III SA/PO 19/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-04-09
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacjeCOVID-19zwrot dotacjiumorzenie należnościpostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegofinanse publiczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o odmowie umorzenia dotacji COVID-19, wskazując na naruszenia proceduralne organów i brak możliwości zaskarżenia wezwania do zwrotu środków.

Skarżący W. B. zaskarżył decyzje odmawiające umorzenia dotacji COVID-19, twierdząc, że środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Organy administracji utrzymywały w mocy decyzje o odmowie umorzenia, wskazując na brak udokumentowania wydatków i niespełnienie przesłanek do umorzenia. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenia proceduralne, w tym brak możliwości zaskarżenia wezwania do zwrotu dotacji oraz przedwczesne wydanie decyzji bez uzyskania wymaganej opinii wojewody.

Sprawa dotyczyła skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie umorzenia należności z tytułu zwrotu dotacji COVID-19. Skarżący otrzymał 5 000 zł dotacji na pokrycie bieżących kosztów działalności gospodarczej, jednak organ uznał część środków za wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem i wezwał do zwrotu całej kwoty wraz z odsetkami. Skarżący złożył wniosek o umorzenie dotacji, argumentując jej prawidłowe wykorzystanie. Organy administracji odmówiły umorzenia, wskazując na brak przesłanek do jego zastosowania i nieprzedłożenie przez skarżącego oświadczenia majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone decyzje oraz akt Prezydenta Miasta, stwierdzając naruszenia proceduralne. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały wniosek skarżącego, traktując go wyłącznie jako wniosek o umorzenie z powodu trudnej sytuacji materialnej, podczas gdy skarżący kwestionował sam obowiązek zwrotu dotacji. Kluczowym naruszeniem było pozbawienie skarżącego możliwości zaskarżenia wezwania do zwrotu dotacji, które miało charakter władczy. Ponadto, organ I instancji wydał decyzję bez uzyskania pozytywnej opinii wojewody, co było wymagane przy kwocie zwrotu przekraczającej 1500 zł. Sąd nakazał organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy naruszyły przepisy postępowania, pozbawiając skarżącego możliwości zaskarżenia wezwania do zwrotu dotacji, które miało charakter władczy i identyfikowało sporny obowiązek.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wezwanie do zwrotu dotacji, mimo braku formy decyzji, stanowiło akt władczy identyfikujący sporny obowiązek, na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Organ nie pouczył o tym skarżącego, a następnie błędnie rozpoznał jego wniosek jako wniosek o umorzenie z powodu trudnej sytuacji materialnej, zamiast rozpatrzyć jego kwestionowanie obowiązku zwrotu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15 zze4 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15 zze4 § ust. 6

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15 zze4 § ust. 11

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15 zze4 § ust. 14 a

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15 zze4 § ust. 14 c

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15 zze4 § ust. 14 b

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

u.f.p. art. 64 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Rozporządzenie art. 7

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

Rozporządzenie art. 7a

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.f.p. art. 60

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 56 § ust. 1 pkt 1-4

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie umożliwił skarżącemu zaskarżenia wezwania do zwrotu dotacji, które miało charakter władczy. Organ I instancji wydał decyzję bez uzyskania wymaganej opinii wojewody. Organy błędnie zinterpretowały wniosek skarżącego, utożsamiając go z wnioskiem o umorzenie z powodu trudnej sytuacji materialnej, podczas gdy skarżący kwestionował sam obowiązek zwrotu.

Godne uwagi sformułowania

Pozbawienie skarżącego możliwości zaskarżenia wezwania do zwrotu z dnia 6 maja 2024r. uniemożliwiło stronie kontrolę zasadności stanowiska organu, co było niedopuszczalne. W wezwaniu do zwrotu nie jest decyzją administracyjną. Decyzja administracyjna nie jest jednak jedyną prawną formą działania współczesnej administracji. W rozstrzygnięciu o zwrocie dotacji należy dopatrywać się władczego charakteru działania organu administracji publicznej.

Skład orzekający

Marek Sachajko

przewodniczący sprawozdawca

Marzenna Kosewska

członek

Piotr Ławrynowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność zapewnienia stronie możliwości zaskarżenia aktów władczych organów administracji, nawet jeśli nie mają one formy decyzji administracyjnej, oraz na obowiązek uzyskania wymaganych opinii przed wydaniem decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dotacjami COVID-19 i przepisami o finansach publicznych, ale ogólne zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury administracyjne i prawo do obrony. Pokazuje, że nawet wezwanie do zwrotu pieniędzy może być kwestionowane w sądzie, jeśli narusza prawa strony.

Czy wezwanie do zwrotu dotacji można zaskarżyć? WSA w Poznaniu odpowiada!

Dane finansowe

WPS: 5000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 19/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Kosewska
Piotr Ławrynowicz
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 9 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu wypłaconej dotacji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr [...]; II. uchyla akt Prezydenta Miasta [...] z dnia 6 maja 2024 r. nr [...]; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 255,- (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 sierpnia 2024 r. ([...]) Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej K.p.a.), art. 15zze(4) ust. 14a ustawy o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm., dalej jako ustawa COVID-19), w związku z art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn.zm., dalej jako u.f.p.), po rozpatrzeniu wniosku W. B. odmówił umorzenia zadłużenia w kwocie 6372,67 zł (należność główna 5.000,00 zł, odsetki do dnia 20 sierpnia 2024 r. w kwocie 1372,67 zł), z tytułu zwrotu dotacji wypłaconej w dniu 15 kwietnia 2021 r. na podstawie umowy nr [...] ([...]) otrzymanej na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy.
W terminowo wniesionym odwołaniu W. B. (dalej także jako strona, skarżący) wniósł o uchylenie decyzji, albowiem dotacje zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i prawidłowo udokumentowane.
W odwołaniu skarżący wskazał, że w umowie były zawarte warunki umorzenia dotacji: 1) obniżenie przychodów o 40%, 2) działalność nie mogła być zawieszona, 3) prowadzenie działalności przez kolejne 3 miesiące, 4) posiadanie właściwego kodu PKD. Skarżący wskazał, że spełnił wszystkie te warunki.
Decyzją z 18 listopada 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając decyzję organ napisał, że w dniu 12 kwietnia 2021 r. skarżący złożył do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] wniosek o udzielenie dotacji na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy przyznawanej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z późn. zm., dalej jako Rozporządzenie). Na mocy umowy w dniu 15 kwietnia 2021 r. skarżący otrzymał środki w kwocie 5 000 zł.
Dnia 2 stycznia 2024 r. Prezydent Miasta [...] zawiadomił skarżącego o zamiarze wszczęcia kontroli działalności gospodarczej w zakresie wydatkowania dotacji zgodnie z przeznaczeniem.
Skarżący dostarczył posiadane dokumenty dotyczące wydatkowania dotacji tj. kserokopie paragonów, faktur, potwierdzeń transakcji itd.
Z przeprowadzonej kontroli został sporządzony protokół w dniu 14 marca 2024 r. Z protokołu tego wynika, że stwierdzono liczne nieprawidłowości w zakresie wydatkowania udzielonej dotacji.
Pismem z 6 maja 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], reprezentowany przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w [...], wezwał skarżącego do zwrotu przedmiotowej dotacji w kwocie 5.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi.
W dniu 14 maja 2024 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie dotacji.
W związku ze złożonym wnioskiem o umorzenie dotacji Prezydent Miasta [...] wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia o sytuacji majątkowej i rodzinnej.
Następnie organ I instancji wydał w dniu 20 sierpnia 2024 r. decyzję o odmowie umorzenia dotacji.
Uzasadniając utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji SKO zacytowało postanowienia umowy o przyznanie dotacji i znajdujące zastosowanie w sprawie podstawy prawne. SKO zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że wskazane przez skarżącego warunki, tj. obniżenie przychodów o co najmniej 40%, działalność nie mogła być zawieszona, posiadanie właściwego kodu PKD, prowadzenie działalności przez kolejne trzy miesiące, nie są warunkami umorzenia dotacji.
Organ wskazał, że zarówno w umowie dotacji jak też w art. 15zze4 ustawy COVID-19 oraz w przepisach Rozporządzenia brak przepisów dotyczących umorzenia dotacji. Natomiast w § 3 umowy o przyznaniu dotacji zawarto przesłanki zwrotu dotacji, które swoje oparcie mają w art. 15zze(4) ww. ustawy i § 7 oraz § 7a Rozporządzenia. Przesłankami zwrotu dotacji są: niewykonywanie działalności przez okres 3 miesięcy od jej udzielenia, wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem, złożenie niezgodnie ze stanem faktycznym przynajmniej jednego oświadczenia na etapie przyznawania dotacji, niespełnienie innych niż określone w pkt 2 warunków udzielenia dotacji, niepoddanie się kontroli, o której mowa w § 2 pkt 3 umowy.
