III SA/PO 178/24

III SA/Po 178/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 762
par. 3 ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
Sentencja
Dnia 2 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 1 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "Dyrektor ARiMR") z 1 lutego 2024 r. nr [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania K. M. (dalej: "strona" lub "skarżący") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") z 13 grudnia 2023 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
W dniu 30 lipca 2023 r. strona złożyła wniosek do biura powiatowego ARMiR o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z [...]. Do wniosku dołączono 13 faktur, potwierdzających sprzedaż przez stronę rzepaku oraz kukurydzy, podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.
W wyniku kontroli krzyżowej wniosku, organ I instancji dopuścił, jako dowód w sprawie 5 faktur, które świadczą o tym, że strona prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą [...], w ramach której skupowała od innych producentów rolnych ten sam rodzaj zbóż i nasion oleistych tj. kukurydzę i rzepak, który następnie sprzedawała.
W związku z powyższym organ I instancji, powołując się na § 13zzg ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2015 r. poz. 187 ze zm. dalej zwany: "rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r.") w zw. z § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz.U. z 2015 r. poz. 762 ze zm. zwanego dalej "rozporządzeniem z 21 kwietnia 2023 r.") odmówił stronie przyznania pomocy finansowej.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona podniosła naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 77, art. 80, art. 81, art. 81a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. zwanej dalej "K.p.a.") oraz § 3 ust. 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r.. Odwołujący wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą pod firmą [...], w ramach której skupuje i sprzedaje płody rolne, których jednak nie wykorzystuje do hodowli zwierząt.
Organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że K. M. oraz podmiot [...] to ten sam podmiot, posługujący się tym samym nr NIP. Dalej organ wskazał, że jednoosobowa działalność gospodarcza jest powiązana bezpośrednio z jej właścicielem. Firma nie posiada odrębnego majątku, wszelki zysk firmy jest dochodem przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą, który ponosi odpowiedzialność majątkową za zobowiązania firmy. Następnie organ wywodził, że kontrola krzyżowa wykazała, iż [...], w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą, skupował, a następnie sprzedawał ten sam rodzaj zboża i nasion oleistych innym beneficjentom programu, którzy otrzymali płatność. Tymczasem przepis § 3 ust. 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. wyklucza możliwość przyznania pomocy podmiotowi prowadzącemu produkcję zwierzęcą, który jednocześnie skupuje i sprzedaje ten sam rodzaj zbóż. Chodzi przy tym o ten sam rodzaj zboża, a nie o to samo zboże. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów odwołania powołał się na przepis art. 10a ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. nr 1199 ze zm. dalej "ustawa ARMiR"), który wyłącza zastosowanie wskazanych przez odwołującego przepisów art. 7, art. 77 i art. 81 K.p.a.
W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie przepisów:
- art. 6 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 80 K.p.a. poprzez działanie z naruszeniem przepisów prawa, niezebranie wystarczającego materiału dowodowego i pominięcie przy ocenie przesłanki odmowy przyznania pomocy całokształtu materiału dowodowego;
- art. 11 K.p.a. poprzez nieuzasadnienie przesłanki wykluczającej przyznanie pomocy;
- art. 10a ustawy o ARMiR poprzez błędną wykładnię prawa i nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego.
Jednocześnie skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 3 ust. 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. poprzez błędną wykładnię i odmowę przyznania pomocy bez weryfikacji celu w jakim podmiot skupował zboża i nasiona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, nie zgadzając się z twierdzeniami zawartymi w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podlega oddaleniu w całości.
Przede wszystkim należy wskazać, że Sąd, aby mógł orzec o uchyleniu decyzji, muszą zajść ściśle wskazane w przepisach ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 t.j. zwanej P.p.s.a.) przesłanki ustawowe. W kontrolowanej sprawie nie zostały natomiast spełnione przesłanki do uchylenia decyzji przewidziane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W szczególności w ocenie Sądu stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie został ustalony przez organ administracji publicznej z zachowaniem przepisów K.p.a., jak również ustawy o ARMiR, w tym zwłaszcza art. 10a ustawy o ARMiR, zgodnie z którym w postępowaniach, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji, ARMiR:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Jednocześnie należało mieć na względzie, że przepis art. 10a ustawy o ARMiR wyłącza zastosowanie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. dotyczących ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego. Organy w postępowaniach o płatności rolno - środowiskowe dokonują ustaleń faktycznych na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2021 r. I GSK 182/21 LEX nr 3258060). Ustawodawca w postępowaniach dotyczących płatności rolnośrodowiskowych odstąpił zatem od ogólnego modelu przyjętego w K.p.a. zgodnie z którym obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności, spoczywa na organie.
Sąd dokonując analizy akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w sprawie, którego ocenę zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Okolicznością bezsporną w sprawie było to, że zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. strona przedstawiła wraz z wnioskiem faktury wykazujące, że w okresie objętym ww. przepisem dokonała sprzedaży kukurydzy i rzepaku, podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą. W trakcie kontroli organ pozyskał natomiast dodatkowe dowody w postaci 5 faktur. Organ zebrał zatem w sprawie wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na rozpatrzenie wniosku.
Nadto zdaniem Sądu, nie zaszły również pozostałe przesłanki konieczne dla uchylenia zaskarżonej decyzji, przewidziane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., gdyż żaden z przepisów prawa materialnego nie został naruszony w sposób, w którym miałoby to wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy wskazać, że przesłanki przyznania płatności rolnych wyznaczają przepisy prawa materialnego tj. § 13zzg ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r.
Zgodnie z § 13zzg ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...];
2) który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia i mimo tego nie otrzymał tej pomocy.
Z kolei przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. przewiduje pozytywne przesłanki, które rolnik musi spełnić, aby uzyskać pomoc. Zgodnie z tym przepisem pomoc przyznaje się rolnikowi:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2) który dokonał sprzedaży:
a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub
b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;
3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;
4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku.
Jednocześnie przepis § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. przewiduje negatywne przesłanki, z powodu których należy odmówić przyznania przedmiotowej pomocy. Mianowicie, zgodnie z tym przepisem, pomocy nie przyznaje się rolnikowi będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, rzepaku lub rzepiku, które zostały zakupione przez ten podmiot.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnosząc się do faktur wystawionych na firmę [...], przedstawił prawidłowy wywód, że K. M. oraz prowadzona przez niego jednoosobowa działalność gospodarcza [...] to ten sam podmiot. Wywód ten jest logiczny, oczywistym jest bowiem, że skoro osoba fizyczna prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i ponosi odpowiedzialność majątkową za zobowiązania zaciągnięte, w związku z prowadzoną działalnością, to jest tym samym podmiotem, co podmiot prowadzący gospodarstwo rolne.
Organ, na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, prawidłowo ustalił, że skarżący był nie tylko podmiotem sprzedającym, ale również skupującym zboża oraz nasiona od innych producentów rolnych, co skutkowało koniecznością wydania decyzji odmownej. Przede wszystkim należy mieć bowiem na względzie wykładnię celowościową przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., a mianowicie, że przedmiotowa pomoc finansowa adresowana jest do rolników, którzy sprzedają określone w tym przepisie płody rolne podmiotom skupującym, prowadzącym działalność w zakresie skupu, jak również podmiotom, w związku z prowadzoną przez nie produkcją zwierzęcą. Pomoc ta nie jest natomiast kierowana do podmiotów dokonujących skupu lub obrotu płodami rolnymi.
Tymczasem z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, że skarżący jest rolnikiem skupującym, a następnie sprzedającym płody rolne. W sytuacji zatem, gdy skarżący jako rolnik jednocześnie skupuje i sprzedaje ten sam rodzaj zboża to płatności, nie należą się. Jest to logiczne gdyż w sytuacji gdy podmiot skupuje i sprzedaje ten sam rodzaj zboża to trudno przyjąć, że poniósł straty gospodarcze spowodowane przez zwiększony przywóz zbóż i nasion oleistych z [...]. Wskazuje na to treść § 1 pkt 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., zgodnie z którym przepisy rozporządzenia określają zadania związane z udzielaniem pomocy, o której mowa w: (1) art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/739 z dnia 4 kwietnia 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, Polsce i Rumunii (Dz. Urz. UE L 96 z 05.04.2023, str. 80), zwanego dalej "rozporządzeniem 2023/739", oraz (2) art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/1343 z dnia 30 czerwca 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, na Węgrzech, w Polsce, Rumunii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 168 z 03.07.2023, str. 22, zwanego dalej "rozporządzeniem 2023/1343") oraz sposób i tryb realizacji tych zadań. Z preambuły do rozporządzenia nr 2023/739 wynika, że pomoc ma służyć wsparciu rolników prowadzących produkcję roślinną, a nie wsparciu indywidualnych dochodów podmiotów zajmujących się obrotem płodami rolnymi. Z pkt 11 preambuły do rozporządzenia 1023/1343 wynika z kolei, że Bułgaria, Węgry, Polska, Rumunia i Słowacja powinny dystrybuować pomoc najbardziej skutecznymi kanałami na podstawie obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriów, które uwzględniają zakres trudności, z którymi mierzą się rolnicy uprawiający zboża i nasiona oleiste w dotkniętych regionach, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby rolnicy ci byli ostatecznymi beneficjentami pomocy, oraz unikaniu wszelkich zakłóceń rynku i konkurencji.
W związku z powyższym w ocenie Sądu ani przepisy rozporządzenia, ani przepisy rozporządzeń wspólnotowych, nie pozwalają na uznanie, że wsparcie przyznawane na ich podstawie mogłoby służyć wsparciu dochodów podmiotów innych niż producenci (rolnicy) zajmujący się uprawą roślin wymienionych w rozporządzeniu i w odniesieniu do sprzedaży zbóż innych niż wyprodukowane przez tych rolników. Taki cel wsparcia jednoznacznie potwierdza również uzasadnienie projektu rozporządzenia, w którym wskazano, że wsparcie przeznaczone jest dla producentów rolnych w związku ze zwiększonym przywozem zbóż i nasion oleistych z [...] w celu zrekompensowania im strat (utraty wartości produkcji), które ponieśli(https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//3/12371701/12967400/dokument618083.p). Także treść przepisu § 3 ust. 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. wskazuje, że nie może być dofinansowana sprzedaż płodów rolnych, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, dokonywana przez rolnika, który nabył zboże.
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że organy wskazały na fakty, które uniemożliwiały uwzględnienie wniosku skarżącego. Ustalono bowiem, że skarżący nie był producentem sprzedawanych zbóż i kukurydzy. Organy wykazały więc, że produkty te nie pochodziły z upraw skarżącego, lecz że zostały przez niego nabyte. Skarżący płody rolne sprzedawał w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej prowadzonej równolegle z działalnością rolniczą. W transakcjach nabycia zbóż i kukurydzy występował więc jako podmiot prowadzący działalność w zakresie obrotu i skupu. Dalsza sprzedaż tych towarów przez skarżącego nie mogła zostać uznana za sprzedaż, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. i to pomimo jednoczesnego posiadania statusu rolnika, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W ramach transakcji zbycia zbóż skarżący nie występował jako rolnik i sprzedaż nie miała żadnego związku z prowadzoną przez niego działalnością rolniczą.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.