III SA/Po 1495/21

III SA/Po 1495/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Talaga
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 1802/22 - Wyrok NSA z 2025-10-10
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1320
art. 171 par. 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Sentencja
Dnia 16 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2022 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Inspektor Pracy z dnia [...] sierpnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie nakazu wypłacenia premii lojalnościowej I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2 i poprzedzający ją nakaz Państwowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w zakresie pkt 2, II. zasądza od Inspektor Pracy na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Okręgowy Inspektor Pracy w P. decyzją z dnia 11 sierpnia 2021 r. utrzymał nakaz Państwowego Inspektora Pracy w P. z dnia 16 czerwca 2021 r., którego adresatem jest "C. " sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "strona", "skarżąca") w sprawie:
1. wypłaty pracownikom ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za marzec i kwiecień 2021 r. w łącznej wysokości 98579,59 zł
2. wypłaty pracownikom premii lojalnościowej przewidzianej w regulaminie programu "[...]" należnej za marzec 2021 r. w łącznej wysokości 68000 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji oparł się na ustaleniach kontroli zawartych w protokole kontroli z dnia 15 czerwca 2021 r. Na podstawie wyników kontroli ustalono, że nie wypłacono należności z tytułu:
- ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracownikom, których stosunki pracy ustały w marcu i kwietniu 2021 r. (świadczeń tych nie otrzymało dwudziestu siedmiu pracowników);
- premii lojalnościowej przewidzianej w regulaminie programu "[...]" należnej za marzec 2021 r. (świadczeń tych nie otrzymało siedemnastu pracowników).
Organ wyjaśnił, że nie jest uprawniony do analizowania przyczyn rozwiązania umów o pracę przez pracowników, nie może też rozstrzygać spraw spornych pomiędzy stronami stosunku pracy m.in. w kwestii zasadności rozwiązania stosunku pracy. Organ stwierdził, że strona nie wykazała wystąpienia przeciwko pracownikom z roszczeniem o odszkodowanie w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Pracownik uzyskuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy z dniem ustania stosunku pracy, co wynika z treści art. 171 § 1 ustawy - Kodeks pracy.
Organ stwierdził, że w spółce obowiązuje regulamin programu "[...]", w którym określono kryteria przyznania nagrody, jej wysokość i termin wypłaty. Jest to premia regulaminowa i pracownikowi przysługuje roszczenie o jej wypłatę po spełnieniu określonych przesłanek.
W trakcie kontroli nie wykazano - na podstawie listy płac za marzec 2021 r. obejmującej kontrolowanych pracowników, którzy rozwiązali stosunki pracy - faktu wypłaty premii z tytułu realizacji programu "[...]". Termin wypłaty powyższej premii przypadał do 10 kwietnia 2021 r. Premii nie wypłacono siedemnastu pracownikom w łącznie kwocie 68000 zł brutto. Natomiast jedenastu pracownikom premia lojalnościowa nie przysługiwała. Inspektor nie zakwestionował ponadto powodów nieprzyznania premii jedenastu pracownikom.
Zdaniem organu premia nie jest roszczeniem spornym co do siedemnastu pracowników spełniających kryteria z § 2 ust. 1 pkt 1-3 regulaminu. Pracownicy pozostawali w stosunku pracy w dniu 31 marca 2021 r.
Organ wskazał, że sprawa zasadności rozwiązania stosunku pracy przez pracowników w dniu 1 kwietnia 2021 r. bez wypowiedzenia nie leży w kompetencji inspektora pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji obu instancji tj. w zakresie pkt 2 nakazującemu skarżącej wypłatę pracownikom premii lojalnościowej.
Skarżąca zarzuciła organom naruszenie :
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.;
- art. 123 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 135 k.p.a.;
- art. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2017 r. o Państwowej Inspekcji Pracy;
- art. 8 ustawy - Kodeks pracy w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2017 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.
Strona w uzasadnieniu skargi podniosła m. in., że organy nie zbadały w jakich okolicznościach doszło do rozwiązania umów o pracę przez pracowników, co prowadziło - zdaniem strony skarżącej - do naruszenia regulaminu "[...]".
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 137 dalej- p.u.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2022, poz. 329, dalej - p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość przyjęcia przez organy administracji publicznej, że w kontrolowanej judykacyjnie sprawie zaistniały normatywne przesłanki do wypłaty pracownikom premii lojalnościowej przewidzianej w regulaminie programu "[...]" należnej za marzec 2021 r. w łącznej wysokości 68000 zł, a to w aspekcie m.in. ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320), a także ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2019. 1251). Zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Sąd stwierdza, że decyzje zarówno organu odwoławczego, jak i organu I instancji zostały wydane w części niezgodnie z przepisami prawa procesowego, a uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji powyższego należało uznać skargę za zasadną.
Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w nieprawidłowy sposób, naruszając przepisy prawa procesowego, w tym art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 k.p.a. (w szczególności art. 107 § 3 k.p.a.).
Podkreślić należy, że w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji oparł się na ustaleniach kontroli zawartych w protokole kontroli z dnia 15 czerwca 2021 r. W wyniku ustaleń kontrolnych stwierdzono, że skarżąca nie wypłaciła świadczeń z dwóch tytułów tj.:
- ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracownikom, których stosunki pracy ustały w marcu i kwietniu 2021 r. Świadczeń tych nie otrzymało dwudziestu siedmiu pracowników;
- premii lojalnościowej przewidzianej w regulaminie programu "[...]" należnej za marzec 2021 r. Świadczeń tych nie otrzymało siedemnastu pracowników.
Organ wyjaśnił, że nie jest uprawniony do analizowania przyczyn rozwiązania umów o pracę przez pracowników, nie może też rozstrzygać spraw spornych pomiędzy stronami stosunku pracy, w tym również w zakresie kwestii prawidłowości rozwiązania stosunku pracy. Strona nie wykazała wystąpienia przeciwko pracownikom z roszczeniem o odszkodowanie w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Zdaniem organu pracownik uzyskuje prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy z dniem ustania stosunku pracy, co wynika z art. 171 § 1 K.p.
Organ wyjaśnił, że w spółce obowiązuje regulamin programu "[...]", w którym określono kryteria przyznania nagrody, jej wysokość i termin wypłaty. Jest to premia regulaminowa i pracownikowi przysługuje roszczenie o jej wypłatę po spełnieniu określonych przesłanek. W trakcie kontroli nie wykazano wysokości premii "[...]" na listach płac za marzec 2021 r. kontrolowanych pracowników, którzy rozwiązali stosunki pracy. Termin wypłaty przypadał do 10 kwietnia 2021 r. Premii nie wypłacono siedemnastu pracownikom w łącznej kwocie 68000 zł brutto.
Zdaniem organu premia nie jest roszczeniem spornym co do siedemnastu pracowników spełniających kryteria z § 2 ust. 1 pkt 1-3 regulaminu. Pozostawali oni bowiem w stosunku pracy w dniu 31 marca 2021 r.
Organ podkreślił też, że sprawa prawidłowości rozwiązania stosunku pracy przez pracowników bez wypowiedzenia w dniu 1 kwietnia 2021 r. nie należy do kompetencji inspektora pracy.
Na marginesie należy wskazać – dokonując analizy akt administracyjnych - że organy ustaliły, iż były podstawy normatywne do wydania orzeczenia w przedmiocie nakazu dokonania wypłaty pracownikom ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za marzec i kwiecień 2021 r. w łącznej wysokości 98.579,59 zł. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą i nie była także przedmiotem zaskarżenia w ramach skargi.
WSA uznaje, że przedwczesne i zbyt arbitralne było natomiast stwierdzenie wskazujące, że – na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy - istniała podstawa do dokonania wypłaty pracownikom premii przewidzianej w regulaminie programu "[...]" należnej za marzec 2021 r. w łącznej wysokości 68.000 zł.
W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i powszechnych jednoznacznie podkreśla się, że obowiązek wypłaty należnego świadczenia winien być generalnie niekwestionowany przez obie strony stosunku pracy. Dopiero ta okoliczność tj. bezsporności roszczenia pracowniczego stanowi podstawę do uznania przez organ, że mamy do czynienia z należnym wynagrodzeniem, stanowiącym podstawę normatywną do wydania nakazu wypłaty wynagrodzenia.
W wyroku WSA w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt III SA/Po 707/20) wskazano, że: "...Zgodnie z art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy..., w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi (...)". Nakaz taki wydawany jest w postępowaniu administracyjnym w formie decyzji administracyjnej, o czym stanowi wprost art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. W związku z tym w postępowaniu poprzedzającym wydanie tego rodzaju decyzji mają odpowiednio zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, do czego obliguje też art. 12 omawianej ustawy. "Odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu w sprawie wydania nakazu, musi uwzględniać zakres i funkcję przedmiotowej instytucji. Aby mógł być wydany nakaz wypłaty wynagrodzenia, wynagrodzenie to musi być "należne". W utrwalonym już w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest jednolicie, że wyrażenie to oznacza, że prawo do wynagrodzenia nie może budzić wątpliwości. Nakaz zapłaty może być wydany wyłącznie wówczas, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny już w momencie przeprowadzenia kontroli. Inspektor pracy może w konsekwencji nakazać wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, gdy należność ta jest wyliczona, jej wysokość i podstawa są bezsporne, a ponadto nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości fakt niewypłacenia powyższej należności. Pojęcie "należne wynagrodzenie" ma charakter obiektywny, niezależny od przekonania samego inspektora pracy. Nie można mówić o "należnym wynagrodzeniu", jeżeli takiej oceny nie podziela pracodawca oraz gdy ocena i kwalifikacja podnoszonych przez niego zdarzeń prawnych może być różna (tak: NSA w wyroku z dnia 4 stycznia 2010 r., I OSK 791/09; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006 r., I OSK 1400/2005; wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r., I OSK 1194/08). Należy zatem przyjąć, że tylko w sytuacji, gdy ocena zdarzeń jednoznacznie wskazuje w świetle obowiązujących przepisów, że wynagrodzenie przysługuje konkretnemu pracownikowi i nie zostało mu wypłacone, inspektor pracy może skorzystać z uprawnień przewidzianych w powołanym art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Natomiast, gdy wynagrodzenie budzi kontrowersje, w szczególności na tle zgłoszonych okoliczności, które strony stosunku pracy interpretują odmiennie albo jedna ze stron w ogóle zaprzecza ich wystąpieniu, jedynym organem kompetentnym do weryfikacji spornych roszczeń ze stosunku pracy jest sąd pracy. Jak podkreślono w orzecznictwie, art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie stanowi przepisu szczególnego (o którym mowa w art. 2 § 3 k.p.c.), na podstawie którego byłaby wyłączona kompetencja sądów powszechnych do rozstrzygania sporów ze stosunku pracy (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., I OSK 791/09). O ile sądy powszechne są kompetentne w zakresie rozstrzygania ewentualnych roszczeń z tego zakresu, to cel powołania Państwowej Inspekcji Pracy oraz zadania jej organów są zupełnie odrębne. Państwowa Inspekcja Pracy powołana jest tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy. Nie może wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych - sądów pracy. Ingerencja inspektora pracy w postaci wydania nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia może zatem dotyczyć tylko sytuacji niespornych. W związku z tym działania inspektora pracy powinny zmierzać jedynie do ustalenia, czy pracodawca rzeczywiście w sposób oczywiście bezpodstawny wstrzymuje wypłatę należnego wynagrodzenia.
Dodać jednocześnie należy, że o sytuacji sporu można by mówić w przypadku jednoczesnego zainicjowania przez stronę stosunku pracy procesu sądowego o wypłatę wynagrodzenia, bądź w przypadku kwestionowania przez pracodawcę w toku postępowania administracyjnego twierdzeń organu w przedmiocie wydania nakazu. Istotne jest przy tym, czy pracodawca i w którym momencie i wobec jakiego podmiotu kwestionuje podstawę prawną i wysokość należnego świadczenia. Nie jest wystarczającym dla przyjęcia "sporności" wynagrodzenia odmienny niż wyrażony w decyzji pogląd w kwestii "należności wynagrodzenia", zwłaszcza, gdy z akt administracyjnych nie wynika, by między stronami stosunku pracy spór tego rodzaju zaistniał. Tylko gdy istnieje spór między pracownikiem a pracodawcą co do wysokości, okresu czy tytułu wypłaty wydanie nakazu płatniczego nie jest uzasadnione (por. cyt. wyrok NSA z 4 stycznia 2010 r. I OSK 791/09).
W podlegającej kontroli judykacyjnej sprawie strona skarżąca negowała uprawnienia wskazanych pracowników do otrzymania przedmiotowej premii albowiem poprzez swoje działanie (polegające na rozwiązaniu stosunku pracy) pracownicy zachowali się – w ocenie strony – nielojalnie. Okoliczność ta wynika z pisma procesowego skarżącej z dnia 1 czerwca 2021r. oraz odwołania z dnia 7 lipca 2021r. Zarzut ten dotyczy m.in. naruszenia prawa podmiotowego w sprawach z zakresu prawa pracy, unormowanego w art. 8 K.p. (stanowiącego, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony); postępowania przez pracowników niezgodnie z celem programu "[...]", polegającego na wypowiedzeniu stosunku pracy przez upływem terminu wypłaty świadczenia z tego programu tj. przed 10 kwietnia 2021 r., a także biorąc pod uwagę szczególny stan epidemiczny występujący w tym okresie.
Strona podnosiła powyższe okoliczności konsekwentnie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, m. in. w powyższych pismach procesowych tj. we wniesionym odwołaniu i w zastrzeżeniach do ustaleń protokołu kontroli.
WSA stwierdza, że organy nie odniosły się do zarzutów strony skarżącej podnoszonych w tym zakresie w pismach procesowych. Organy poprzestały na twierdzeniu, że strona praktycznie nie kwestionowała obowiązku wypłaty pracownikom wynagrodzenia w ramach premii. Tezy te nie mają uzasadnienia na tle oświadczeń strony podnoszonych konsekwentnie w toku prowadzonego postępowania.
Z tego względu decyzje obu instancji podlegały uchyleniu w pkt. 2 z powodu naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 k.p.a. (w szczególności w zakresie uzasadnienia rozstrzygnięć - art. 107 § 3 k.p.a.).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy obu instancji dokonają wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniały podstawy do uznania, że wskazanym w pkt 2 nakazu z dnia 16 czerwca 2021 r. oraz w pkt 2 decyzji z dnia 11 sierpnia 2021 r. pracownikom należała się wypłata premii przewidzianej w regulaminie programu "[...]" należnej za marzec 2021 r. w łącznej wysokości 68.000 zł, a to szczególnie w kontekście sposobu, w jaki doszło do rozwiązania stosunku pracy łączącego stronę skarżącą z tymi pracownikami.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O zwrocie kosztów postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.