W rozpatrywanej sprawie żądanie zwrotu dotacji wynika z przesłanki wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. Dotacja została udzielona na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z umową wykorzystanie (wydatkowanie) winno nastąpić na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej i powinno być właściwie dokumentowane. SKO wskazało, że zasadnie organ I instancji uznał, że każdy wydatek dla celów dowodowych potwierdzający wydatkowanie dotacji powinien być prawidłowo udokumentowany, a dokument potwierdzający wydatkowanie dotacji winien zawierać informacje pozwalające ustalić, że dotacja została wydatkowana zgodnie z przeznaczeniem, tj. na pokrycie bieżących kosztów prowadzonej działalności.
Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że skarżący nie udokumentował wydatkowania zgodnie z przeznaczeniem całości otrzymanej dotacji, a tylko jej część. Dlatego też zgodnie z § 3 ust. 7 pkt 1 ww. umowy, zobowiązany jest do zwrotu całości otrzymanej dotacji wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia udzielenia dotacji na rachunek powiatowego urzędu pracy, który udzielił dotacji. Kolegium stwierdziło, że rację ma organ I instancji wskazując, że przepisy nie przewidują zwrotu dotacji w części.
Kolegium podkreśliło, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa umorzenia dotacji, a nie sprawa zwrotu dotacji. W aktach sprawy znajduje się wniosek o umorzenie dotacji w całości.
Wskazany przez skarżącego przepis określa przypadki, w których starosta (tu Prezydent Miasta [...] - miasta na prawach powiatu, działający w postępowaniach administracyjnych jako starosta) z urzędu albo na wniosek mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy może umorzyć w całości albo w części należność z tytułu zwrotu dotacji; odroczyć terminy spłaty należności z tytułu zwrotu dotacji; rozłożyć na raty spłatę należności z tytułu zwrotu dotacji.
Mając na uwadze brak innych przepisów regulujących umorzenie należności przedmiotowej dotacji, organ I instancji zasadnie uwzględnił ww. przepis art. 15zze4 ust. 14a ustawy COVID-19, rozstrzygając wniosek skarżącego o umorzenie w całości otrzymanej dotacji.
Z przepisu art. 15zze4 ust. 14c ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 wynika, że do spraw m.in. umorzenia należności z tytułu zwrotu dotacji wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem, stosuje się odpowiednio przepisy art. 64 u.f.p.
Decyzje wydawane na podstawie art. 64 ust. 1 u.f.p. mają charakter decyzji uznaniowych, a przesłankami warunkującymi dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym są: przesłanka ważnego interesu podatnika oraz przesłanka interesu publicznego. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ działa w ramach uznania administracyjnego.
Wobec powyższego Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki wskazane w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Wymagało to ustalenia przez organ I instancji sytuacji finansowej zobowiązanego, czemu miało służyć złożenie przez skarżącego oświadczenia majątkowego, do czego został on wezwany przez organ. Zasadnie organ I instancji wskazał na obowiązek dokładnego ustalenia i zbadania okoliczności faktycznych, a następnie dokonania wyczerpującej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w kontekście wystąpienia przesłanek do umorzenia. Dopiero stwierdzenie, iż zaistniała jedna z nich może stanowić podstawę do rozważenia w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Ustalenie z kolei, że nie zaistniała żadna z przesłanek, wyklucza stosowanie uznania administracyjnego i uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie przedłożył oświadczenia majątkowego jak również innych dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową, zatem organ I instancji nie miał możliwości zbadania, czy wystąpiła przesłanka do umorzenia. W konsekwencji powyższego brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. B. wniósł o uchylenie decyzji i o umorzenie otrzymanej dotacji.
Skarżący stwierdził, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem i właściwie udokumentowana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 1267.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej (...). W myśl § 2 art. 1 ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Podstawę prawną przyznania dotacji stanowił art. 15 zze4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tj. Dz. U. 2024.340 – przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie od dnia zawarcia umowy nie uległy zmianie, dalej: ustawa COVID - 19) oraz na podstawie § 7 i §7a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID – 19, na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy i małemu przedsiębiorcy. Bezsporne jest, że skarżący spełnił warunki do otrzymania dotacji i została ona wypłacona.
