III SA/Po 20/19

III SA/Po 20/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2019-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ireneusz Fornalik /sprawozdawca/
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 709/19 - Wyrok NSA z 2022-09-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
art. 2 ust. 3 i 5, art. 6, art. 7, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151, art. 269 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 800
art. 120, art. 124, art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 pkt 11, art. 8 ust. 1
Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego
Sentencja
Dnia 26 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Poznaniu [...] sprawy ze skargi E.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2018r. nr: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800), dalej: "O.p.", w zw. z art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. nr 201, poz. 1540, ze zm.), dalej: "u.g.h.", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o wymierzeniu E.L., zwanej dalej skarżącą, kary pieniężnej w wysokości 12.000,00 zł z tytułu urządzania gier na automacie do gry poza kasynem gry.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] września 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] przeprowadzili kontrolę w wyniku której ustalono, że w [...] przy ul. [...] w [...], w którym skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, znajduje się włączone do sieci elektrycznej i gotowe do gry urządzenie o nazwie Hot Fun o numerze [...] przypominające wyglądem automat, na którym urządza się gry na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h.
Przeprowadzenie eksperymentu potwierdziło, że oferowane gry są grami na automatach w rozumieniu u.g.h. urządzanymi z naruszeniem przepisów tej ustawy.
W trakcie kontroli Skarżąca okazała umowę najmu z dnia [...] marca 2014 r. między skarżącą a będącą dysponentem urządzeń Sp. X w [...], na mocy której strona oddała spółce do wyłącznego korzystania w przedmiotowym lokalu powierzchnię o pow. [...] m² w celu zainstalowania przez spółkę urządzeń rozrywkowych, w tym automatów do gier. Z tego tytułu strona miała otrzymywać czynsz w wysokości [...]% od przychodu (rozumianego jako różnica między wpłatami a wypłatami z automatu). Czynsz miał być płacony wyłącznie w miesiącach, w których spółka będzie eksploatować automat. W skład czynszu wchodziły także opłaty eksploatacyjne, np. za energię elektryczną, stąd spółka nie była obowiązana do ich uiszczania. Strony zobowiązały się do nieudostępniania w trakcie trwania umowy, bez zgody spółki, powierzchni innym przedsiębiorcom prowadzącym działalność w zakresie urządzania gier na automatach (art. 2 ust. 3), dostarczania energii elektrycznej (art. 4 ust. 4), zawiadomienia najemcy o planowanej zmianie czasu otwarcia lokalu (art. 4 ust. 5) i informowania go o włamaniu lub istotnym uszkodzeniu automatów (art. 7). Strony były także uprawnione, w porozumieniu z podmiotem serwisującym, do używania kluczy na zasadach określonych przez ten podmiot (art. 8 ust. 2). Ponadto integralną częścią umowy była instrukcja postępowania dla stron w przypadku m.in. czynności organów administracji w stosunku do urządzeń. Strona przesłuchana w charakterze świadka zeznała, że do jej obowiązków należało także włączanie i wyłączanie automatu (przy otwarciu i zamykaniu sklepu). Stronę uznano więc za urządzającą gry.
Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. po analizie zebranego materiału dowodowego wymierzył Skarżącej karę pieniężną w kwocie 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł odwołanie, zarzucając decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] naruszenie art.89 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez ich zastosowanie wobec strony, uznając ją za urządzającą gry na przedmiotowym automacie.
Po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego na skutek ich niewłaściwego zastosowania:
1) art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
2 czerwca 1998 r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz. U. UE L 98.204.37 ze zm.), dalej: "dyrektywą 98/34/WE" oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE w zw. z art. 3 u.g.h. przez błędną wykładnię art. 3 u.g.h. i wyżej powołanych przepisów dyrektywy 98/34/WE, wyrażającą się mylnym założeniem, że art. 2 ust. 3-5 u.g.h. mógł być zastosowany względem skarżącej, podczas gdy wskutek zaniechania przez Rzeczpospolitą Polską obowiązku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, jako nienotyfikowany przepis techniczny nie może być stosowany, a tym samym nie może być prawną podstawą rozstrzygnięcia o charakterze działalności skarżącej, co przesądza o niezasadności wymierzonej kary pieniężnej;
2) art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 23a u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 u.g.h. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek braku jednoznacznego stwierdzenia technicznego charakteru art. 14 ust. 1 u.g.h. i wynikającej z tego niemożności zastosowania jako sprzężonej normy sankcjonującej art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. oraz nieprawidłowego uznania, że między art. 14 ust. 1 u.g.h. a art. 23a u.g.h. nie zachodzi związek wskazujący na techniczny charakter tychże norm, uniemożliwiający zastosowanie normy sankcjonującej z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. jako urzeczywistniającej nienotyfikowany zakaz z art. 14 ust. 1 u.g.h., podczas gdy art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. jako norma sankcjonująca nakaz posiadania koncesji możliwej do uzyskania wyłącznie na kasyno gry oraz obowiązek zarejestrowania automatu do gier (procedury możliwej do zainicjowania i dopełnienia wyłącznie przez podmiot posiadający koncesję na prowadzenie kasyna gry) prowadzi do urzeczywistnienia nienotyfikowanego art. 14 ust. 1 u.g.h. jako jego podstawowej normy sankcjonowanej, co wyklucza zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej, w konsekwencji braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, co czyni niezasadnym wymierzenie kary pieniężnej zgodnie z wykładnią TSUE;
3) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. przez błędną wykładnię pojęcia urządzającego gry jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności, a tym samym niezasadne objęcie strony zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącą kary pieniężnej;
4) art. 89 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 88), dalej: "nowela", przez jego niewłaściwe zastosowanie i niedokonanie analizy jego treści w brzmieniu obowiązującym do 1 kwietnia 2017 r. w kontekście oceny zachowania skarżącej pod kątem stosowania właściwych przepisów, tj. obowiązujących do 1 kwietnia 2017 r. i po wejściu w życie noweli;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
1) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i przyjęcie, że skarżąca jest urządzającą gry w świetle art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. na podstawie samej treści umowy najmu, z której nie wynika, by obsługiwała ona urządzenia do gier, a także nieprzeprowadzenie innych dowodów w sprawie, które w sposób dostateczny wykazałyby, że można ich uznać za urządzającą gry;
2) art. 120 i art. 122 w zw. z art. 210 § 4 O.p. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczących stosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 u.g.h. wobec zachowania skarżącej w brzmieniu sprzed i po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 15 grudnia
2016 r. u.g.h.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.) w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu rozpoznającego skargę, wedle kryteriów powołanych w powyższych przepisach zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, nie uchybiają przepisom prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących podstawę do wydania decyzji. Organ II instancji w sposób prawidłowy odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.g.h, w tym art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt. 2 tej ustawy w brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. (Dz.U.2017.88) zmieniającą nin. ustawę z dniem
1 kwietnia 2017r. w sposób mniej korzystny dla Skarżącej. Rozstrzyganie przez organ administracji sprawy w oparciu o "stare" przepisy wynika przede wszystkim z faktu, że przedmiotem sprawy jest nałożenie sankcji administracyjnej o charakterze represyjnym.
Z uwagi na gwarancyjną funkcję prawa represyjnego można wnioskować, że podmiot naruszający prawo mógł - w oparciu o zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa - oczekiwać zastosowania wobec niego sankcji w oparciu o przepisy obowiązujące w czasie, gdy dopuścił się naruszenia prawa ( zob. m. in. wyrok WSA we Wrocławiu z 12.10.2017 r. III SA/Wr 489/17, cbois.nsa.gov.pl/doc ).
Nie można przy tym pominąć i tego, że przepisy znowelizowane zaostrzyły wymiar kary pieniężnej (obecnie wynosi ona 100.000 zł) i zastosowanie retroaktywne nowych przepisów naruszałoby zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Stosownie do treści art. 12 noweli wchodzi ona w życie z dniem 1 kwietnia
2017 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 67 w zakresie art. 89 ust. 1 pkt 5 i 7, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2017 r. Oznacza to, że zmiana relewantnych w niniejszej sprawie przepisów weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2017 r. Przepisy noweli nie zawierały przepisu przejściowego określającego, czy do zdarzeń (tu: urządzania gier na automatach poza kasynem gry) mających miejsce przed wejściem w życie tej noweli ma zastosowanie stan prawny z dnia ich zajścia (tu: kontroli z 17 listopada 2014 r.) czy stan prawny obowiązujący od 1 kwietnia 2017 r. Jednocześnie w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (16 maja 2018 r.) nie miała zastosowania reguła lex mitior retro agit (ustawa względniejsza działa wstecz). Nie ma wątpliwości, że względniejsze dla skarżących są przepisy u.g.h. sprzed 1 kwietnia
2017 r. Gdyby zastosowanie miały znaleźć jej przepisy obowiązujące od 1 kwietnia 2017 r., to na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1, 3 lub 4 i art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a lub pkt 3 u.g.h. wymierzono by im karę pieniężną w wysokości 100 tys. zł od każdego automatu. W związku z powyższym i okolicznością, że mające w sprawie znaczenie zdarzenie nastąpiło w całości przed 1 kwietnia 2017 r., do oceny jego skutków mają zastosowanie przepisy u.g.h. obowiązujące przed tą datą. Miarodajny dla oceny deliktu administracyjnego jest więc stan prawny z daty jego popełnienia. Zasadnie więc organ odwoławczy zastosował obowiązujące ówcześnie regulacje art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. stanowiące, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry i że wysokość tej kary wynosi 12 000 zł od każdego automatu.
W związku z powyższym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 120 i art. 122 w zw. z art. 210 § 4 O.p. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczących stosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 u.g.h. wobec zachowania skarżących w brzmieniu sprzed i po noweli. Organy zastosowały przepisy u.g.h. w prawidłowym brzmieniu (sprzed noweli), a w braku zarzutów w tym zakresie w odwołaniu organ odwoławczy nie był obowiązany do wyczerpującego omówienia tej kwestii.
Skarżąca nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem urządzenia grającym zadośćuczyniła obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Nie ulega zaś wątpliwości, że skontrolowany automat był automatem do gry w rozumieniu u.g.h.
Odnosząc się zaś do spornego, a zarazem kluczowego z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy zagadnienia, czy art. 89 u.g.h., stanowi przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, należy wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA o sygn. akt II GPS 1/16 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W uchwale tej stwierdzono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Wbrew zatem zarzutom skargi przepis ten może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie i jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 u.g.h.
Powołana uchwała wiąże w niniejszej sprawie, zgodnie bowiem z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tezy powołanej uchwały i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego.
W świetle wiążących w niniejszej sprawie rozważań NSA zawartych w omówionej powyżej uchwale bezzasadne są zarzuty bezpodstawnego wymierzenia skarżącej kary pieniężnej mimo braku notyfikacji projektu u.g.h. Wbrew wywodom skargi art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 u.g.h. nie stanowią przepisów technicznych objętych wynikającym z dyrektywy 98/34/WE obowiązkiem notyfikacji ich projektu. W rezultacie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. przez jego zastosowanie. Z uwagi na powyższe nie są zasadne zarzuty naruszenia dotyczących notyfikacji przepisu technicznego, a wskazanych w skardze przepisów dyrektywy 98/34/WE.
Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem urządzającego gry w celu identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za delikt polegający na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy podmiot ten legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna, która nie posiada osobowości prawnej, ani też osoba prawna, która nie działa w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać.
Oznacza to, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Wyrażenie urządzanie gier należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że w języku polskim rozumiane jest ono jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować, zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, PWN, Warszawa 1994). Według Słownika Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka (PWN, Warszawa 1981) urządzić to m. in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie. W tym kontekście urządzanie gier obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący te działania.
Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy i utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także ze stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z organizowaniem gier hazardowych. Uznanie danego podmiotu za urządzającego gry w rozumieniu analizowanego przepisu każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba taka lub podmiot podejmował czynności, polegające m. in. na opisanych wyżej aktywnych działaniach, wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych.
Zdaniem Sądu takie działania podjęła skarżąca, która zawarła [...] marca 2014 r. umowę najmu z będącą dysponentem urządzeń spółką. Strona oddała spółce do wyłącznego korzystania w przedmiotowym lokalu powierzchnię o pow. [...] m² w celu zainstalowania przez spółkę urządzeń rozrywkowych, w tym automatów do gier (art. 3 ust. 1 umowy). Z tego tytułu strona miała otrzymywać czynsz w wysokości [...]% dochodu (rozumianego jako różnica między wpłatami a wypłatami z automatu) płatny w miesiącach, w których będą eksploatowane automaty (art. 5 ust. 1 i art. 3 ust. 3 umowy). W skład czynszu wchodziły także opłaty eksploatacyjne, np. za energię elektryczną, stąd spółka nie była obowiązana do ich uiszczania (art. 5 ust. 4 umowy). Strona zobowiązała się do nieudostępniania w trakcie trwania umowy, bez zgody spółki, powierzchni innym przedsiębiorcom prowadzącym działalność w zakresie urządzania gier na automatach (art. 2 ust. 3 umowy), dostarczania energii elektrycznej (art. 4 ust. 4 umowy), zawiadomienia najemcy o planowanej zmianie czasu otwarcia lokalu (art. 4 ust. 5 umowy) i informowania go o włamaniu lub istotnym uszkodzeniu automatów (art. 7 umowy). Strona była także uprawniona, w porozumieniu z podmiotem serwisującym, do używania kluczy na zasadach określonych przez ten podmiot (art. 8 ust. 2). Eksploatacja urządzeń nie byłaby możliwa, gdyba strona nie zawarła takiej umowy. Oznacza to, że rola skarżącej nie ograniczała się jedynie do udostępnienia powierzchni pod lokalizację urządzeń do gry, ale również aktywnie uczestniczyła ona w ich eksploatacji.
Ponadto, jak zeznała świadek – Skarżąca (protokół przesłuchania z dnia [...] września 2014 r.) – włączała ona i wyłączała urządzenie. Nie naruszono zatem przepisów prawa materialnego przez zastosowanie wobec skarżącej art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Ponadto nie zrozumiały jest zarzut rozstrzygnięcia sprawy wyłącznie na podstawie umowy najmu, gdyż jak wynika z akt sprawy – Skarżącą również przesłuchano w charakterze świadka.
Nie ma jednocześnie przeszkód do wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej zarówno wobec właściciela automatów, jak i wynajmującego lokal, w którym się one znajdują. Nowela, która weszła w życie 1 kwietnia 2017 r. i wprowadziła w art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 u.g.h. podstawę odpowiedzialności posiadaczy samoistnych lub zależnych lokali, w których są urządzane gry na automatach do gier nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Ustawodawca jedynie niejako ujął w wyraźnie przepisy to, co uprzednio wynikało z wykładni uregulowań u.g.h.
W ocenie Sądu organy celne nie naruszyły ustawowych reguł prowadzenia postępowania, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia. Organy podjęły wszelkie niezbędne czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia reguł oceny dowodów. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonano w tej sprawie nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Ocena ta została dokonana z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz została poparta przekonującą argumentacją. Końcowo wyjaśnić należy, że dokonanie ustaleń faktycznych w sposób odbiegający od oczekiwań podatnika nie może być automatycznie utożsamiane z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych [tak: wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2504/12, orzeczenie dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Podkreślenia wymaga, że organy celne uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie uznania urządzenia znajdującego się w lokalu Skarżącej za automat do gier w rozumieniu u.g.h., uzasadniły je obszernie odnosząc się do zarzutów Skarżącej.
Sąd rozpoznający sprawę uznał za prawidłowe ustalenie przez organy celne podstawy faktycznej zaskarżonych rozstrzygnięć i przyjął je jako własną faktyczną podstawę rozstrzygnięcia, w ramach sądowej kontroli zaskarżonej decyzji (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., o sygn. akt II FPS 8/09; dostępna na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżona decyzja odpowiadała prawu a podniesione przez Skarżącą zarzuty nie były zasadne.
Mając na uwadze całość przedstawionych rozważań Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.