III SA/Po 130/10

III SA/Po 130/10 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 105 par. 1 art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 152 art. 200 art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
art. 5 ust. 3a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
par. 3 pkt 1 par. 20 ust. 1-3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Sentencja
Dnia 30 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...], decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2008 r. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś
Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2006 roku R. W. złożył w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie renty strukturalnej.
Na mocy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2007 roku, utrzymanego w mocy postanowieniem Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału ARiMR z dnia [...] sierpnia 2007 roku, postępowanie w sprawie zostało zawieszone, z uwagi na fakt, że Komenda Powiatowa Policji wszczęła dochodzenie na podstawie art. 297 §1 Kodeksu karnego w sprawie przedłożenia przez Wnioskodawcę dokumentów stwierdzających nieprawdę w postępowaniu o przyznanie renty strukturalnej.
Postępowanie zostało podjęte z zawieszenia w dniu 13 września 2007 roku, gdyż śledztwo w sprawie wyłudzenia renty zostało umorzone; stwierdzono, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.
Decyzją z dnia [...] września 2007 roku o Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania renty strukturalnej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wnioskodawca w okresie od 3 lipca 2003 roku do 31 marca 2006 roku nie był posiadaczem gruntów rolnych i nie prowadził działalności rolniczej.
Organ stwierdził, że umowy dzierżawy i współużytkowania przedłożone przez Wnioskodawcę nie zostały sporządzone w roku 2003. W ocenie organu nie można przyjąć, że w roku 2006 dokonano jedynie pisemnego potwierdzenia zawarcia umów z 2003 roku. W preambułach przedłożonych umów widnieje zapis, że zostały one sporządzone w dniu 02 stycznia 2003 roku. Natomiast treść przedłożonych dokumentów nie wskazuje, aby zostały one sporządzone dla potwierdzenia faktu wcześniejszego zawarcia ustnych umów. Odciski pieczęci urzędowych na umowie dzierżawy wskazują, że została ona zgłoszona w Urzędzie Gminy w dniu 03 lutego 2006 roku, w Starostwie Powiatowym w dniu 07 lutego 2006 roku, a w Oddziale KRUS w dniu 22 lutego 2006 roku.
W konsekwencji organ przyjął, że sporządzenie dokumentu umowy dzierżawy w roku 2006 (jakoby dla potwierdzenia faktu jej zawarcia i obowiązywania od dnia 02 stycznia 2003 roku) to działanie podjęte wyłącznie celem uzyskania uprawnień do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników, a dalej celem spełnienia przesłanek koniecznych do uzyskania renty strukturalnej.
Organ wyjaśnił, że w lipcu 2003 roku R. W. dokonał przeniesienia całego gospodarstwa rolnego na syna M. W. Zatem, gdyby nie umowa dzierżawy gruntów rolnych, Wnioskodawca utraciłby podstawę do korzystania z ubezpieczenia KRUS. Przedkładając umowę dzierżawy do KRUS w dniu 22 lutego 2006 roku Wnioskodawca potwierdził, iż nie wykonał obowiązku wynikającego z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tej sytuacji składki za okres trzech lat mogły zostać uregulowane dopiero w 2006 roku. Przepisy regulujące ubezpieczenie z systemu ubezpieczeń społecznych nie dopuszczają objęcia przez ZUS ubezpieczeniem wstecz na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawców. Natomiast organy KRUS dopuszczają taką ewentualność, a ustalony w ten sposób okres ubezpieczenia traktują jako "nieprzerwany".
W ocenie organu treść umowy dzierżawy i współużytkowania wskazuje, że niemożliwe jest ustalenie innego celu zawarcia obu umów niż zamiar uzyskania dofinansowania unijnego w postaci renty strukturalnej. Umowa dzierżawy jest nieodpłatna przez cały okres jej obowiązywania (10 lat). Natomiast zgodnie z umową współużytkowania, stanowiącą integralną część umowy dzierżawy, to właściciel ma zgłosić dzierżawione grunty rolne do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa celem pozyskania środków pomocowych. Do właściciela należy także złożenie w imieniu właściciela i współużytkownika (dzierżawcy) wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz zgłoszenie gruntów do wszelkich innych programów pomocowych, co do których istnieje prawdopodobieństwo ich uzyskania.
W ocenie organu przedmiotowe postanowienia zawartych umów zapewniają wydzierżawiającemu skuteczne wnioskowanie o przyznanie płatności do wydzierżawianej działki i jednocześnie nie wpływają negatywnie na uprawnienia dzierżawcy do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników.
Jednocześnie na mocy umowy z dnia 31 marca 2006 roku R. W. wraz z małżonką z powrotem, na podstawie umowy darowizny, stali się współwłaścicielami gruntów rolnych uprzednio w dniu 03 lipca 2003 roku darowanych synowi M. W. Następnie w dniu 24 maja 2006 roku, a więc będąc już właścicielem gospodarstwa, R. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie renty strukturalnej.
W tych okolicznościach organ przyjął, że czynności prawne dokonywane przez R. W. miały na celu jedynie uzyskanie świadczenia w postaci renty strukturalnej.
Warunkiem, jaki powinien spełnić wnioskujący o rentę strukturalną jest prowadzenie nieprzerwanie działalności rolniczej przez 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku i podleganie, co najmniej przez 5 lat przed złożeniem wniosku, a także w dniu jego złożenia, ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. W ocenie organu Wnioskodawca nie spełnił powyższego warunku.
Dyrektor Oddziału ARiMR, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 roku o Nr [...], uchylił zaskarżoną odwołaniem decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR.
Zdaniem organu odwoławczego postępowanie pierwszoinstancyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 10 Kpa, który stanowi, że organy są zobowiązane zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto organ pierwszej instancji naruszył art. 7 i art. 77 Kpa, gdyż nie odniósł się do orzeczenia Prokuratury Rejonowej w [...] i orzeczenia Sądu Rejonowego w [...] w zakresie rozstrzyganych przez te organy zagadnień wstępnych.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2008 roku, na podstawie art. 105 §1 Kpa oraz §17 ust.1 w związku z §3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie renty strukturalnej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114, poz. 1991 ze zm.), umorzył postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej R. W.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w przedmiotowej sprawie skierowano do Dyrektora Departamentu Działań Społecznych i Środowiskowych ARiMR wniosek o zabezpieczenie środków pieniężnych na poczet wypłaty renty strukturalnej. Negatywne stanowisko Dyrektora DSS, poparte opinią Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jednoznacznie wskazuje, że nie ma możliwości uzyskania renty strukturalnej ze środków PROW 2004-2006, gdyż wyczerpany został limit środków przeznaczonych na ten cel. W tej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, że nie ma możliwości wydania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do uzyskania świadczenia.
Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 roku, ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji powołane zostały okoliczności powodujące niemożność przyznania renty strukturalnej obejmujące przekroczenie limitu środków finansowych na ten cel.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania renty strukturalnej, a w uzasadnieniu wydanej decyzji wyjaśnił, że środki przeznaczone na ten cel zostały wyczerpane.
Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2009 roku o Nr [...], działając na skutek kolejnego odwołania Wnioskodawcy, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor ARiMR powołał art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), który stanowi, że pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 roku.
Mając na uwadze treść powołanego przepisu Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że organ I instancji nie był władny do oceny żądań Wnioskodawcy, gdyż upłynął materialnoprawny termin (do 30 czerwca 2008 roku) do wydania decyzji w sprawie. Z tego powodu postępowanie w sprawie powinno zostać umorzone. Organ powołał się w tym zakresie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 02 lipca 2009 roku, sygn. akt III SA/Po 527/08, w którym na gruncie sprawy dotyczącej płatności obszarowych wyjaśniono, że decyzje w sprawie przyznania pierwszej płatności obejmują zarówno decyzje orzekające o przyznaniu odpowiedniej płatności, jak i odmawiające udzielania takiego dofinansowania. Po przekroczeniu terminu organ nie był już władny do wydania decyzji administracyjnej o charakterze merytorycznym.
R. W. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Zakwestionował prawidłowość decyzji organów obu instancji. Zażądał ich uchylenia i przyznania renty strukturalnej, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Według Skarżącego kwestionowane decyzje naruszają przepisy prawa materialnego oraz prawa procesowego.
W ocenie Skarżącego decyzja została wydana bez podstawy prawnej, gdyż wyczerpanie limitu środków na renty strukturalne nie przesądza o bezprzedmiotowości postępowania. Art. 105 §1 Kpa nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie, gdyż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe ani z przyczyn prawnych, ani z przyczyn faktycznych. Organy powinny rozpoznać sprawę merytorycznie, czyli wydać postanowienie o spełnianiu warunków do przyznania renty strukturalnej, nie zaś o ewentualnym przyznaniu lub odmowie przyznania renty strukturalnej. Skoro istnieje podmiot, który domaga się merytorycznej wypowiedzi organu, a żądanie nie zostało cofnięte, to nie zachodzi sytuacja braku któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego.
W ocenie Skarżącego zaskarżona decyzja narusza §3 pkt 2 oraz §22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie renty strukturalnej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114, poz. 1991 ze zm.).
W tym zakresie Skarżący wskazał, że wstrzymanie przyjmowania wniosków o przyznanie renty strukturalnej, z uwagi na ich wpływ skutkujący osiągnięciem zakładanego na 2008 rok wskaźnika wykonania planu, nastąpiło od dnia 01 sierpnia 2006 roku. Limit środków do rozdysponowania w ramach planu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2004-2006, został wyczerpany dopiero w dniu 31 lipca 2008 roku, zaś wniosek Skarżącego został złożony w dniu 24 maja 2006 roku, czyli na ponad dwa miesiące przed wyczerpaniem limitu.
W ocenie Skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad ogólnych ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności z naruszeniem: art. 7 w związku z art. 77, art. 8, art. 9, art. 10 w związku z art. 73 §1 i §2, art. 11 oraz art. 12 §1 i §2.
W tym zakresie Skarżący podkreślił, że postępowanie administracyjne toczyło się ponad dwa lata i na żadnym etapie postępowania nie poinformowano Wnioskodawcy, iż wniosek został złożony po terminie. W tym zakresie uniemożliwiono Skarżącemu wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego; o wyczerpaniu limitu Wnioskodawca dowiedział się z uzasadnienia wydanej decyzji. Ponadto Wnioskodawca otrzymał odmowną odpowiedź na żądanie udostępnienia mu dokumentów w tym zakresie, którą umotywowano brakiem ważnego interesu po jego stronie.
Skarżący podniósł, że komunikat Prezesa ARiMR o wstrzymaniu procesu przyjmowania wniosków nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie zakreśla terminu, którego przekroczenie powoduje bezprzedmiotowość wniosku. W ocenie Skarżącego o konieczności merytorycznej oceny jego żądania przesądza fakt, że wystąpił z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej jeszcze przed wyczerpaniem limitu środków przeznaczonych na ten cel.
Skarżący podkreślił, że do wydania decyzji po wyczerpaniu limitu środków przeznaczonych na ten cel, doszło wskutek błędów organów administracyjnych (niewłaściwej wykładni prawa, bezpodstawnego wszczynania postępowań pobocznych, nieuzasadnionego zawieszenia postępowania, dokonania ustaleń sprzecznych z ustaleniami postępowania karnego oraz przewlekłego prowadzenia postępowania wyjaśniającego).