Zgodnie z art. 15 zze4 ust. 6 ustawy Covid – 19 oraz § 2 pkt 3 umowy organ dnia 2 stycznia 2024r. zawiadomił skarżącego o zamiarze wszczęcia kontroli działalności gospodarczej. W wyniku kontroli przeprowadzonej w siedzibie organu, w oparciu o dokumenty złożone przez skarżącego organ uznał, że zgodnie z przeznaczeniem została wydatkowana tylko część otrzymanej kwoty.
Skarżący pismem złożył zastrzeżenia co do uznania części dotacji za wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem.
Prezydent Miasta [...] pismem z dnia 6 maja 2025r. wezwał skarżącego do zwrotu całej dotacji wraz z odsetkami z uwagi na fakt, że została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
W wezwaniu do zwrotu wskazano- jako podstawę - § 3 ust. 6 umowy oraz art. 15 zze4 ust. 11 pkt 1 ustawy COVID – 19, zgodnie z którym dotacja podlega zwrotowi przez mikroprzedsiębiorcę albo małego przedsiębiorcę w całości, wraz z odsetkami liczonymi od dnia udzielenia dotacji, na rachunek bankowy powiatowego urzędu pracy, z którego otrzymał dotację, jeżeli wydatkował ją niezgodnie z przeznaczeniem.
W wezwaniu poinformowano skarżącego o treści art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy COVID – 19.
Wnioskiem z dnia 14 maja 2024r. skarżący wniósł o umorzenie w całości pobranej dotacji. W jego ocenie dotacje zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem.
Zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o przepis art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy COVID – 19 w związku z art. 67 ustawy o finansach publicznych.
Zgodnie z art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy COVID 19 w przypadkach, o których mowa w ust. 8 lub 11, starosta, z urzędu albo na wniosek mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy, może:
1) umorzyć w całości albo w części należność z tytułu zwrotu dotacji;
2) odroczyć terminy spłaty należności z tytułu zwrotu dotacji;
3) rozłożyć na raty spłatę należności z tytułu zwrotu dotacji.
Zgodnie z art. 15 zze4 ust. 14 c ustawy do spraw, o których mowa w ust. 14a, stosuje się odpowiednio przepisy art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Zgodnie z art. 64 ustawy o finansach publicznych należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:
1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;
2) na wniosek zobowiązanego:
a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,
b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
Na mocy art. 15 zze4 ust. 14 e i 14 d ustawy COVID - 19 do dokonywania czynności, o których mowa w ust. 14a. Starosta może upoważnić dyrektora powiatowego urzędu pracy a organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze.
W przedmiotowej sprawie właściwość organów w przedmiocie umorzenia dotacji została zachowana. Jednakże organy wydając decyzje naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonych decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.), gdyż przed wydaniem decyzji przez organ I instancji nie została uzyskana pozytywna opinia właściwego wojewody.
Zgodnie z art. 15 zze4 ust. 14 b ustawy COVID - 19 w przypadku gdy wysokość kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem jest równa lub wyższa niż 1500 zł, starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 14a, po uzyskaniu pozytywnej opinii właściwego wojewody. Przepisu art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Organ I instancji wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia o sytuacji majątkowej i rodzinnej pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a następnie wydał decyzję odmowną.
W ocenie Sądu, wydanie przedmiotowych decyzji było przedwczesne. Organ bez wnikliwej oceny uznał, że skarżący wnosi o umorzenie dotacji w trybie art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy COVID - 19 i wydał decyzje odmowne wskazując na brak możliwości oceny czy zachodzą przesłanki do umorzenia kwoty do której zwrotu został skarżący zobowiązany albowiem skarżący nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym.
Tymczasem z korespondencji skarżącego kierowanej zarówno do organów, jak i do sądu jednoznacznie wynika, że skarżący konsekwentnie kwestionuje obowiązek zwrotu dotacji. Błędne jest więc uznanie organów, że wniosek obejmuje wyłącznie umorzenie należności z uwagi na trudną sytuację materialną skarżącego.
Podkreślić należy, że we wniosku z dnia 14 maja 2023r. skarżący wniósł o umorzenie dotacji, ale z treści tego pisma wynikało, że w jego ocenie dotacja została wydana zgodnie z przeznaczeniem.
Skarżący kwestionował ustalenia organu o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem również w uzasadnieniu skargi kierowanej do tutejszego Sądu.
W pismach procesowych skarżący wnioskując o umorzenie wskazywał na przesłanki, których spełnienie wymagane było do otrzymania dotacji. Okoliczność ta wskazuje na niezrozumienie instytucji umorzenia dotacji, którą skarżący utożsamiał z brakiem podstaw do jej zwrotu. Zauważyć należy, że organ w wezwaniu do zwrotu dotacji poinformował skarżącego o możliwości złożenia wniosku o umorzenie dotacji w myśl art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy COVID - 19. Z uwagi na brak jakiegokolwiek pouczenia w zakresie możliwości zaskarżenia obowiązku zwrotu dotacji skarżący składając wniosek skorzystał z udzielonego pouczenia o treści art. 15 zze4 ust. 14 a ustawy, choć jak wyraźnie wynikało z treści pism intencją skarżącego było zakwestionowanie rozliczenia dotacji przez organ i związany z tym obowiązek zwrotu.
Organy rozpoznając wniosek skarżącego jako wniosek o umorzenie w trybie w/w przepisu, choć szeroko opisały przebieg postępowania i sposób rozliczenia dotacji rozstrzygnięcie oparły jedynie na braku możliwości zbadania przesłanek umorzenia. A skarżący odmawiając złożenia oświadczenia o stanie majątku wyjaśnił, że robi się to uznając dług, w jego zaś ocenie wykorzystał dotację zgodnie z przeznaczeniem i nie ma podstaw do zwrotu dotacji.
W ocenie Sądu instytucja umorzenia nie służy do merytorycznego rozpatrywania nałożonego obowiązku i ma charakter następczy wobec rozstrzygnięcia dotyczącego tego obowiązku.
Pozbawienie skarżącego możliwości zaskarżenia wezwania do zwrotu z dnia 6 maja 2024r. uniemożliwiło stronie kontrolę zasadności stanowiska organu, co było niedopuszczalne. Wezwanie do zwrotu zostało skierowanie do skarżącego po rozważeniu przez organ czy złożone dokumenty i wyjaśnienia wskazują na prawidłowe rozliczenie dotacji. Działanie organu na podstawie art. 15 zze4 ustawy COVID - 19 jest działaniem z zakresu administracji publicznej, tyle tylko, że z wykorzystaniem pewnych konstrukcji cywilnoprawnych (tak: w wyroku WSA we Wrocławiu z 5 kwietnia 2024r., III SA/Wr 57/23 i powołanym w tym wyroku orzecznictwie). W rozstrzygnięciu o zwrocie dotacji należy dopatrywać się władczego charakteru działania organu administracji publicznej. Skoro w wezwaniu do zwrotu z dnia 6 maja 2024r. jednoznacznie zobowiązano skarżącego do zwrotu określonej kwoty na rachunek organu wraz z odsetkami, to uznać należy że mamy do czynienia z identyfikacją obowiązku, który jest w tej sprawie sporny.
Mamy zatem do czynienia ze sporem o prawo (por. postanowienie NSA z 15 marca 2024r., sygn. IGSK 286/24) Przepis art. 15 zze4 ustawy o COVID - 19 nie wskazuje w jakiej formie ma nastąpić zobowiązanie do zwrotu dotacji po zajściu przesłanek z art. 15 zze4 ust. 11 pkt 1 ustawy. Wezwanie do zwrotu nie jest decyzją administracyjną. Decyzja administracyjna nie jest jednak jedyną prawną formą działania współczesnej administracji. Wskazany akt nie stanowi też postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, czy postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.).
Wobec powyższego należało uznać, że stanowi akt w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który przysługuje skarga do sądu, o czym organ skarżącego nie pouczył a bezpodstawnie uznał, że skarżący wnosił o umorzenie postępowania na podstawie art. 15zze4 ust. 14 a ustawy Covid - 19. Do tego typu skarg zastosowanie znajdzie art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Uwzględniając powyższe Sad uznał, że z uwagi na brak umożliwienia skarżącemu rozpoznania skargi na akt Prezydenta Miasta [...] działającego przez upoważnionego Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 6 maja 2024r. znak: [...], nieprawidłowe pouczenie i ocenę przedmiotu żądania skarżącego obie zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a o czym orzeczono w pkt I wyroku.
Jednocześnie Sąd uchylił akt Prezydenta miasta [...] z dnia 6 maja 2024 r. nr [...], albowiem został on wydany z naruszeniem przepisów o charakterze formalnym.
Organ nie uzasadnił w jakikolwiek sposób swojego stanowiska o konieczności dokonania zwrotu wypłaconej dotacji. Wskazał jedynie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Nie wyjaśnił jednak w jakikolwiek sposób swojego stanowiska w tym zakresie. Tym samym pozbawił stronę poznania argumentacji organu.
O kosztach Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 255 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona prawidłowego rozstrzygnięcia o obowiązku zwrotu dotacji, wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko.
Wezwie następnie skarżącego do sprecyzowania czy podtrzymuje wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na sytuację materialną, jeżeli tak, uwzględni wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI