III SA/Po 19/22

III SA/Po 19/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Marek Sachajko /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2277
art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a i  pkt 3, art. 15 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Sentencja
Dnia 14 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2022 roku sprawy ze skargi I.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2021 r . nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu i powyżej 18% alkoholu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] sierpnia 2021 nr [...] Wójt Gminy B., wskazując na art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) oraz art. 15 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1119, dalej jako ustawa o wychowaniu w trzeźwości) cofnął zezwolenie nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości oraz na piwo, cofnął zezwolenie nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu oraz cofnął zezwolenie nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18 % zawartości alkoholu, wydane I.C., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "K" Sklep Spożywczo - Przemysłowy, w miejscowości W.
Uzasadniając napisał, że prokurator Prokuratury Rejonowej w K. pismem z 14 maja 2021 r. wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwoleń. W postępowaniu administracyjnym przesłuchano I.C. (dalej także jako strona, skarżąca) oraz G.K. - pracownicę sklepu, która dokonała sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej. Skarżąca stwierdziła, że w dniu zakupu alkoholu przez nieletniego sprzedającą była G.K.. G.K. zeznała, że w dniu sprzedaży alkoholu nieletniemu nie sprawdzała jego dowodu tożsamości. Wskazała, że bezpośrednio po sprzedaży wyszła przed sklep, gdzie po chwili została wylegitymowana przez funkcjonariuszy Policji. Po przedstawieniu jej zarzutów, przyznała się do popełnienia zarzucanego jej czynu. W toku zeznań G.K. wskazała, że nie legitymowała osoby, której sprzedała piwo, ponieważ kilka dni wcześniej sprawdzała jej dowód osobisty. W celu zweryfikowania zeznań złożonych przez G.K. w toku postępowania uzyskano dane z bazy danych o dowodach osobistych z rejestru dowodów osobistych MSWiA. Wynika z nich, że nieletni M.Z., któremu sprzedano alkohol, po raz pierwszy miał wydany dowód osobisty w dniu 24 stycznia 2020 roku (odebrał dokument 07 lutego 2020 r.). Wcześniej nie wydawano dowodu osobistego. W świetle tych danych organ I instancji za niewiarygodne uznał zeznania w zakresie tego, że kilka dni przed zdarzeniem legitymowała z dowodu osobistego nieletniego M.Z..
Dalej Wójt wskazał na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w K. z 19 sierpnia 2020 r. w sprawie II K 1067/19, którym Sąd uznał G.K. za winną tego, że w dniu 6 lipca 2019 r. w miejscowości W., będąc zatrudniona na stanowisku sprzedawcy w sklepie spożywczo-przemysłowym "K." prowadzonym przez I.C., wbrew przepisom ustawy o wychowaniu w trzeźwości dokonała sprzedaży napoju alkoholowego w postaci butelki piwa Somerby Watermelon 4,5% o objętości 0,5 litra małoletniemu M.Z. tj. przestępstwa z art. 43 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości; Sąd warunkowo umorzył prowadzone postępowanie na okres 1 roku od uprawomocnienia się orzeczenia oraz orzekł kwotę 200 złotych tytułem świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Następnie Wójt napisał, że zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości, organ zezwalający cofa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych m.in. w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Wójt podkreślił, że z literalnej wykładni tego przepisu wynika jasno, że obowiązek cofnięcia zezwolenia powstaje już w razie jednokrotnej sytuacji w nim opisanej. Nadto napisał, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 30 października 2007 r., II GPS 2/07, w razie nieprzestrzegania określonych w ww. ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu.
W odwołaniu od opisanej decyzji I.C., zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i odmowę cofnięcia zezwoleń, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pełnomocnik zarzuciła:
1. naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości, dokonanie błędnej interpretacji I niewłaściwego zastosowania, co skutkowało cofnięciem przedmiotowych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, pomimo, iż zaistniałe zdarzenie, z którym związana jest decyzja miało miejsce ponad dwa lata temu, miało charakter jednostkowy, incydentalny, zaś okoliczności zdarzenia budzą wątpliwości;
2. naruszenie art. 18 ust. 11 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, poprzez jego wadliwe zastosowanie i wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sankcji, której podstawą zaistnienie będzie dopiero prawomocne rozstrzygniecie organu, które póki co jest przez skarżącą kwestionowane; odwołującej się zostały cofnięte zezwolenia na sprzedaż alkoholu, pomimo, iż Sąd Rejonowy w K. II Wydział Karny w sprawie o sygn. akt II K 1067/19 prowadzonej przeciwko G.K., warunkowo umarzając postępowanie karne podzielił stanowisko prokuratora o nieznacznej szkodliwości społecznej czynu oraz nieznacznej winie, a w szczególności właściwościach i warunkach osobistych sprawcy;
3. błędne przyjęcie, iż wiarygodność zeznań G.K. może zostać zweryfikowana negatywnie w drodze uzyskania z bazy danych o dowodach osobistych MSWiA, że nieletniemu po raz pierwszy wydano dowód osobisty 24 stycznia 2020 r., jest to rozumowanie nielogiczne i błędne, ponieważ M.Z. w dniu 06 lipca 2019 roku był niepełnoletni, stąd też nie mógł legitymować się dowodem osobistym pełnoletniej osoby, a takim dokumentem, jak wskazała świadek G.K., wylegitymowała ww. M.Z. kilka dni wcześniej;
4. lakoniczne odniesienie się do argumentacji pełnomocnika skarżącej zawartej w pisemnym stanowisku z dnia 05 lipca 2021 r i 17 sierpnia 2021 r. , bez odniesienia się do przedstawionych dowodów o powołanej argumentacji w zakresie faktów i w zakresie podstaw prawnych,
5. brak uwzględnienia słusznego interesu obywatela;
6. bezrefleksyjne pominięcie wskazywanych w toku postępowania faktów: uczestnictwa odwołującej się i G.K. w organizowanym przez Wójta szkoleniu, upływu okresu, w jaki miało dojść do dokonania sprzedaży alkoholu osobie nieletniej;
7. błędną ocenę faktu, iż w dniu 19 sierpnia 2020 r. doszło do wydania przez Sąd Rejonowy w K. II Wydział Karny wyroku w sprawie o sygn. akt II K 1067/19, którym to wyrokiem w ocenie organu miało dojść do uznania za winną w sprawie G.K.;
8. błędne podkreślenie, iż G.K. nie wniosła apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w K. II Wydział Karny, podczas gdy w toku postępowania i zeznań w charakterze świadka podkreśliła, iż została błędnie pouczona o braku potrzeby stawienia się na rozprawę z uwagi na COVID-19, stąd też nie znała wyroku, nie została też pouczona o prawie i terminie wniesienia apelacji;
9. pominięcie przez organ, że Sąd Rejonowy umorzył postępowanie wobec oskarżonej G.K., który to termin w dacie wydania decyzji o cofnięciu zezwoleń już upłynął, przesądzając o umorzeniu wobec niej postępowania.
Decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako K.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając SKO napisało, że okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości Zdaniem odwołującej fakt warunkowego umorzenia powinien stanowić podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego i nie wydawania decyzji o cofnięciu przedmiotowych zezwoleń. SKO zaznaczyło jednak, że zgodnie z art. 66 §1 ustawy z dnia 9 czerwca 1997 r. Kodeks karny, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Z powyższego przepisu wynika więc, że zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia związane jest m.in. z przypisaniem oskarżonemu popełnienia przestępstwa - sąd bowiem stwierdza jego winę, jednakże odstępuje od wymierzenia mu kary.
Dalej SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że już nawet incydentalna i jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego małoletniemu skutkować musi cofnięciem zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Zdaniem SKO bez znaczenia przy tym pozostają inne podniesione kwestie, nie są one bowiem kluczowe dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jedyną kluczową okolicznością, której zaistnienie nie budzi żadnych wątpliwości, pozostaje fakt sprzedaży napoju alkoholowego małoletniemu, czego konsekwencją mogło być tylko i wyłącznie cofnięcie przedmiotowych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych skarżącej.
Na opisaną decyzję I.C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu. Nadto zarzuciła brak rozpoznania i uwzględnienia zawartego w odwołaniu zarzutu błędnego przyjęcia, że wiarygodność zeznań G.K. może zostać zweryfikowana negatywnie w drodze uzyskania informacji z bazy danych o dowodach osobistych MSWiA, że nieletniemu po raz pierwszy wydano dowód osobisty 24 stycznia 2020 r. Nadto zarzuciła niezasadne stwierdzenie braku wpływu na końcowe rozstrzygniecie uczestnictwa skarżącej i G.K. w organizowanym przez Wójta szkoleniu, upływu okresu, w jaki miało dojść do dokonania sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Zarzuciła także bezpodstawne uznanie, iż pomimo istnienia wskazanych również w powyższych zarzutach okoliczności, konsekwencją sprzedaży zarzucanej skarżącej mogło być tylko i wyłącznie cofnięcie jej koncesji na sprzedaż napojów alkoholowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2022r. Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2022r. Sąd uchylił postanowienie z 9 lutego 2022r. i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie dnia 14 września 2022r. skarżąca wnosiła i wywodziła jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 października 1982r.o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U 2021.1119). Zgodnie z art. 18 ust. 10 i 11 tej ustawy:
Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku:
1) nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności:
a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw,
b) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z naruszeniem zakazów określonych w art. 14 ust. 3 i 4;
2) nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych;
3) powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego;
4) wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł;
5) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4;
6) popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie;
7) orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.
11. Przedsiębiorca, któremu cofnięto zezwolenie, może wystąpić z wnioskiem o ponowne wydanie zezwolenia nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o jego cofnięciu.
W przedmiotowej sprawie wobec skarżącej zastosowano art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a tej ustawy i cofnięto wszystkie (trzy) uzyskane przez nią zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży z uwagi na naruszenia sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Bezspornie bowiem ustalono, że w prowadzonym przez skarżącą sklepie jej pracownica 6 lipca 2019r. dokonała sprzedaży butelki piwa Somersby Watermelon 4,5% o objętości 0,5 litra małoletniemu M.Z., który w chwili sprzedaży (ur. 25.01.2002r.) miał prawie 17 i pół roku – był nieletni w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z 19 sierpnia 2020 r. w sprawie II K 1067/19 Sąd uznał G.K. za winną tego, że w dniu 6 lipca 2019 r. w miejscowości W., będąc zatrudniona na stanowisku sprzedawcy w sklepie spożywczo-przemysłowym "K." prowadzonym przez I.C., wbrew przepisom ustawy o wychowaniu w trzeźwości dokonała sprzedaży napoju alkoholowego w postaci butelki piwa Somerby Watermelon 4,5% o objętości 0,5 litra małoletniemu M.Z. tj. przestępstwa z art. 43 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości; Sąd warunkowo umorzył prowadzone postępowanie na okres 1 roku od uprawomocnienia się orzeczenia oraz orzekł kwotę 200 złotych tytułem świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Skarżąca wbrew twierdzeniom nie wykazała, że wyrok ten nie jest prawomocny. Słusznie też organ uznał, że warunkowe umorzenie postępowania karnego zawiera w sobie stwierdzenie popełnienia przestępstwa.
W rozpoznawanej sprawie, w sytuacji gdy Sąd Karny uznał pracownicę skarżącej za sprawcę zarzucanego jej czynu i stwierdził, że dokonała sprzedaży napoju alkoholowego osobie małoletniej (małoletnia – poniżej 18 roku życia, ustawa używa do osób poniżej 18 roku życia określenia nieletni – uwaga Sądu), brak jest podstaw do kwestionowania tych ustaleń przez organ administracji.
Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 30.10.2007r. (II GPS 2/07) w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4.5% alkoholu oraz piwo (art. 18 ust. 3 pkt 1) organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Organ cofnął wszystkie trzy zezwolenia udzielone skarżącej na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie w W.
Sąd zgadza się, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi sankcję administracyjną za naruszenie zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. W związku z tym dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, nie jest też ważne, czy przedsiębiorca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej, jak też, czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego działanie nie miał wpływu w momencie dokonywania sprzedaży i w końcu nie ma znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny. Przeciwdziałanie zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm nie może bowiem podlegać relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotu gospodarczego. Z treści art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika bowiem, iż nadrzędnym celem powołanej ustawy jest ochrona prawidłowego fizycznego, psychicznego i społecznego rozwoju społeczeństwa. Oznacza to, że celem cofnięcia zezwolenia nie jest tylko spowodowanie dolegliwości dla naruszającego prawo, ale przede wszystkim zapewnienie ochrony (w tym ochrony prewencyjnej) wartości i dóbr, w które godziło naruszanie warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych.
Należy przy tym dodać, że na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, m.in. sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18 ( art. 15 ust. 1 pkt 2 u.w.t. zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18). Instrumentem umożliwiającym usunięcie najmniejszych nawet wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy napojów alkoholowych jest uprawnienie do żądania okazania dokumentu tożsamości, zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 u.w.t. w przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy.
Sposób sformułowania przepisu art. 18 ust. 10 ustawy nie pozostawia organom orzekającym swobody uznania co do konieczności cofnięcia zezwolenia w przypadku wystąpienia przesłanek w nim określonych.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zastosowana przez organ wykładnia art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a ustaw, zgodnie z którą nawet jednorazowy, niezawionony a więc sporadyczny przypadek sprzedaży napoju alkoholowego osobie nie mającej ukończonych 18 lat skutkować winno cofnięciem wszystkich zezwoleń na sprzedaż alkoholu przedsiębiorcy. Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę znane jest dominujące stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym jedyną przesłanką zastosowania powołanego przepisu jest obiektywne nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym zakazów i ograniczeń tej sprzedaży przewidzianych w ustawie. Dokonując takiej wykładni w/w przepisu sądy przyjmują w nim, że nawet pojedynczy przypadek złamania ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych (np. w postaci sprzedaży tych napojów osobie nieletniej) skutkuje obowiązkiem organu zezwalającego cofnięcia wydanego zezwolenia a wynika to z wykładni językowej art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy. Zastosowanie w ww. przepisie liczby mnogiej "ogranicza się wyłącznie do wskazania (podkreślenia), że zasad sprzedaży napojów alkoholowych jest wiele", nie oznacza zaś, iż wiele musi zaistnieć też przypadków "nieprzestrzegania" tych zasad. Tego rodzaju rygoryzm (Sądy odwołują się tutaj wprost do łacińskiej maksymy dura lex, sed lex) odpowiadać ma celom ustawy, w tym zapobiegać demoralizacji nieletnich i spożywania przez nich alkoholu. NSA w wyroku z 24 kwietnia 2003r. (II SA/Wr 1944/2000) i w wyroku z 27 września 2005r. (II GSK 148/05) wskazał również, że "Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad(y) sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie". Podmiot ten nie może się zatem zasłaniać w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia, iż dochował staranności przy doborze pracowników i ich przeszkolenia oraz przy sprawowaniu nad nimi nadzoru.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela stanowiska dotyczącego nałożenia sankcji polegającej na cofnięciu wszystkich zezwoleń w sytuacji sporadycznej, jednorazowej sprzedaży alkoholu nieletniemu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Cofnięcie trzech zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w odpowiedzi na izolowany, jednostkowy przypadek naruszenia zakazu sprzedaży alkoholu nieletniemu jest działaniem nieproporcjonalnym do zaistniałego naruszenia. Trudno uznać, iż racjonalny ustawodawca działający w warunkach państwa prawa byłby zdecydowany zastosować sankcje nieproporcjonalne do zaistniałego naruszenia prawa, a także nakładać obowiązki, których adresaci nie są w stanie unieść.
W tym zakresie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w doktrynie i wcześniejszych wyrokach NSA (Sławomir Dudzik, Prawne konsekwencje naruszenia ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych (wybrane zagadnienia), lex nr 179657, wyrok NSA z 7 lipca 1998r. (II SA 714/98), zgodnie z którym wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi do wniosku, że ustawodawca mówiąc o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, miał na myśli nie jednorazowe działanie, i to jeszcze niezawinione, a więc sporadyczny przypadek, ale powtarzające się zdarzenia". "Ustawodawca nie mógł przewidzieć tak dotkliwej i surowej sankcji, jaką jest cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, za jednorazową sprzedaż alkoholu nieletniemu. Zdaniem NSA, byłaby to bowiem sankcja nieadekwatna i niewspółmierna do czynu. Zdaniem Sądu, przez sprzedaż alkoholu nieletniemu należy rozumieć świadomą sprzedaż alkoholu takiej osobie. Sąd wymaga zatem w tego rodzaju przypadkach określonego stopnia zawinienia po stronie sprzedawcy".
Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę zgadza się z poglądem, że "cofnięcie zezwolenia na taką sprzedaż oznacza zatem zakwestionowanie ekonomicznego bytu przedsiębiorcy. Co więcej, uniemożliwia mu ubieganie się o ponowne wydanie zezwolenia w ciągu 3 lat od dnia wydania decyzji o cofnięciu 17 . Innymi słowy, o ile należy się zgodzić, iż nawet pojedynczy przypadek sprzedaży napojów alkoholowych nieletniemu powinien łączyć się z zastosowaniem stosownej sankcji, o tyle nie oznacza to jeszcze, iż sankcją tą powinno być automatycznie cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Trzeba bowiem pamiętać, że tego rodzaju czyny stanowią przestępstwo i łączą się z odpowiedzialnością karną, zgodnie z art. 43 ustawy. Karze grzywny w tego rodzaju przypadkach podlega przy tym zarówno osoba, która bezpośrednio sprzedaje lub podaje napoje alkoholowe, kiedy jest to zabronione (art. 43 ust. 1), jak i kierownik danej placówki, który nie dopełnił obowiązku nadzoru i przez to dopuścił do popełnienia danego przestępstwa (art. 43 ust. 2). W tej sytuacji trudno uznać, iż wykluczenie możliwości cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku np. jednorazowej sprzedaży takich napojów nieletniemu oznacza godzenie się na łamanie ustawowych zakazów. W tego rodzaju przypadkach chodzi raczej o zastosowanie takich sankcji, które realizują wymóg proporcjonalności i nie wykraczają ponad to, co jest konieczne dla zabezpieczenia realizacji celów ustawy. Nie można się również zgodzić z tezą, iż w tego rodzaju sytuacjach mielibyśmy do czynienia z wydawaniem decyzji uznaniowych. Cofnięcie zezwolenia jest bowiem koniecznym następstwem zaistnienia przesłanek zawartych w art. 18 ust. 10 ustawy. Organ nie korzysta zatem w tym zakresie w jakimkolwiek stopniu z uznania administracyjnego. Jednocześnie jednak od uznania należy odróżnić przypadek, gdy zastosowanie danej normy wiąże się z koniecznością interpretacji przez organ pojęć nieostrych. Konieczność taka nie oznacza jednak dowolności w wydawaniu określonej decyzji. Przeciwnie, nakłada na organ obowiązek szczegółowego uzasadnienia przyjętego stanowiska interpretacyjnego, przy czym realizacja tego obowiązku pozostaje w pełni pod kontrolą sądów administracyjnych (inaczej niż w przypadku decyzji uznaniowych) 18 . Trudno zatem w tych przypadkach mówić o jakiejkolwiek dowolności w zakresie ustalania liczby przypadków naruszeń skutkujących cofnięciem zezwolenia. W związku z powyższym zasadna wydaje się teza, iż jednorazowy przypadek naruszenia określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym np. jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej, nie stanowi wystarczającej podstawy do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych".
Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, pracownica skarżącej 6 .07.2019r. ( ponad trzy lata temu), sprzedała siedemnastoipółlatkowi piwo, poniosła za to odpowiedzialność karną, odbyła szkolenie. Od tego czasu ani wcześniej nie dokonano w sklepie skarżącej sprzedaży alkoholu z naruszeniem przepisów ustawy, wobec skarżącej nie wdrożono postępowania karnego. Zastosowane dotychczas sankcje spełniły więc funkcje prewencyjną zapewniającą ochronę wartości i dóbr chronionych ustawą. Zdarzenie miało charakter jednostkowy, sporadyczny i zastosowanie tak surowej sankcji administracyjnej jaka jest cofnięcie zezwolenia nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości oraz na piwo, nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu i nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18 % zawartości alkoholu, wydane I.C., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "K" Sklep Spożywczo - Przemysłowy, w miejscowości W. na okres 3 lat jest nieproporcjonalne do zaistniałego naruszenia. Przyjęcie, że ustawodawca przez wskazanie w art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy powtarzalności naruszeń uznał, że w pozostałych przypadkach wystarczające jest jednorazowe naruszenie nie da się pogodzić z konstrukcją racjonalnego ustawodawcy ani z brzmieniem art. 18 ust. 10 wskazującym w liczbie mnogiej na "naruszenia". Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższą wykładnię art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a ustawy i podejmie stosowne działania.
Organ uwzględni również treść art. 188 k.p.a zgodnie z którym prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w art. 182 – 184 służą prawa strony. Niniejsza sprawa prowadzona była bowiem na skutek żądania prokuratora zgłoszonego w trybie art. 182 k.p.a. i winien on występować przed organem administracji na prawach strony, co umknęło organowi odwoławczemu.
Z uwagi na powyższe, stwierdzając, że naruszenie wskazanego przepisu miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. w pkt I wyroku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2021r. O kosztach orzeczono na podstawie art. 199 i art. 200 p.p.s.a jak w pkt II wyroku, zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.