III SA/Po 180/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-09-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczystenabycie własnościzabudowa mieszkaniowaterminypostępowanie administracyjnedowodyprawo rzeczowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, uznając, że warunki ustawowe dotyczące zabudowy nieruchomości na cele mieszkaniowe nie zostały spełnione przed wymaganą datą.

Skarga dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez użytkownika wieczystego, H.P. Kluczową kwestią było ustalenie, czy nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe przed 26 maja 1990 r. Organy administracji, opierając się na zeznaniach świadków i braku dokumentacji, ustaliły, że budynek gospodarczy, który miał być przystosowany na cele mieszkalne, został wzniesiony po tej dacie. Sąd administracyjny uznał te ustalenia za prawidłowe i oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła wniosku H.P. o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, której była wieczystym użytkownikiem. Zgodnie z ustawą o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, kluczowe było udowodnienie, że nieruchomość była zabudowana na cele mieszkaniowe zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu wejścia w życie ustawy (24 października 2001 r.). Wójt Gminy początkowo umorzył postępowanie, uznając brak przesłanek do nabycia własności. Po uchyleniu tej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organy administracji dwukrotnie odmawiały stwierdzenia nabycia własności, wskazując na brak dowodów potwierdzających zabudowę nieruchomości na cele mieszkaniowe przed 26 maja 1990 r. H.P. twierdziła, że w 1989 r. wybudowała budynek gospodarczy, który następnie przystosowała do celów mieszkalnych, posiadając na to pozwolenia, które jednak utraciły ważność. Organy administracji nie dały wiary tym twierdzeniom, opierając się na zeznaniach świadków, którzy wskazywali na późniejsze powstanie budynku (lata 1994-1995) oraz na brak dokumentacji potwierdzającej pozwolenie na budowę z 1989 r. Twierdzenia o spaleniu dokumentów uznano za nieprawdopodobne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, kontrolując legalność decyzji, uznał, że organy administracji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Sąd podkreślił, że definicja 'zabudowy' wymaga co najmniej stanu surowego zamkniętego budynku służącego celom mieszkalnym. Ponieważ nie udowodniono istnienia takiej zabudowy przed 26 maja 1990 r., sąd oddalił skargę, uznając, że warunki ustawowe nie zostały spełnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość nie spełnia warunku zabudowy na cele mieszkaniowe przed 26 maja 1990 r., jeśli nie istniał wówczas budynek mieszkalny lub budynek gospodarczy w stanie surowym zamkniętym, który mógłby być uznany za rozpoczęcie budowy na cele mieszkaniowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest udowodnienie istnienia zabudowy na cele mieszkaniowe (co najmniej w stanie surowym zamkniętym) przed 26 maja 1990 r. Brak dokumentów potwierdzających pozwolenie na budowę z tego okresu oraz zeznania świadków wskazujące na późniejsze powstanie budynku gospodarczego przesądziły o niespełnieniu tego warunku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.n.u.w.p.n. art. 1 § ust. 1

Ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości

Warunki posiadania przymiotu użytkownika wieczystego w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (24 października 2001 r.) muszą być spełnione łącznie. Warunek zabudowy nieruchomości na cele mieszkaniowe również powinien być spełniony w obu tych datach.

Pomocnicze

u.k.u.r. art. 15

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. art. 28

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. art. 29a

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 - 3

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 62 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa definicje 'rozpoczęcia budowy' (wybudowanie fundamentów) i 'zakończenia budowy' (wybudowanie budynku w stanie surowym zamkniętym), które powinny być podstawą do ustalenia, czy nieruchomość jest zabudowana.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe przed 26 maja 1990 r., co potwierdzają zeznania świadków i brak dokumentacji. Twierdzenia skarżącej o posiadaniu pozwoleń na budowę z 1989 r. nie zostały udowodnione.

Odrzucone argumenty

Budynek gospodarczy został wybudowany w 1989 r. jako zaplecze do zamierzonej budowy domu mieszkalnego. Posiadanie pozwolenia na budowę z 1989 r., które utraciło ważność, powinno być wystarczające. Zeznania świadków są niewiarygodne z powodu upływu czasu i potencjalnej stronniczości.

Godne uwagi sformułowania

warunki określone w art. 1 ust. 1 ustawy wymagają, by działka zabudowana była na cele mieszkaniowe już w dniu 26 maja 1990 r., wystarczające jest, jeżeli użytkownik wieczysty podjął przed tym dniem przygotowania do budowy domu. za rozpoczęcie zabudowy uważa się wybudowanie fundamentów, zaś za zakończenie budowy - wybudowanie budynku w stanie surowym zamkniętym. nieruchomość jest zabudowana, przesądza stan surowy zamknięty znajdującego się na spornej nieruchomości budynku, a co najmniej taki stopień zaawansowania inwestycji, by można było stwierdzić, iż wznoszony budynek będzie służyć celom mieszkalnym.

Skład orzekający

Barbara Koś

przewodniczący

Małgorzata Bejgerowska

sprawozdawca

Walentyna Długaszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu zabudowy nieruchomości na cele mieszkaniowe przed 26 maja 1990 r. w kontekście ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z datą 26 maja 1990 r. i przepisami ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych, co jest istotne dla wielu właścicieli gruntów. Interpretacja kluczowych dat i wymogów zabudowy jest praktyczna dla prawników i osób zainteresowanych prawem nieruchomości.

Kiedy budowa rozpoczęta przed 1990 rokiem pozwala na nabycie własności nieruchomości?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 180/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /przewodniczący/
Małgorzata Bejgerowska. /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska ( spr.) Protokolant sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi H.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. oddala skargę, 2. obciąża Skarb Państwa kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej i tego tytułu nakazuje wypłacić adwokatowi P.S., Kancelaria Adwokacka, P., ul. P. [...], ze Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kwotę 255,- (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, nr [...], z dnia [...] czerwca 2005 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O.M., nr [...], z dnia [...] maja 2005 r. odmawiającą H.P. nabycie z mocy prawa własności nieruchomości położonej we wsi O.W., oznaczonej numerem działki [...], o pow. 879 m2.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] stycznia 2004 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nabycia przez użytkownika wieczystego H.P. prawa własności nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe.
Decyzją, nr [...], z dnia [...] grudnia 2004 r., Wójt Gminy umorzył powyższe postępowanie, wskazując w uzasadnieniu, że H.P. nie jest osobą uprawnioną do nabycia z mocy prawa nieruchomości, gdyż na dzień [...] maja 1990 r. na będącej w użytkowaniu wieczystym nieruchomości nie został wybudowany budynek mieszkalny.
W odwołaniu od powyższej decyzji Wójta Gminy H.P. podniosła, że w 1989 r. pobudowała na przedmiotowej działce budynek gospodarczy, jako zaplecze związane z zamiarem budowy domu mieszkalnego. Posiadane środki finansowe nie pozwoliły jednak zrealizować tego zamiaru i z konieczności budynek gospodarczy został przystosowany na cele mieszkalne (pokój i kuchnię). Według odwołującej się uzyskane w 1989 r. pozwolenie na budowę utraciło moc, więc wystąpiła o kolejne, które zostało wydane w dniu [...] września 2000 r. Aktualnie budynek znajduje się w stanie surowym zamkniętym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją, nr [...], z dnia [...] stycznia 2005 r. uchyliło powyższą decyzję organu pierwszej instancji podając, że w rozpatrywanej sprawie nie występują przesłanki bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa, pozwalające na umorzenie postępowania. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Kolegium wskazało, że w pierwszym rzędzie należy ustalić, czy H.P. mieści się w kręgu podmiotów uprawnionych do nabycia prawa własności na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) i czy spełnia ona przesłanki do nieodpłatnego nabycia prawa własności na podstawie przepisów tej ustawy. Stosownie do art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi i obie te przesłanki odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego muszą być spełnione łącznie. Z kolei zakresem przedmiotowym ustawy objęte są nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Dla oceny, czy którykolwiek z wymienionych warunków przedmiotowych został spełniony, miarodajna jest data wejścia w życie ustawy, czyli 24 października 2001 r.
Wójt Gminy decyzją, nr [...], z dnia [...] lutego 2005 r. ponownie odmówił H.P. stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości położonej we wsi O.W. oznaczonej numerem działki [...], o pow. 879 m2. Uzasadniając powyższe stanowisko podniósł, że nieruchomość będąca przedmiotem użytkowania wieczystego musi spełniać wymagania ustawowe w obu datach, tj. 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r. W tych datach nieruchomość musi być zabudowana budynkiem mieszkalnym lub stanowić nieruchomość rolną. Tymczasem H.P. uzyskała pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego w dniu [...] września 2000 r., wobec czego uznano, że w dacie 26 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość nie była nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe. Status nieruchomości zabudowanej uzyskała dopiero po dacie 26 maja 1990 r., w związku z tym nie zostały spełnione przesłanki przedmiotowe, o których mowa w art. 1 ust. 1 powołanej powyżej ustawy, co skutkuje brakiem podstaw do nabycia prawa własności nieruchomości, będącej w użytkowaniu wieczystym H.P.
W odwołaniu od powyższej decyzji H.P. podniosła, że zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001 r. działka była zabudowana. Początkowo był to budynek gospodarczy, następnie przystosowany na budynek mieszkalny, dowodem czego jest załączona mapa sytuacyjna wykonana w dniu [...] sierpnia 2000 r., na której naniesiono przedmiotowy budynek.
Po złożeniu odwołania Wójt Gminy wezwał stronę, do przedłożenia w terminie 7 dni, pozwolenia na wybudowanie budynku gospodarczego oraz decyzji zezwalającej na zmianę sposobu użytkowania tego budynku gospodarczego na mieszkalny.
Po bezskutecznym upływie powyższego terminu organ pierwszej instancji przekazał środek odwoławczy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego informując, że dotychczas odwołująca się nie dostarczyła do akt żądanych dokumentów.
Organ drugiej instancji decyzją, nr [...], z dnia [...] marca 2005 r. uchyliło w całości powyższą decyzję Wójta Gminy z uwagi na naruszenie w toku postępowania przepisów art. 77 § 1 i art. 10 § 1 Kpa. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Kolegium wskazało, że Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok w sprawie o sygn. akt OSK 1058/04 – niepubl.) nie podzielił poglądu, że warunki określone w art. 1 ust. 1 ustawy wymagają, by działka zabudowana była na cele mieszkaniowe już w dniu 26 maja 1990 r., wystarczające jest, jeżeli użytkownik wieczysty podjął przed tym dniem przygotowania do budowy domu.
Decyzją, nr [...], z dnia [...] maja 2005 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości stwierdził, że H.P. nie nabywa z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości położonej we wsi O.W. W motywach tego rozstrzygnięcia powołano się na ustalenia z rozprawy administracyjnej, z których wynika, iż w dacie 26 maja 1990 r. na działce nie istniał żaden budynek, nawet gospodarczy.
Z zeznań świadków H.P. oraz K.B. wynika bowiem, że budynek gospodarczy został wzniesiony na działce później, tj. w latach 1994 - 1995. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 229 ze zm.), która wówczas obowiązywała, roboty budowlane związane z budową budynku można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Takie pozwolenie wymagane również było w przypadku przebudowy pomieszczeń niemieszkalnych na cele mieszkalne, zgodnie z art. 29a tej ustawy. Dokumentów takich H.P. nie przedstawiła i nie wskazała również innych dokumentów mogących świadczyć o istnieniu pozwolenia na budowę i przebudowę budynku. Strona nie udzieliła również podczas rozprawy żadnych wyjaśnień w tej sprawie, odmawiając jakichkolwiek odpowiedzi. Wobec powyższego organ pierwszej instancji uznał za wiarygodne zeznania świadka H.P., która podała, iż nigdy nie była, jako sąsiadka granicząca z nieruchomością H.P., zawiadomiona o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, czy przebudowę budynku, oraz że budynek gospodarczy został pobudowany w latach 1994 - 1995. Z zeznań świadków wynika również, iż H.P. faktycznie nigdy w przedmiotowym budynku nie zamieszkiwała. Wybudowanie zatem budynku gospodarczego nastąpiło bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego nastąpiło dopiero w 2000 r. i po rozpoczęciu budowy działka uzyskała status działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła H.P. podnosząc, że budynek gospodarczy pobudowała w 1989 r., nie znajduje więc uzasadnienia powoływanie się Wójta Gminy, że w latach 1990 - 2000 nie otrzymała pozwolenia na budowę. Zeznania świadków o budowie budynku gospodarczego w latach 1994 – 1995, w jej ocenie, nie mogą być wiarygodne, ze względu na upływ czasu od tego zdarzenia. Odwołująca się potwierdziła, że nie posiada pozwolenia na zmianę przeznaczenia pomieszczeń w budynku gospodarczym na mieszkalne, ponieważ jest to w dalszym ciągu budynek gospodarczy czasowo jedynie przystosowany do zamieszkania. Budowany był jako zaplecze dla zamierzonej budowy domu mieszkalnego. Nie jest istotne dla sprawy, że w budynku odwołująca się nie zamieszkiwała, ustawa mówi o wybudowaniu budynku, a nie o zamieszkiwaniu w nim. Odwołująca się przywołując argumentację zawartą w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2005 r. i podniosła, że przygotowaniem do budowy domu można w dobrej wierze uznać sam fakt nabycia działki i zgromadzenie materiałów na budowę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując powyższe odwołanie wskazało, że przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości stanowi, że osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości stała się ostateczna. Organ odwoławczy rozpatrując dwukrotnie sprawę H.P. nie podzielił poglądu organu pierwszej instancji, że zacytowany powyżej przepis art. 1 ust. 1 ustawy wymaga, by już 26 maja 1990 r. działka była zabudowana na cele mieszkaniowe. Powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Kolegium ukierunkowało postępowanie, wskazując zarówno stronie, jak i organowi pierwszej instancji, że wystarczającym jest udowodnienie, iż użytkownik wieczysty podjął przed dniem 26 maja 1990 r. działania zmierzające do realizacji celu mieszkaniowego. H.P. składając odwołanie od decyzji Wójta Gminy podnosiła, że na przedmiotowej nieruchomości w 1989 r. wybudowany został budynek gospodarczy, jako zaplecze do realizacji zamiaru budowy budynku mieszkalnego. Odwołująca się wskazywała jednocześnie, że na budowę posiadała "wszelkie decyzje i pozwolenia", które jednak utraciły ważność i w związku z tym w 2000 r. należało ponownie o nie wystąpić.
Organ drugiej instancji podkreślił, że przedłożone przez stronę w toku postępowania administracyjnego dowody wskazują jedynie na przyjęcie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1988 r., istnienie w dniu [...] sierpnia 2000 r. budynku gospodarczego (mapa sytuacyjno-wysokościowa) oraz wydanie w dniu [...] września 2000 r. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Pomimo wezwań organu pierwszej instancji odwołująca się nie wykazała żadnymi dokumentami, że w 1989 r. posiadała pozwolenie na budowę domu na przedmiotowej działce. Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom strony, że posiadała pozwolenia na sporną budowę z 1989 r. i uległy one spaleniu w czasie pożaru w dniu [...] sierpnia 2004 r. Wersję tę uznano za nieprawdopodobną skoro w aktach sprawy znajdują się dokumenty zarówno z 1988r., jak i 2000r., a dotyczące tej samej sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż właściwe organy nie potwierdziły istnienia żądanych dokumentów z 1989 r., na które powołuje się H.P., a ona sama nie wykazała inicjatywy w tej kwestii. Odwołująca się nie wzięła aktywnego udziału w rozprawie, podczas której przesłuchiwano świadków. Nie podważyła skutecznie zeznań świadków dotyczących wybudowania spornego budynku gospodarczego w latach 1994-1995, a nie jak twierdzi strona w 1989r. Nie przedstawiła też na powyższą okoliczność innych dowodów.
W ocenie organu odwoławczego uprzednie dwukrotne uchylenie decyzji Wójta i ukierunkowanie postępowania stworzyło odwołującej się możliwość zgromadzenia i uzupełnienia dowodów. Mimo to przed wydaniem zaskarżonej decyzji, po zapoznaniu się z aktami sprawy, w trybie art. 10 § 1 Kpa, H.P. nie zgłosiła dodatkowych wniosków dowodowych i żądań.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że przed dniem 26 maja 1990 r. zostały podjęte działania zmierzające do zabudowy nieruchomości na cele mieszkalne, które można byłoby uznać za spełnienie wymogu, o którym mowa w treści cytowanego wcześniej art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Pismem z dnia [...] lipca 2005 r. H.P. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i ponownie podniosła, że budynek gospodarczy wybudowała w 1989 r. na podstawie pozwolenia wydanego przez Urząd Gminy w O.M., który to dokument uległ zniszczeniu. Wskazała ponadto, że kamienie do zabudowy dostarczał sołtys wsi D.S. Odnosząc się do zeznań świadków oceniła je jako niewiarygodne, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniach.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania lub stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu tego rodzaju naruszeń prawa decyzjom organów administracyjnych obu instancji zarzucić nie można.
Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). Zakres przedmiotowy, jak i krąg podmiotów mogących skorzystać z dobrodziejstwa tej ustawy został określony w art. 1 ust. 1 tej ustawy. W myśl tego przepisu - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi (lub współużytkownikami wieczystymi) nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe (lub stanowiących nieruchomości rolne) nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości stała się ostateczna. Spójnik "oraz" użyty w omawianym przepisie oznacza, że warunki dotyczące posiadania przymiotu użytkownika wieczystego przez osobę fizyczną w wymienionych w tym przepisie datach muszą być spełnione łącznie (patrz wyrok NSA, z dnia 22 października 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1393/02). Analizując powyższy przepis uznać należy, iż warunek co do przedmiotu dotyczący zabudowania nieruchomości na cele mieszkaniowe również winien być zrealizowany w obu datach określonych w powołanym powyżej przepisie.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie spełnienia przesłanek przedmiotowych koniecznych do nabycia z mocy prawa przez użytkownika wieczystego H.P. prawa własności nieruchomości położonej we wsi O.W., oznaczonej numerem działki [...], o pow. 879 m2.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem wieczystego użytkowania jest grunt, którego zabudowanie na cele mieszkaniowe według skarżącej nastąpiło w 1989 r. Fakt ten nie został potwierdzony dokumentami, np. pozwoleniem na wybudowanie spornego budynku gospodarczego oraz decyzją zezwalającą na zmianę sposobu użytkowania tego budynku gospodarczego na mieszkalny. Uzyskane w toku postępowania administracyjnego dowody, a mianowicie zeznania świadków, zaprzeczające wersji podanej przez skarżącą, pozwoliły przyjąć, że przedmiotowa nieruchomość nie została zabudowana w dacie 26 maja 1990 r.
Z treści art. 1 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wynika, że stwierdzenie nabycia prawa własności może nastąpić jedynie w odniesieniu do pewnych kategorii nieruchomości, np. zabudowanych wyłącznie na cele mieszkaniowe.
Jest poza sporem, że w analizowanej ustawie nie zamieszczono ustawowej definicji "zabudowy". Jednakże art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) określa, co należy uważać za "rozpoczęcie budowy" oraz za "zakończenie budowy". Zgodnie z tym unormowaniem, za rozpoczęcie zabudowy uważa się wybudowanie fundamentów, zaś za zakończenie budowy - wybudowanie budynku w stanie surowym zamkniętym. Przepis art. 62 ust. 3 zawierający te definicje, zamieszczony został wśród przepisów określających, jak ustala się sposób i termin zagospodarowania nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste lub w trwały zarząd. Normatywną podstawą dla ustalenia, czy nieruchomość jest zabudowana, czy też nie spełnia wymogów zabudowy, powinna być ustawowa definicja "zakończenie zabudowy" z art. 62 ust. 3 wskazanej powyżej ustawy (patrz wyrok SN, z dnia 10 października 2000 r., sygn. akt V CKN 96/00, OSNC 2001/2/34).
W świetle powyższego orzecznictwa i zgodnie z utrwalonym w doktrynie poglądem o tym, że nieruchomość jest zabudowana, przesądza stan surowy zamknięty znajdującego się na spornej nieruchomości budynku, a co najmniej taki stopień zaawansowania inwestycji, by można było stwierdzić, iż wznoszony budynek będzie służyć celom mieszkalnym (por. Z. Truszkiewicz, Prawo pierwokupu w świetle ustawy o gospodarce nieruchomościami, Rejent 1998, nr 12, str. 208; J. Górecki Prawo pierwokupu w ustawie o gospodarce nieruchomościami, Rejent 1998, nr 12, str. 44; D. Szafrański, Ustawowe prawo pierwokupu gminy, Glosa 2002, nr 5, str. 4).
Jak wspomniano wcześniej, brzmienie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości skłania do przyjęcia, iż nieruchomość powinna spełniać ustawowe warunki przez cały okres wymagany dla możliwości ubiegania się o stwierdzenie nabycia. Oznacza to, że w przypadku nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe zabudowa ta powinna istnieć co najmniej w dniu 26 maja 1990 r.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia jest to, czy przedmiotowa działka, której nabycie prawa własności żąda skarżąca stanowiła nieruchomość zabudowaną przed datą 26 maja 1990 r., a dokładniej czy sporny budynek początkowo gospodarczy, a potem mieszkalny istniał w tej dacie.
W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego nie budzi wątpliwości poprawność ustalenia przez organy administracyjne, że przedmiotowa nieruchomość H.P. nie była wówczas zabudowana na cele mieszkaniowe, a w konsekwencji zgodność z prawem wydanych w przedmiotowej sprawie decyzji. Organy pierwszej i drugiej instancji oparły swoje twierdzenie na wynikach prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności spójnych i logicznych zeznaniach świadków oraz braku dokumentacji potwierdzającej starania o zabudowę i faktyczne podjęcie prac budowlanych spornego budynku przed datą 26 maja 1990 r.
Zgodnie z treścią art. 7 Kpa obowiązkiem organów administracji publicznej jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach realizacji tego obowiązku zobowiązane są one w myśl art. 77 § 1 Kpa w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz zgodnie z art. 80 Kpa dokonać oceny, czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organy administracji obu instancji uczyniły zadość ciążącym na nich obowiązkom. Przeprowadziły bowiem niezbędne postępowanie dowodowe, przy uwzględnieniu bezspornego faktu niezabudowania w zakreślonym ustawowo terminie nieruchomości użytkowanej przez skarżącą. Ustalenia tego nie mogły zmienić twierdzenia zawarte w skardze dotyczące dostarczania materiałów do zabudowy przez sołtysa wsi D.S. Okoliczność ta nie była podnoszona w toku postępowania administracyjnego, a nade wszystko nie została w żaden sposób wykazana przed Sądem.
Próba podważenia wiarygodności świadków poprzez niepotwierdzone żadnymi innymi dowodami twierdzenia o ich rzekomej stronniczości, nie może być uznana przez Sąd za skuteczną. Strona ma prawo wyrażać swoje stanowisko w sprawie, ale dla jego uwzględnienia konieczne jest poddanie go weryfikacji, jak każdego innego dowodu, zgodnie z regułami procesowymi. Odmowa waloru wiarygodności jednym dowodom, a przyznanie takiego waloru innym musi być należycie uzasadniona i znajdować odzwierciedlenie w całokształcie materiału dowodowego. Odmienna ocena dowodów bez przedstawienia jednoznacznych kontrdowodów, stanowi w istocie polemikę skarżącej i nie oznacza, że organ dopuścił się dowolności w poczynionych ustaleniach.
Zarzut dowolności zostaje wykluczony ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (patrz wyrok NSA, z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99, LEX nr 54171).
Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, a organy administracyjne dokonały wnikliwej jego oceny oraz okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem wskazały w uzasadnieniach decyzji, dlaczego pewne dowody uznano za wiarygodne, a innym odmówiono waloru wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazano między innymi, że wątpliwości co do wiarygodności zeznań skarżącej budzi ich niespójność z pozostałymi dowodami, a w szczególności zeznaniami świadków, z których wynika jednoznacznie, że sporny budynek powstał na przedmiotowej działce w latach 1994 - 1995 oraz dokumentami świadczącymi, że dopiero na wniosek skarżącej w dniu [...] września 2000 r. wydana została decyzja zezwalająca na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Zgodnie z art. 10 § 1 Kpa, organy administracji zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiły jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Zauważyć przy tym należy, iż strona skarżąca nie składała w toku postępowania administracyjnego wniosków dowodowych w sprawie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W przedmiocie kosztów orzeczono z mocy art. 250 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/M. Bejgerowska /-/B. Koś /-/W. Długaszewska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI