III SA/Po 206/25

III SA/Po 206/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marek Sachajko /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 11 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2025 roku sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z 24 września 2021 r. oddalające zarzuty M. J. (dalej: "strona", "skarżący", "odwołujący") w sprawie egzekucyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 8 czerwca 2021 r. nr [...] dotyczącego opłaty za zajęcie pasa drogowego - w kwocie 7.992 zł.
Postanowienie powyższe wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 26 lipca 2016 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] - Zarząd Dróg Miejskich w [...] nałożył na M. J. karę pieniężną w związku z zajęciem pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi - sprostowaną postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r., nr [...], w zakresie w wysokości tej kary (7.992,00 zł), wysokości stawki oraz wielkości powierzchni.
Decyzję powyższą doręczono stronie w dniu 27 marca 2019 r. natomiast postanowienie w przedmiocie sprostowania - dnia 16 września 2021r.
Upomnieniem z dnia 23 października 2020 r., nr [...], Zarząd Dróg Miejskich w [...] wezwał stronę do uregulowania należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia w kwocie 7.992,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi oraz kosztami upomnienia. Upomnienie doręczono stronie w dniu 16 listopada 2020 r.
Z uwagi na nieuregulowanie ww. zobowiązania Prezydent Miasta [...] wystawił w dniu 8 czerwca 2021 r. tytuł wykonawczy nr [...] Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 5 lipca 2021 r.
W dniu 15 lipca 2021 r. wpłynęły zarzuty M. J. w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Zobowiązany zarzucił:
1. nieistnienie obowiązku, bowiem decyzja nakładająca egzekwowany obowiązek nie została wprowadzona do obrotu prawnego,
2. egzekwowany obowiązek odbiega treścią od nałożonego decyzją obowiązku, a kara jest określona w różnych wysokościach,
3. egzekwowany obowiązek wygasł na skutek jego wyegzekwowania w dniu 23 lutego 2017 r. w związku z egzekucją prowadzoną na podstawie tytułu wykonawczego z 10 lutego 2017 r.,
4. egzekwowany obowiązek jest niewymagalny, bowiem jest objęty również tytułem wykonawczym z 10 lutego 2017 r.
5. egzekwowany obowiązek nie istnieje lub nie jest wymagalny bowiem kara pieniężna jest określona w różnych wysokościach, a tym samym jest niewykonalna.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 24 września 2021 r., nr [...], oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 8 czerwca 2021 r. obejmującego należność z tytułu opłaty za zajęcie pasa drogowego w kwocie 7.992 zł. Postanowienie doręczono stronie w dniu 11 października 2021 r.
W dniu 18 października 2021 r. M. J. złożył zażalenie na ww. postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podtrzymując zarzuty złożone w dniu 15 lipca 2021 r.
Ww. zażalenie zostało pozostawione przez Kolegium bez rozpatrzenia pismem z dnia 28 lutego 2022 r. nr [...] z uwagi na nieusunięcie w wyznaczonym terminie jego braków.
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr [...], Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o przywrócenie terminu do usunięcia w wyznaczonym terminie jego braków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 589/22, uchylił postanowienie Kolegium z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...]
Wykonując ww. wyrok, postanowieniem Kolegium, nr [...], przywróciło termin do usunięcia braku formalnego zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia 24 września 2021 r., nr [...], oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 8 czerwca 2021 r.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 24 września 2021 r., nr [...]
Na powyższe postanowienie M. J. złożył w dniu 21 lutego 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1. na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jego naruszenie bo egzekwowany obowiązek pieniężny określony ww. wymienionym tytule wykonawczym nie istnieje albowiem decyzja administracyjna z dnia 26 lipca 2016 r. (znak:[...]) nakładająca karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego, nie została wprowadzona do obrotu prawnego, co potwierdza postanowienie SKO w [...] z dnia 27 października 2017 r. ([...]);
2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jego naruszenie bo egzekwowany obowiązek pieniężny określony w ww. tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku wynikającym z decyzji administracyjnej z dnia 26 lipca 2016 r. (znak:[...]) nakładającej karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego;
3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jego naruszenie bo egzekwowany obowiązek pieniężny wygasł w całości albowiem nałożona decyzją administracyjną z dnia 26 lipca 2016 r. (znak:[...]) administracyjna kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego została wykonana w trybie przymusowej egzekucji (zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego) już w dniu 23 lutego 2017 r. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 lutego 2017 r. (nr [...]);
4. na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jego naruszenie bo egzekwowany obowiązek pieniężny jest niewymagalny albowiem nałożona decyzją administracyjną z dnia 26 lipca 2016 r. (znak:[...]) kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego jest objęta postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 lutego 2017 r. (nr [...]), w efekcie czego doszło do niedopuszczalnego wszczęcia i prowadzenia kolejnego postępowania egzekucyjnego, na podstawie dublujących się tytułów wykonawczych;
5. na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 6 lit c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jego naruszenie egzekwowany obowiązek pieniężny nie istnieje lub jest niewymagalny albowiem nałożona decyzją administracyjną z dnia 26 lipca 2016 r. (znak:[...]) administracyjna kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego jest określona w różnych wysokościach, a tym samym jest niewykonalna.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że: obowiązek nie istnieje, obowiązek określony w tytule wykonawczym odbiega od obowiązku wynikającego z decyzji z 26 lipca 2016 r., obowiązek wygasł na skutek wykonania przymusowej egzekucji, obowiązek jest niewymagalny.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że rozpoznanie niniejszej sprawy zostało dokonane przez sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, albowiem przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Granice niniejszej sprawy wyznaczyło zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z 24 września 2021 r. oddalającego zarzuty M. J. w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 8 czerwca 2021 r. nr [...] dotyczącego kary za zajęcie pasa drogowego w kwocie 7.992 zł.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną w sprawie pozostaje dokonana przez organ odwoławczy ocena zasadności złożonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu.
Skarżący podniósł zarzut określony w:
1. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. - nieistnienie obowiązku, bowiem decyzja nakładająca egzekwowany obowiązek nie została wprowadzona do obrotu prawnego, co potwierdza postanowienie SKO w [...] z 27 października 2017 r.,
2. art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. - egzekwowany obowiązek odbiega treścią od nałożonego decyzją obowiązku, a kara jest określona w różnych wysokościach,
3. art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. - egzekwowany obowiązek wygasł na skutek jego wyegzekwowania w dniu 23 lutego 2017 r. w związku z egzekucją prowadzoną na podstawie tytułu wykonawczego z 10 lutego 2017 r.,
4. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. - egzekwowany obowiązek jest niewymagalny, bowiem jest objęty również tytułem wykonawczym z 10 lutego 2017 r.,
5. art. 33 § 2 pkt 1 i 6 lit. c u.p.e.a. egzekwowany obowiązek nie istnieje lub nie jest wymagalny bowiem kara pieniężna jest określona w różnych wysokościach, a tym samym jest niewykonalna.
Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie organu II instancji z dnia 28 listopada 2024 r. zostało wydane zgodnie z przepisami prawa. Podstawą normatywną działania organu w kontrolowanej judykacyjnie sprawie jest m.in. ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej: "u.p.e.a.").
Na wstępie wskazać należy, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutu enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonego zarzutu regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit.a i b.
Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki tworzą katalog zamknięty.
Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 stycznia 2012 r., II FSK 1244/10; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r., II FSK 2594/13; te i wymienione w dalszej części uzasadnienia wyroki dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
Postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu organ II instancji zasadnie uznał zarzuty egzekucyjne skarżącego za niezasadne. Argumenty organ ten przedstawił wyczerpująco w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie przez organy nie budzi wątpliwości i stanowił on podstawę do dokonania przez organy aktu subsumcji i zastosowania w sprawie prawidłowych - z perspektywy wzorców normatywnych – przepisów prawa.
Organ II instancji prawidłowo stwierdził, że administracyjna kara pieniężna w wysokości w wysokości 7.992 zł została nałożona na podstawie decyzji organu I instancji z dnia 26 lipca 2016 r. (k. 1-3 akt administracyjnych). Decyzja ta doręczona została skutecznie tj. zgodnie z wzorcami normatywnymi dnia 27 marca 2019. Jak wynika z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłka zawierająca decyzję została odebrana w sposób bezpośredni tj. przez M. J. (k. 3v. akt administracyjnych). Podkreślenia też wymaga, że pierwotnie ww. decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na stronę nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego. Okoliczność tę potwierdziło postanowienie SKO z 27 października 2017 r., wskazujące, że doręczenie uznane zostało jako nieskuteczne na płaszczyźnie prawnej. Decyzję tę doręczono wobec tego skutecznie dnia 27 marca 2019r. (okoliczność bezsporna, zob. str. 4 uzasadnienia postanowienia Prezydenta z 24 września 2021 r.).
Powyższa decyzja została – w zakresie wysokości kary pieniężnej (z uwagi na rozbieżność zarówno w zakresie wysokości kary pieniężnej (6.480 zł i 7.992 zł), wysokości stawek oraz wielkości powierzchni) - sprostowana postanowieniem organu I instancji z dnia 31 sierpnia 2021 r. (k. 4 akt administracyjnych). Postanowienie w przedmiocie sprostowania zostało doręczone w sposób bezpośredni. Odebrał je osobiście M. J. dnia 16 września 2021 r. (k. 4v. akt administracyjnych). Tytuł wykonawczy został wystawiony dnia 8 czerwca 2021r. Z treści tego tytułu wykonawczego wynika, że podstawą jego wydania jest ww. decyzja organu I instancji z dnia 26 lipca 2016 r. (k. 5 akt administracyjnych).
Upomnienie nr [...] z dnia 23 października 2020r. (opiewające na kwotę 7.992 zł - tytułem należności głównej; na kwotę w wysokości 779,07 zł - tytułem odsetek oraz na kwotę 11,60 zł - tytułem kosztów upomnienia (k. 5 akt administracyjnych) zostało doręczone skarżącemu dnia 16 listopada 2020 r. Trafnie więc organ odwoławczy wskazał, że w sprawie obowiązek wynika z ww. ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 lipca 2016 r., dotyczącej kary pieniężnej za zajęcia pasa drogowego w kwocie 7.992 zł, doręczonej bezpośrednio stronie dnia 27 marca 2019 r.
Na podstawie powyższej decyzji Prezydenta z dnia 26 lipca 2016r. wystawiony został tytuł wykonawczy z dnia 8 czerwca 2021 r. nr [...] i na podstawie tego tytułu wykonawczego ponownie wszczęto postępowanie egzekucyjne (k. 6-7 akt administracyjnych).
Wskazać należy, że ww. decyzja Prezydenta z dnia 26 lipca 2016 r. została sprostowana postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r., doręczonym bezpośrednio stronie dnia 16 września 2021 r. ( k. 4 – 4v. akt administracyjnych).
W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie uznał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie pierwszego tytułu wykonawczego z 10 lutego 2017 r. nie może mieć wpływu na aktualnie prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż kwoty wyegzekwowane na postawie tego tytułu zostały zwrócone skarżącemu (jest to okoliczność bezsporna w sprawie). Nie jest to zatem obowiązek niewymagalny ze względu na jego wyegzekwowanie.
Odnosząc się do zarzutu w zakresie różnicy pomiędzy obowiązkiem egzekwowanym a nałożonym i wynikającym z treści decyzji organ II instancji wskazał prawidłowo, że decyzja Prezydenta z dnia 26 lipca 2016 r. została sprostowana postanowieniem tego organu z 31 sierpnia 2021 r. Postanowienie w przedmiocie sprostowania jest prawomocne.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd stwierdza, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, dlatego należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.