III SA/Po 134/17

III SA/Po 134/17 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2018-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ireneusz Fornalik /przewodniczący/
Małgorzata Górecka
Marzenna Kosewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GZ 762/17 - Postanowienie NSA z 2017-10-12
I GSK 3510/18 - Wyrok NSA z 2022-10-11
I GZ 43/18 - Postanowienie NSA z 2018-03-21
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 23
art. 6, art. 7, art. 16 § 1, art. 107 § 3, art. 145 § 1 pkt 5, art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 807
art. 3 pkt 3, art. 10a, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jedn.
Dz.U. 2014 poz 1872
art. 2 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz  ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Sentencja
Dnia 5 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu do ewidencji producentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 680,- (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] maja 2016 r. o:
- uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu strony do ewidencji producentów i nadaniu numeru identyfikacyjnego przyznanego zaświadczeniem z [...] maja 2004 r. oraz
- wykreśleniu wpisu strony do ewidencji producentów.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne.
W dniu 20 maja 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął wniosek strony o wpis do ewidencji producentów. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. [...] maja 2004 r. wpisał stronę do ewidencji producentów, a także wydał zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Podstawą prawną wyżej wskazanej decyzji organu pierwszej instancji z [...] maja 2016 r. był art. 11 w zw. z art. 10a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2015 r., poz. 807 ze zm.), dalej: "ustawa o ewidencji producentów".
Wpis strony do ewidencji producentów, czego konsekwencją było jednoczesne nadanie jej numeru identyfikacyjnego, był czynnością materialno-techniczną. Umieszczenie w ewidencji producentów potwierdza status producenta rolnego jako podmiotu uprawnionego do otrzymania płatności. Strona w dniu składania wniosku o wpis, jak i w dniu nadania numeru identyfikacyjnego nie była jednak producentem rolnym. Nie spełniała wtedy zatem przesłanki z art. 3 pkt 1-3 ustawy o ewidencji producentów. Wszystkie działki deklarowane przez stronę, jak i przez pozostałych objętych zainteresowaniem organu szesnastu obywateli T. były bowiem w faktycznym posiadaniu W. N. Strona nie miała wpływu na funkcjonowanie gospodarstwa, rodzaj i strukturę prowadzonych upraw, nie decydowała o pracach polowych i nie pobierała pożytków. Jej rola, jak i rola innych obywateli T. ograniczała się do podpisania określonych dokumentów.
W skardze zarzucono naruszenie:
1. art. 3 pkt 3 ustawy o ewidencji producentów,
2. art. 55³, art. 336, art. 338 i art. 348 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.), dalej: "K.c.",
3. art. 6-8, art. 77 i art. 75 § 1 w zw. z art. 76a § 1 zd. 2 i art. 78 § 1 i art. 107 § 1 K.p.a., wskazując na posiadanie gospodarstwa rolnego w dniu wpisu do ewidencji producentów i faktycznego władania za stronę spornymi gruntami przez pełnomocnika (W. N.) jako dzierżyciela gospodarstwa rolnego; strona zwróciła także uwagę na błędne tłumaczenie protokołów przesłuchań przez [...] policję.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
Zaskarżona decyzja jest wadliwa, ponieważ organ - wbrew obowiązującym w dniu jej wydania przepisom - błędnie określił przedmiot postępowania przyjmując, że uchyleniu podlega czynność materialno-techniczna polegająca na wpisie strony do ewidencji producentów.
Przepisy ustawy o ewidencji producentów były wielokrotnie nowelizowane, stąd inne było ich brzmienie w dniu zakwestionowanego przez organ wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, a inne - w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zasadnicze zmiany w ustawie o ewidencji producentów - z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy - dokonano na ustawą z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872), dalej: "ustawa nowelizująca", która weszła w życie 1 stycznia 2015 r. Nastąpiło wtedy sformalizowanie wpisu producenta do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego przez przyznanie mu formy decyzji administracyjnej (art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o ewidencji producentów), która była uprzednio zastrzeżona jedynie dla odmowy wpisu do ewidencji producentów (art. 13 ust. 1 ustawy o ewidencji producentów przed nowelizacją). Zatem po 1 stycznia 2015 r. wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego następuje w formie decyzji administracyjnej.
Przepis art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowi, że wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie i zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. W art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazano zaś, że zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 (to jest zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej), uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Zrównano tym samym sytuację prawną producentów, którzy uzyskali w drodze czynności materialno-technicznej wpis do ewidencji producentów i którym nadano numer identyfikacyjny przed 1 stycznia 2015 r. z sytuacją prawną producentów, którzy uzyskają taki wpis od 1 stycznia 2015 r., a którzy z uwagi na konieczność jego dokonania w formie decyzji administracyjnej korzystają z dalej idącej ochrony prawnej wynikającej z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.). Oznacza to, że organ chcąc wzruszyć po 1 stycznia 2015 r. wpis do ewidencji, który nastąpił przed tym dniem - jak ma to miejsce wobec skarżącej - ma obowiązek zastosować właściwy tryb nadzwyczajny, dający prawną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej o wpisie producenta do ewidencji producentów, za którą uznano (z mocy prawa) zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Wbrew art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej organy przyjęły, że wzruszeniu podlega czynność materialno-techniczna wpisu strony do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Pominęły konieczność zachowania zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 K.p.a.) i wynikającą stąd potrzebę zastosowania regulacji dających podstawę do wzruszenia decyzji, w tym zwłaszcza przez wznowienie postępowania (art. 145 i nast. K.p.a.) lub stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 i nast. K.p.a.), z zachowaniem wynikających z tych trybów nadzwyczajnych wymogów formalnoprawnych. Nie jest zatem właściwe wykreślenie strony z ewidencji producentów na podstawie art. 10a ustawy o ewidencji producentów. Organy zmierzają bowiem do podważenia prawidłowości samego wpisu strony do ewidencji producentów (wykazania, że nie mogła podlegać wpisowi), a nie wyłącznie do jej wykreślenia z ewidencji, co zakłada prawidłowość uprzednio dokonanego wpisu, na skutek którego strona w ewidencji się znalazła. Stanowi to naruszenie art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a.
Przedwczesne byłoby odniesienie się do kwestii, czy skarżąca - uzyskując wpis do ewidencji producentów - była producentem rolnym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o ewidencji producentów oraz do związanych z tą kwestią zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów K.c., a także przepisów K.p.a. związanych z przeprowadzeniem czynności dowodowych relewantnych dla rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i zawarte w nim wskazania co do dalszego postępowania, a zwłaszcza rozważy i wyjaśni z zachowaniem wymogów wynikających z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a., czy w sprawie zachodzi podstawa do zastosowania któregoś z nadzwyczajnych trybów postępowania prowadzącego do wzruszenia decyzji administracyjnej o wpisie do ewidencji producentów, za jaką to decyzję - stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej - uznano zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym. Organ rozważy w szczególności możliwość powołania się na podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję) z uwzględnieniem, w razie wznowienia postępowania, że termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. rozpoczął bieg 1 stycznia 2015 r., a więc z dniem uznania wyżej wskazanego zaświadczenia za decyzję administracyjną.
Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania postanowiono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na zasądzone koszty składają się: kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi i kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcowskiego.