III SA/Po 18/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2019-05-14
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
egzekucja administracyjnaprzedawnienieskładki ZUSpostępowanie egzekucyjnetytuł wykonawczyzarzuty egzekucyjneNSAWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu.

Skarżąca kwestionowała postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia egzekwowanych należności. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, w tym przepisy dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, uznał, że organy prawidłowo oceniły, iż należności nie uległy przedawnieniu. Sąd oddalił skargę, stwierdzając brak naruszeń prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę I. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 listopada 2018 r., utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 153 PPSA poprzez niezrealizowanie wytycznych poprzedniego wyroku sądu, a także naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne i przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd, po analizie akt sprawy i stanowisk stron, przyjął ustalony przez organy stan faktyczny, dotyczący m.in. dat doręczenia upomnień, wystawienia tytułów wykonawczych i umorzenia poprzedniego postępowania egzekucyjnego. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące przedawnienia należności składkowych, uwzględniając zarówno 10-letni, jak i 5-letni termin przedawnienia, a także okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd stwierdził, że ponowne wystawienie tytułów wykonawczych w 2017 roku było dopuszczalne, a postępowanie egzekucyjne nie naruszało przepisów, gdyż poprzednie postępowanie zostało umorzone z powodu bezskuteczności, a nie z powodu przedawnienia. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organy w sposób pełny, wyczerpujący i przejrzysty przedstawiły i rozpoznały kwestię dotyczącą przedawnienia egzekwowanych należności, uwzględniając regulacje prawne intertemporalne.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że organy administracji publicznej po ponownym rozpoznaniu sprawy egzekucyjnej prawidłowo przedstawiły i rozpoznały kwestię przedawnienia, realizując wytyczne sądu zawarte w poprzednim wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

u.s.u.s. art. 24 § ust. 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § ust. 5b

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.r.o.o.i.p. art. 11 § pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

u.r.o.o.i.p. art. 27 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

u.r.o.o.i.p. art. 27 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

u.p.e.a. art. 26 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

PPSA art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym

u.s.u.s. art. 24 § ust. 5f

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.p.e.a. art. 26 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26b § § 1-2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26c § § 1-4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 roku w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 roku w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 153 PPSA poprzez niezrealizowanie wytycznych zawartych w wyroku z dnia 31 stycznia 2018 roku o sygn. akt III SA/Po 851/17. Naruszenie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 11 pkt 1 lit. a i art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców poprzez przyjęcie, że bieg przedawnienia ulegał zawieszeniu poprzez doręczenie dłużniczce upomnienia, gdy skutek zawieszenia biegu przedawnienia obejmował okres od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 11 pkt 1 lit. a i art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców poprzez wystawienie tytułów wykonawczych oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego, co do należności, które uległy przedawnieniu. Naruszenie art. 11 pkt 1 lit. a i art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców w związku z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niewłaściwe obliczenie terminów przedawnienia i brak uwzględnienia okresów przedawnienia roszczeń z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Naruszenie art. 33 §1 pkt 1 w związku z art. 34 §4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieuwzględnienie zarzutów i brak umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy egzekwowane należności są przedawnione. Naruszenie art. 9 w związku z art. 11 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące określenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, a w szczególności braku wyjaśnienia przesłanek częściowego uwzględnienia zarzutów. Naruszenie art. 26 §1, art. 26d §1 oraz art. 29 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na prowadzeniu egzekucji w oparciu o ponownie wystawione tytuły wykonawcze, w sytuacji, gdy ich wystawienie uznać należy za niedopuszczalne. Naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 107 §1 i §3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak odniesienia się do całości argumentacji skarżącej, w szczególności do kwestii zasadności i podstaw wydania nowych tytułów egzekucyjnych oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego na ich podstawie.

Godne uwagi sformułowania

kwestia przedawnienia egzekwowanych należności nie została przedstawiona w sposób pełny, wyczerpujący i przejrzysty dla strony i sądu oceniającego prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. uzasadnienie kwestionowanych orzeczeń nie spełniało standardów określonych w art. 210 §1 ustawy – Ordynacja podatkowa. organy w sposób pełny, wyczerpujący i przejrzysty (tabelaryczny), z uwzględnieniem regulacji prawnych intertemporalnych, przedstawiły i rozpoznały kwestię dotyczącą przedawnienia egzekwowanych należności. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie ma skutków powagi rzeczy osądzonej (sprawy rozstrzygniętej w rozumieniu art. 156 §1 pkt 3 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego). Administracyjny tytuł wykonawczy to dokument urzędowy wystawiany na potrzeby konkretnego postępowania egzekucyjnego i zostaje skonsumowany poprzez zakończenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na jego podstawie. Przystępowanie do kolejnych prób przymusowego wykonania obowiązku ograniczone jest tylko terminem przedawnienia, a ponadto powinno odbywać się przy uwzględnieniu stanu prawnego z dnia wystawienia urzędowego dokumentu administracyjnego (tytułu wykonawczego) stanowiącego podstawę dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zobowiązanego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skład orzekający

Walentyna Długaszewska

przewodniczący

Marzenna Kosewska

sędzia

Mirella Ławniczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, dopuszczalność ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego po umorzeniu poprzedniego z powodu bezskuteczności, kwestia ponownego wystawiania tytułów wykonawczych oraz konieczność doręczania upomnień."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów dotyczących składek ZUS i postępowania egzekucyjnego w administracji, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych i prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii przedawnienia należności, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnienie zasad ponownego wszczynania egzekucji i wystawiania tytułów wykonawczych ma dużą wartość praktyczną dla prawników i przedsiębiorców.

Przedawnienie składek ZUS: Kiedy dług staje się nieściągalny, a kiedy egzekucja może ruszyć od nowa?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 18/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2019-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1450/19 - Wyrok NSA z 2023-06-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151 art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1778
art. 24 ust. 4 ust. 5b ust. 5f
Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
Dz.U. 2011 nr 232 poz 1378
art. 11 pkt 1 lit. a art. 27 ust. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
Dz.U. 2016 poz 23
art. 6 art. 7 art. 8 art. 9 art. 11 art. 107 par. 1-3 art. 156 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 599
art. 15 ust. 1 art. 18 art. 26 par. 1 art. 26c par. 1-4 art. 26d par. 1-2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 14 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi I. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018 roku, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 września 2017 roku oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że kwestia przedawnienia egzekwowanych należności nie została przedstawiona w sposób pełny, wyczerpujący i przejrzysty dla strony i sądu oceniającego prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organy powołują się na okoliczności prowadzenia wcześniejszego postepowania egzekucyjnego, ale nie zaprezentowały i nie dokonały wykładni obowiązujących w tej mierze przepisów z uwzględnieniem problematyki o charakterze intertemporalnym. W uzasadnieniu brak jest analizy przedawnienia egzekwowanych składek za wcześniejsze okresy, sięgające do grudnia 2002 roku. W ocenie Sądu uzasadnienie kwestionowanych orzeczeń nie spełniało standardów określonych w art. 210 §1 ustawy – Ordynacja podatkowa. Sąd zobowiązał organy administracji publicznej do przeprowadzenia oceny zarzutów dłużniczki w sposób zwięzły, rzeczowy i przejrzysty, z którego jednoznacznie wynikać będzie istnienie, bądź brak istnienia przedawnienia egzekwowanych należności.
Dyrektor Oddziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P., postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 roku, na podstawie art. 34 §4 w związku z art. 33 pkt 1-10 i art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, uwzględnił zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] oraz odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach T[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 5 listopada 2018 roku, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
I. W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Strona zaskarżyła wydane postanowienie w całości i zażądała uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 153 ustawy – prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnym poprzez niezrealizowanie wytycznych zawartych w wyroku z dnia 31 stycznia 2018 roku o sygn. akt III SA/Po 851/17,
- art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 11 pkt 1 lit. a oraz art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców poprzez przyjęcie, że bieg przedawnienia ulegał zawieszeniu poprzez doręczenie dłużniczce upomnienia, gdy skutek zawieszenia biegu przedawnienia obejmował okres od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego,
- art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 11 pkt 1 lit. a oraz art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców poprzez wystawienie tytułów wykonawczych oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego, co do należności, które uległy przedawnieniu,
- naruszenie art. 11 pkt 1 lit. a oraz art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców w związku z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niewłaściwe obliczenie terminów przedawnienia i brak uwzględnienia okresów przedawnienia roszczeń z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne,
- art. 33 §1 pkt 1 w związku z art. 34 §4 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieuwzględnienie zarzutów i brak umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy egzekwowane należności są przedawnione,
- art. 9 w związku z art. 11 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące określenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, a w szczególności braku wyjaśnienia przesłanek częściowego uwzględnienia zarzutów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania w części obejmującej nieuwzględnienie zarzutów,
- art. 26 §1, art. 26d §1 oraz art. 29 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na prowadzeniu egzekucji w oparciu o ponownie wystawione tytuły wykonawcze, w sytuacji, gdy ich wystawienie uznać należy za niedopuszczalne, gdyż tytułu egzekucyjne zostały wystawione przez wierzyciela w latach 2003-2005 i nie zaistniały żadne przesłanki pozwalające na ponowne wystawienie tytułów wykonawczych obejmujących te same należności od tej samej osoby,
- art. 7, art. 8 oraz art. 107 §1 i §3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak odniesienia się do całości argumentacji skarżącej, w szczególności do kwestii zasadności i podstaw wydania nowych tytułów egzekucyjnych oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego na ich podstawie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że zrealizowane zostały wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
W zakresie ustalenia stanu faktycznego istotnego dla oceny zasadności zarzutów organy uwzględniły, co następuje.
Doręczenie upomnień dotyczących zaległych należności nastąpiło w dniach: 18 lutego, 30 kwietnia, 11 czerwca, 9 października, 17 grudnia 2003 roku oraz 3 lutego, 1 kwietnia, 20 kwietnia, 22 czerwca, 14 lipca 2004 roku.
Wobec braku zapłaty wystawione zostały tytuły wykonawcze i przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...]. Doręczenie odpisu tytułów wykonawczych zobowiązanej nastąpiło w dniu 5 grudnia 2005 roku.
W dniu 22 grudnia 2005 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Egzekucja administracyjna została wszczęta i było prowadzona w odniesieniu do należności składkowych i opłat za grudzień 2002 roku, luty, kwiecień, wrzesień, październik i listopad 2003 roku oraz styczeń, luty, kwiecień, czerwiec i lipiec 2004 roku.
W dniu 12 maja 2005 roku wydana została decyzja stwierdzająca zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP za okres od grudnia 2002 roku do kwietnia 2004 roku. Decyzja została doręczona stronie w dniu 28 maja 2005 roku.
W dniu 6 marca 2013 roku skarżąca złożyła wniosek o umorzenie zaległych należności na podstawie art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Decyzja odmawiająca umorzenia uprawomocniła się z dniem 21 października 2014 roku.
W świetle dokumentów włączonych do akt administracyjnych przedstawione powyżej okoliczności faktyczne sprawy nie budzą żadnych wątpliwości i są bezsporne pomiędzy stronami. Z tych względów, Sąd przyjmuje je jako własne.
Organy właściwie wyznaczyły podstawy prawne do oceny zasadności zarzutów przedawnienia egzekwowanych należności przyjmując, że istotny z punktu widzenia sprawy jest stan prawny z daty doręczenia ponownie wystawionych tytułów wykonawczych, czyli stan prawny z dnia 5 czerwca 2017 roku.
W powyższym zakresie organy wskazały, że stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2017, poz. 1778) należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Organ uwzględnił, że do dnia 31 grudnia 2011 roku przepis stanowił należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Natomiast zgodnie z treścią art. 27 ustawy z dnia 16 grudnia 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. 2011, poz. 1378) przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 roku stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się dniem 1 stycznia 2012 roku, jeżeli zaś przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 roku nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
Odnosząc opisane powyżej ustalenia faktyczne do wskazanego stanu prawnego organy wskazały termin przedawnienia egzekwowanych należności składkowych z zastosowaniem 10-letniego terminu przedawnienia liczonego od daty wymagalności składki/opłaty oraz według 5-letniego terminu liczonego od dnia 1 stycznia 2012 roku.
W konsekwencji po uwzględnieniu okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia obejmujących okres od daty czynności zmierzających do wyegzekwowania należności do daty zakończenia postępowania egzekucyjnego (18 luty 2003 roku do 22 grudzień 2005 roku), okres postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia zadłużenia z tytułu składek (28 maja 2005 roku do 29 czerwca 2005 roku) oraz okres postępowania prowadzonego w sprawie umorzenia zaległości (od 6 marca 2013 roku do 21 października 2014 roku) organy stwierdziły, że data przedawnienia 10-letniego oraz data przedawnienia 5-letniego:
- dla składki za grudzień 2002 roku (wymagalna z dniem 15 styczeń 2003 roku) przypadała odpowiednio na 8 lipca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla składek za luty 2003 roku (wymagalnych z dniem 17 marca 2003 roku) przypadała odpowiednio na 28 czerwca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla składek za kwiecień 2003 roku (wymagalnych z dniem 15 maja 2003 roku) przypadała odpowiednio na 15 lipca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla składek za wrzesień 2003 roku (wymagalnych z dniem 15 października 2003 roku) przypadała odpowiednio na 9 czerwca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla składek za listopad 2003 roku (wymagalnych z dniem 15 grudnia 2003 roku) przypadała odpowiednio na 22 czerwca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla składek za styczeń 2004 roku (wymagalnych z dniem 16 lutego 2004 roku) przypadała odpowiednio na 8 czerwca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla składek za luty 2004 roku (wymagalnych z dniem 15 marca 2004 roku) przypadała odpowiednio na 5 lipca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla składek za kwiecień 2004 roku na ubezpieczenie społeczne oraz FP i FGŚP (wymagalnych z dniem 17 maja 2004 roku) przypadała odpowiednio na 5 lipca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla składek za kwiecień 2004 roku na ubezpieczenie zdrowotne (wymagalnych z dniem 17 maja 2004 roku) przypadała odpowiednio na 26 czerwca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla dodatkowej opłaty za luty 2003 roku na ubezpieczenie społeczne (wymagalnej z dniem 10 czerwca 2003 roku) przypadała odpowiednio na 10 sierpnia 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla dodatkowej opłaty za kwiecień 2003 roku na ubezpieczenie społeczne (wymagalnej z dniem 7 października 2003 roku) przypadała odpowiednio na 9 sierpnia 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla dodatkowej opłaty za wrzesień 2003 roku na ubezpieczenie społeczne (wymagalnej z dniem 5 marca 2004 roku) przypadała odpowiednio na 14 lipca 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku,
- dla dodatkowej opłaty za luty 2004 roku na ubezpieczenie społeczne (wymagalnej z dniem 6 lipca 2004 roku) przypadała odpowiednio na 2 sierpnia 2017 roku lub 17 sierpnia 2018 roku.
Stosując powyższe zasady obliczania terminu przedawnienia w odniesieniu do zaległości FUS za październik 2003 roku (tytuł wykonawczy nr [...]) oraz zaległości FP i FGŚP za październik 2003 roku (tytuł wykonawczy nr [...]) organ przyjął, że te należności przedawniły się z dniem 25 maja 2017 roku. W tej sytuacji były one przedawnione na dzień 5 czerwca 2017 roku, czyli dzień doręczenia tytułów wykonawczych. Z tego względu zostały odpisane z konta skarżącej i wycofane z egzekucji.
Analiza treści uzasadnienia kwestionowanego skargą postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Oddziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczy o braku naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.). W ocenie Sądu po ponownym rozpoznaniu kontrolowanej sprawy egzekucyjnej organy w sposób pełny, wyczerpujący i przejrzysty (tabelaryczny), z uwzględnieniem regulacji prawnych intertemporalnych, przedstawiły i rozpoznały kwestię dotyczącą przedawnienia egzekwowanych należności.
Z powyższych względów Sąd uznał, że nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 9 art. 11 oraz art. 107 §1 i §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016, poz. 23 ze zm.) w związku z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2016, poz. 963 ze zm.) oraz art. 11 pkt 1 lit. a i przepisami art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011r. Nr 232, poz. 1378).
Organy prawidłowo przyjęły, że ocena przedawnienia należności powinna zostać dokonana na dzień doręczenia tytułów wykonawczych. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5b powołanej powyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu także z uwagi na wydanie decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek i dotyczy to okresu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna – art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Nieuzasadnione są zarzuty skargi wskazujące, że wystawienie w 2017 roku tytułów wykonawczych nastąpiło bez podstawy prawnej, a wszczęcie i prowadzenie egzekucji na ich podstawie jest niedopuszczalne, bo narusza art. 26 §1, art. 26d §1 oraz art. 29 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2016, poz. 599 ze zm.).
Wbrew stanowisku autora skargi organy zachowały się prawidłowo, gdy podejmując kolejną próbę przymusowego wykonania obowiązków pieniężnego z tytułu nieopłaconych składek/opłat ZUS (wszczynając kolejne postępowanie egzekucyjne) ponownie wystawiły tytuły wykonawcze.
Sprawa ustalenia/stwierdzenia obowiązku podlegającego przymusowemu wykonaniu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest inną sprawą niż sprawa egzekucyjna obejmująca wykonanie obowiązku opłacenia składek/opłat.
Jeśli postępowanie egzekucyjne prowadzone wcześniej w celu wykonania obowiązku opłacenia składek/opłat, obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), zostało zakończone umorzeniem z uwagi na bezskuteczność egzekucji, to sprawa wykonania tegoż obowiązku nie została załatwiona, ale zakończone zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych.
Postawienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie ma skutków powagi rzeczy osądzonej (sprawy rozstrzygniętej w rozumieniu art. 156 §1 pkt 3 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego).
Administracyjny tytuł wykonawczy to dokument urzędowy wystawiany na potrzeby konkretnego postępowania egzekucyjnego i zostaje skonsumowany poprzez zakończenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na jego podstawie (art. 26 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Natomiast we wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca przewidział możliwość wydawania odpisów tytułów wykonawczych (art. 26b §1-2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), wystawiania dalszych tytułów wykonawczym (art. 26c §1-4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz wydawania ponownego tytułu wykonawczego (art. 26c §1-4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie wystąpiły okoliczności faktyczne uzasadniające stanowisko o naruszeniu któregoś ze wskazanych przepisów. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2005 roku zostało zakończone przed wszczęciem kolejnego postępowania egzekucyjnego w 2017 roku.
Przystępowanie do kolejnych prób przymusowego wykonania obowiązku ograniczone jest tylko terminem przedawnienia, a ponadto powinno odbywać się przy uwzględnieniu stanu prawnego z dnia wystawienia urzędowego dokumentu administracyjnego (tytułu wykonawczego) stanowiącego podstawę dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Skoro obowiązki opłacenia składek i opłat w roku 2017 nadal podlegały egzekucji administracyjnej, to organy (wierzyciel, organ egzekucyjny) podejmując kolejną próbę przymusowej realizacji obowiązku zobowiązane były wystawić tytuły wykonawcze według wzoru obowiązującego na datę sporządzenia dokumentu urzędowego oraz określić w tym dokumencie treść egzekwowanego obowiązku aktualną na datę jego wystawienia.
Powyższe wnioski płyną z treści art. 6 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 26 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz przepisami wydanymi na podstawie art. 26 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, czyli przepisami: rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 roku w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. poz. 650) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 roku w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. 2018, poz. 850).
Poza zakres sprawy egzekucyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2017 roku, a tym samym poza zakres kontroli sądowoadministracyjnej realizowanej w niniejszym postępowaniu wykraczają kwestie związane z doręczeniem upomnienia oraz skutecznego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2005 roku.
Skoro strona nie zakwestionowała działań organów administracyjnych podejmowanych w ramach innej sprawy egzekucyjnej, postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2005 roku, to uznać należy, że wywołały one skutki prawne i aktualne z punktu widzenia oceny działań podejmowanych w ramach kolejnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania niezrealizowanych wcześniej dotychczas obowiązków opłacenia składek/opłat ZUS.
Niemniej Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyjaśnia, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2017 roku nie wymagało uprzedniego przesłania upomnienia.
Upomnienie zobowiązanego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje uchylenia upomnienia. Jeżeli zatem doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, to ponownie wszczęte postępowanie egzekucyjne nie musi być poprzedzone ponownym upomnieniem zobowiązanego (porównaj: wyrok NSA z 8 lipca 2009 roku o sygn. akt II FSK 315/08, czy wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 roku o sygn. akt II OSK 1361/16).
Z tych względów doręczenie upomnienia uznane za skuteczne na gruncie postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 2005 roku nie może prowadzić do zakwestionowania legalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wykonania tego samego obowiązku na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2017 roku.
Sąd wskazuje ponadto, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2016, poz. 963 ze zm.) bieg terminu przedawnienia zostawał zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Na gruncie tej regulacji uznano, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności.
W konsekwencji za czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2017 roku o sygn. akt I SA/Gd 737/17, Lex), wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale także orzeczenia, pisma kierowane do strony, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 lipca 2016 roku o sygn. akt I SA/Sz 637/16, Lex nr 2116066).
Pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony w rozumieniu art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest także doręczenie upomnienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 roku o sygn. akt I SA/Po 829/10, Lex nr 1150528). Wysłane do strony upomnienia zostały potwierdzone wystawieniem tytułów wykonawczych, które przekazano organowi egzekucyjnemu. W sprawie wystąpiły czynności zmierzające do ściągnięcia należności.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI