III SA/PO 1478/21

III SA/Po 1478/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-05-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka
Piotr Ławrynowicz
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 1850/22 - Wyrok NSA z 2024-10-17
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 360
art. 135 ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Artur Iwiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary nagany uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...].
Uzasadnienie
Komendant Policji (dalej: "Komendant Wojewódzki") orzeczeniem z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania asp. A. A. (dalej: "strona") od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] (dalej: "Komendant Miejski") z [...] lipca 2021 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary nagany, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji.
Powyższe orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Postanowieniem z [...] czerwca 2021 r., nr [...], Komendant Miejski wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko stronie i przedstawił zarzuty następującej treści:
1. w okresie od [...] do [...] września 2020 r. pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na dwukrotnym naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że pełniąc służby w godz. od 19:00 do 07:00
- w nocy z [...] września 2020 r. w godz. 00:53 do 01:50 nie realizowała zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, to jest na parkingu nieistniejącej już P. przy ul. [...] w [...]
- w nocy z [...] września 2020 r. w godz. 04:23 do 05:02 nie realizowała zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, to jest na terenie prywatnej posesji przy ul. [...] w [...],
to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.) w zw. z § 14 zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z [...] sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym oraz § 10 i § 13 ust. 1 i 2 zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z [...] września 2017 r. w sprawie pełnienia służby na drogach;
2. w okresie od [...] do [...] września 2020 r. pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na dwukrotnym naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że pełniąc służby w godz. od 19:00 do 07:00
- w nocy z [...] września 2020 r. w godz. 00:53 do 01:50 przebywając na parkingu nieistniejącej już P. przy ul. [...] w [...] dokonała w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji od godz. 00:50 patrolu miasta [...],
- w nocy z [...] września 2020 r. w godz. 04:23 do 05:02 przebywając na ul. [...] w [...] dokonała w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji od godz. 04:30 patrolu miasta [...],
których to czynności we wskazanym w notatniku czasie lub miejscu faktycznie nie zrealizowała, to jest o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 wytycznych nr [...] Komendanta Głównego Policji z [...] czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych.
Komendant Miejski orzeczeniem z [...] lipca 2021 r., nr [...], orzekł o winie strony w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej w zakresie przedstawionych zarzutów i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.
W uzasadnieniu wskazano, że w ramach postępowania dyscyplinarnego zebrano materiał dowodowy, który pozwala przyjąć, że sprawstwo i wina obwinionej nie budzą wątpliwości. Strona nie przyznała się do przedstawionych zarzutów i odmówiła złożenia wyjaśnień. Przesłuchani w charakterze świadka sierż. szt. M. K. i asp. R. T., z którymi obwiniona pełniła wskazane w zarzutach służby, skorzystali z prawa do odmowy składania zeznań i w żaden sposób nie odnieśli się do przebiegu tych służb.
Do ujawnienia nieprawidłowego realizowania zadań przez policjantów z Wydziału Ruchu Drogowego KMP w [...] przyczynił się system pozycjonowania GPS z odbiornikiem zamontowanym w radiostacjach będących w radiowozach. Pozycjonowanie sygnału GPS następuje co 1 minutę. W toku czynności wyjaśniających z przeprowadzonej analizy służb nocnych policjantów pełnionych w okresie od [...] lipca 2020 r. do [...] września 2020 r. sporządzono tabelę obejmującą datę i godziny służby nocnej, skład patrolu, radiowóz, z wykorzystaniem którego była pełniona służba nocna, czasookres w jakim system odnotował dłuższy pobyt radiowozu w jednym miejscu ze wskazaniem lokalizacji radiowozu. Do tabeli załączono wydruki map z systemu C. dla poszczególnych służb obrazujące czasookres oraz lokalizację radiowozów. W oparciu o dane z systemu GPS i zapisy w notatnikach służbowych dokonano następnie weryfikacji wskazań położenia radiowozów z zapisami w notatnikach służbowych stwierdzając, że w przypadku dwóch służb strony lokalizacja radiowozu, z wykorzystaniem którego policjantka pełniła służbę, nie zgadzała się z zapisami w notatniku służbowym.
Komendant Wojewódzki, utrzymując w mocy orzeczenie dyscyplinarne I instancji, stwierdził, że oceniając czyny strony przez pryzmat przepisów i zgromadzonych w sprawie dowodów strona niewątpliwie dopuściła się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Organ II instancji podkreślił, powołując się na art. 20a ust. 1a w zw. z ust. 1 ustawy o Policji, że Policja ma prawo obserwowania i rejestrowania wykonywanych zadań służbowych, obiektów Policji i policyjnych środków transportu w celu zapewnienia ochrony informacji, form i metod realizacji zadań Policji. Przepisy te nie wskazują na obowiązek stałej i bezpośredniej obserwacji przez dyżurnego KMP w [...] czy pełniącego nadzór nad służbą każdego radiowozu będącego w służbie, gdyż biorąc pod uwagę liczbę radiowozów, które jednocześnie pełnią służbę na terenie podległym KMP w [...] byłoby to niemożliwe. Niemniej od [...] lutego 2021 r. na każdej służbie nocnej w godz. 00:00 do 06:00 dyżurni mają obowiązek co najmniej czterokrotnie dokonywać weryfikacji położenia radiowozu.
Strona skorzystała z prawa do zapoznania się z materiałem postępowania dyscyplinarnego, jednak nie złożyła żadnych wniosków dowodowych. Z zebranego materiału dowodowego wynika, ze do ujawnienia nieprawidłowego realizowania zadań przez policjantów Wydziału Ruchu Drogowego KMP w [...] przyczynił się system pozycjonowania GPS. W dwóch z trzynastu służb strony potwierdzono niewłaściwe pełnienie służby za co przedstawiono zarzuty dyscyplinarne. GPS wskazał, jako lokalizację radiowozu, teren parkingu za byłą P. przy ul. [...] w [...] (służba w nocy z [...] września 2020 r.) oraz teren prywatnej posesji przy ul. [...] w [...] gdzie zamieszkuje sierż. szt. M. K. (służba w nocy [...] września 2020 r.). Zdaniem organu II instancji trudno uznać argumentację w zakresie błędnego działania systemu i jego nieprawidłowości, gdyż za każdym razem system musiałby błędnie wskazywać lokalizację podczas pozostałych pełnionych przez stronę służb. Organ podał jednocześnie, że w przypadku radiowozu marki O. [...], z wykorzystaniem którego obwiniona pełniła obie służby objęte zarzutami, zainstalowana jest radiostacja M. , w której granica błędu może wynieść maksymalnie 5 metrów. Nawet rozbieżność taka nie prowadzi do wniosku, że policjantka w sposób prawidłowy realizowała zadania, które wynikały z dyslokacji służby i zadań przekazanych podczas odprawy do służby. W ocenie organu zarzuty stawiane przez obwinioną są wyłącznie jej subiektywną oceną i przyjętą przez nią linią obrony.
Odnosząc się do kwestii zarzucanej bezczynności w prowadzeniu postępowania Komendant Wojewódzki wskazał, że z przekazanych materiałów wynika, że po ujawnieniu nieprawidłowości podczas pełnienia służby w nocy [...] września 2020 r., gdzie system C. wskazał kilkugodzinny postój radiowozu na prywatnej posesji w miejscowości [...] gm. [...] i w dniu [...] września 2020 r. kilkudziesięciominutowy postój radiowozu na terenie prywatnej posesji w [...] przy ul[...], dokonano weryfikacji sposobu pełnienia służb nocnych przez policjantów wszystkich komórek prewencji Komendy Miejskiej Policji w [...] i podległych komisariatów. Czynności wyjaśniające obejmujące służby nocne funkcjonariuszy Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w [...] rozpoczęły się [...] kwietnia 2021 r. i zostały zakończone [...] maja 2021 r. Dlatego też, w tym konkretnym przypadku, nie można mówić o bezczynności, ponieważ dopiero po zakończeniu powyższych czynności wyjaśniających przełożony dyscyplinarny powziął wiadomość odnośnie nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez stronę. W związku z faktem, że zaistniało uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez stronę przewinienia dyscyplinarnego [...] czerwca 2021 r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne.
