III SA/Po 1465/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący, prowadzący gospodarstwo rolne, wnioskował o umorzenie zaległości, wskazując na trudną sytuację finansową i rodzinną po śmierci żony, która zajmowała się finansami, oraz na negatywne skutki pandemii COVID-19. ZUS odmówił umorzenia, argumentując, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności należności określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wskazał, że istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z emerytury skarżącego oraz dochodów z gospodarstwa rolnego, a także że nie wystąpiły inne przesłanki uzasadniające umorzenie, takie jak klęska żywiołowa czy nadzwyczajne zdarzenie. Skarżący zarzucił organowi błędną wykładnię przepisów, w szczególności § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, twierdząc, że katalog przesłanek umorzenia jest otwarty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że ZUS prawidłowo ocenił sytuację skarżącego. Sąd podkreślił, że katalog przesłanek całkowitej nieściągalności należności jest zamknięty i w tym przypadku nie zostały one spełnione. Sąd stwierdził również, że przesłanki fakultatywnego umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. również nie zostały wykazane, gdyż skarżący posiada dochody z emerytury i gospodarstwa rolnego, a jego stan zdrowia nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu. Sąd uznał, że umorzenie należności jest możliwe jedynie w wyjątkowych sytuacjach zagrażających podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny, czego w tym przypadku nie stwierdzono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących umarzania składek ZUS, w szczególności przesłanek całkowitej nieściągalności oraz fakultatywnych podstaw umorzenia w przypadku trudnej sytuacji życiowej i majątkowej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego sytuacji majątkowej oraz zdrowotnej. Interpretacja przepisów o umorzeniu składek ZUS, zwłaszcza w kontekście otwartego katalogu przesłanek.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdy istnieje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, można uznać te należności za całkowicie nieściągalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie egzekucyjne, nawet jeśli przynosi niewielkie efekty, wyklucza stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności.
Uzasadnienie
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych definiuje całkowitą nieściągalność jako brak możliwości skutecznego dochodzenia należności w postępowaniu egzekucyjnym lub nieracjonalność wszczęcia takiego postępowania. Dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy nie może stwierdzić nieściągalności.
Czy przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, stanowią katalog zamknięty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że choć katalog przesłanek jest otwarty (co sugeruje użycie zwrotu 'w szczególności'), to jednak organ prawidłowo ocenił, że w konkretnej sprawie nie zaszły przesłanki uzasadniające umorzenie, nawet przy uwzględnieniu sytuacji faktycznej wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nawet przy otwartym katalogu przesłanek, organ musi ocenić, czy konkretna sytuacja faktyczna wnioskodawcy spełnia kryteria umorzenia, takie jak brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, poniesienie strat w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia, czy przewlekła choroba pozbawiająca dochodu. W tej sprawie organ prawidłowo stwierdził, że te kryteria nie zostały spełnione.
Czy trudna sytuacja finansowa i rodzinna, w tym długi i koszty leczenia, mogą stanowić podstawę do umorzenia należności z tytułu składek, jeśli nie pozbawiają całkowicie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo obniżenie możliwości płatniczych nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia, jeśli nie stanowi obiektywnej, wyjątkowej sytuacji zagrażającej podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przesłanka dotycząca stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika, lecz do obiektywnej, wyjątkowej sytuacji. Wnioskodawca posiada dochód z emerytury i gospodarstwa rolnego, co pozwala na prowadzenie egzekucji i spłatę zadłużenia, nawet w systemie ratalnym, bez zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Przepisy (12)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 1, 2, 3, 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy te określają zasady umarzania należności z tytułu składek, w tym przesłanki całkowitej nieściągalności oraz fakultatywne możliwości umorzenia w uzasadnionych przypadkach.
Rozporządzenie MGPiPS art. 3 § ust. 1 pkt 1-3
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Określa fakultatywne przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, gdy ich opłacenie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, lub z powodu przewlekłej choroby.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami administracyjnymi.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
KPA art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
KPA art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego.
KPA art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
KPA art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
KPA art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada działania na podstawie przepisów prawa.
KPA art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i interesu obywateli.
KPA art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy prawidłowo ocenił, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, ponieważ istnieje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. • Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna uniemożliwia spłatę należności w sposób, który pociągnąłby za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. • Stan zdrowia skarżącego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia, zwłaszcza że posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego, że katalog przesłanek umorzenia jest otwarty i obejmuje jego sytuację, została odrzucona jako niewystarczająca do umorzenia w świetle przepisów. • Twierdzenia o stratach wynikających z przestępstwa popełnionego na szkodę rodziny nie zostały uznane za wystarczającą przesłankę do umorzenia składek w kontekście obowiązujących przepisów. • Argument o konieczności obsługi egzekucji komorniczych obniżającej dochód nie został uznany za wystarczający do stwierdzenia całkowitej nieściągalności.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie egzekucyjne wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. • Nieściągalność należności z tytułu składek związana była generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. • Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. • Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego.
Skład orzekający
Małgorzata Górecka
przewodniczący
Marek Sachajko
członek
Robert Talaga
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania składek ZUS, w szczególności przesłanek całkowitej nieściągalności oraz fakultatywnych podstaw umorzenia w przypadku trudnej sytuacji życiowej i majątkowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego sytuacji majątkowej oraz zdrowotnej. Interpretacja przepisów o umorzeniu składek ZUS, zwłaszcza w kontekście otwartego katalogu przesłanek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak trudne jest uzyskanie umorzenia składek ZUS, nawet w obliczu poważnych problemów życiowych. Podkreśla znaczenie udowodnienia obiektywnych przesłanek nieściągalności, a nie tylko subiektywnych trudności.
“Czy problemy życiowe wystarczą, by umorzono długi w ZUS? Sąd wyjaśnia, kiedy można liczyć na ulgę.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.