III SA/PO 173/24

III SA/Po 173/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 19 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zwrotu świadczeń otrzymanych na rzecz ochrony miejsc pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. z dnia 26 września 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 4.088,- (cztery tysiące osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. decyzją z dnia 26 września 2023 roku, o nr [...] orzekł o obowiązku zwrotu świadczeń przez podmiot [...] sp z o.o. w kwocie 16 237,25 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 15 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty oraz o obowiązku zwrotu odsetek w kwocie 1762,66 zł naliczonych od dnia 14 grudnia 2021 roku.
Podstawą obowiązku zwrotu było przyjęcie, że beneficjent dokonał błędnego rozliczenia uzyskanych środków, gdyż już w roku 2020 skorzystał na podst. art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 roku - O szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób. zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 ,poz.1095 ze zm, zwana dalej Covidowa) ze zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne w ZUS. Tym samym strona niezasadnie wnioskowała o środki na pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników w ramach FGŚ. Organ uznał, że skoro wnioskodawca skorzystał ze zwolnienia ze składek ZUS na podst. art. 31 zo ustawy za dowolne 3 miesiące, to nie może skorzystać z kolejnych 3 miesięcy wsparcia w tym samym czasie w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w P.. Organ ustalił więc, że nie wszystkie środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, a dodatkowo jeden z pracowników przez cały okres dofinansowania przebywał na chorobowym, więc strona zobowiązana jest do zwrotu 16 237, 25 zł jako należności głównej wraz z odsetkami za część środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
Spółka złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzucono organowi I instancji naruszenie art. 15 gg ust.6,7,23 c ,15 gg ust.28 pkt 2 ustawy Covidowej poprzez uznanie, że spółka zobowiązana jest do zwrotu w/w środków wykorzystywanych niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy otrzymała ona wsparcie z WUP za miesiąc czerwiec, lipiec i sierpień oraz skorzystała ze zwolnienia ze składek z ZUS za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 roku czyli za inne okresy niż otrzymane wsparcie z Wojewódzkiego Urzędu Pracy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 stycznia 2024 roku, nr. [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Strona w dniu 7 marca 2024 roku skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa procesowego t. art. 11, 107 §3 Kpa poprzez nie odniesienie się do argumentów zawartych w odwołaniu. Ponadto naruszenie art. 15gg ust.6,ust.7,ust.23c oraz art.15 gg ust.28 pkt 2 ustawy Covidowej poprzez błędną wykładnię i uznanie, że podmiot może skorzystać wyłącznie z jednego dofinansowania w sytuacji, gdy udzielono go na podstawie innego tytułu prawnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę w dniu 15 kwietnia 2024 roku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie. Z niespornych okoliczności faktycznych tej sprawy wynika, że skarżąca spółka na podstawie art. 15gg ustawy z dnia 2 marca 2020 roku - o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19 ,innych chorób. zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021, poz.1095 ze zm) otrzymała z Wojewódzkiego Urzędu Pracy dofinansowanie wynagrodzeń pracowników w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie Covid -19 dla 8 pracowników na okres czerwiec, lipiec, sierpień 2020 roku. Skorzystała również na podstawie art. 31zo w/w ustawy ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne tych pracowników za miesiące marzec, kwiecień i maj. W tych okolicznościach faktycznych istota sporu sprowadza się do tego, czy spółka w sposób niedozwolony uzyskała zdublowaną pomoc w ramach tej tarczy. A jego źródło tkwi w dokonywaniu przez strony sporu odmiennej wykładni art. 15gg ust. 7. Stosownie do tego przepisu "podmiot, o którym mowa w ust. 1, może otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy". Dokonując wykładni tego przepisów organy uznały, że użyty w przepisie art. 15gg ust. 7 ustawy o Covid zwrot "w zakresie takich samych tytułów wypłat" należy rozumieć w ten sposób, że podmiot, o których mowa w ust. 1 art. 15gg ustawy o covid, może otrzymać pomoc z WUP wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy, wyłącznie jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie tych samych tytułów które obejmują nie tylko miesiąc za który pomoc została wypłacona, lecz w ogóle że na danych (tożsamych z imienia i nazwiska) pracowników została wypłacona już pomoc np. na podst. art. 31 z ustawy o Covid.
W ocenie sądu organy błędnie uznają, że zakres przedmiotowy zwrotu "ten sam tytuł wypłaty" obejmuje również inne miesiące niż miesiąc za który już w ramach innego rodzaju świadczenia udzielono pomocy przedsiębiorcy. W konsekwencji niewłaściwym jest uznanie ,że skoro skarżąca spółka otrzymała pomoc z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na określonych pracowników za okres marzec – maj 2020 r. na podstawie art. 31zo ust. 1a ustawy o Covid (z ZUS), to nie jest dopuszczalne udzielenie pomocy na tych samych pracowników z tytułu wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne od tych wynagrodzeń na podstawie art. 15gg ustawy o Covid (WUP).
Wprawdzie organ w zaskarżonej decyzji jedynie enigmatycznie zauważył, że strona nie może skorzystać z kolejnych 3 miesięcy wsparcia, nie rozszerzając bliżej swojego stanowiska ani faktycznie nie odnosząc się do zarzutów odwołania, ale nawet gdyby przyjąć, że argumentacja organów orzekających w sprawie sprowadza się wyłącznie pokrywających się okresów wypłat, to w tym miejscu przytoczyć należy orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które stanowi, iż w przypadku złożenia wniosków o pomoc finansową na podstawie różnych przepisów ustawy COVID-19, pomoc w postaci dofinansowania wynagrodzenia za pracę oraz należności składkowych od tego wynagrodzenia – przysługuje do wynagrodzeń tych samych pracowników na podstawie poszczególnych wskazanych podstaw prawnych, zatem za więcej niż jeden okres trzymiesięczny. W wyroku NSA z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 251/22 (wprawdzie dotyczącym innego rodzaju pomocy ) sformułowano tezę, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 15g ust. 18 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) nie stoi na przeszkodzie do uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS pracowników, jeżeli dofinansowanie to dotyczyło innego okresu. Dalej NSA przyjął, że z żadnego przepisu ustawy o COVID-19 nie wynika, aby przyznanie pomocy na podstawie jednego przepisu tej ustawy eliminowało możliwość uzyskania dofinansowania na podstawie innej regulacji tego aktu, oczywiście w przypadku spełnienia wskazanych w przepisach warunków przyznawania takiej pomocy.
Podczas interpretacji przepisów ustawy Covid-19 nie można pomijać celu ustawy, jakim jest ochrona miejsc pracy i pomoc przedsiębiorcom w tym zakresie, w tym zachowanie zasady sprawiedliwości podziału środków publicznych w szczególnym okresie pandemicznym. Przedstawiona powyżej interpretacja przepisów ustawy o COVID-19 uwzględniająca zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości, w ocenie Sądu realizuje wskazane cele.
Potwierdzeniem powyższej argumentacji jest doprecyzowanie art. 15gg ustawy COVID-19, polegające na wprowadzeniu do ustawy dodatkowego art. 15gg ust. 7a, w myśl którego przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmiot, o którym mowa w ust. 1, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Jednoznacznie zatem ustawodawca w tym przepisie stwierdził, że przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy. Tym samym regulacja ta potwierdza, że ograniczenie wynikające z art. 15gg ust. 7 dotyczy tego samego okresu i nie można go podwójnie dofinansowywać (por. powołany wyżej wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 251/22).
W tej sytuacji w ocenie Sądu uznać należało, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zarówno omówionych wyżej przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19 poprzez ich błędną wykładnię jak i z naruszeniem przepisów postępowania, tzn. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieobjęcie szczegółowymi i jednoznacznymi ustaleniami oraz niepoddanie ocenie okoliczności omówionych w akapicie poprzedzającym. W konsekwencji zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) w związku z art. 135 p.p.s.a.
Niewątpliwe też błędnym i pozbawionym racji jest uznanie organu w zaskarżonej decyzji, że dobrowolny zwrot środków przez beneficjenta jest potwierdzeniem argumentów organu co do zasadności ich zwrotu, czego wyrazem jest choćby wniesiona skarga tak na decyzję o obowiązku zwrotu jak i decyzję z dnia 19 marca 2024 roku o jej uchyleniu w ramach autokontroli organu .
Rozpoznając ponownie sprawę organy winny wziąć pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy COVID-19, jak również w sposób jednoznaczny zweryfikować, jakie formy wsparcia za jakie konkretnie okresy, w odniesieniu do wymienionych w decyzjach pracowników skarżący otrzymał w 2020 roku, z uwzględnieniem uwag organu odnośnie pracownika pozostającego na zwolnieniu lekarskim. a następnie stosownie do poczynionych ustaleń wydać rozstrzygnięcie w sprawie (art. 153 p.p.s.a.)
Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.