Odnosząc się do wymierzonej kary nagany Komendant wskazał, że nie dopatrzono się okoliczności mogących mieć wpływ na złagodzenie lub zaostrzenie kary, o których mowa w art. 134h ust. 2 i 3 ustawy o Policji. Kara dyscyplinarna nagany jest jedną z najniższych z katalogu kar zawartych w ustawie o Policji.
W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, wnosząc o stwierdzenie nieważności orzeczenia organu I i II instancji w całości, a w przypadku nieuwzględnienia zarzutu nieważności o ich uchylenie i umorzenie postępowania, bądź o ich uchylenie, zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, to jest:
1. art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, przez ich niezastosowanie i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo upływu 90- dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu, które w jego opinii może zostać zakwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne, a tym samym wydanie orzeczenia dotkniętego wadą nieważności z powodu jego wydania z rażącym naruszeniem prawa,
2. art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 14 zarządzenia nr [...] oraz § 10 i § 13 ust. 1 i 2 zarządzenia nr [...], przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżąca w nocy z [...] września 2020 r. od godz. 00:53 do godz. 01:50 pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] nie realizowała zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, to jest na parkingu nieistniejącej już P. przy ul. [...] w [...], a które to okoliczności faktyczne organ ustalił na podstawie danych lokalizacyjnych GPS, podczas gdy skarżąca realizowała wówczas powierzone jej zadania w miejscu odgórnie wyznaczonym zgodnie z poczynionymi zapisami w notatniku służbowym, a dane lokalizacyjne udostępnione przez nadajnik GPS są danymi błędnymi, niedokładnymi, o czym skarżąca informowała w świetle treści przedłożonej do akt notatki wyjaśniającej;
3. art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 14 zarządzenia nr [...] oraz § 10 i § 13 ust. 1 i 2 zarządzenia nr [...], przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżąca w nocy z [...] września 2020 r. od godz. 04:23 do godz. 05:02 pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...] nie realizowała zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, to jest na terenie prywatnej posesji przy ul. [...] w [...] a które to okoliczności faktyczne organ ustalił na podstawie danych lokalizacyjnych GPS, podczas gdy skarżąca realizowała wówczas powierzone jej zadania w miejscu odgórnie wyznaczonym zgodnie z poczynionymi zapisami w notatniku służbowym, a dane lokalizacyjne udostępnione przez nadajnik GPS są danymi błędnymi, niedokładnymi, o czym skarżąca informowała w świetle treści przedłożonej do akt notatki wyjaśniającej;
4. art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 wytycznych nr [...], przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżąca w sposób nieuprawniony dokonała w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji w powyżej wskazanym okresie patrolu miasta [...] bowiem zdaniem organu czynności tych we wskazanym w notatniku czasie lub miejscu faktycznie nie realizowała, a które to ustalenia organ oparł na błędnych danych lokalizacyjnych GPS, podczas gdy skarżąca dokonała zapisów w notatniku służbowym zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, to jest zgodnie z lokalizacją, w ramach której ówcześnie przebywała, dokumentując przy tym czynności, które podejmowała w trakcie pełnienia służby (patrol miasta [...]);
II. przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:
1. art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 135 ust. 3 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, przez zaniechanie umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe, bowiem: a) pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte [...] października 2020 r. i polegały na skompletowaniu dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w KMP w [...] przez pracownika cywilnego A. Z., b) w tym samym dniu, to jest [...] października 2020 r. dokonano kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w [...] – w tym notatnika służbowego skarżącej, a tym samym z dniem tym organ powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącą, a wobec faktu, że wszczęcie postępowania miało miejsce [...] czerwca 2021 r., to jest po upływie 90 dni od tej daty, organ powinien postępowanie to umorzyć, czego nie uczynił;
2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., przez zaniechanie wynikających stąd obowiązków, bowiem organ: a) ograniczył czynności do zebrania dowodów wyłącznie w postaci dokumentów, to jest map przedstawiających położenie nadajnika GPS, podczas gdy wielość spraw o tożsamym zakresie w macierzystej jednostce skarżącej jednoznacznie przemawia za tym, by wywodzić, że urządzenie GPS, którego zadaniem jest monitorowanie bieżącej lokalizacji funkcjonariusza – jest urządzeniem udostępniającym błędne (niedokładne) dane lokalizacyjne, co jednoznacznie przemawia za tym, że organ – w świetle cytowanego przepisu – powinien dołożyć wszelkich starań, aby ustalić: czy czyny, których popełnienie zarzucono obwinionej, zostały popełnione i czy obwiniona jest ich sprawcą, wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia czynu, zebranie i utrwalenie dowodów w sprawie – czego organ I instancji zaniechał, a organ II instancji nie dostrzegł, b) zaniechał weryfikacji i ustaleń w zakresie sprawności i prawidłowego funkcjonowania urządzenia GPS oraz systemu C. w sytuacji, w której:
- organ I instancji ustalił okoliczności sprawy w oparciu o dane lokalizacyjne policyjnych środków transportu, które to urządzenie – zgodnie z wieloma zastrzeżeniami zgłoszonymi przez funkcjonariuszy z macierzystej jednostki skarżącej – jest urządzeniem często wadliwym, bowiem udostępniającym nieprawdziwe dane lokalizacyjne, na co uwagę zwrócił sam Komendant Miejski wprost ujmując, że: "w kwestii występowania usterek ustalono, że są one możliwe i mogą wynikać z uszkodzenia anteny GPS, uszkodzenia odbiornika GPS w radiostacji jak i problemów z samą aplikacją", czego organ II instancji nie dostrzegł,
- osoby weryfikujące i monitorujące bieżące położenie policyjnego środka transportu, których zadaniem jest czuwanie nad bezpieczeństwem funkcjonariusza przez sprawdzanie danych lokalizacyjnych pojazdu służbowego, w świetle odgórnych założeń, dokonując bieżącej analizy danych lokalizacyjnych w powyższych okresach – nie zgłosili, a tym samym nie spostrzegli żadnych rozbieżności i zastrzeżeń,
- urządzenie GPS udostępniające dane lokalizacyjne pojazdu służbowego jest urządzeniem bez legalizacji, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 2 ustawy z 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1093);
3. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., przez: a) brak odniesienia do stanowiska i twierdzeń skarżącej zawartych w uzupełnieniu odwołania z [...] sierpnia 2021 r., w tym w szczególności brak wskazania podstaw do nieuwzględnienia zawnioskowanych w tym piśmie dowodów, b) brak wskazania podstawy prawnej, w świetle której organ uprawniony był do przetwarzania i wykorzystania danych lokalizacyjnych, c) lakoniczne i wybiórcze uzasadnienie organu II instancji w zakresie, w którym organ odniósł się do zarzutu skarżącej, w świetle którego wskazała ona, że nie została poinformowana o monitorowaniu służby przy pomocy GPS, bowiem organ ten powielając jedynie argumentację organu I instancji nie wskazał zarówno podstaw faktycznych, jak i prawnych w tym przedmiocie, d) naruszenie zasady przekonywania i brak należytego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi przy jej załatwieniu kierowały się organy, e) nienależyte sporządzenie uzasadnienie zaskarżonego i poprzedzającego go orzeczenia, objawiające się w braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł,
4. art. 10 § 1 w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., przez nieuwzględnienie stanowiska profesjonalnego obrońcy, który w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. (uzupełnienie odwołania) – uzupełnił stanowisko i twierdzenia skarżącej wywiedzione w odwołaniu, których organ nie wziął pod uwagę pozbawiając skarżącą czynnego udziału w postępowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady praworządności, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady zaufania do władzy publicznej,
5. art. 140 w zw. z art. 136 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a., przez nierozpoznanie wniosków dowodowych wskazanych w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. (uzupełnienie odwołania, co w okolicznościach sprawy było konieczne do ustalenia stanu rzeczy),
6. art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1c w zw. z art. 20a ust. 1 i 1a w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z art. 6 w zw. z art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE Seria L z 2016 r. Nr 119, str. 1 ze zm.), przez nieuprawnione wykorzystanie danych lokalizacyjnych pochodzących z urządzeń GPS znajdujących się w policyjnych środkach transportu, podczas gdy: a) organ nie poinformował skarżącej, b) skarżąca nie wyraziła zgody na monitoring, c) dane lokalizacyjne udostępnione przez urządzenie GPS zamontowane w policyjnym środku transportu zostały wykorzystane w celach sprzecznych z przepisami ustawy o Policji, w tym w szczególności wbrew normie wskazanej w art. 1 ust. 2, d) urządzenie GPS jest urządzeniem bez legalizacji, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 2 Prawa o miarach,
7. art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 15 K.p.a., przez arbitralne działania organu I instancji objawiające się brakiem przeprowadzenia odpowiedniego, rzetelnego postępowania dowodowego i działania organu II instancji, który w uzasadnieniu nie dostrzegł uchybienia przepisów prawa w postaci błędnego ich zastosowania, a tym samym powielił jedynie argumentację Komendanta Miejskiego, opisując jedynie szerzej zastosowane w sprawie przepisu prawa materialnego,
8. art. 80 K.p.a., przez dowolną i arbitralną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym uznanie wszystkich wskazanych okoliczności za udowodnione, podczas gdy w rzeczywistości w aktach sprawy brak pełnowartościowego dowodu, który przesądzałby o jakimkolwiek uchybieniu, którego miała dopuścić się w trakcie pełnione służby skarżąca, a tym samym brak dowodu, który dawałby podstawy zarówno do uznania skarżącą za winną naruszenia dyscypliny służbowej, jak również uzasadniałby wymierzenie skarżącej kary dyscyplinarnej nagany, w tym w szczególności: a) uznanie, że skarżąca dopuściła się zarzucanego jej naruszenia dyscypliny służbowej, podczas gdy brak jest wiarygodnych dowodów to potwierdzających, b) uznanie, że dane lokalizacyjne udostępnione przez urządzenie GPS znajdujące się w policyjnych środkach transport są dowodem wiarygodnym, a ponadto pozwalającym na ustalenie okoliczności faktycznych w sposób bezsprzeczny, podczas gdy jest to dowód sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym, niewiarygodny i bezpodstawny, c) uznanie, że kara dyscyplinarna nagany jest współmierna do stopnia zawinienia czynu i uwzględnia dotychczasowy przebieg służby skarżącej, a w sprawie brak jest okoliczności, które mogą mieć wpływ na złagodzenie lub zaostrzenie kary, a ponadto orzeczona kara jest "jedną z najniższych z katalogu kar", podczas gdy skarżąca pełni służbę od 2005 roku, a swoje powinności służbowe wykonuje w sposób rzetelny i prawy, nierzadko z narażeniem życia i zdrowia, a orzeczoną karę w żadnej mierze nie można uznać za współmierną i sprawiedliwą.
