [...], poczta [...]. Zdaniem strony skarżącej adres siedziby znajduje się w [...], Oś. [...].
Odnosząc się do tego zarzutu WSA wskazuje, że kod pocztowy [...] przypisany jest do miejscowości: [...], [...], [...], [...], [...]. Wynika z tego, że ten sam kod pocztowy tj. o nr [...] jest właściwy i dla miejscowości [...], jak i dla miejscowości [...]. Są to miejscowości położone bardzo blisko siebie (w odległości ok. 8 km). WSA stwierdza, że organ prawidłowo uznał, że strona nie wskazywała, że podany przez stronę adres jest nieprawidłowy. Ponadto strona w trakcie postępowania administracyjnego nie zmieniła adresu do doręczeń. Okoliczność (zarzut) braku prawidłowego doręczenia przesyłki podniesiona została przez pełnomocnika skarżącej na etapie składanego przez stronę odwołania. Podkreślić należy, że w Polsce funkcjonuje baza kodów pocztowych. Istnieje dostęp do systemu kodów pocztowych identyfikujących obszary doręczeń, czyli do Pocztowych Systemów Adresowych. Jest to system obowiązujący na terytorium kraju od 1 stycznia 1973 r. Został wprowadzony zarządzeniem z 17 listopada 1972 r. Nr 89 Ministra Łączności w sprawie wprowadzenia pocztowych numerów adresowych z 17 listopada 1972 r. Po wejściu w życie ustawy - Prawo Pocztowe opublikowano kody PNA przypisane do danej miejscowości lub ich części. System PNA opracowuje i aktualizuje Poczta Polska S.A. (zob. komentarz do art. 66 ustawy - Prawo Pocztowe, M. Gaj, T. Laprus-Bałuka, A. Zaborowska, 2017, wyd. 1, Legalis). Wskazać należy, że kod pocztowy służy identyfikacji geografii pocztowej – pocztowego numeru adresowego nie zaś identyfikacji miejsca (adresu).
Biorąc pod uwagę powyżej opisane dokumenty (m.in. Informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców (Nr KRS: [...], Nr NIP – [...] wniosek z dnia 30 grudnia 2022 r. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego; zawiadomienie z dnia 17 lutego 2023 r. o wszczęciu postępowania w sprawie kary pieniężnej z tytułu zajęcia pasa drogowego oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 5 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej, jak i ww. zwrotnych poświadczeń odbioru znajdujących się w aktach administracyjnych) stwierdzić jednoznacznie należy, że skarżąca konsekwentnie podawała adres – [...], ul. [...], kod pocztowy - [...]. W miejscowości [...] nie ma ulicy ani też osiedla [...]. Jak wynika z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. decyzji Prezydenta przesyłka zwierająca tę decyzję została prawidłowo odebrana przez pracownika skarżącej. Tej okoliczności skarżąca ani w toku postępowania administracyjnego ani w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podważyła.
Powyższe postanowienie organu II instancji o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczna i wywołuje skutki prawne.
Zasadnie stwierdził zatem w ocenie Sądu organ II instancji, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, określony zgodnie z wzorcami normatywnymi zawartymi w art. 129 § 2 K.p.a., rozpoczął swój bieg od dnia 14 kwietnia 2023 r. (prawidłowe doręczenie decyzji z dnia 5 kwietnia 2023r. nastąpiło dnia 13 kwietnia 2023r.). Termin ten upływał ostatecznie dnia 27 kwietnia 2023 r. Strona – jak wynika z treści pouczenia - była prawidłowo pouczona w zakresie zarówno terminu, jak i trybu wnoszenia odwołania. Jak wynika z akt administracyjnych odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 5 kwietnia 2023r. zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 25 maja 2023 r., czyli już po upływie ustawowego czternastodniowego terminu do jego złożenia.
Z tego względu – zgodnie z wzorcami normatywnymi zawartymi w art. 134 k.p.a. – organ w sposób prawidłowy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. WSA stwierdza, że nie doszło w kontrolowanej judykacyjnie sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia przepisów postępowania, w takim zakresie, iż mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał argumenty skargi za niezasadne i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.