III SA/Po 17/24

III SA/Po 17/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13zw ust. 1, 1a, 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Dnia 20 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 14 listopada 2023r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 14 listopada 2023 r. (nr jak w sentencji) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (Dyrektor WOR ARiMR/organ) po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (Kierownik BP ARiMR/organ I instancji) z 29 września 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
M. D. 15 czerwca 2023 r. wniósł o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Do wniosku dołączył kopię faktury, która miała potwierdzać sprzedaż pszenicy w ww. okresie podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż.
Kierownik BP ARiMR ustalił na podstawie ww. faktury, że M. D. sprzedał zboże firmie żony, która zajmuje się – zgodnie z ogólnodostępną informacją – wydobyciem i sortowaniem kruszyw budowlanych, produkcją betonu oraz usługami transportowymi związanymi z przewozem kruszy i betonu. Na potrzeby programu, tuż przed wystawieniem faktury mężowi dopisała kod PKD pozwalający na obrót zbożami.
W związku z powyższym Kierownik BP ARiMR decyzją z 28 września 2023 r. odmówił stronie wnioskowanej pomocy.
M. D. w odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Podniósł, iż jest producentem rolnym i dowiódł, że dokonał sprzedaży 1700 ton pszenicy w terminie od 1.12.2022 r. do 14.2023 r., w dowód czego dołączył fakturę VAT [...] z 15.05.2023 r. Dodał, że A. D. prowadzi odrębną od jego działalność gospodarczą pod firmą [...]" "[...]" A. D. i jako przedsiębiorca ma ujawnioną m.in. działalność o kodzie PKD [...] – sprzedaż hurtowa zboża (...). Nie ma znaczenia, że ów kod PKD został dopisany przez kupującą zboże na 2 dni przed transakcją, bowiem prawo do uzyskania przedmiotowej pomocy finansowej. Nie ma też znaczenia, że storna jest pełnomocnikiem kupującego przedsiębiorcy w transakcji będącej przedmiotem postępowania. A. D. występowała samodzielnie w swoim imieniu, a wnioskodawca jej nie reprezentował przy tej czynności. Przepis § 13zw rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie) nie wyklucza dokonywania między małżonkami. Pomoc ta miała zaś służyć obywatelom,, którzy ponieśli straty finansowe w związku z działaniami wojennymi na [...]. Odmowa przyznania stronie pomocy jest więc sprzeczna z jej istotą. Bez znaczenia jest też kwestia ustawowego ustroju wspólności małżeńskiej strony z A. D., bowiem prowadzą oni odrębne działalności. Są rónież odrębnymi podatnikami podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.). Autonomiczność p[Rawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, która zakładałaby, że wspólność majątkowa istniejąca między małżonkami na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego miała wpływ na zakres ich praw i obowiązków jako podatników podatku VAT. Dopuszczalne jest dokonywanie czynności cywilnoprawnych między małżonkami pozostającymi we wspólności majątkowej, jeżeli czynności te dotyczą sfery objętej zakresem ich działalności gospodarczej. M. D. podkreślił, że prowadzi indywidualną działalność gospodarczą odrębną od A. D., a zatem uzyskane przez niego środki pomocy finansowej będą przeznaczone wyłącznie do jego działalności. Strona powołała się również na przepis art. 7a K.p.a. nakazujący wątpliwości co do normy prawnej rozstrzygać na korzyść strony. Dodał, że A. D. po wystawieniu ww. faktury z 15.06.2023 r. dotyczącej kupna pszenicy, następnie dokonała płatności, w dowód czego strona przedłożyła potwierdzenie przelewu z 26.06.2023 r. Organ I instancji nie podjął zatem wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Naruszono również zaufanie strony do organu I instancji.
Dyrektor WOR ARiMR utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) przywołał treść § 13zw ust. 1, 1a i 7 rozporządzenia podkreślając obowiązek dołączenia do wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy kopii faktur VAT lub ich duplikatów potwierdzających sprzedaż pszenicy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami. Następnie wskazał, że M. D. sprzedał zboże żonie prowadzącej firmę [...]. Wyjaśnił, że jednoosobowa działalność gospodarcza powiązana jest bezpośrednio z jej właścicielem. Wszystkie zobowiązania, a także dochody to majątek przedsiębiorcy – właściciela. Dlatego prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą firma nie ma swojego majątku. Ten stanowi prywatny majątek właściciela. Również zysk z takiej działalności jest zyskiem przedsiębiorcy – właściciela. W przypadku niepowodzenia przedsiębiorca odpowiada całym swym majątkiem za długi przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność ta dotyczy także współmałżonka.
Dyrektor WOR ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 31 § 1 K.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, w tym zyski z prowadzonych przez siebie działalności wchodzą w majątek wspólny. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej zarówno właściciel – przedsiębiorca, jak i prowadzona przezeń firma, mogą posiadać tylko jeden NIP. Zamiarem prawodawcy przyznanie pomocy ma na celu wsparcie tych podmiotów, które dokonały sprzedaży pszenicy lub gryki i wykluczając tych, którzy jednocześnie je skupowali. Dodatkowo gospodarstwa takie poniosły straty w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...]. M. i A. D. posiadają zaś współwłasność małżeńską, zatem zarówno dochody z gospodarstwa, jak i z prowadzonych przez nich firm zasilają wspólny majątek. Konstrukcja programu ma zapobiegać wielokrotnemu finansowaniu obrotu tym samym zbożem oraz dofinansowania z tytułu poniesionych tylko z tytułu sprzedaży strat. Podmioty, które skupowały zboża robiły to po cenach niższych, więc nie można uznać, że ich straty w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...] są tak dotkliwe, jak rolników tylko sprzedających, dla których ten program stworzono. Producent skupujący i sprzedający zboże z jednej strony stracił na niższych cenach, lecz z drugiej strony jako kupujący skorzystał jako kupujący po niższych cenach. gospodarstwo o nr [...] jest wspólnym majątkiem M. i A. D..
W ocenie organu samo dopisanie kodu PKD 4621Z w celu wystawienia faktury mężowi nie świadczy, iż [...] zajmuje się działalnością w zakresie obrotu zbożami lub przetwórstwa zbóż. Zgodnie z ogólnodostępnymi danymi firma ta nie wykazuje takiej działalności i nie reklamuje się działalnością w tej dziedzinie. Wnioskować należy, że dopisanie kody i wystawienie faktury dostosowano do uzyskania finansowania.
Organ dodał, że o sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne rozstrzyga tylko i wyłącznie fakt istnienia związku małżeńskiego, bowiem zgodnie z art. 23 Konstytucji RP podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Kwestie własnościowe w pojęciu gospodarstwa rodzinnego nie mają zatem znaczenia, nawet jeżeli stanowią kilka odrębnych części ustanowionych np. do celów podatkowych lub innych. Organ zaznaczył, że o ile da się wyodrębnić gospodarstwo pod kątem struktury własności, o tyle nie ma możliwości wyodrębnienia takiego składnika jako zorganizowanej części działalności gospodarczej, szczególnie w kontekście samodzielności finansowej gospodarstw rolnych.
Wskazano, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86, dalej: u.k.s.e.p.) art. 12 ust. 4 wskazuje, że w przypadku małżonków będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, przy czym numer ten nadaje się temu z małżonków, co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę. Nadto do wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych dołącza się pisemną zgodę współmałżonka gospodarstwa rolnego. Taką zaś zgodę wyraziła A. D. przy wniosku o wpis do Ewidencji Producentów Rolnych, który złożył M. D.. Zatem należy uznać, że wyprodukowane w gospodarstwie rolnym zboże należało również do A. D., czyli sprzedała zboże za pośrednictwem męża sama sobie.
Odnosząc się do argumentacji strony odwołującej się do przepisów prawa podatkowego organ stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż w przypadku, gdy zachodzi sprzedaż pomiędzy małżonkami podatek VAT w ogólne się nie pojawi, zatem niezasadne jest dokumentowanie takiej transakcji fakturą. Przepis art. 7 ustawy o VAT nie ma zastosowania do małżonków będących we wspólności majątkowej (wspólność ustawowa), ponieważ nie występuje tu przeniesienie wspólnego majątku z jednego podatnika na drugiego. W takiej sytuacji nie mamy do czynienia z dwoma podmiotami (w relacji między nimi), z których jeden dokonuje nieodpłatnego świadczenia, a drugi tego nieodpłatnego świadczenia korzysta. Nie ma znaczenia fakt, że małżonkowie prowadzą oddzielne działalności gospodarcze i każdy jest podatnikiem VAT, ponieważ każde z nich może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. W związku z tym nie można było zgodzić się z twierdzeniem, że M. D. i jego gospodarstwo rolne prowadzone z żoną oraz prowadzona przez nią firma jednoosobowa to dwa oddzielne podmioty.
Dyrektor WOR ARiMR wskazał na brzmienie art. 10a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm., dalej: u.ARiMR), który wyklucza w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy Agencji zastosowanie przepisów art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a i art. 81 K.p.a., a ciężar udowodnienia faktu nakłada na osobę, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W tym kontekście organ zauważył, że organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień, lecz ta na wezwanie nie odpowiedziała. W związku z tym sprawę rozpatrzono na podstawie wcześniej przedstawionych dowodów uznawszy, że nie doszło do sprzedaży zboża, a dołączona faktura nie spełnia wymogów § 13zw ust. 7 rozporządzenia. W przypadku uznania transakcji za skuteczną A. D. zakupiła zboże, a jednocześnie jest współwłaścicielem gospodarstwa, które to samo zboże sprzedało. W takim wypadku gospodarstwo rolne o nr [...] jednocześnie skupowało i sprzedawałoby zboże i z płatności wykluczyłoby je § 13zw ust. 1a rozporządzenia. Nadto potraktowanie strony w sposób odmienny aniżeli innych wnioskodawców stanowiłoby naruszenie zasady równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.).
W skierowanej do tutejszego Sądu skardze na powyższą decyzję Dyrektora WOR ARiMR M. D. zarzucił organowi naruszenie:
- § 13zw rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie doszło do sprzedaży pszenicy pomiędzy dwoma podmiotami rozróżnianymi przez przepisy prawa jako sprzedający i nabywca, podczas gdy skarżący dokonywał sprzedaży jako producent rolny w wymaganym okresie i winna być mu przyznania pomoc,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 2 oraz art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i nieuprawnione przyjęcie, że skarżący nie spełnił przesłanek przyznania pomocy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania przyznającej mu wnioskowaną pomoc, umorzenie postępowania administracyjnego, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania. W motywach skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi Dyrektor WOR ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Mając na uwadze wskazany wyżej zakres kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy § 13zw rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie). Spór pomiędzy organami ARiMR a skarżącym zasadniczo ogniskuje się wokół zagadnienia prawnego dotyczącego stwierdzenia, czy skarżący będący producentem rolnym zarejestrowanym pod numerem 04739593 faktycznie dokonał w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. sprzedaży pszenicy podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, czy podmiotowi skupującemu zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w ww. okresie.
Zgodnie z § 13zw ust. 1 rozporządzenia w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;
3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...];
3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.
4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Przepis § 13zw ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana na wniosek producenta rolnego złożony w terminie do 31 lipca 2023 r. do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej (§ 13zw . ust.; 3 pkt 1 i ust. 4 rozporządzenia). Do wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. (§ 13zw ust. 7 rozporządzenia).
Na gruncie powołanych przepisów organy Agencji uznały, że M. D. jako producent rolnym przedkładając dowód w postaci faktury VAT nr [...] z 15 czerwca 2023r. na sprzedaż 1700 t pszenicy swojej żonie A. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] (adres: ul. [...], [...]) nie wykazał, by faktycznie w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. dokonał sprzedaży pszenicy podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, czy podmiotowi skupującemu zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w ww. okresie.
Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić.
W kontekście przeprowadzonego przez organ Agencji, przed wydaniem w sprawie decyzji, postępowania wyjaśniającego Sąd pragnie zwrócić uwagę, że prawodawca nie jest konsekwentny regulując w poszczególnych jednostkach redakcyjnych rozporządzenia obowiązki wnioskodawcy w zakresie dołączenia do wniosku o udzielenie pomocy finansowej odpowiednich załączników. Normując w tym samym akcie prawnym inne rodzaje pomocy finansowej wskazuje na różny zakres dołączanych do wniosków dokumentów potwierdzających istnienie materialnoprawnych przesłanek przyznania pomocy. Przykładowo:
- w § 13zb ust. 5 oraz w § 13zl ust. 10 ustanowił wymóg dołączenia do wniosku kopii faktur lub faktur RR lub innych dowodów księgowych potwierdzających uzyskane dochody za okres niezbędny do obliczenia kwoty pomocy;
- w § 13zj ust. 6 zobowiązał do dołączenia do wniosku kopii faktur, rachunków lub innych dowodów potwierdzających sprzedaż;
- w § 13zo ust. 6 ustanowił wymóg dołączenia do wniosku kopii faktur, ich duplikatów lub imiennych dokumentów księgowych o równoznacznej wartości dowodowej;
- w § 13zs ust. 4 nakazał dołączenia do wniosku kopii faktur lub innych dokumentów potwierdzających sprzedaż,
- w § 13zx ust. 6 zobowiązał dołączyć do wniosku kopie faktur, ich duplikatów lub imiennych dokumentów księgowych o równoznacznej wartości dowodowej;
- a w § 13zzb ust. 7 pkt 5 rozporządzenia ustanowił wymóg dołączenia do wniosku kopii dokumentów księgowych lub dokumentów sprzedaży.
Z powołanych przepisów wynika, że do kwestii obowiązku dołączenia do wniosku o przyznanie analogicznych rodzajów pomocy finansowej kopii określonych dokumentów ustawodawca podchodzi w dość swobodny sposób, raz normując, że mogą być to tylko faktury VAT, a innym razem, że mogą być to też rachunki, bądź inne dowody potwierdzające sprzedaż. Wynik wykładni systemowej wewnętrznej prowadzi zatem do wniosku, że ustanowiony w przepisach rozporządzenia, w tym także w § 13zw ust. 7, obowiązek dołączenia do wniosku odpowiednich dokumentów ma charakter środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przesłanki materialnoprawnej. Stanowi on rozwiązanie li tylko proceduralne, którego celem jest usprawnienie procesu przyznawania wsparcia producentom rolnym, lecz nie stanowi o istotnej modyfikacji postępowania wyjaśniającego unormowanego w art. 10a ust. 1, ust. 1a i ust. 1b u.ARiMR. Na gruncie tej ustawy nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok WSA w Olsztynie z 24 stycznia 2024 r. – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że ocena, czy skarżący spełnił przesłankę przyznania pomocy, tj. dokonał sprzedaży pszenicy podmiotowi skupującemu zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą, należy do sfery ustaleń faktycznych, a dla przyznania wnioskowanej pomocy istotne jest przede wszystkim, by wnioskodawca wykazał, że dokonał rzeczywiście sprzedaży zboża (pszenicy).
W ocenie Sądu mając na względzie, że skarżący do wniosku z 15 czerwca 2023 r. dołączył fakturę VAT z tego samego dnia ujawniającą sprzedaż 1700 ton pszenicy (materiał paszowy/luz) swojej małżonce A. D. prowadzącej pod tym samym adresem co skarżący jednoosobową działalność gospodarczą, organ I instancji w sposób uprawniony powziął wątpliwość, czy faktycznie doszło sprzedaży zboża, o której mowa w § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia.
Na gruncie art. 10a ust. 1 u.ARiMR, któr stanowi, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81, dopuszczalne było, aby organ I instancji na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. wezwał pełnomocnika strony w osobie P. K. (pismo z 21.08.2023 r.) do złożenia wyjaśnień na okoliczność wspomnianej sprzedaży zboża. Należy w tym miejscu przypomnieć, że w wezwaniu tym Kierownik BP ARiMR nakazał pełnomocnikowi strony wyjaśnić w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania:
- czy nabywca pszenicy jest małżonkiem wnioskodawcy, a jeżeli tak, czy między wnioskodawcą a małżonką istnieje ustrój rozdzielności majątkowej?,
- w jakim terminie dostarczono pszenicę i czy była to dostawa jednorazowa, czy partiami (nr partii, daty dostaw i orientacyjne ilości)?
- jakimi środkami transportu i pod jaki adres dostarczono pszenicę do odbiorcy?
- w jaki sposób odbył się jej rozładunek i gdzie została składowana?
- czy wnioskodawca wcześniej sprzedawał pszenicę lub inne zboża temu nabywcy?
- czy wnioskodawca posiada wiedzę, od kiedy nabywca zajmuje się skupem zboża, a jeżeli tak podanie przybliżonej daty?
- czy nabywca kupował pszenicę lub inne zboża od innych kontrahentów?
czy do faktury RR [...] istnieją faktury lub noty korygujące wystawione przez nabywcę lub sprzedawcę?
Nadto wezwano o przedstawienie dokumentu poświadczającego otrzymanie zapłaty za ww. fakturę zgodnie z informacjami na niej przedstawionymi (termin oraz nr rachunku).
Z akt sprawy wynika, że reprezentujący przed organami Agencji pełnomocnik strony P. K. nie odebrał wezwania, pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki w dniach 28.08.2023 r. i 5.09.2023 r. (k. 3/1-3/3 akt adm.). Na gruncie art. 44 K.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 u.ARiMR przesyłkę należało uznać za doręczoną skutecznie. Skarżący nie odpowiadając na powyższe wezwanie dopuścił do sytuacji, że jedynymi dowodami przedstawionymi przezeń na okoliczność sprzedaży pszenicy podmiotowi, o którym mowa w § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia był ww. faktura VAT oraz dołączone do odwołania potwierdzenie przelewu z 26.06.2023 r. na kwotę 1.418.820 zł tytułem faktura VAT RR nr [...] dokonane przez A. D. prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą pod ww. firmą [...] (...) na rzecz "Gospodarstwo Rolne M. D..
Zważyć należy, że organ I instancji posłużył się nadto dowodami z prowadzonych przez Agencję rejestrów. Ustalił, że A. D. jest małżonką wnioskodawcy M. D. (k. 3/7 akt adm.). Figuruje ona w wykazie podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT (k. 2/2 akt adm.), a w zakresie prowadzonej przezeń działalności gospodarczej od 13.06.2023 r. widnieje również działalność opisana kodem PKD 4612Z – sprzedaż zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt (k. 2/4, 2/5 i 2/1 akt adm.). Zasadniczym zaś przedmiotem przedsiębiorstwa prowadzonego przez A. D. jest wydobycie i sortowanie kruszy budowlanych, produkcja betonu i transport w tym zakresie (k. 2/6 i 2/7 akt adm.).
Zważywszy, że stosownie do przepisu art. 10a ust. 1b u.ARiMR strona jest obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, to skarżący jako osoba wnioskująca o przedmiotową pomoc finansową zobowiązany był wykazać, że faktycznie w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. dokonał on sprzedaży pszenicy podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, czy podmiotowi skupującemu zboża w związku z prowadzoną przezeń produkcją zwierzęcą w ww. okresie.
W ocenie Sądu tak się nie stało. Organy Agencji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prawidłowo przyjęły, że pomiędzy małżonkami M. D. a A. D. nie doszło do sprzedaży pszenicy, która została ujawniona fakturą VAT RR nr [...] z 15.06.2023 r. Skarżący nie wykazał, by w jego małżeństwie istniała rozdzielność majątkowa. Uprawnione było zatem domniemanie przez organ, że na mocy art. 31 § 1 ustawy z dnia 5 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm., dalej: K.r.o.) w małżeństwie M. i A. D. istnieje ustawowa wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Zważyć należy, że zgodnie z art. 31 § 2 K.r.o. do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Stosownie zaś do art. 35 K.r.o. w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Na gruncie powyższego przepisu Sąd Najwyższy stwierdził w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 10 kwietnia 1991 r. III CZP 76/90, że sprzeczne z tym przepisem, i w konsekwencji nieważne (art. 58 § 1 K.c.), będą takie czynności prawne między małżonkami, odnoszące się do składników majątku wspólnego, których treść i cel wskazują, że zmierzają do podziału majątku wspólnego w czasie trwania wspólności ustawowej (również orzeczenia: SN z 6 czerwca 1975 r. sygn. III CRN 134/75, z 8 lutego 1994 r. sygn. III CZP 3/94, z 20 lutego 1996 r. sygn. I CRN 8/96, z 27 marca 2001 r. sygn. IV CKN 289/00, z 20 lutego 2008 r. II CSK 451/07, z 18 stycznia 2012 r. sygn. II CSK 139/11, z 30 czerwca 2020r., sygn. III CSK 269/19). Majątek wspólny musi być traktowany tak jak każda inna prawnie wyodrębniona masa majątkowa. Wspólność ustawowa, jako ściśle związana ze stosunkiem prawnym o charakterze osobistym zachodzącym między małżonkami (małżeństwem), jest współwłasnością łączną (art. 196 § 1 K.c.). Jej charakterystycznymi, istotnymi cechami, różniącymi ją od współwłasności w częściach ułamkowych, jest to, że: 1) jest to wspólność bezudziałowa, 2) w czasie jej trwania małżonkowie nie mogą rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego i nie mogą wyzbyć się ich na rzecz osób trzecich, a co więcej, stosownie do art. 35, żadne z małżonków nie może rozporządzić ani nawet zobowiązać się do rozporządzenia udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku, ani żądać podziału majątku wspólnego. Jednocześnie, stosownie do treści art. 36 § 2 zd. pierwsze K.r.o. każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 36 § 3 K.r.o. przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie.
Mając na względzie powołane przepisy stwierdzić należy, że skoro M. D. jako producent rolny zamierzał sprzedać pszenicę w okresie, o którym mowa w § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia nie mógł tego uczynić na rzecz swojej małżonki A. D., nawet jeżeli ta prowadziła odrębną jednoosobową działalność gospodarczą (pod wskazaną ww. firmą). W ustalonym stanie faktycznym sprawy nie można bowiem uznać, by A. D. była odrębnym od swego małżonka podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż. Dokonywane w ramach prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego czynności rozporządzające majątkiem (w tym np. sprzedaż pszenicy) dotyczą bowiem wspólnego majątku obojga małżonków. W tym kontekście bez znaczenia jest okoliczność, że A. D. od dnia 13.06.2023 r., a więc na 2 dni przed rzekomą kupna od swego męża pszenicy, formalnie prowadziła działalność gospodarczą ujawnioną pod kodem PKD 46.21.Z - sprzedaż hurtowa zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt. Zważywszy, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność odmiennego małżeńskiego ustroju majątkowego od wspólności ustawowej należało przyjąć, jak uczyniły to organy, że do sprzedaży nie doszło. Małżonkowie, których łączy ustawowa wspólność majątkowa nie mogą bowiem sprzedać między sobą rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego.
Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że na gruncie ustawy o VAT dopuszczalna była przedmiotowa (rzekoma) umowa sprzedaży, Sąd zwraca uwagę, że oceny na gruncie § 13zw ust. 1 rozporządzenia, czy producent dokonał sprzedaży należy dokonywać zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, które charakter takiej umowy regulują. Biorąc zaś pod uwagę, że sprzedaż pszenicy stanowi klasyczną sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku – zgodnie z art. 155 § 2 zd. pierwsze K.c. – do przeniesienia własności takiej rzeczy (tu: 1700 ton pszenicy) potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy (realny charakter umowy). W takiej sytuacji umowa sprzedaży nie zostanie zawarta wskutek złożenia zgodnych oświadczeń woli jej stron (solo consensu), ale dopiero w momencie przeniesienia posiadania (wydania) sprzedawanych rzeczy (por. komentarz do art. 535 K.c. pod red. J. Cieszewskiego i P. Nazaruka, opubl. Lex/el. 2023). W tym kontekście zasadne było skierowanie przez organ I instancji wezwania do pełnomocnika skarżącego, w którym nakazano wykazanie owo przeniesienie posiadania pszenicy pomiędzy rzekomymi stronami umowy sprzedaży – skarżącym i jego małżonką A. D. (uw. Sądu: treść wezwania podano wyżej). Brak wyjaśnień również i w tym zakresie dodatkowo świadczy, że skarżący nie wykazał, by w zgodzie z § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, czy podmiotowi skupującemu zboża w związku z prowadzoną przezeń produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Sąd tylko na marginesie pragnie wskazać, że zasadnym był kierowania wezwania do pełnomocnika strony, skoro skarżący ujawnił go w krajowym systemie producentów rolnych prowadzonym przez Agencję (art. 7 ust. 1 pkt 5 u.k.s.e.p.).
Reasumując, Sąd stwierdza, że organ w sposób w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy i dokonał prawidłowej wykładni przepisów § 13zw rozporządzenia.
Ustosunkowując się zaś do zarzutu naruszenia przez organ przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. Sąd wskazuje, że zgodnie z ww. art. 10a ust. 1 u.ARiMR przepisy art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81 K.p.a. nie znajdowały w sprawie zastosowania. Na gruncie zarzucanych przepisów art. 75 § 1 i art. 77 § 2 K.p.a. skarżący nie wykazał, na czym miałaby polegać zmiana, uchylenie lub uzupełnienie przez organ swoich postanowień dotyczących przeprowadzenia dowodu, skoro to na skarżącym na mocy art. 10a ust. 1b zd. drugie u.ARiMR spoczywał ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodził skutki prawne. Oceny Sądu nie zmienia fakt dołączenia do odwołania potwierdzenia przelewu, które miało udokumentować sprzedaż pszenicy, o czym Sąd wypowiedział się powyżej.
W tym stanie sprawy skargę należało oddalić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.