Skarżący zaznaczył, że do wniosku o rentę strukturalną załączył wszystkie dokumenty, które są literalnie wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114, poz. 1191 ze zm.). Stąd, w jego ocenie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zobowiązany był na podstawie tych dokumentów wydać decyzję korzystną dla strony. Skarżący zarzucił, że o ile organ może mieć zastrzeżenia do dokumentów osób prywatnych, to w żaden sposób nie może kwestionować przedłożonych dokumentów urzędowych, jak choćby zaświadczeń wystawionych przez Urząd Gminy, czy Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Podsumowując Skarżący zaznaczył, że błędy organów prowadzących postępowanie administracyjne, w szczególności przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie mogą powodować negatywnych skutków dla strony postępowania. Ponadto, w jego ocenie, poza sporem pozostaje fakt, iż spełnił on wszystkie warunki do ustalenia uprawnienia do przyznania renty strukturalnej.
Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza art. 105 §1 w związku z art. 107 §3 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego; uzasadnienie decyzji żaden sposób nie odnosi się do okoliczności rozpoznawanej sprawy w celu wykazania przesłanek zastosowania art. 105 §1 Kpa.
Organy nie wykazały ani przesłanki braku podstaw prawnych do wydania decyzji, ani braku przedmiotu żądania dla zrealizowania, którego postępowanie zostało wszczęte. Przyjęcia stanowiska o bezprzedmiotowości postępowania nie uzasadnia ani przewlekłość postępowania, ani jego zawieszenie; tym bardziej, że organ podjął postępowanie administracyjne, czym dowiódł, że w jego ocenie przyczyna zawieszenia postępowania nie uzasadniała jego umorzenia.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ arbitralnie stwierdza brak podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy, bo w żaden sposób nie odnosi się w tym zakresie do okoliczności rozpoznawanej sprawy. Powołanie obszernych fragmentów z uzasadnień wyroków Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie realizuje normy z art. 107 §3 Kpa, gdyż powołane orzeczenia zostały wydane w odmiennym stanie prawnym i faktycznym.
Jeżeli bezprzedmiotowość postępowania wskutek braku podstaw prawnych do wydania decyzji nie zachodziła w dniu złożenia wniosku, a organ przez ponad dwa lata od dnia złożenia podania utrzymywał, że posiada kompetencję do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, to dla przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania wskutek braku podstaw prawnych do załatwienia sprawy powinien on wykazać, że doszło do takiej zmiany przepisów prawa, która uzasadnia jego stanowisko.
Taką zmiana prawa nie było wejście w życie art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, który stanowi, że pomoc finansowa w zakresie wspierania obszarów wiejskich jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 roku.
W ocenie Sądu organ dokonał błędnej wykładni art. 5 ust. 3a przedmiotowej ustawy. Treść tego przepisu nie uzasadnia stanowiska, że po dacie 30 czerwca 2008 roku wygasa kompetencja Agencji do orzekania w sprawie wniosku o przyznanie renty strukturalnej, który został złożony przed wskazaną datą. Sformułowanie, że pomoc nie może być udzielona po tej dacie, wyklucza jedynie przyznanie tej pomocy. Zatem przepis ustanawia przesłankę uwzględnienia żądania strony. Tym samym organ błędnie zastosował art. 105 §1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.
Wcześniej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 roku Dyrektor ARiMR uchylił decyzję organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania, bo uznał, że wyczerpanie limitu środków przeznaczonych na ten cel nie uzasadniało umorzenia postępowania, lecz odmowę przyznania renty strukturalnej.
Zakwestionowana decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie §3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie renty strukturalnej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114, poz. 1191 ze zm.). Przepis powołanego rozporządzenia stanowi, że renty strukturalne są przyznawane do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich na uzyskiwanie rent strukturalnych lub do dnia, w którym suma beneficjentów osiągnie zakładany na 2008 r. wskaźnik wykonania tego planu określony w załączniku do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich (M. P. Nr 56, poz. 958).
Podkreślić w tym miejscu należy, że art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej określa w sposób podobny, niemalże tożsamy, warunki udzielania pomocy, bo do wysokości limitu środków zarezerwowanych na ten cel i nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 roku.
Dyrektor ARiMR w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego przepisy o bliźniaczym brzmieniu w jego ocenie usprawiedliwiają zarówno odmowę przyznania renty strukturalnej, jak i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
W ocenie Sądu żądanie R. W. w zakresie przyznania renty strukturalnej powinno zostać rozpoznane w zakresie wszystkich merytorycznych przesłanek uwzględnienia wniosku, czyli w zakresie określonym w §20 ust.1-3. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie renty strukturalnej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114, poz. 1191 ze zm.).
Strona powinna otrzymać wypowiedź organu administracji, co do tego czy prowadziła nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i czy przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej ubezpieczeniem emerytalno-rentowym. Organy muszą się ustosunkować do kwestii wyczerpania limitu środków zabezpieczonych na pomoc w postaci rent strukturalnych, a także do kwestii udzielania pomocy do dnia 30 czerwca 2008 roku.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, konieczne okazało się skorzystanie z kompetencji określonej w art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Zgodnie z powołanym przepisem sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W ocenie Sądu konieczne okazało się uchylenie także decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...], decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2008 r. Nr [...].
Usunięcie z obrotu prawnego powołanych decyzji powoduje powrót sprawy do rozpoznania przez organ pierwszej instancji, albowiem pozostawiona w obrocie prawnym decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2008 roku uchyliła rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji (pierwszą decyzję, która zapadła w kontrolowanej sprawie) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jedynie te wskazane rozstrzygnięcia odnosiły się do meritum żądania wnioskodawcy. Natomiast decyzje wydane później ograniczały zakres rozpoznania sprawy tylko do oceny bezprzedmiotowości postępowania albo tylko do oceny niezasadności żądania z uwagi na wyczerpanie limitu środków na pomoc w postaci rent strukturalnych oraz upływu terminu na udzielanie tej pomocy.
Argumentacja skargi, w której Skarżący podnosi zarzut bezczynności organu oraz nieuzasadnionego zawieszenia postępowania wykracza poza granice rozpoznania zakreślone przez art. 135 p.p.s.a.
Bezczynność organu administracji publicznej Skarżący mógł zwalczać w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008r. I OPS 6/08 po wydaniu decyzji postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie dotyczącej bezczynności staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na zasadzie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a.
Niezasadne zawieszenie postępowania administracyjnego Skarżący również mógł zwalczać odrębną skargą do sądu administracyjnego (art. 3 §2 pkt 2 p.p.s.a.), o czym został pouczony w postanowieniu Dyrektora ARiMR z dnia [...] sierpnia 2007 roku.
Rozpoznając sprawę ponownie organy będą miały na uwadze, że przesłanki prawne przyznania renty strukturalnej są niezależne od warunków nabycia uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, co oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie spełnienia warunków do uzyskania renty strukturalnej zapada w odrębnym postępowaniu, a prawo do żądania takiej pomocy zaspokaja inny interes (społeczny i indywidualny), niż interes, który zaspokaja prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Zatem nie jest tak jak to sugeruje Skarżący, że przedłożenie dokumentów, które mogą potwierdzać okoliczności dla uzyskania pomocy, od razu i automatycznie (z mocy przedłożonego dokumentu) przesądza o spełnieniu warunków dla uzyskania tej pomocy. Zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdza jedynie fakt podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu i w żaden sposób nie przesądza, o tym, czy wnioskodawca prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. To dysponent pomocy (Agencja) został wyposażony w kompetencję stosowania powołanych przepisów prawa, czyli także dokonywania ich interpretacji w sposób wiążący do adresatów wydawanych rozstrzygnięć.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania i wykonalności zaskarżonego aktu ma swoje uzasadnienie w art. 152 oraz art. 200 w związku z art. 205 §2 cytowanej ustawy.
/-/ M. Ławniczak /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś
za nieobecnego sędziego
/-/ M. Ławniczak