III SA/PO 152/23

III SA/Po 152/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 4 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 roku sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 17 listopada 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu sprawy z odwołania T. G. od decyzji Starosty [...] z dnia 17 listopada 2022 r. nr [...] w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami - uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim nie precyzuje ona okresu cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami i w tym zakresie wskazało, że cofnięcie uprawnień nastąpiło na okres od dnia 13 października 2022 r. do dnia 13 kwietnia 2023 r., a w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następującym stanie sprawy.
W dniu 26 października 2022 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął odpis prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w C. II Wydział Karny z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22 (przy piśmie z dnia 21 października 2022 r.), w którym orzeczono wobec obwinionego T. G. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "B+E" [podkr. własne Sądu] w ruchu lądowym na okres 6 miesięcy.
W dniu 31 października 2022 r. Starosta [...] (dalej również: Starosta; organ I instancji) sporządził zawiadomienie o wykonaniu środka karnego orzeczonego prawomocnym wyrokiem z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22, tj. środka karnego w postaci "zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, B+E [podkr. własne Sądu] na okres 6 miesięcy". Po czym w piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. zawiadomił T. G. (dalej również: skarżący; strona) o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o cofnięciu uprawnień "w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w O. W. sygn. akt II W 259/22 z dnia 27.09.2022 r.".
Następnie decyzją z dnia 17 listopada 2022 r. Starosta cofnął T. G. na okres 6 miesięcy, tj. od 13 października 2022 r. do 9 kwietnia 2023 r., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22, uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, B+E - nr dokumentu [...], nr druku Z0977569, wydanego przez Starostę [...] w dniu 30 grudnia 2021 r.
W podstawie prawnej decyzji organ I instancji wskazał art. 182 w związku z art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2019 r., poz. 676 [aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz.127]) - dalej: k.k.w. oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 [aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 622] ze zm.) - dalej: u.k.p. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 [aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 775] ze zm.) - dalej: k.p.a.
W uzasadnieniu Starosta wyjaśnił, że 26 października 2022 r. organ otrzymał zawiadomienie wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. II Wydział Karny z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22 dotyczące Toamsza Grygiela, wobec którego został orzeczony "zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii" na okres 6 miesięcy, tj. od 13 października do 9 kwietnia 2023 r. Wobec tego zgodnie z art. 182 § 2 k.k.w. i art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest w drodze decyzji administracyjnej cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie.
W dniu 30 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w C. przesłał do Starostwa Powiatowego w [...]. odpis nieprawomocnego postanowienia z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt II W 259/22, II Ko 1630/22, w którym sportowano oczywistą omyłkę pisarską w wyroku nakazowym Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 września 2022 r. w sprawie o sygn. akt II W 259/22 poprzez wskazanie w części dyspozytywnej wyroku w pkt II, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmuje pojazdy mechaniczne kategorii "B, B+E" w miejsce omyłkowo wpisanej kategorii "B+E".
W odwołaniu od decyzji Starosty T. G., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, zarzucił naruszenie art. 182 § 2 k.k.w. i art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p, poprzez ich niesłuszne zastosowanie co do kategorii B, a w konsekwencji cofnięcie stronie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, mimo braku podstaw do tego. Wobec tego przede wszystkim domagał się zmiany wydanej decyzji poprzez cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami tylko co do kategorii B+E, tj. w zakresie stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia 2 stycznia 2023 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim nie precyzuje ona okresu cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami i w tym zakresie wskazało, że cofnięcie uprawnień nastąpiło na okres od dnia 13 października 2022 r. do dnia 13 kwietnia 2023 r., a w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż Sąd Rejonowy w C. II Wydział Karny w wyroku z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22 (w związku z postanowieniem tego Sądu z dnia 29 listopada 2022 r.) w pkt II orzekł wobec T. G. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "B,BE w ruchu lądowym na okres 6 miesięcy", a wyrok uprawomocnił się w dniu 13 października 2022 r.
Wskazując na jednoznaczne brzmienie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. i art. 182 § 2 k.k.w., organ odwoławczy stwierdził, że decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma charakter związany.
Przedstawiając poglądy dotyczące konieczności oznaczenia w osnowie decyzji okresu, na jaki cofane są uprawnienia do kierowania pojazdami, organ II instancji zarazem stwierdził, że z wyroku z dnia 27 września 2022 r. nie wynika, by na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów zaliczony został okres zatrzymania stronie prawa jazdy. W takiej sytuacji okres cofnięcia przedmiotowych uprawnień należy liczyć stosownie do przepisu art. 43 § 2 Kodeksu karnego (dalej: k.k.) od dnia 13 października 2022 r., tj. pod dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądowego; z kolei koniec tego okresu przypada na 13 kwietnia 2022 r.
W skardze na powyższą decyzję odwoławczą T. G., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W zarzutach wskazał na naruszenie przez Kolegium:
- art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Starosty, w sytuacji gdy postanowieniem Sądu Okręgowego w T. z dnia 17 stycznia 2023 r. ([sygn. akt IX Kz 555/22], którego kopia została dołączona do skargi) uchylono w całości postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 29 listopada 2022 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w wyroku nakazowym z dnia 27 września 2022r., który w swej sentencji odnosił się wyłącznie do zakazu prowadzenia pojazdów kat. "B+E",
- art. 182 § 2 k.k.w. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Starosty, w sytuacji gdy organ wykonał orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów niezgodnie z orzeczonym zakresem w stosunku do kategorii pojazdów - i niesłuszne jego zastosowanie co do kategorii B.
W uzasadnieniu podkreślił, że w sposób zupełnie nieuprawniony cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, w sytuacji gdy wyrok nakazowy z dnia 27 września 2022 r. w swojej sentencji odnosił się wyłącznie do cofnięcia uprawnieniń do kierowania pojazdami jednej, łącznej kategorii "B+E". Podniósł, że Sąd Rejonowy w C. niezgodnie z przepisami prawa "sprostował oczywistą omyłkę pisarską" wyroku nakazowego, rozszerzając cofnięcie uprawnień o dodatkową kategorię "B"; na tej podstawi zaś Starosta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii "B’ i "B+E". Wytknął też organowi II instancji, że przy rozpatrywaniu sprawy nie uwzględnił tego, że skarżący w odwołaniu zarzucił m.in. naruszenie przepisów art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. i art. 182 § 2 k.k.w.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i podnosząc, że postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. akt IX Kz 555/22, na które powołuje się pełnomocnik skarżącego, zostało wydane po dacie rozstrzygnięcia sprawy przez Kolegium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc co do zasady związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Nadto Sąd wyjaśnia, że w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, tj. akt sądowych (wraz z pismami procesowymi stron) oraz akt administracyjnych nadesłanych przez organ.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Kolegium w części zmieniająca decyzję organu I instancji, a pozostałej części utrzymująca zaskarżoną decyzję Starosty w mocy, którą cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i B+E na okres 6 miesięcy - w związku ze środkiem karnym orzeczonym w wyroku nakazowym Sądu Rejonowego w C. II Wydział Karny z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. i art. 182 § 2 k.k.w. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Natomiast art. 182 § 2 k.k.w. stanowi, że organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Nadto, w § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.) przewidziano, że w przypadku orzeczenia wyrokiem sądu zakazu kierowania pojazdami na okres nieprzekraczający roku, organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na okres obowiązywania zakazu.
W tym miejscu trzeba podkreślić, że w czasie wydawania decyzji przez Starostę istniał prawomocny wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22 w pkt II sentencji orzekający wobec obwinionego T. G. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "B+E" w ruchu lądowym na okres 6 miesięcy. W tym okresie nie tylko nie został on prawomocnie sprostowany, ale w ogóle nie wydano jeszcze postanowienia o sprostowaniu wyroku. Co więcej, również w czasie orzekania przez Kolegium w drugiej instancji wyrok ten miał taką treść. Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt II W 259/22, II Ko 1630/22, prostujące "oczywistą omyłkę pisarską" w wyroku nakazowym z dnia 27 września 2022 r. poprzez wskazanie w części dyspozytywnej wyroku w pkt II, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmuje pojazdy mechaniczne kategorii "B, B+E" w miejsce omyłkowo wpisanej kategorii "B+E", nie było w tym czasie prawomocne. W istocie, jak to się następnie okazało, przedmiotowe postanowienie było błędne, co stanowiło powód jego uchylenia przez Sąd Okręgowy w T. postanowieniem z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. akt IX Kz 555/22.
Nawet jednak gdyby postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt II W 259/22, II Ko 1630/22 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w wyroku nakazowym z dnia 27 września 2022 r. nie zostało uchylone w instancji odwoławczej, to i tak na dzień orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracyjne obydwu instancji prawomocny wyrok nakazowy z dnia 27 września 2022 r. miał inną treść, niż przyjęły to organy, rozstrzygając w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
W czasie rozstrzygania sprawy w obiegu prawnym funkcjonował prawomocny wyrok nakazowy, którym orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B+E na okres 6 miesięcy. Dodać należy, że przepis art. 29 § 2 k.w. przewiduje, iż orzekając zakaz prowadzenia pojazdów, określa się rodzaj pojazdu, którego zakaz dotyczy. Skoro zaś sąd karny określił w orzeczeniu taki rodzaj pojazdów (kategorii B+E), to organ administracyjny był tym orzeczeniem związany, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia.
Idąc dalej, Sąd stwierdza, że organ odwoławczy wprawdzie trafnie zauważył, że decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ma charakter związany, jednakże nie wyciągnął z tego faktu koniecznych wniosków. Co więcej, powielił błędy organu I instancji, mimo okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu. Z kolei Starosta w uzasadnieniu decyzji całkowicie niezgodnie z treścią orzeczenia sądu karnego stwierdził, że wobec skarżącego został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii na okres 6 miesiącu. Tymczasem z art. 182 § 2 k.k.w. wynika, że organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, musi działać w granicach związania i nie może ani interpretować wydanego wyroku sądu karnego, ani dokonywać rozszerzenia czy zawężenia orzeczonego przez sąd zakazu, zwłaszcza zaś nie jest uprawniony do weryfikacji wyroku sądu karnego (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 958/21 i 27 października 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 700/22 oraz wyrok WSA w Kielcach z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 113/23 - wyroki dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy również podkreślić, że w następstwie powzięcia wiadomości o orzeczonym zakazie prowadzenia pojazdów, w świetle jednoznacznej treści art. 182 § 2 k.k.w. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., organ byłby zobowiązany cofnąć skarżącemu uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "B+E". Po stronie organu zachodzi bowiem obowiązek cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie orzeczonym w wyroku sądu karnego. Co oczywiste, kategoria B+E jest odmienną kategorią prawa jazdy od kategorii B, co wprost wynika z art. 6 ust. 1 pkt 6 (kategoria B) i 12 (kategorie B+E, C+E lub D+E) u.k.p.
Wszystko to, co zostało powyżej już powiedziane, wymaga jednakże jednego wyjściowego założenia.
Mianowicie, o ile organy administracji publicznej związane są prawomocnym wyrokiem karnym orzekającym zakaz prowadzenia pojazdów i nie są uprawnione do jego weryfikacji, o tyle nie oznacza to za każdym razem obowiązku wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Przepis art. 182 § 2 k.k.w. nie może być zatem rozumiany jako zawierający bezwzględny nakaz cofania uprawnień do kierowania pojazdami za każdym razem, kiedy zostanie wydane rozstrzygnięcie sądu karnego orzekające zakaz prowadzenia pojazdów. Działania organu muszą uwzględniać aktualną sytuację kierowcy - w tym to, czy posiada on w danym momencie uprawnienie do kierowania pojazdami. Inaczej mówiąc, bezprzedmiotowe jest cofanie uprawnień, jeżeli zgodnie z polskim prawodawstwem kierowca ich nie posiada. O ile organy administracji publicznej związane są prawomocnym wyrokiem karnym orzekającym zakaz prowadzenia pojazdów i nie są uprawnione do jego weryfikacji, o tyle nie oznacza to za każdym razem obowiązku wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Konieczność taka wiąże się bowiem nierozerwalnie z faktem posiadania przez daną osobę uprawnień do kierowania pojazdami. Konieczność taka wiąże się bowiem nierozerwalnie z faktem posiadania przez daną osobę uprawnień do kierowania pojazdami. W razie ich braku zbędne jest orzekanie o ich cofnięciu, gdyż nie istnieje przedmiot, którego mogłoby dotyczyć orzeczenie. Jednocześnie interes społeczny i bezpieczeństwa w ruchu drogowym jest gwarantowany przez odpowiednie reguły działania organów, mające zagwarantować to, aby osoba z zakazem prowadzenia pojazdów nie mogła nie tylko uzyskać tych uprawnień (po raz pierwszy lub po przywróceniu), ale nawet nie będzie mogła przystąpić do egzaminu. Wskazuje na to swoista reguła kolizyjna,– wynikająca z art. 182 § 2 k.k.w. in fine, jak i z przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2, 3 i 5 u.k.p. – zakazująca wydania prawa jazdy osobom, w stosunku do których m.in. orzeczono prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Dotyczy to także możliwości odzyskania cofniętych uprawnień i przystąpienia do egzaminu państwowego, co wynika z art. 50 ust. 2 pkt 2 u.k.p. W tym względzie Sąd podziela poglądy przedstawione wcześniej w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 885/19 i 12 października 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 560/22 - dostępnych jw.).
W niniejszej sprawie żaden z organów nie wyartykułował wprost, jakie uprawnienia do kierowania pojazdami (jakiej kategorii) posiadał skarżący w chwili wydawania decyzji o cofnięciu uprawnień. Tymczasem z treści wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22 wynika, że skarżący został ukarany za popełnienie wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., gdyż miał kierować zespołem pojazdów, nie posiadając uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B+E. Po stronie organów brak jest natomiast w tym względzie odpowiednich ustaleń faktycznych, aktualnych na dzień rozstrzygania sprawy administracyjnej. Jest to o tyle istotne, że prowadzenie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień, których dana osoba (wobec której wykonywany jest środek karny) w tym czasie nie posiada, jest bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania wynika zaś z przepisu art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Powyższy brak świadczy o podstawowym, istotnym uchybieniu w zakresie ustalania stanu faktycznego. W konsekwencji żaden z organów nie wyjaśnił, czy istnieją podstawy do prowadzenia postępowania w tejże sprawie.
Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień powinna określać nie tylko kategorie objęte zakazem, ale również okres, na jaki sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów danej kategorii. Należy uczynić to w osnowie (części rozstrzygającej) decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Za datę początkową obowiązywania zakazu należy przyjmować dzień uprawomocnienia się orzeczenia sądu, w którym zastosowano ten środek karny. Wynika to z faktu, że z dniem 5 grudnia 2020 r. uchylony został – analogicznie, jak art. 43 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1444) - dalej: k.k. – przepis art. 29 § 3 k.w. (patrz: art. 2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2020 r., poz. 1517). Przepis ten przewidywał, że orzekając zakaz, o którym mowa w § 1, nakłada się obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany (zdane drugie). Do chwili wykonania tego obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie (zdanie trzecie). Obecnie art. 29 § 3 k.w. stanowi, że zakaz, o którym mowa w § 1, obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia. Przy czym na poczet zakazu prowadzenia pojazdów zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu (art. 29 § 4 k.w.). Wobec powyższego okres, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu – w razie braku wskazania przez sąd karny przesyłający odpis wyroku albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka innej daty początkowej, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka (patrz: art. 184 k.k.w.) – będzie rozpoczynał się wraz z okresem obowiązywania zakazu, wynikającym z art. 29 § 3 k.w.
Sąd zauważa, że Kolegium przy ustalaniu okresu cofnięcia uprawnień nieprawidłowo odwołało się do brzmienia art. 43 § 2 i art. art. 63 § 4 k.k., jednakże przepisy te w odniesieniu do wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów pokrywają się z art. 29 § 3 i art. 29 § 4 k.w. Stąd też stwierdzony błąd nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Niemniej jednak wpisywał się w ciąg uchybień, jakie miały miejsce w związku z rozstrzyganiem sprawy.
Z przywołanego wyroku nakazowego wynika okres, na jaki skarżący ma zostać pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E, zatem organ administracji – o ile nie zachodzi wyżej sygnalizowana bezprzedmiotowość postępowania – powinien był cofnąć je w orzeczonym przez sąd karny zakresie. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, organ I instancji zawarł tego rodzaju rozstrzygnięcie w osnowie zaskarżonej decyzji, wskazując, że cofa skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami na okres 6 miesięcy, tj. od 13 października 2022 r. (data prawomocności wyroku nakazowego) do 9 kwietnia 2023 r. W takiej sytuacji stwierdzenie w pkt 1 osnowy decyzji odwoławczej, że zaskarżona decyzja zostaje uchylona w zakresie, w jakim nie precyzje ona okresu cofnięcia uprawnień do kierowana pojazdami, było nietrafne, a uchylenie decyzji na takiej podstawie - niezasadne. Jeżeli Kolegium uznało, że wskazany przez Starostę przedział czasowy obwiązywania cofnięcia uprawnień jest błędnie określony, powinien był odpowiednio dać temu wyraz w osnowie i uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Co więcej, należało przy tym wskazać przepisy, które regulują sposób obliczania okresu obowiązywania zakazu. Zgodnie zaś z art. 12c k.k.w., jeżeli środek karny podlegający wykonaniu jest określony w miesiącach, przyjmuje się w postępowaniu wykonawczym, że miesiąc liczy się za dni 30. Organ odwoławczy nie zweryfikował okresu orzeczonego w zaskarżonej decyzji organu I instancji ani też nie przedstawił okoliczności, na podstawie których ustalił, że okres 6 miesięcy zakazu należy liczyć do 13 kwietnia 2023 r., mimo że stanowiło to orzeczenie na niekorzyść strony wnoszącej odwołanie. To zaś – niezależnie od ustalenia faktycznego okresu obowiązywania 6-miesięcznego zakazu – wymagało przedstawienia konkretnych powodów, dla których zdaniem organu uprawnione byłoby odstąpienie od zakazu reformationis in peius (orzekania na niekorzyść strony) wyrażonego w art. 139 k.p.a. Funkcją uzasadnienia decyzji administracyjnej jest wyjaśnienie adresatowi decyzji dlaczego (z jakich powodów) nastąpiła indywidualizacja jego uprawnień lub obowiązków. W przypadku decyzji reformatoryjnej szczególnie istotne jest również objaśnienie powodów, dla których organ odwoławczy zmienia rozstrzygnięcie organu I instancji – tym bardziej, jeśli następuje to na niekorzyść strony.
Podsumowując, w realiach rozpatrywanej sprawy organy obydwu instancji rozstrzygnęły w stosunku do skarżącego o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, bez uprzedniego ustalenia, jakie w ogóle uprawnienia do kierowania pojazdami skarżący posiada. Poza tym w decyzji określono zakres uraty uprawnień, który nie odpowiadał środkowi karnemu zastosowanemu w wyroku nakazowym Sądu Rejonowego w C. z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II W 259/22, w którym na podstawie art. 94 § 1 w zw. z art. 29 § 1 i 2 k.w. orzeczono wobec obwinionego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "B+E" w ruchu lądowym na okres 6 (sześciu) miesięcy. Również wskazanie okresu, na jaki cofane są uprawnienia do kierowania pojazdami, nie zostało należycie umotywowane z odniesieniem się do odpowiednich przepisów mających zastosowanie w sprawie.
Wobec powyższego uprawniony jest wniosek, że organ, wydając zaskarżoną decyzję, w sposób istotny naruszył przepisy art. 182 § 2 k.k.w. i art. 29 § 2 k.w. w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. W sprawie miało zarazem miejsce uchybienie dotyczące przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracyjny powinien bowiem dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej, a w tym celu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czyniąc to z poszanowaniem zasad wzbudzania zaufania (art. 8 k.p.a.) i przekonywania (art. 11 k.p.a.). Trzeba również wskazać i na to, że strona nie została na etapie odwoławczym zawiadomiona o prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed rozstrzygnięciem sprawy, mimo że pozyskano odpis postanowienia sądu karnego (w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w wyroku nakazowym) już po wydaniu decyzji organu I instancji. Nadto, poczynione ustalenia faktyczne, opierające się na zgromadzonym materiale procesowym, były wyjściowo niepełne, a w istotnej części z nim sprzeczne. Z kolei uzasadnienie decyzji nie obejmowało wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Poza tym organ II instancji nie tylko powielił błędy organu I instancji, ale również dodatkowo sam naruszył takie przepisy, jak art. 107 § 3 w zw. z art. 139 k.p.a.
W takiej sytuacji, z uwagi na rodzaj i zakres stwierdzonego naruszenia prawa, Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy powinny uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania, jakie wynikają z rozważań przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.). Przede wszystkim zadbają o wyczerpujące ustalenie i ocenę prawną wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących posiadanych przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami i treści (zakresu) orzeczonego środka karnego, którego wykonanie następuje w drodze wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm), uwzględniając wynik sprawy, żądnie strony, wysokość poniesionych kosztów sądowych i fakt korzystania z zastępstwa procesowego.