III SA/Po 165/25

III SA/Po 165/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marek Sachajko /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzzn(2), art. 31ia
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78, art. 140n, art. 140mb
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 11 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2025 roku sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 października 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub organ II instancji) z 10 grudnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: Prezydent lub organ I instancji) z 13 października 2022 r. o nałożeniu na B. Ż. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą "[...] (dalej: strona lub skarżąca) kary pieniężnej w wys. 600 zł za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu marki [...] o nr rej. [...]
Ww. decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Z akt sprawy wynika, że nabycie ww. pojazdu nastąpiło 14 lutego 2022 r. Potwierdzenie zgłoszenia nabycia pojazdu zostało złożone w Urzędzie Miasta [...] 17 maja 2022 r. Termin zgłoszenia nabycia pojazdu przekroczono o 32 dni.
Prezydent Miasta [...] decyzją z 13 października 2022 r. nałożył na stronę karę pieniężnej w wys. 600 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia w ustawowym terminie o nabyciu pojazdu. Organ wskazał, że z wniosku o rejestrację oraz umowy kupna sprzedaży wynika, że czynności tej dokonano 14 lutego 2022 r. Oznacza to, że organ o fakcie nabycia pojazdu został powiadomiony z naruszeniem 60-dniowego terminu, o którym mowa w art. 31ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 (dalej: ustawa Covid-19) w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.) dalej: P.r.d. Wobec powyższego, zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2020 r. art. 140mb pkt 2 P.r.d. zaistniały przesłanki zobowiązujące organ administracji do nałożenia ww. kary pieniężnej.
Strona w odwołaniu od ww. decyzji zarzuciła organowi I instancji "naruszenie przepisu art. 12 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie 16 postępowań o następujących numerach spraw". Przywołała 16 sygnatur spraw dotyczących 16 różnych pojazdów, które były prowadzone przez organ i otrzymała 16 decyzji Prezydenta Miasta [...] o nałożeniu kar pieniężnych. Podniosła, że wskazane 16 spraw "to przedmiotowo jednakowe sprawy". Zarzuciła również naruszenie zasady prawdy obiektywnej unormowanej w art. 7 k.p.a. poprzez przyjęte założenie, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą powinna posiadać wiedzę na temat przepisów prawa odnoszących się do terminów składania zawiadomień na temat nabycia samochodu." Wskazała nadto, że organ I instancji naruszył zasadę zaufania do władzy publicznej z art. 8 k.p.a. ponieważ nałożona kara pieniężna stanowi nieproporcjonalnie dolegliwą karę w stosunku do przewinienia. Strona podała, że główną przyczyną powstania zwłoki w zawiadomieniu organu o nabyciu pojazdu były częste zmiany terminów administracyjnych związane z realizacją przedmiotowego obowiązku. Wniosła o uchylenie decyzji bądź obniżenie kary do wysokości minimalnej lub połączenie wszystkich 16 postępowań i rozpatrzenie ich w ramach jednego postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) powołało treść art. 140mb P.r.d. wskazującego, że kto, będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1, nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Według art. 140n ust. 4 ww. ustawy, ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że w związku z panującym stanem epidemii ustawodawca wprowadził dodatkowe przepisy dotyczące m.in. wydłużenia terminów na dokonanie pewnych czynności prawnych. I tak art. 31ia ustawy Covid-19 wskazuje, że: "W okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym".
Organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, iż strona swoim zachowaniem nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, polegającego na zgłoszeniu nabycia pojazdu - w terminie 60 dni.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż właściciel pojazdu związany jest z różnego rodzaju zobowiązaniami, wynikającymi z faktu posiadania pojazdu. Jeden z takich obowiązków został skonkretyzowany przez ustawodawcę w przytoczonym art. 78 ust. 7 P.r.d. Fakt naruszenia tego obowiązku może skutkować nałożeniem na naruszającego administracyjnej kary pieniężnej. Wysokość kary winna być adekwatna do wagi i okoliczności naruszenia. Organ wskazał, że strona jest profesjonalistą w dziedzinie handlu samochodami, w związku z czym tym bardziej, działalność profesjonalna w tym zakresie obliguje odwołującą do zachowania szczególnej staranności w zakresie stosowania się do podstawowych obowiązków właściciela pojazdu, jakim jest terminowe poinformowanie właściwego organu tj. Prezydenta Miasta [...] o nabyciu samochodów.
Organ wskazał, że argumentacja organu I instancji jest spójna, logiczna, przede wszystkim zaś zgodna z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy. Strona nie dokonała zgłoszenia nabycia pojazdu, w przewidzianym ustawowo terminie co skutkowało nałożeniem na odwołującą administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 600 zł. Zdaniem Kolegium argumentacja skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że strona przyznała, że niedotrzymanie przedmiotowego terminu wynikało z jej błędu. Ponadto wbrew jej twierdzeniom, nie jest możliwe połączenie 16 różnych spraw dotyczących różnych pojazdów w jedno postępowanie i wymierzenie z tego tytułu jednej kary pieniężnej; zatem art. 12 k.p.a. nie ma w tym przypadku zastosowania. Strona winna przestrzegać przepisów powszechnie obowiązujących, w tym dotyczących przestrzegania określonych terminów wynikających z P.r.d.
W skardze do tutejszego Sądu strona wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła organom naruszenie:
- art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy Covid-19 poprzez jego niezastosowanie;
- art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy Covid-19 polegające na zaniechaniu poinformowania strony o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu oraz art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie przez organ odwoławczy bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania sprawy w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
W dopowiedzi SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję w granicach tak zakreślonej kognicji należało uznać, że zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. (pełną nazwę aktu i jej publikator podano wyżej) właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin ten został przedłużony do 60 dni na podstawie art. 31ia ustawy Covid-19. Natomiast art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a P.r.d. kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 P.r.d.). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 P.r.d.).
Zważyć należy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Na ocenę prawidłowości stanowiska organów zasadniczy wpływ ma okoliczność, że zdarzenie niezawodamienie przez skarżącą o nabyciu przedmiotowego pojazdu miało miejsce w okresie, w którym w Polsce ogłoszono stan epidemii. W związku z ogłoszeniem rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491), obowiązującego od 20 marca 2020 r. do odwołania, ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r., poz. 1842) wprowadzono przepis art. 15zzzzzn2. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1).
Wedle art. 15zzzzzzn2 ust. 2 ustawy Covid-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przyjmuje się, że powyższe przepisy zostały wprowadzone do systemu prawnego z myślą m.in. o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść, biorąc pod uwagę okoliczności i cel ich wprowadzenia. Zatem celem tych regulacji jest m.in. ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem - ze względu na epidemię - ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 907/22, z 28 lutego 2023 r., sygn. II GSK 1070/22, z 28 lutego 2023 r., sygn. II GSK 1071/22). Dotyczy to więc także stosowania terminów unormowanych w art. 78 ust. 2 P.r.d. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 9 lutego 2022r., sygn. II SA/Rz 1402/21; wyrok NSA z 20 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 907/22 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Od przewidzianego w powyższym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia. Dokonując analizy akt administracyjnych WSA stwierdza, że w sprawie brak jest dowodów na to, że organy wywiązały się z powyższego obowiązku.
Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kompleksowej wykładni art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy Covid-19 stwierdził, że ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią zabezpieczył interesy stron w postępowaniu administracyjnym ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenie tych terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy Covid-19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy Covid-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn2 ustawy Covid-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu (wyrok NSA z 20 stycznia 2023r., sygn. II GSK 907/22, publ. jak wyżej). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu w świetle P.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (art. 140mb pkt 2 P.r.d.).
Organ stwierdzając uchybienie przez skarżącą powyższego terminu powinien więc w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ I instancji podjęte. Skoro organ I instancji pomimo ciążącego na nim obowiązku nie zastosował przepisu art.15 zzzzzn2 ustawy Covid-19 i nie wyznaczył stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności, a SKO zignorowało to uchybienie, należy uznać, że doszło do pozbawienia skarżącej możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ewentualne przywrócenie terminu spowoduje, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 31ia pkt 1 ustawy Covid-19 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
W rezultacie konieczne jest zatem najpierw zawiadomienie przez organ skarżącej w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy Covid-19 o opisanym uchybieniu przez nią terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu i wyznaczenie jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Pierwszeństwo winno mieć zatem otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 31ia pkt 1 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależy bowiem tok dalszego postępowania organu. W sytuacji bowiem ewentualnego stwierdzenia przez organ, na skutek złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, koniecznym będzie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowego. W sytuacji uznania przez organ, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a więc po przyjęciu, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 140mb pkt 2 P.r.d., organ I instancji zobowiązany będzie rozważyć zasadność zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 K.p.a.) Z uwagi bowiem, że niedochowanie przez skarżącą obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu miało miejsce w 2022 r. zastosowanie w sprawie mają przepisy P.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., a więc takim, które nie wyłączało zastosowanie m.in. art. 189f § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Sąd uwzględniając skargę na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych w wysokości uiszczonego wpisu od skargi (pkt II wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. - zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.