III SA/Po 199/23

III SA/Po 199/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Piotr Ławrynowicz
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1341
art. 7 ust. 1 i 2, art. 56 ust. 4
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Dz.U. 2015 poz 349
art. 25 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15 zzzzzs(2)
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Dnia 11 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2023 roku sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 14 kwietnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 14 kwietnia 2021 r. nr [...] Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (zwany "organem" lub "Dyrektorem ARiMR") utrzymał w mocy decyzję z 22 lutego 2021 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wniosła o powtórne rozpoznanie jej wniosku za 2020 r. wskazując, że prowadzone przez nią gospodarstwo pod koniec 2019 r. zwiększyło obszar o grunty darowane stronie przez rodziców. Wniosła o możliwość przywrócenia terminu do zmiany wniosku poprzez wystąpienie z systemu małych gospodarstw rolnych powołując się na trudną sytuację w której znalazła się w wyniku pandemii covid-19. W uzupełnieniu odwołania strona wskazała, że pracownik organu powinien wezwać stronę do złożenia wyjaśnień.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że P. B. (zwana "stroną" lub "skarżącą") złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2020 rok: ONW, za zazielenienie oraz redystrybucyjnej. Organ stwierdził, że strona na mocy decyzji z 10 lutego 2016 r. została uznana za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw. Wskazano, że zważywszy na to, iż strona nie zaznaczyła we wniosku na 2020 rok, iż chce wystąpić ze wskazanego systemu, jak również, że nie złożyła oświadczenia o wystąpieniu z tego systemu w terminie do 30 września 2020 r. organ uznał, że wnioskodawca nadal uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. Wskazano, że zgodnie z art. 56 ust. 4 ustawy rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw mógł wystąpić z tego systemu składając oświadczenie o wystąpieniu w terminie do 10 lipca 2015 r. Natomiast w kolejnych latach po 2015 r., zgodnie z art. 56 ust. 6 strona mogła wystąpić z systemu składając oświadczenie w tym przedmiocie w terminie do 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. Organ wskazał, że strona miała świadomość, że uczestniczy w systemie małych gospodarstw, o czym została powiadomiona przy doręczeniu jej decyzji z 10 lutego 2016 r. na mocy której uznano ją za rolnika uczestniczącego w przedmiotowym systemie. Organ wskazał, że dokonał weryfikacji formalnej wniosku, co leżało w jego kompetencji, natomiast słuszność czy też intencja skutecznie złożonego żądania lub jego brak nie podlega ocenie przez organy administracji publicznej. Brak złożenia oświadczenia o wystąpieniu z przedmiotowego systemu, nie jest zdaniem organu błędem wymagającym oceny. Co do zasady to rolnik odpowiedzialny jest za jakość i precyzję danych zawartych we wniosku. Natomiast subiektywna ocena strony nie może stanowi przesłanki do ewentualnej zmiany decyzji. W związku z powyższym, organ powołując się na przepis art. 19 ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1341 t.j. zwanej dalej "ustawą") zmniejszył proporcjonalnie wszystkie przyznane płatności oraz przyznał kwotę płatności dodatkowej w wysokości 866,12 zł.
W skardze wniesionej do tut. Sądu strona skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów postepowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. zwanej "k.p.a.") w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę. W szczególności zarzucono pominięcie dowodów dotyczących m.in. powiększenia gospodarstwa rolnego, następstwa prawnego na gruntach rolnych nieobjętych programem małych gospodarstw rolnych, niezłożenia przez skarżącą wniosku w 2019 r. dotyczącego objęcia gruntów rolnych wnioskiem o płatność poza systemem małych gospodarstw.
- art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego poprzez pominięcie wyjaśnień skarżącej w zakresie braku zamiaru wzięcia udziału w przedmiotowym systemie, przyczyn niezaznaczenia oświadczenia o wystąpieniu z systemu. Zarzucono również sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 pkt 6 k.p.a.;
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i naruszenie zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, które przejawiało się nieuwzględnieniem dowodów znanych organowi z urzędu i oparciu się wyłącznie na wniosku o płatność;
- art. 9 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy poprzez niepoinformowanie skarżącej o możliwości żądania uzyskania niezbędnych pouczeń, o skutkach niezłożenia oświadczenia o wystąpieniu z przedmiotowego systemu;
- art. 9 i art. 10 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy poprzez niepoinformowanie o możliwości żądania udziału skarżącej w postępowaniu i uniemożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów pomimo zaistnienia istotnych rozbieżności pomiędzy złożonym wnioskiem a materiałem dowodowym;
- art. 7a § 1 k.p.a. polegające na nierozstrzygnięciu na korzyść skarżącej wątpliwości co do treści art. 56 § 6 ustawy i nieuwzględnieniu, że skarżąca składała wniosek w związku z przejęciem gospodarstwa rolnika, który nie był objęty systemem małych gospodarstw i wcześniej w 2019 r. całkowicie zrezygnowała z korzystania z płatności małych gospodarstw, a wniosek z 2020 r. dotyczył innego areału;
- art. 58 § 1 k.p.a. polegające na nierozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu zawartego w odwołaniu od decyzji I instancji;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji.
Jednocześnie strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 56 ust. 6 ustawy poprzez uznanie, że skarżąca była zobowiązania do złożenia oświadczenia o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw, podczas gdy obowiązek ten został nałożony na rolników, co do których w 2015 r. uznano, że uczestniczą w tym systemie.
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 19 listopada 2021 r. wydanym w sprawie III SA/Po 947/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz orzekł o kosztach postępowania. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że decyzje organów zostały wydane z naruszeniem ogólnych przepisów k.p.a. Sąd stwierdził, że organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i nie rozważyły wszystkich przyczyn niezłożenia przez skarżącą oświadczenia o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw rolnych. WSA uznał, że organy nie udzieliły stronie stosownych wyjaśnień co do skutecznego sposobu wystąpienia z systemu małych gospodarstw.
W wyniku skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 stycznia 2023 r. wydanym w sprawie I GSK 504/22 uchylił wyrok z 19 listopada 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że postępowanie będące przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było prowadzone w sprawie indywidualnej w przedmiocie płatności bezpośrednich i jako takie powinno być prowadzone zgodnie ze zmodyfikowanymi zasadami postępowania względem zasad zawartych w k.p.a. Zdaniem NSA w kontrolowanej przez WSA sprawie nie znajdują zastosowania ogólne przepisy k.p.a., lecz przepisy szczególne ustawy, w tym w art. 3 ust. 2 ustawy. Powyższe względy powodują, że dekodowanie zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. musi odbywać się z uwzględnieniem zasad postępowania wyrażonych w art. 3 ustawy. W kontrolowanej przez WSA sprawie nie mają zatem zastosowania przepisy art. 7,8,9 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., ponieważ inaczej niż ww. przepisy ogólne k.p.a. stanowią przepisy szczególne ustawy. Na podkreślenie, zdaniem NSA, zasługuje to, że organ w takich sprawach nie jest zobowiązany do podejmowania wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego czy wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. W sprawach dotyczących płatności bezpośrednich posiadaczem niezbędnych informacji oraz materiału dowodowego, które umożliwiają rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest przede wszystkim wnioskodawca (strona postępowania). NSA wskazał także na konieczność uwzględnienia zmiany ciężaru dowodzenia, która zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, spoczywa na wnioskodawcy, a nie na organie. Jednocześnie jako przedwczesne NSA – gdyż zależne od rozpoznania zastosowania przepisów postępowania – uznał ustosunkowanie się do kwestii naruszenia przepisów procesowych dotyczących oceny uzasadnienia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 zwanej "P.p.s.a."). Zgodnie z powyższym tut. Sąd był związany wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczonymi w części wstępnej uzasadnienia. Niezależnie od powyższego, Sąd podziela w pełni wskazane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do uchylenia decyzji, przewidziane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a.
Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2020 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341).
Kwestią sporną było uznanie przez organ strony jako uczestnika systemu dla małych gospodarstw, co skutkowało obniżeniem wysokości przyznanej stronie pomocy finansowej.
W myśl art. 62 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 w drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zadecydować, że rolnicy, w przypadku których kwota płatności bezpośrednich na mocy tytułów III i IV jest niższa niż maksymalna kwota ustalona przez dane państwo członkowskie zgodnie z art. 63, mają zostać automatycznie włączeni do systemu dla małych gospodarstw, chyba że w terminie ustalonym przez dane państwo członkowskie zgodnie z ust. 1, lub w którymkolwiek z kolejnych lat, wyraźnie wystąpią z tego systemu.
Zgodnie natomiast z art. 56 ust. 4 ustawy w 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z systemu w terminie do 10 lipca 2015 r. W kolejnych natomiast latach, o czym stanowi art. 56 ust. 6 ustawy, rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. Stosownie natomiast do art. 56 ust. 7 ustawy o płatnościach, oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5:
1) składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo
2) na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.
Jak wynika z powyższego ani przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, ani też przepisy ustawy o płatnościach, nie przewidują automatycznego wyłączenia z systemu małych gospodarstw rolnych. Wyłączenie z systemu małych gospodarstw w stanie prawnym kontrolowanej sprawy mogło nastąpić jedynie poprzez złożenie przez rolnika stosownego oświadczenia w ramach wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich lub na odrębnym formularzu. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że takiego oświadczenia strona nie złożyła. W ocenie Sądu punkt V formularza wniosku znajdującego się w aktach administracyjnych omawianej sprawy jest prawidłowo zredagowany i czytelny. W powiązaniu z treścią faktycznie złożonych oświadczeń wnioskodawcy na temat znajomości zasad przyznawania płatności oraz o szczególnych warunkach odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw (w końcowej część formularza wniosku), nie można mówić o oczywistej omyłce popełnionej przy sporządzeniu wniosku. Należy przy tym wskazać, że status prawny beneficjenta ubiegającego się o przyznanie płatności przez organy ARiMR, nie może być ustalany w sposób dorozumiany, z pominięciem treści składanych oświadczeń. Musi to być wola wyartykułowana organowi wprost, czyli w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, co nie miało miejsca w badanej sprawie.
Niezłożenie takiego oświadczenia nie można również uznać za oczywistą omyłkę, gdyż złożenie, bądź nie złożenie oświadczenia o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw rolnych ma bezpośredni wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Skoro strona nie zaznaczyła we wniosku w rubryce V "System dla małych gospodarstw" w pozycji 10, że występuje z tego systemu, ani też nie złożyła osobnego pisemnego oświadczenia o wystąpieniu z tego systemu to organy stosownie do art. 56 ust. 6 ustawy o płatnościach prawidłowo stwierdziły, że strona nadal uczestniczy w tym systemie. Wskazać należy, że od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności wymagana jest należyta staranność Wykonują bowiem tę działalność zawodowo i na własny rachunek. Powinni posiadać stosowną wiedzę o zasadach i trybie przyznawania pomocy finansowej. Rolnik, uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw ma uprzywilejowaną pozycję w stosunku do rolnika nieuczestniczącego w tym systemie, gdyż musi spełnić mniej rygorystyczne obostrzenia co do przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności na 2020 rok strona jako wnioskodawca złożyła jednocześnie oświadczenie woli, że jest świadoma szczególnych warunków odnoszących się do systemu małych gospodarstw oraz że znane są jej zasady przyznawania płatności objętej wnioskiem. Nie zasługują zatem na uwzględnienie twierdzenia strony, iż składając wniosek nie była świadoma, iż jest zobowiązana do złożenia oświadczenia o wystąpieniu z uczestnictwa w systemie małych gospodarstw.
Ustalając wysokość płatności bezpośrednich organ prawidłowo zatem dokonał proporcjonalnego zmniejszenia wszystkich przyznanych płatności zważywszy na fakt, że w kampanii 2015 strona została uznana za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw i nie zostało złożone oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu.
W ocenie Sądu stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie został ustalony przez organ administracji publicznej z zachowaniem procedur przewidzianych w ustawie o płatnościach. Przypomnienia wymaga, że ustaleń faktycznych w omawianym postępowaniu organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej zgodnie ze zmodyfikowanym ciężarem dowodzenia spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2021 r. I GSK 182/21 LEX nr 3258060). Ustawodawca odstąpił zatem od modelu przyjętego w K.p.a. zgodnie z którym obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie. W kontrolowanej zatem sprawie to na stronie postępowania spoczywał obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą. Organ administracji publicznej nie miał natomiast obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., II GSK 1007/15, LEX nr 2199038).
Oceniając decyzję pod katem postawionych w skardze zarzutów należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednocześnie z ww. przepisu wynika jednoznacznie, że przepisów art. 79a K.p.a. (obowiązek wskazania niespełnionych przesłanek do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony) oraz art. 81 K.p.a. (okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów) nie stosuje się. Także przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących niepouczenia strony o możliwości wystąpienia z systemu małych gospodarstw to wskazać należy, że organ zgodnie ze zmodyfikowanymi regułami postępowania, przewidzianymi w ustawie o płatnościach, nie był zobowiązany do udzielania skarżącej innych pouczeń, aniżeli tych których udzielił stronie, w tym o możliwości złożenia oświadczenia o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw. Należy bowiem wskazać, że postępowanie o przyznanie płatności jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek producenta, a organ nie ma podstaw do modyfikowania wniosku na podstawie własnego (subiektywnego) uznania. Sposób wystąpienia z systemu małych gospodarstw został dokładnie określony w art. 56 ust. 6 i 7 ustawy o płatnościach, i organ, rozpoznając wniosek, jest związany tymi regułami wystąpienia z systemu.
W sprawie nie znajduje również zastosowania przepis art. 7a § 1 k.p.a., którego naruszenie zarzucono w skardze, zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W kontrolowanej sprawie nie został nałożony obowiązek, ani ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, przedmiotem postępowania jest bowiem przyznanie płatności rolnośrodowiskowych.
Odnosząc się do zarzutu sporządzenia uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymogami z art. 107 pkt 6 k.p.a. to zarzut ten także nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd dokonując analizy akt administracyjnych stwierdził, że organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, którego ocenę zawarły w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W szczególności zarówno decyzja organu I, jak i II instancji zawiera uzasadnienie faktyczne, jak i prawne decyzji zgodnie z art. 107 pkt 6 k.p.a. W tym miejscu przypomnieć należy, że przesłanki przyznania płatności rolnych wyznaczają przepisy prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ww. podstawę prawną rozstrzygnięcia, jak również wskazał z jakich względów przyjął, że strona nadal uczestniczy w systemie małych gospodarstw oraz wskazał, iż dokonał weryfikacji wniosku jedynie w zakresie formalnym, w jakim zostało złożone żądanie. Słusznie organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organy nie są odpowiedzialne za zakres żądania wyrażonego we wniosku. W kontrolowanej sprawie organ prawidłowo dokonał weryfikacji wniosku jedynie pod kątem formalnym w zakresie wskazanym zwłaszcza § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 352 obowiązującego na dzień złożenia wniosku) m.in. w zakresie takim czy wszystkie pola zostały wypełnione, czy wniosek został podpisany. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób zrozumiały wyjaśnia powody przyznania płatności bezpośrednich za 2020 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw to wskazać należy, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia wnioski o przyznanie płatności, oprócz danych i informacji wymienionych w § 2, zawierają oświadczenia i zobowiązania rolnika związane z płatnością, której dotyczą. Zgodnie z art. 21 wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich składa się w określonym w ustawie terminie. Termin ten nie podlega przywróceniu. Skoro zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności nie podlega przywróceniu to przywróceniu nie podlega również złożenie oświadczenia o wystąpieniu w systemie małych gospodarstw, które to oświadczenie można złożyć w tym wniosku.
W kontrolowanej sprawie strona w istocie skutecznie złożyła wniosek o przyznanie płatności, domagała się jedynie przywrócenia terminu do zmiany wniosku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest natomiast pogląd, zgodnie z którym zarówno termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak i termin do dokonania zmiany wniosku mają charakter materialnoprawny i nie podlegający przywróceniu (zob. wyroki NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1020/09 i z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt 497/10; wyroki: WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 631/13 i z 29 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 457/15 oraz WSA w Olsztynie z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 616/15 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej "CBOSA"). Materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 lutego 2020 r. I SA/Sz 795/19 LEX nr 2924594).
W art. 25 ust. 1 in fine ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349) stwierdzono, że jeżeli ostateczny termin do usunięcia braków wniosku już upłynął, to organ ARiMR nie informuje już rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia. W sprawie nie znajduje również zastosowania art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm. zwanej dalej COVID-19), który to przepis nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu aniżeli przewidziane w art. 58 k.p.a. Przepis 15zzzzzn˛ ust. 2 ww. ustawy nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Nadto zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy z 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 904) dokonano zmiany art. 67c ustawy w ten sposób, że do terminów składania wniosków o przyznanie płatności i terminów zgłaszania zmian do tych wniosków w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 8 i 10-12a, do terminów na dokonanie określonych czynności w toku postępowań w sprawach dotyczących wyboru operacji partnerów KSOW oraz do terminów, o których mowa w art. 67b, terminów, w jakich należy spełnić określone warunki przyznania lub wypłaty pomocy lub pomocy technicznej lub określone wymogi, terminów dopełnienia warunków, z zastrzeżeniem, których została wydana decyzji o przyznaniu pomocy lub terminów realizacji innych zobowiązań związanych z przyznaną pomocą lub pomocą techniczną nie stosuje się przepisów art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID -19. Zarówno zatem przepis art. 59 k.p.a., jak i przepis art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ww. ustawy COVID-19 nie znalazł zastosowania w kontrolowanej sprawie, a zatem strona nie mogła domagać się skutecznie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności za 2020 r., bądź też do zmiany tego wniosku.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że organy nie dopuściły się wyżej omówionych naruszeń przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego, mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, uwzględniając wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku w sprawie I GSK 504/22, Sąd orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a.