III SA/Po 160/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-07-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo o ruchu drogowymkara pieniężnaterminustawa COVID-19przywrócenie terminupostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiWSA Poznań

WSA uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za niezawiadomienie o nabyciu pojazdu, uznając, że organy nie zastosowały przepisów ustawy COVID-19 dotyczących przywrócenia terminu.

Skarżąca została ukarana karą pieniężną za niezawiadomienie o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie. Zarówno organ I, jak i II instancji utrzymały decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując naruszenie przepisów ustawy COVID-19. Sąd uznał, że organy nie zastosowały procedury przewidzianej w ustawie COVID-19, która pozwala na przywrócenie terminu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym WSA uchylił obie decyzje.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na B. Ż. za niezawiadomienie o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie. Prezydent Miasta nałożył karę 600 zł, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. oraz ustawy COVID-19, wskazując, że organy nie zastosowały procedury przewidzianej dla okresu stanu epidemii, która wydłużała terminy i umożliwiała ich przywrócenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, analizując sprawę, stwierdził, że organy administracji publicznej nie zastosowały art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który nakazywał zawiadomienie strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podkreślił, że niezastosowanie tej procedury mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skarżąca mogła skorzystać z możliwości przywrócenia terminu. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie zastosowały art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który nakazywał zawiadomienie strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że niezastosowanie procedury przewidzianej w ustawie COVID-19, która miała na celu ochronę stron w okresie pandemii, stanowiło naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu I instancji.

P.r.d. art. 78 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie.

P.r.d. art. 140mb § pkt 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za niezawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

ustawa covidowa art. 31 ia

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Wydłużenie terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu do 60 dni w okresie stanu zagrożenia epidemicznego/epidemii.

ustawa covid art. 15zzzzzn2 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Nakaz zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu w okresie stanu epidemii.

Pomocnicze

P.r.d. art. 140n § ust. 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Określenie kryteriów ustalania wysokości kary pieniężnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do władzy publicznej.

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowań.

k.p.a. art. 58 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wniosek o przywrócenie terminu.

Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Stosowanie przepisów działu III do kary pieniężnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zastosowały procedury przewidzianej w ustawie COVID-19, która nakazywała zawiadomienie strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia zasady prawdy obiektywnej, zasady zaufania do władzy publicznej oraz nieproporcjonalności kary. Argumentacja organów o profesjonalizmie skarżącej i obowiązku zachowania szczególnej staranności.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. W związku z ogłoszeniem Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (...) ustawą z dnia 2 marca 2020 r. (...) wprowadzono przepis art. 15zzzzzn2. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przyjmuje się, że przepisy powyższe zostały wprowadzone do systemu prawnego z myślą m.in. o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść, biorąc pod uwagę okoliczności i cel ich wprowadzenia.

Skład orzekający

Izabela Paluszyńska

przewodniczący

Marek Sachajko

sprawozdawca

Szymon Widłak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy COVID-19 w kontekście terminów administracyjnych i możliwości przywrócenia tych terminów, nawet w sprawach dotyczących kar pieniężnych."

Ograniczenia: Dotyczy okresu obowiązywania stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego związanego z COVID-19 i specyficznych przepisów tej ustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy wprowadzane w sytuacjach kryzysowych (jak pandemia COVID-19) mogą wpływać na standardowe procedury administracyjne i jakie konsekwencje niesie ich niezastosowanie przez organy. Jest to przykład ważnej interpretacji prawa procesowego.

Pandemia COVID-19: Czy organy administracji nadal ignorują przepisy chroniące obywateli?

Dane finansowe

WPS: 600 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 160/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 2 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 roku sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 października 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 11 grudnia 2024 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") z dnia 13 października 2022., r. nr [...], wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 600 zł B. Ż. (dalej: "strona", "skarżąca", "odwołująca") za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu Marki [...]
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Zawiadomieniem z dnia 26 września 2022r. Prezydent Miasta [...] wszczął postępowanie administracyjne wobec B. Ż. za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu Marki [...]
Z akt sprawy wynika, że nabycie pojazdu nastąpiło w dniu 9 lutego 2022 r. Potwierdzenie zgłoszenia nabycia pojazdu zostało złożone w Urzędzie Miasta [...] w dniu 17 maja 2022 r. Termin zgłoszenia nabycia pojazdu został zatem przekroczony.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 13 października 2022 r., znak sprawy: [...], orzekł o nałożeniu na odwołującą kary pieniężnej w wysokości 600,00 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia Prezydenta Miasta [...] o nabyciu pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym [...] w przewidzianym ustawowo terminie.
Organ wskazał, że z przedstawionego wniosku o rejestrację oraz umowy kupna sprzedaży wynika, że czynności tej dokonano w dniu 9 lutego 2022 r. Oznacza to, że organ o fakcie nabycia pojazdu został powiadomiony z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d.". Wobec powyższego, zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2020 r. art. 140mb pkt 2 P.r.d. zaistniały przesłanki zobowiązujące organ administracji do nałożenia ww. kary pieniężnej.
Odwołująca złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Zarzuciła wydanej decyzji "naruszenie przepisu art.12 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie 16 postępowań o następujących numerach spraw". Skarżąca przywołała 16 sygnatur spraw dotyczących 16 różnych pojazdów, które były prowadzone przez organ i otrzymała 16 decyzji Prezydenta Miasta [...] o nałożeniu kar pieniężnych. Odwołująca podniosła, że wskazane 16 spraw "to przedmiotowo jednakowe sprawy". Skarżąca zarzuciła również organowi I Instancji naruszenie zasady prawdy obiektywnej unormowanej w art. 7 k.p.a. poprzez przyjęte założenie, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą powinna posiadać wiedzę na temat przepisów prawa odnoszących się do terminów składania zawiadomień na temat nabycia samochodu." Odwołująca wskazała ponadto, że Prezydent Miasta [...] naruszył zasadę zaufania do władzy publicznej z art. 8 k.p.a. ponieważ nałożona kara pieniężna stanowi nieproporcjonalnie dolegliwą karę w stosunku do przewinienia. W uzasadnieniu odwołania B. Ż. wskazała, że główną przyczyną powstania zwłoki w powiadomieniu Prezydenta Miasta [...] o nabyciu pojazdu były częste zmiany terminów administracyjnych związane z realizacją przedmiotowego obowiązku. Odwołująca wniosła o uchylenie decyzji w całości, bądź o obniżenie kary do wysokości minimalnej lub połączenie wszystkich 16 postępowań i rozpatrzenie ich w ramach jednego postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją jest sprawa nałożenia na odwołującą kary pieniężnej w wysokości 600,00 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia Prezydenta Miasta [...] o nabyciu pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym [...] w przewidzianym ustawowo terminie, tj. naruszenia art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 31ia. ustawy covidowej, która określa ten termin na 60 dni. Z akt sprawy wynika, że nabycie pojazdu nastąpiło w dniu 9 lutego 2022 r. Potwierdzenie zgłoszenia nabycia pojazdu zostało złożone w Urzędzie Miasta [...] w dniu 17 maja 2022 r. Termin zgłoszenia nabycia pojazdu został zatem przekroczony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 140mb ww. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r., Prawo o ruchu drogowym, wskazującego, że kto, będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1, nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Według art. 140n ust. 4 ww. ustawy, ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że w związku z panującym stanem epidemii ustawodawca wprowadził dodatkowe przepisy dotyczące m.in. wydłużenia terminów na dokonanie pewnych czynności prawnych. I tak art. 31 ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: "ustawa covidowa") wskazuje, że: "W okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: wydłuża się do 60 dni terminy określone w art.71 ust.7 i art.78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym".
Organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, iż odwołująca swoim zachowaniem nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, polegającego na zgłoszeniu nabycia pojazdu - w terminie 60 dni.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko wyrażone przez organ I instancji, iż właściciel pojazdu związany jest z różnego rodzaju zobowiązaniami, wynikającymi z faktu posiadania pojazdu. Jeden z takich obowiązków został skonkretyzowany przez ustawodawcę w przytoczonym art. 78 ust. 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Fakt naruszenia tego obowiązku, może skutkować nałożeniem na naruszającego administracyjnej kary pieniężnej. Wysokość kary winna być adekwatna do wagi i okoliczności naruszenia. Organ ten wskazał, że odwołująca jest profesjonalistą w dziedzinie handlu samochodami, w związku z czym tym bardziej, działalność profesjonalna w tym zakresie obliguje odwołującą do zachowania szczególnej staranności w zakresie stosowania się do podstawowych obowiązków właściciela pojazdu, jakim jest terminowe poinformowanie właściwego organu tj. Prezydenta Miasta [...] o nabyciu samochodów.
Organ wskazał, że argumentacja podniesiona przez organ I instancji jest spójna, logiczna, przede wszystkim zaś zgodna z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy. Odwołująca nie dokonała zgłoszenia nabycia pojazdu, w przewidzianym ustawowo terminie co skutkowało nałożeniem na odwołującą administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 600,00 zł. W ocenie organu odwoławczego, argumentacja podniesiona przez odwołującą nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że odwołująca przyznała, że niedotrzymanie przedmiotowego terminu wynikało z jej błędu. Ponadto wbrew twierdzeniom odwołującej, nie jest możliwe połączenie 16 różnych spraw, dotyczących różnych pojazdów w jedno postępowanie i wymierzenie z tego tytułu jednej kary pieniężnej, zatem art. 12 k.p.a. nie ma w tym przypadku zastosowania. Odwołująca winna jest przestrzegać przepisów powszechnie obowiązujących, w tym dotyczących przestrzegania określonych terminów wynikających z ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
W skardze do WSA w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W skardze zarzuciła organom naruszenie:
- art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez jego niezastosowanie;
- art. 7, 8 § 1 i 9 kpa w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
W dopowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm., dalej "ustawa" lub "p.r.d.") właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin ten został przedłużony do 60 dni na podstawie art. 31 ia ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Natomiast art. 140mb pkt 2 ustawy stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a ustawy, kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy).
Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6).
Podkreślić należy, że stan faktyczny jest w kontrolowanej judykacyjnie sprawie bezsporny.
Na ocenę prawidłowości stanowiska organów nie bez wpływu pozostaje fakt, że dotyczyło to okresu w którym w Polsce ogłoszono stan epidemiczny.
W związku z ogłoszeniem Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491), obowiązującego od 20 marca 2020 r. do odwołania, ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz.U. 2020 r., poz. 1842) wprowadzono przepis art. 15zzzzzn2.
Zgodnie z brzmieniem tego przepisu:
1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Podkreślić należy, że wśród oczywistych uwarunkowań – natury prawnej i pozaprawnej – uzasadniających wprowadzenie (i późniejsze modyfikacje) regulacji biegu terminów prawa administracyjnego w ustawie COVID-19 do najważniejszych zaliczyć można istotne utrudnienia w możliwości realizacji przez podmioty administrowane uprawnień i obowiązków w wyznaczonych przepisami prawa terminach, ograniczenia w funkcjonowaniu administracji publicznej, w szczególności urzędów administracyjnych, uniemożliwiające im sprawne i efektywne realizowanie zadań publicznych i prowadzenia postępowań, a także ograniczenia mobilności uczestników postępowań administracyjnych. Świadomość wskazanych czynników oraz ich wpływu na realizację prawa administracyjnego, a tym samym ochronę dóbr, wartości i interesów objętych jego regulacjami oczywiście uzasadniała podjęcie przez ustawodawcę działań modyfikujących rozwiązania standardowe w zakresie kwestii temporalnych (M. Lewicki, Wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów prawa administracyjnego w okresie pandemii COVID-19 – zagadnienia wybrane [w:] Prawo administracyjne w służbie jednostki i wspólnoty, red. Z. Duniewska, M. Karcz-Kaczmarek, P. Wilczyński, Warszawa 2022, LEX.el.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przyjmuje się, że przepisy powyższe zostały wprowadzone do systemu prawnego z myślą m.in. o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść, biorąc pod uwagę okoliczności i cel ich wprowadzenia. Zatem celem tych regulacji jest m.in. ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem - ze względu na epidemię - ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 20.01.2023 r., II GSK 907/22, wyrok NSA z dnia 28.02.2023 r., II GSK 1070/22, wyrok NSA z dnia 28.02.2023 r., II GSK 1071/22). Dotyczy to więc także stosowania terminów unormowanych w art. 78 ust. 2 P.r.d. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 09.02.2022 r., II SA/Rz 1402/21; wyrok NSA z dnia 20.01.2023 r., II GSK 907/22).
Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia. Dokonując analizy akt administracyjnych WSA stwierdza, że w sprawie brak jest dowodów na to, że organy wywiązały się z powyższego obowiązku.
Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kompleksowej wykładni art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy covid stwierdził, że ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią zabezpieczył interesy stron w postępowaniu administracyjnym ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenie tych terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy covid i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy covid, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn2 ustawy covid, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu (wyrok NSA z dnia 20.01.2023 r., II GSK 907/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu w świetle p.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu ( art. 140mb pkt 2 p.r.d.).
Organ stwierdzając uchybienie przez skarżącą tego terminu powinien więc w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej judykacyjnie sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte.
Skoro w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie zastosował przepisu art.15 zzzzzn2 ustawy Covid-19 i nie wyznaczył stronie trzydziestodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności, a SKO zignorowało ten obowiązek organu, to należy uznać, że doszło do pozbawienia skarżącej możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ewentualne przywrócenie terminu spowoduje, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.
W okolicznościach niniejszej sprawy konieczne jest najpierw – w trybie art. 15zzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy covid - zawiadomienie przez organ skarżącej o uchybieniu terminu i wyznaczenie tej stronie terminu 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pierwszeństwo winno mieć zatem otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależy bowiem tok dalszego procedowania. Dopiero po przyjęciu, że skarżąca naruszyła termin do zgłoszenia prezydentowi zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a więc po przyjęciu, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. organ zobowiązany będzie do rozważenia zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Innymi słowy, zastosowanie tego przepisu organ rozważy dopiero po stwierdzeniu przesłanek do nałożenia kary administracyjnej wynikającej z art. 140mb pkt 2 p.r.d.
W ponownym postępowaniu w sprawie organy obowiązane będą uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI