III SA/Po 202/23

III SA/Po 202/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
art. 49
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 19 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2023 roku sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lutego 2023 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wymiany prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
S. O. wnioskiem z 24 sierpnia 2020 r. zwrócił się do Starosty [...] o wydanie prawa jazdy kategorii A, B.
W piśmie, stanowiącym załącznik do ww. wniosku, wskazał, m.in., że upłynął okres, na jaki został mu wydany dokument znajdujący się w aktach organu, potwierdzający jego kwalifikacje do kierowania pojazdami kat. A i B , zatem powinien zostać wymieniony na nowy. Ponadto wskazał, że jest uprawniony do złożenia wniosku o wydanie nowego dokumentu potwierdzającego jego kwalifikacje do kierowania pojazdami, bez przeprowadzenia egzaminu.
Na skutek wskazanego wyżej wniosku, Starosta K. w dniu 1 września 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie wydania prawa jazdy.
Decyzją z 17 września 2020 r. nr [...] Starosta K., wskazując na art. 49 ust. 2 art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm., dalej jako u.k.p.) odmówił S. O. przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami, prawa jazdy kategorii A, B. nr [...], nr druku H628565, wydanego 07 marca 1988 r. przez Urząd Miasta i Gminy w K..
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w trakcie weryfikacji dokumentów stwierdzono, że Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z 13 grudnia 2001 r., VI K 267/01 orzekł wobec skarżącego, między innymi, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat, tj. od 25 października 2001 r., do 24 października 2003 r.
Jak wskazał organ, zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 z późn. zm., dalej jako P.r.d.) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku skarżącego, któremu po upływie terminu zakazu tj. 27 lutego 2004 r. zostało wydane zaświadczenie potwierdzające, że spełnia warunki poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w S. przesłał do organu negatywny wynik egzaminu teoretycznego w zakresie kategorii B, w związku z czym decyzją z 30 października 2006 r. Starosta K. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, w związku z utratą kwalifikacji, na podstawie art. 140 ust 1 pkt 2 P.r.d.
W dniu 14 listopada 2007 r. ponownie zostało skarżącemu wydane zaświadczenie potwierdzające, że spełnia warunki poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) P.r.d.
W dniu 05 grudnia 2007 r. skarżący uzyskał pozytywny wynik egzaminu teoretycznego, lecz nie uzyskał pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego w zakresie prawa jazdy kategorii B.
Kolejno, 23 marca 2009 r. oraz 17 grudnia 2012 r. ponownie zostało wydane skarżącemu zaświadczenie o spełnianiu warunków dla poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a P.r.d., w związku z ubieganiem się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami.
Do dnia wydania decyzji z 17 września 2020 r. nr [...] skarżący nie zdał egzaminu w zakresie kategorii B.
S. O. wniósł odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11 stycznia 2021 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja organu I instancji z 30 października 2006 r. została wydana na podstawie obowiązującego wówczas art. 140 ust. 1 pkt 2 P.r.d., zgodnie, z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie utraty przez kierowcę kwalifikacji, co stwierdza się na podstawie wyniku egzaminu państwowego. Stosownie do art. 140 ust. 2 P.r.d. decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjątkiem przypadku określonego w ust. 1 pkt 3, wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie. Tożsame przepisy znajdują się obecnie w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c) u.k.p. stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku utraty kwalifikacji, na podstawie wyniku egzaminu państwowego przeprowadzonego w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3. Z kolei w myśl ust. 3 tego artykułu starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej.
Organ odwoławczy stwierdził zatem, że skoro cofnięcie uprawnień skarżącemu do kierowania pojazdami nastąpiło decyzją Starosty z uwagi na utratę przez kierowcę kwalifikacji (stwierdzonej na podstawie wyniku egzaminu państwowego), to przywrócenie uprawnień może nastąpić jedynie po ustaniu przyczyn, które to cofnięcie spowodowały - w niniejszej sprawie będzie to uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu państwowego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie spełnił tego warunku, a więc przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami nie było możliwe. W związku z tym, decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna.
S. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 2 września 2021 r. sygn. akt III SA/Po 293/21 uchylił decyzje organów obu instancji.
w uzasadnieniu wskazano, że skarżący zwrócił się o wydanie
( wymianę) dokumentu prawa jazdy. Również, zgodnie z zawiadomieniem z dnia 1 września 2020 r., postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek S. O., w sprawie wydania prawa jazdy. Wobec zatem treści zgłoszonego żądania organ winien był przeprowadzić postępowanie i rozpoznać sprawę pod kątem możliwości wydania skarżącemu dokumentu, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy.
Sąd wskazał też , że w zakresie wyznaczonym treścią złożonego wniosku, konieczne jest ustalenie, w przeprowadzonym postępowaniu, istotnych dla sprawy okoliczności, dotyczących spełnienia przez stronę warunków do wydania żądanego dokumentu. W ocenie Sądu, wymiana dokumentu - prawa jazdy – rodzi po stronie organu, m.in., obowiązek, sprawdzenia uprawnień podmiotu ubiegającego się o wydanie dokumentu, zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami.
W kontrolowanej sprawie zasadnicze znaczenie ma jednak treść żądania strony zawarta we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne, w tym przypadku wydanie dokumentu.
Wskazania, co do dalszego postępowania sprowadzały się do konieczności rozpoznania wniosku skarżącego, z uwzględnieniem wskazanych wyżej rozważań, w szczególności zaś, tego że w postępowaniu, które zostaje wszczęte na wniosek, organ administracji publicznej nie może zmienić przedmiotu postępowania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 5 kwietnia 2022 r. Starosta K. odmówił S. O. wymiany prawa jazdy kat. A i B nr [...] wydanego dnia 7 marca 1988 r. przez Urząd Miasta i Gminy w K..
Po rozpoznaniu odwołania strony SKO w K. decyzją z dnia 2 lutego 2023 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia 5 kwietnia 2022 r. Starosty [...] odmawiającą S. O. wymiany prawa jazdy kat. A i B nr [...] wydanego dnia 7 marca 1988 r. przez Urząd Miasta i Gminy w K..
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w dniu 24 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o wymianę prawa jazdy. Organ stwierdził, że Sąd Rejonowy w J. wydał w dniu 13 grudnia 2001 r. wyrok sygn. . akt VI K 267/01 orzekający wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat – od dnia 25 października 2001 r. do dnia 24 października 2003 r. Po upływie tego okresu wydano skarżącemu zaświadczenie potwierdzające spełnianie warunków poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Decyzją z dnia 30 października 2006 r. organ I instancji cofnął skarżącemu prawo jazdy kat. A i B z uwagi na uzyskanie negatywnego wyniku egzaminu sprawdzającego. Do dnia wydania decyzji organu I instancji skarżący nie uzyskał pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego oraz praktycznego, dlatego jego wniosek nie mógł być rozpatrzony pozytywnie.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z 30 października 2006 r., ale ze względu na upływ okresu 10-letniego organ odmówił 16 lutego 2018 r. stwierdzenia nieważności tego aktu prawnego. Stwierdził jedynie, że decyzja z dnia 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że organ niezasadnie orzekł o cofnięciu skarżącemu prawa jazdy, albowiem przedmiotowe prawo jazdy kat. A i B nr [...] wydane dnia 7 marca 1988 r. przez Urząd Miasta i Gminy w K. straciło ważność z mocy prawa. Był to dokument wydany czasowo – do dnia 21 stycznia 1993 r. W dniu wydania decyzji 30 października 2006 r. uprawnienia skarżącego nie istniały, a postępowanie było bezprzedmiotowe.
Organ II instancji podniósł, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia 30 października 2006 r. cofająca skarżącemu prawo jazdy kat. A i B.
Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami
sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega:
1) osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem,
pojazdami silnikowymi lub tramwajem;
2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji;
3) osoba ubiegająca się o:
a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami
silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub
cofniętego w związku z utratą kwalifikacji,
b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem,
którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.
Do dnia wydania decyzji w II instancji strona nie przedstawiła pozytywnego wyniku egzaminu wobec czego nie było podstawy do pozytywnego rozpoznania wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy. Poza tym zostały mu cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami.
W skardze do WSA strona zarzuciła naruszenie :
- art. 127 § 1 i art. 138 § 1 ust. 1 kpa w zw. art. 150 ustawy prawo o ruchu drogowym oraz § 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy
-art. 6, 7 i 7a kpa w zw. z art. 150 ustawy prawo o ruchu drogowym oraz § 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy
- pominięcie decyzji SKO w K. z dnia 2018 r. stwierdzającej wydanie decyzji z 30 października 2006 r. z naruszeniem przepisów
- zignorowanie wiążących wytycznych z wyroku 2 września 2021 r., sygn.. akt III SA/Po 283/21.
Wniesiono o
- uchylenie decyzji organów obu instancji
- zobowiązanie organu I instancji do wymiany dokumentu prawa jazdy na nowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa).
Poddana kontroli judykacyjnej ww. decyzja organu II instancji nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dlatego też skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem sporu i zakresem rozstrzygnięcia, po uprzednim rozpoznaniu sprawy przez WSA w Poznaniu z dnia 2 września 2021 r. sygn.. III SA/Po 283/21 i zgodnie ze wskazaniami w nim zawartymi jest kwestia dokonania skarżącemu wymiany prawa jazdy kat. A i B nr [...] wydanego dnia 7 marca 1988 r. przez Urząd Miasta i Gminy w K. (k. 114 akt adm). W przedmiotowej sprawie w dniu 24 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o wymianę prawa jazdy. Organ stwierdził, że Sąd Rejonowy w J. wydał w dniu 13 grudnia 2001 r. wyrok sygn. akt VI K 267/01 orzekający wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat – od dnia 25 października 2001 r. do dnia 24 października 2003 r. Po upływie tego okresu wydano skarżącemu zaświadczenie potwierdzające spełnianie warunków poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona przez ponad rok podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Decyzją z dnia 30 października 2006 r. organ I instancji cofnął skarżącemu prawo jazdy kat. A i B z uwagi na uzyskanie negatywnego wyniku egzaminu sprawdzającego – k. 104 akt adm. Należy podkreślić, że SKO w K. decyzją 16 lutego 2018 r. orzekło, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa .Organ podkreślił, że przedmiotowe prawo jazdy kat. A i B nr [...] wydane dnia 7 marca 1988 r. przez Urząd Miasta i Gminy w K. straciło ważność z mocy prawa w dniu 21 stycznia 1993 r. Był to bowiem dokument wydany czasowo – do dnia 21 stycznia 1993 r. Skoro zatem w dniu 24 sierpnia 2020 roku skarżący posiadał jedynie prawo jazdy, które uprzednio utraciło ważność, to należało przyjąć, że w tym dniu uprawnień do kierowania pojazdem nie posiadał, gdyż w obrocie prawnym nie funkcjonował dokument potwierdzający te uprawnienia. To w istocie brak uprawnień z racji utraty ważności dokumentu prawa jazdy, a nie wydania decyzji z naruszeniem prawa przesądził o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy. W związku z powyższym skarżący stał się na mocy art. 49 ust.1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami osobą ubiegającą się o uzyskanie uprawnień, bowiem utracił je z mocy prawa. Powyższe skutkuje koniecznością ponownego spełnienia wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienia do kierowania pojazdami.
Zgodne bowiem z art. 49 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami -
sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega:
1) osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem,
pojazdami silnikowymi lub tramwajem;
2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji;
3) osoba ubiegająca się o:
a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami
silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub
cofniętego w związku z utratą kwalifikacji,
b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem,
którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.
Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że do dnia wydania decyzji w II instancji strona nie przedstawiła pozytywnego wyniku egzaminu wobec czego nie było podstawy do pozytywnego rozpoznania wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy. Nie znajduje wbrew zarzutom skargi zastosowania wobec skarżącego dyspozycja art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U, 2023 1047), bowiem w trybie tego przepisu wymiany dokumentu można dokonać jedynie o ile prawo jazdy zachowało ważność w dacie wymiany, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
W ocenie Sądu wykonano wytyczne wyroku WSA z dnia 2 września 2021 r. sygn. III SA/Po 283/21, gdyż organ orzekał w trybie art. 150 ust.1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym zasadnie podnosząc, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy brak jest podstaw do wydania prawa jazdy .Regulacja ta ma bowiem na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnień do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. W niniejszej sprawie nowy dokument nie mógł powtarzać zapisów dokumentu, które utraciło ważność.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.