Powołując się na art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów:
a. wydruku z aplikacji W. , dokumentów znajdujących się w aktach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez KMP w [...] asp. R. T., sygn. akt [...], a także notatki służbowej z [...] kwietnia 2021 r. – na okoliczność daty powzięcia przez organ informacji o możliwości naruszenia przez skarżącą dyscypliny służbowej, a w konsekwencji podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na art. 135 ust. 3 ustawy o Policji,
b. pisma Komendanta Wojewódzkiego z [...] września 2021 r. na okoliczność określenia celu, w świetle którego system monitoringu zamontowany w policyjnych środkach transportu powinien być wykorzystywany,
c. zwrócenie się do Komendanta Miejskiego o: - udzielenie informacji ile patroli pełniło służbę w okresie objętym zarzutami wraz z podaniem dokładnego czasookresu, w ramach którego służba ta była pełniona, a następnie przeprowadzenie dowodu z udostępnionych przez Komendę dokumentów, - udzielenie informacji dotyczących imienia i nazwiska osób, które wówczas sprawowały funkcję "dyżurnego jednostki", "pomocnika dyżurnego" oraz "nadzorującego służbę", a których zadaniem było monitorowanie bieżącego położenia policyjnego środka transportu celem zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonariuszy – ww. dowody na okoliczność braku podstaw uznania, że skarżąca dopuściła się naruszenia dyscypliny służbowej, - udostępnienie dokumentów przedstawiających specyfikację urządzenia GPS zlokalizowanego w policyjnych środkach transportu, w tym również dokumentów legalizacji i przeprowadzenie dowodu z udostępnionych dokumentów na okoliczność uznania, że dane lokalizacyjne udostępnione przez urządzenie GPS nie mogą stanowić dowodu w sprawie.
Komendant Wojewódzki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe twierdzenia i nie zgadzając się z zarzutami skargi.
W piśmie procesowym z [...] stycznia 2022 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z [...] marca 2010 r., 2) regulaminu z [...] stycznia 2014 r. zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...], 3) regulaminu z [...] września 2014 r. zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...], 4) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z [...] listopada 2015 r., 5) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...], 6) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z [...] maja 2018 r. zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...] 7) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z [...] lutego 2020 r. zmieniającego regulamin Komendy Miejskiej Policji w [...], 8) regulaminu Komendy Miejskiej Policji w [...] z [...] lipca 2021 r. – na okoliczność wskazania, że w okresie [...] września 2020 r. – [...] września 2020 r., jak i w okresie wcześniejszym, zapisy wewnętrznych uregulowań Komendy Miejskiej Policji w [...] nie przewidywały możliwości monitoringu lokalizacji radiostacji umieszczonych w radiowozach i stacji nasobnych przez system GPS; wskazania, że dane lokalizacyjne pochodzące z urządzeń GPS znajdujące się w policyjnych środkach transportu zostały wykorzystane w sposób nieuprawniony, to jest bez oparcia w regulaminie Komendy Miejskiej Policji w [...]
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się [...] maja 2022 r. postanowiono na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dopuścić dowód z pisma z [...] kwietnia 2021 r. dołączonego do skargi oraz oddalić pozostałe wnioski dowodowe zawarte w skardze. Sąd poinformował pełnomocnika skarżącej, że sprawa o sygn. akt III SA/Po 1518/21 jest znana sądowi z urzędu.
Pełnomocnik strony skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze, jednocześnie podkreślił, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności do naruszenia terminu 90 dni do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Ponadto, pełnomocnik powołał się na analogiczną sprawę przed tut. Sądem o sygn. akt III SA/Po 1477/21, w której zapadł wyrok [...] marca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 138 ustawy o Policji od orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie uczyniono orzeczenie Komendanta Policji z [...] sierpnia 2021 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] lipca 2021 r., w którym organ orzekł winę policjantki – skarżącej asp. A. A. – w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej, wymierzając karę dyscyplinarną nagany.
Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organy w przedmiotowej sprawie w związku z ujawnieniem w dniach [...] i [...] września 2020 r. nieprawidłowej realizacji zadań służbowych poprzez spanie podczas służby przez policjantów Komisariatu Policji w [...] i Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w [...], Komendant Miejski polecił przeprowadzenie czynności nadzorczych nad przebiegiem służb pełnionych w porze nocnej od [...] lipca do [...] września 2020 r. W wyniku weryfikacji powyższych służb stwierdzono nieprawidłowości podczas ich realizacji. W dniu [...] kwietnia 2021 r. Komendant Miejski polecił przeprowadzenie czynności wyjaśniających, które zostały zakończone [...] maja 2021 r. i potwierdziły, że asp. A. A. miała zaplanowanych 13 służb nocnych, z czego ujawniono, że w 2 przypadkach służbę patrolową pełniła w sposób nieprawidłowy. W ocenie organów, skarżąca dopuściła się popełnienia zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego, co uzasadniało nałożenie kary dyscyplinarnej.
Zdaniem skarżącej, materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w żaden sposób nie przesądza o jej winie, ponadto postępowanie dyscyplinarne wszczęto pomimo upływu 90-dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu, które mogło zostać zakwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne.
Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy o Policji postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, jeżeli: 1) czynności wyjaśniające nie potwierdziły popełnienia czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne; 2) upłynęły terminy określone w ust. 4 i 5; 3) postępowanie dyscyplinarne w sprawie tego samego czynu i tego samego policjanta zostało prawomocnie zakończone lub, wcześniej wszczęte, toczy się. Jak wynika z kolei z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne, które wszczęto po upływie ostatnio podanego terminu umarza się, o czym stanowi już z art 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji.
W świetle podniesionych w skardze zarzutów, kluczowym zagadnieniem w kontrolowanej sprawie, istotnym dla oceny legalności orzeczenia, jest ocena, czy postępowanie dyscyplinarne wszczęto przed upływem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji.
Bieg terminu, jak wynika ze wskazanego powyżej przepisu, ustawodawca powiązał z powzięciem przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, a zatem początkową datę biegu terminu wyznacza dzień uzyskania informacji o takim działaniu policjanta, które stanowi naruszenie dyscypliny w rozumieniu przepisów ustawy. Co należy podkreślić, chodzi tu przy tym o powzięcie przedmiotowej wiadomości po raz pierwszy przez przełożonego dyscyplinarnego. Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] marca 2016 r., sygn. akt I OSK 3173/14 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: [...]), przepis art. 135 ust. 3 ustawy o Policji jest przepisem prawa materialnego. Powołany przepis powinien być wykładany literalnie. Nie może być on interpretowany zależnie od okoliczności sprawy. Dzień powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego to dzień, w którym nastąpiło faktyczne (rzeczywiste) powzięcie wiadomości o tym, że określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, nastąpiło. Ponadto, chodzi tu również o uzyskanie wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwoliły one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego.
W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie, organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii ewentualnego upływu terminu, o którym mowa w art. 135 ust 3 ustawy o Policji.
Z treści przedstawionej wraz ze skargą notatki służbowej z [...] kwietnia 2021 r. wynika, że Komendant Miejski w związku z ujawnieniem w dniu [...] i [...] września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w Koźminku i Wydziału Ruchu Drogowego KMP w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie C. wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od [...] lipca do [...] września 2020 r.
Wobec powyższego nie sposób zdaniem Sądu przyjąć, że organy w sprawie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy przełożony dyscyplinarny skarżącej powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, za które wymierzono karę dyscyplinarną.
Wątpliwości jakie pojawiają się w tym względzie nie zostały wyjaśnione na żadnym etapie postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano wprawdzie, że wobec zdarzeń ujawnionych [...] i [...] września 2020 r. dokonano weryfikacji sposobu pełnienia służb nocnych przez policjantów wszystkich komórek prewencji Komendy Miejskiej Policji w [...] i podległych komisariatów, jednak nie sprecyzowano już kiedy konkretnie weryfikacja taka nastąpiła, na czym miałaby ona polegać oraz jakie informacje i kiedy w stosunku do skarżącej w toku tej weryfikacji pozyskano. W świetle treści notatki służbowej z [...] kwietnia 2021 r. istotne wątpliwości budzi to – co sugeruje dalsza część uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia – aby ów weryfikacja miała ograniczać się jedynie do przeprowadzenia czynności wyjaśniających, które rozpoczęto właśnie [...] kwietnia 2021 r. Wspomniana notatka służbowa jednoznacznie bowiem wskazuje na to, że czynności polegające na sprawdzeniu w systemie C. służb pełnionych w godzinach nocnych prowadzone były w okresie wcześniejszym, przez co wyjaśnienia wymaga to, w jakim okresie czynności te zostały podjęte i jakie ma to znaczenie dla rozpatrywanej sprawy w kontekście zachowania terminu z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Jak podnosi natomiast skarżąca pierwsze czynności w sprawie, z których miałaby wynikać wiedza przełożonego służbowego odnośnie zarzuconych jej przewinień dyscyplinarnych, miały być podjęte już [...] października 2020 r. Wobec braku jakichkolwiek wyjaśnień powyższych kwestii przez organy ustosunkowanie się do tego twierdzenia skarżącej na obecnym etapie postępowania jest niemożliwe. Twierdzenie zaś organu, że dopiero po zakończeniu czynności wyjaśniających (to jest [...] maja 2021 r.) przełożony dyscyplinarny powziął wiadomość odnośnie nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez stronę, staje się wobec powyższego co najmniej przedwczesne, jako wymagające dalszych, szczegółowych wyjaśnień wobec ujawnionej notatki służbowej z [...] kwietnia 2021 r., jak i twierdzeń skarżącej wskazujących na prowadzenie czynności już w październiku 2020 r.
Jeżeli więc w istocie przełożony dyscyplinarny wiedział wcześniej o zdarzeniu, za które wymierzył skarżącej karę dyscyplinarną, analizował zebrany materiał, wiedział o roli w nim określonych funkcjonariuszy, to nie sposób byłoby przyjąć, że termin 90-dniowy zakreślony ustawą na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 ustawy o Policji) w tej konkretnie sprawie, należy liczyć od daty zakończenia czynności wyjaśniających, zleconych przez organ [...] kwietnia 2021 r. Konieczności wyjaśnienia, w sposób nie budzący wątpliwości, wskazanych powyżej okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy powoduje, że zaskarżone orzeczenie jak i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji nie poddają się kontroli tut. Sądu, w świetle wskazanych powyżej przepisów.
Odnosząc się do wniosków dowodowych złożonych w niniejszej sprawie Sąd stosownie do treści art. 106 § 3 P.p.s.a. postanowił przeprowadzić dowód uzupełniający ze wskazanego powyżej pisma (notatki służbowej) z [...] kwietnia 2021 r. dołączonego do skargi oraz oddalić pozostałe wnioski zawarte zarówno w skardze, jak i w piśmie procesowym z [...] stycznia 2022 r. z uwagi na ograniczony zakres dopuszczalnego postępowania dowodowego, jakie może być prowadzone przed sądem administracyjnym.
Tut. Sądowi z urzędu znane są sprawy, na które powołuje się skarżąca, a które odnoszą się do innych policjantów, w tym także policjantów, z którymi skarżąca pełniła służbę w dniach, wobec których wykazuje się popełnienie przez skarżącą przewinień dyscyplinarnych. Podkreślić jednak trzeba, że każda z tych spraw wymaga osobnego, indywidualnego rozpatrzenia, także w kontekście podniesionej w niniejszym uzasadnieniu kwestii upływu terminu z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji.
Przedwczesne okazało się odniesienie do pozostałych zarzutów skarżącej. Podkreślenia na marginesie wymaga jedynie to, że chybione jest powoływanie się przez pełnomocnika skarżącej na przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zarówno z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulacje szczególne zawarte w tym względzie w ustawie o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów. Zgodnie natomiast z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące porządku czynności procesowych, z wyjątkiem art. 117 i art. 117a, wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz konfrontacji, okazania, oględzin i eksperymentu procesowego. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się przepisu art. 184 Kodeksu postępowania karnego (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 401/21, CBOSA).
Na dodatkową uwagę zasługuje także to, że Komendant Miejski rozpoznając sprawę skarżącej powinien rozważyć argumentację oraz wnioski, jakie zostały podniesione przez jej pełnomocnika w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni poczynione powyżej rozważania, które stanowią wskazanie co do dalszego postępowania.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł w sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia, jak i orzeczenia go poprzedzającego.