III SA/Po 1405/13

III SA/Po 1405/13 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2014-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maria Lorych-Olszanowska /przewodniczący/
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II GSK 2219/14 - Wyrok NSA z 2016-03-31
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
art. 28 ust. 2 ust. 3 ust. 3a ust. 3b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7 art. 77 par. 1 art. 80 art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
par. 3 ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
Dnia 23 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek o d d a l a s k a r g ę
Uzasadnienie
A. Z. pismem z dnia 11 maja 2011 roku wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, powołując się na swoją złą sytuację rodzinną i majątkową.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...], decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 roku, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm. ), odmówił umorzenia należności z tytułu wskazanych składek.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...], decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 roku utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 09 października 2012 roku, sygn. akt III SA/Po 858/12, uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2012 roku.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organ nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w celu jednoznacznego ustalenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ustawy z 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 §3 Kpa ) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu organ ubezpieczeniowy nie dokonał wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie poszczególnych przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych i dotyczących całkowitej nieściągalności spornego zobowiązania publicznoprawnego.
Organ nie powinien poprzestać na prostym stwierdzeniu, iż dotychczas żaden organ egzekucyjny nie stwierdził bezskuteczności prowadzonej egzekucji, tym bardziej, że z uzasadnienia decyzji II instancji wynikała bezskuteczność zastosowania poszczególnych środków egzekucyjnych. W dacie wydawania decyzji organ winien mieć aktualną wiedzę dotyczącą prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jego skuteczności i prognoz w zakresie możliwości skutecznego odzyskania dochodzonych należności. W niedługim czasie po wydaniu decyzji II instancji postanowieniami komornika z dnia [...] sierpnia 2012 roku orzeczono o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu stwierdzenia bezskuteczności prowadzonej egzekucji. W uzasadnieniu tych postanowień wskazano, że skarżący nie posiada wartościowego majątku, wierzytelności, ani innych praw majątkowych. Zatem już w dacie wydawania decyzji II instancji można było uzyskać od organów egzekucyjnych wiedzę w zakresie praktycznej bezskuteczności prowadzonego postępowania komorniczego.
W ocenie Sądu niewyczerpująco została wyjaśniona kwestia istnienia przesłanek wskazanych w §3 ust. 1 powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ) i dotyczących wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić dochodzonych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych bądź też istnieje przewlekła choroba zobowiązanego pozbawiająca go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności).
Ustalając sytuację majątkową dłużnika, organ winien porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Należy zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania. Możliwości majątkowe, płatnicze i zarobkowe nie mogą być przy tym rozpatrywane w oderwaniu od sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, która może wpływać bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości, lub nawet ich całkowite wykluczenie (w przypadku trwałej niezdolności do pracy).
Zdaniem Sądu, organ administracji zbyt arbitralnie przyjął brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych, organ nie dokonał niezbędnych ustaleń w zakresie aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy i wynikających z tej sytuacji realnych możliwości płatniczych. Sąd wyjaśnił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien dokonać szczegółowych ustaleń faktycznych w zakresie aktualnego majątku skarżącego i jego realnych zdolności do podjęcia zatrudnienia oraz uwzględnić fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...], decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 roku, odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenie społeczne za okres 04/1996 -12/1996 w łącznej kwocie 143.931,67 zł,
- ubezpieczenie społeczne za okres 04/2009 - 04/2011 w łącznej kwocie 14.470,94 zł,
- ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2009 - 04/2011 w łącznej kwocie 6.414,56 zł,
- Fundusz Pracy za okres 04/2009 - 04/2011 w łącznej kwocie 1.250,98 zł.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wnioskodawca jest właścicielem kamienicy, na której dokonano zabezpieczenia hipotecznego. Komornik sądowy umorzył postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko wnioskodawcy z tytułu należności cywilnoprawnych z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Jednakże postępowanie egzekucyjne odnośnie zaległości z tytułu nieopłaconych składek jest prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i dotychczas nie zostało ono umorzone.
Strona posiada prawo do 5/40 udziału w 100 letniej kamienicy. Prawo to zostało przez sądowe organy egzekucyjne uznane za praktycznie niezbywalne. Jednak, w ocenie Zakładu, stwierdzenie "praktycznie niezbywalne" nie stanowi podstawy do definitywnego odstąpienia od podejmowania prób wyegzekwowania środków ze sprzedaży wskazanego prawa. To, że komornik sądowy na dzień 24 sierpnia 2012 roku nie ujawnił zbywalnego majątku dłużnika, nie przesądza o braku możliwości wszczęcia egzekucji z nieruchomości zobowiązanego, a w szczególności przyłączenia się do egzekucji w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez któregoś z licznych wierzycieli zobowiązanego.
Zakład uznał także, że w okolicznościach niniejszej sprawy spełniona została przesłanka z §3 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku. Zobowiązany aktualnie nie jest w stanie spłacać istniejącego zadłużenia, gdyż obecnie utrzymuje się wyłącznie z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Jednak wskazana podstawa prawna umarzania należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonują o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów. Powołane uregulowanie nie może być formą premiowania osób, które posiadając zobowiązania finansowe, prezentują postawę pasywną w zakresie dążenia do realizacji tych zobowiązań. Podstawa umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem dla przypadków wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od strony). Zobowiązany nie wykazał, aby w dążeniu do zwiększenia dochodów podejmował starania o dodatkowe zatrudnienie w celu poprawy swojego bytu. Natomiast – jak ustalono – zobowiązany zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna dopiero w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie o umorzenie należności.
W niniejszym przypadku ustalono, że małżeństwo zobowiązanego zawarte w dniu 29 października 1996 roku zostało rozwiązane w dniu 20 maja 2002 roku. Aktualnie zobowiązany prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W okresie od 01 listopada 2000 roku do 30 września 2006 roku pobierał rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a w okresie od 01 października 2006 roku do 31 października 2007 roku z tytułu częściowej niezdolności do pracy. orzeczeniem z dnia 08 stycznia 2008 roku lekarz orzecznik ZUS stwierdził u zobowiązanego brak niezdolności do pracy. Zobowiązany aktualnie nie pracuje. Decyzją z dnia 05 lipca 2012 roku został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...], decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 roku utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 roku.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 15 maja 2013 roku Wnioskodawca skorzystał z prawa zapoznania się z aktami sprawy i oświadczył, że nie będzie wnosił żadnych dowodów. Zaznaczył także, że nadal korzysta z zasiłku wypłacanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie (471 zł miesięcznie). Wyjaśnił ponadto, że z zawodu jest złotnikiem, a z uwagi na trudności ze znalezieniem pracy nie ma możliwości spłaty zadłużenia. Sytuacja finansowa zobowiązanego jest trudna i nie pozwala na jednorazową spłatę zadłużenia. Niemniej wnioskodawca jest osobą zdolną do pracy. Z kolei tymczasowy brak pracy oraz zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej nie może być podstawą do umorzenia należności ZUS zabezpieczonych hipotecznie. Zobowiązany deklaruje gotowość podjęcia zatrudnienia, a tym samym istnieje szansa, iż sytuacja wnioskodawcy ulegnie poprawie i możliwa będzie sukcesywna spłata zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dłuższym okresie czasu.
Zakład wyjaśnił, że wnioskodawca jest jedynym podmiotem prawa obejmującego udział 5/40 we własności kamienicy przy ul. [...]. Wnioskodawca nie przedłożył dowodów wskazujących, że wskazane prawo należy także do jego byłej małżonki. Kierując się cenami nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę w 2011 roku organ wyliczył, że wartość udziału we własności nieruchomości wynosi około 393.000 zł. Zbycie tego udziału nie spowoduje żadnych negatywnych konsekwencji w sferze socjalno-bytowej Wnioskodawcy, gdyż nawet po zaspokojeniu należności wobec ZUS pozostaną środki na pozyskanie lokalu zamiennego.
A. Z. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wniósł o zmianę decyzji, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.
Skarżący zarzucił, że decyzja narusza art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz §3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku poprzez brak zastosowania wskazanych przepisów.
W uzasadnieniu stawianych zarzutów Skarżący wyjaśnił, że na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 19 marca 1992 roku prowadził działalność gospodarczą. Z dniem 8 lipca 2011 roku wpis został wykreślony. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na niemożność spłaty zobowiązań zmuszony był do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej.
Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym jego źródłem utrzymania była należność uzyskiwana z tytułu wynajmu lokalu gospodarczego pod adresem ul. [...]. Czynsz (1000 zł miesięcznie) wystarczał jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jednakże z dniem 21 marca 2012 roku komornik sądowy dokonał zajęcia wierzytelności za wynajem lokalu użytkowego. Obecnie z uwagi na brak zainteresowania, lokal nie jest wynajmowany.
Skarżący zarzucił, że wycena udziału we własności nieruchomości została przeprowadzona przez organ zupełnie dowolnie. Nieruchomość jest zdewastowana. Nigdy nie został przeprowadzony remont elewacji, ani klatki schodowej. Udział został nabyty w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej w związku z czym była żona skarżącego jest właścicielem połowy udziału. Nieruchomość jest zadłużona w wysokości przekraczającej jej wartość w związku z czym jest niezbywalna. Skarżący uznaje wobec tego, że przesłanka całkowitej nieściągalności została spełniona.
W ocenie Skarżącego, umorzenie zaległości wobec ZUS jest uzasadnione także w świetle przepisów §3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący wyjaśnił, że w świetle wskazanych przepisów umorzenie jest zasadne w stosunku do tych dłużników, których stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwala na egzekucję, ponieważ powoduje ciężkie, negatywne skutki dla rodziny zobowiązanego. Skarżący podniósł, że spłacanie zadłużenia pozbawia rodzinę dłużnika niezbędnych środków utrzymania i nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb życiowych. Zaległości powinny zostać umorzone także z powodu strat spowodowanych klęską żywiołową oraz kosztów ponoszonych z uwagi na przewlekłą chorobę wnioskującego lub członka jego rodziny.
Podsumowując Skarżący stwierdził, że jeśli nawet nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności to umorzenie powinno nastąpić z uwagi na trudną sytuację materialną i rodzinną Skarżącego. Wnioskodawca nie jest w stanie regulować należności za czynsz, gaz i prąd, a zatem również tytułu składek. Uzasadnione jest twierdzenie, że spłacanie zadłużenia z tytułu składek pozbawi Skarżącego środków na utrzymanie i nie pozwoli na zaspokojenie podatkowych potrzeb życiowych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przez art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W ramach przedmiotowej kontroli sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest, i nie może być, wyręczanie organów administracji publicznej w załatwianiu spraw administracyjnych. Sądy administracyjne, w razie uwzględnienia skargi, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważność zaskarżonego aktu oraz zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania w toku dalszego załatwienia sprawy (R. Hauser, J. Drachal, E. Mzyk "Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne - omówienie podstawowych zasad i instytucji procesowych" Warszawa - Zielona Góra 2003, str. 22).
Skarżący domaga się zmiany zaskarżonej decyzji. Takie żądanie wykracza poza kompetencje sądu administracyjnego. Środki prawne możliwe do zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy to uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części, stwierdzenie jej nieważności albo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W niniejszym postępowaniu kontrolą sądowoadministracyjną został objęty akt indywidualny (decyzja) o charakterze uznaniowym wydany w trybie i na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Zgodnie z ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Koszty związane z prowadzeniem jednoosobowego gospodarstwa domowego Wnioskodawca określił na około 1460 zł miesięcznie. Aktualnie Skarżący korzysta ze świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (okresowe zasiłki pieniężne). Zobowiązany jest zdolny do pracy; z zawodu złotnik, jednak pozostaje zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W okresie od 05 lutego do 23 lutego 2013 roku pobierał stypendium z uwagi na skierowanie do odbycia szkolenia lub stażu. Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej kamienicą; posiada lokal użytkowy przeznaczony na wynajem. W świetle szacunków organu, wartość udziału w kamienicy to około 390.000 zł, co znacznie przewyższa dochodzone zaległości składkowe. Należności ZUS zostały zabezpieczone przez wpis hipoteki na wskazanym prawie. Wnioskodawca posiada szereg zaległych zobowiązań cywilnoprawnych na łączną kwotę około 75.000 zł (należności po prowadzonej do 2011 roku działalności gospodarczej oraz nieregulowane należności za użytkowanie posiadanego lokalu).
W ocenie Sądu organy rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 §1 Kpa). Ustalenia faktyczne, co do sytuacji rodzinnej i majątkowej zobowiązanego, znajdują potwierdzenie w aktach sprawy administracyjnej i nie naruszają zasady swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 Kpa). Przyjęte przez organ ustalenia faktyczne nie są kwestionowane przez Skarżącego, więc brak jest okoliczności uzasadniających stanowisko, iż naruszają one zasadę prawdy materialnej (art. 81 Kpa w związku z art. 7 Kpa). Z tego względu powołane powyżej ustalenia Sąd uznaje za prawidłowe i przyjmuje jako własne.
Sąd nie stwierdził ani błędnej wykładni ani błędnego zastosowania prawa materialnego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo uznał, że przepis art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego.
Oznacza to, że w zakresie umorzenia należności z tytułu składek, czy to z uwagi na całkowitą ich nieściągalność (art. 28 ust. 2 i 3 powołanej ustawy), czy też, pomimo braku całkowitej nieściągalności, lecz z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 3a i 3b przedmiotowej ustawy), Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo odmówić umorzenia zaległości także wówczas, gdy w konkretnej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji uwzględniającej wniosek o umorzenie. Skutkiem oparcia kompetencji orzeczniczych o uznanie administracyjne jest to, że strona postępowania nie ma roszczenia o wydanie rozstrzygnięcia o treści przesądzonej ustawowo.
Wyjaśnić należy, że organ nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej Skarżącego. Zakład nie skorzystał jednak z możliwości umorzenia zaległości z uwagi na brak całkowitej nieściągalności zaległych składek oraz pozytywną prognozę, co do możliwości zaspokojenia wierzytelności z ewentualnych przyszłych dochodów oraz majątku.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji ujawnia, że realizując kompetencję o charakterze uznania administracyjnego Zakład odniósł się nie tylko do ustawowych przesłanek przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek, ale podejmując decyzję rozważał także słuszny interes strony i interes publiczny (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), w zakresie możliwości wyboru rozstrzygnięcia, czyli umorzenia zaległości bądź odmowy przyznania ulgi.
Sąd w całości podziela stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odnośnie tego, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości o znacznej wartości. Na udziale w tej nieruchomości zabezpieczona została spłata zaległości na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Należności publicznoprawne korzystają z egzekucyjnego pierwszeństwa w zaspokojeniu przy podziale kwot uzyskanych z egzekucji. Niewątpliwie są to okoliczności, które przemawiają za przyjęciem stanowiska o niespełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności w rozumieniu art. 28 ust. 2, 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Likwidacja działalności gospodarczej nie była wynikiem klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Zaległości w regulowaniu należności cywilnoprawnych wynikają z podejmowanych przez Skarżącego decyzji ekonomicznych. Analiza wyjaśnień Wnioskodawcy uzasadnia stanowisko, że Skarżący prowadził, zaprzestawał prowadzenia, a następnie na nowo podejmował wykonywanie działalności gospodarczej, a przy tym nie realizował swoich wymagalnych zobowiązań cywilnoprawnych i publicznoprawnych. Jednocześnie Wnioskodawca nie skorzystał z możliwości określonych przez prawo upadłościowe, a określona przez organ szacunkowa wartość udziału w nieruchomości jest wyższa niż suma zaległości na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zaległości cywilnoprawnych ujawnionych w toku postępowania administracyjnego (około 75.000 zł).
Argumentacja skargi odnośnie spełnienia warunków umorzenia należności wskazanych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie przystaje do okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy.
Argumentacja skargi, że spłata zaległości na rzecz ZUS pozbawia rodzinę skarżącego możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Powołana argumentacja jest bezprzedmiotowa, gdyż aktualnie Skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu i nie opłaca należności na rzecz ZUS oraz ponad wszelką wątpliwość prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zobowiązany nie wykazał, iż jest osobą przewlekle chorą lub, że musi sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny.
Odmowa umorzenia należności z tytułu zaległych składek, w żaden sposób nie wpływa negatywnie na obecną sytuację socjalno-bytową Skarżącego. Należności ZUS nie są zaspokajane ze świadczeń pozyskiwanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Zatem nie może być mowy o tym, że opłacanie tych należności, czy też stosowane środki egzekucyjne, ograniczają istniejące możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego.
Odmawiając umorzenia zaległości pomimo trudnej sytuacji materialnej Skarżącego Zakład wyjaśnił, że przyznanie ulgi prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, gdyż skutkiem uwzględnienie żądania byłoby zwolnienie spod egzekucji przyszłych spodziewanych dochodów oraz posiadanego majątku. Zobowiązany wyraża gotowość podjęcia zatrudnienia; zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy i korzysta z proponowanych form pomocy w tym zakresie.
Analiza akt administracyjnych oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. Organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności.
Zakład działał w zakresie uznania administracyjnego. Zatem, nawet po spełnieniu przesłanek prawem przewidzianym dla umorzenia należności z tytułu składek, mógł nie uwzględnić żądania Wnioskodawcy, jeśli okoliczności sprawy wskazują, że takie rozstrzygnięcie będzie naruszało interes publiczny, w szczególności może prowadzić do naruszenia zasady równoważnego traktowania powinności finansowych.
Sąd w całości podziela stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że decyzja o umorzeniu należności składkowych winna być podejmowana tylko wobec tych dłużników, którzy przekonują o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów. Umarzanie zaległości nie może być formą premiowania osób, które posiadając zobowiązania finansowe, prezentują postawę pasywną w zakresie dążenia do realizacji tych zobowiązań. Podstawa umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem dla przypadków wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od strony).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniające wybór rozstrzygnięcia są rzeczywiste i stanowią zgodną z prawem podstawę odmowy umorzenia zaległości z uwagi na obowiązek ochrony interesu publicznego, którym jest dbałość o stan finansów ubezpieczeń społecznych.
Mając powyższe na względzie, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.