III SA/Po 127/24

III SA/Po 127/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 107 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13 zzc ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par.1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 8 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant : St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2024roku sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 22 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w części I. uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje w mocy decyzję nr [...] z 8 grudnia 2023 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w zakresie odmowy przyznania pomocy finansowej, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącego kwotę 697,- zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 22 stycznia 2024 roku nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: "organ I instancji") z 8 grudnia 2023 roku nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w części.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
W dniu 23 października 2023 r. D. K. (dalej: "strona" lub "skarżący") wniósł o udzielenie pomocy finansowej jako podmiot prowadzący działalność w zakresie skupu zbóż, do zakupionej od producenta rolnego kukurydzy, która nie została poddana procesowi suszenia. Do wniosku załączył 12 faktur w związku z nabyciem tzw. "mokrej kukurydzy", w okresie od 15 września 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. oraz 6 faktur za sprzedaż kukurydzy po 15 marca 2023 r.
Decyzją z 8 grudnia 2023 r. organ I instancji przyznał stronie pomoc finansową o wartości 26.667,30 zł oraz odmówił udzielenia pomocy finansowej do pozostałej wnioskowanej części. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z przedstawionych 6 faktur, potwierdzających sprzedaż kukurydzy po 15 marca 2023 r., wszystkie zakwalifikowano do udzielenia pomocy finansowej, a z 12 faktur za nabycie w okresie od 15 września 2022 r. do 31 grudnia 2022r. tzw. "mokrej" kukurydzy, do pomocy zakwalifikowano jedynie 8 faktur. Organ wskazał, że 4 faktury o nr [...], [...], [...], [...] zostały wykluczone z przyznania pomocy, z uwagi na zadeklarowanie we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 r. przez producentów rolnych, od których strona nabyła kukurydzę, uprawy kukurydzy na kiszonkę.
W odwołaniu od ww. decyzji strona podniosła, że decyzja w części w której odmawia przyznania pomocy finansowej została wydana w sposób niezgodny z założeniami pomocy udzielanej skupującemu kukurydzę. Odwołujący wskazał, że od producentów rolnych nabył kukurydzę na ziarno, na którą to okoliczność przedłożył faktury. W związku z powyższym, w ocenie odwołującego, spełnił warunki przyznania wnioskowanej pomocy. W ocenie strony treść wniosków złożonych przez producentów rolnych o przyznanie pomocy finansowej za 2022 r. nie powinna mieć wpływu na odmowę przyznania podmiotowi skupującemu pomocy finansowej. Szczególnie zważywszy na to, że strona nie posiada wiedzy w zakresie treści wniosków złożonych przez producentów rolnych. Jednocześnie odwołujący podał, że producenci, od których nabył kukurydzę na ziarno nie posiadają w gospodarstwach zwierząt, dla których mogłaby zostać zebrana kukurydza na kiszonkę, który to fakt organ może ustalić na podstawie własnej bazy danych.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor ARiMR powołał przepis § 13 zzc ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm. dalej "rozporządzenie ARiMR") oraz wskazał, że warunkami przyznania pomocy finansowej jest to, aby tzw. "mokra kukurydza" została zakupiona od producenta rolnego, zarejestrowanego w ewidencji producentów oraz żeby zakup nastąpił w określonym terminie. Organ odwoławczy powielił twierdzenia organu I instancji, że 4 przedłożone przez stronę faktury nie znajdują potwierdzenia w deklaracji roślin uprawianych przez producentów rolnych w złożonych przez nich wnioskach na 2022 rok. Dalej organ wskazał, że producenci, którzy mieli sprzedać stronie tzw. "mokrą kukurydzę" ze zbiorów w 2022 r. uprawiali kukurydzę na kiszonkę, czyli deklaracja uprawy nie potwierdzała faktu zbioru ziaren kukurydzy. W ocenie organu odwoławczego producenci kukurydzy, którzy deklarowali uprawy kukurydzy na kiszonkę nie spełniają § 13zzc ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ARiMR. Jednocześnie organ odwoławczy powołał się na przepis art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1199, dalej "ustawa ARMiR" wskazując, że odstąpiono w nim od zastosowania art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. dalej "K.p.a."), a następnie stwierdził, że organ I instancji dokonał oceny i weryfikacji materiału dowodowego zgodnie z wymogami art. 7 K.p.a., 77 K.p.a, 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a.
W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora ARiMR i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie w jakim odmówiono skarżącemu udzielenia pomocy finansowej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 78 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., art. 81a K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, niedostateczne wyjaśnienie przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji oraz niedokonanie oceny materiału dowodowego pod kątem rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego tj. § 13 zzc ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ARiMR poprzez przyjęcie, że udokumentowany 4 fakturami o nr [...], [...], [...], [...], zakup tzw."mokrej" kukurydzy nie kwalifikuje się do udzielenia pomocy finansowej. W ocenie pełnomocnika skarżącego zaniechanie producenta, który nie zmienił danych w deklaracji nie może mieć wpływu na przyznanie skarżącemu pomocy finansowej, w sytuacji spełnienia przez niego warunków udzielenia wnioskowanej pomocy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 21 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącego, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze i w złożonym piśmie procesowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR narusza przepis postępowania tj. art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2023 r. poz. 1634), uzasadnia wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu II instancji nie poddaje się kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem z uwagi na brak uzasadnienia tej decyzji spełniającej wymogi art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. W konsekwencji jako przedwczesne było poddanie kontroli sądowej decyzji organu I instancji.
Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl natomiast art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. organ ma obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Uzasadnienie decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej powinno zawierać argumentację wskazującą na okoliczności spełnienia zarówno przesłanek formalnych jak i materialnych. Z uzasadnienia decyzji powinien wynikać tok rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji wydając rozstrzygnięcie. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia, lecz również przez Sąd (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2021 r., III SA/Po 680/20 LEX nr 3175087). Organ w uzasadnieniu decyzji powinien zatem wskazać na przyjęty sposób myślenia, argumentowania przy ocenie dowodów oraz ustosunkować się do twierdzeń i zarzutów strony, podnoszonych w toku postępowania administracyjnego. Pominięcie ich milczeniem stanowi niewątpliwie naruszenie norm prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie decyzji administracyjnej ma również znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 K.p.a., na mocy której organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Jednocześnie należy wskazać, że również z zasady dwuinstancyjności wynikają określone wymagania co do treści uzasadnienia rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Odnosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie zawiera wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, jej uzasadnienie jest ogólnikowe i niekonkretne, a zatem nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art.13zzc ust. 1 rozporządzenia ARMiR zgodnie z którym w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie skupu zbóż lub obrotu zbożami: 1) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu; 2) który nabył od dnia 15 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. od producenta rolnego będącego producentem kukurydzy, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, kukurydzę, która nie została poddana procesowi suszenia, zwaną dalej "mokrą kukurydzą"; 3) który poniósł dodatkowe koszty w wyniku braku stabilizacji na rynku kukurydzy spowodowanej agresją [...] wobec [...].
W realiach kontrolowanej sprawy skarżącemu odmówiono wnioskowanych płatności za nabycie tzw. "mokrej kukurydzy". Na potwierdzenie nabycia kukurydzy strona przedłożyła 4 faktury o nr [...], [...], [...], [...]. Z uzasadnienia decyzji nie wynika natomiast czy organ uznał nabycie tzw. mokrej kukurydzy za fakt udowodniony przez stronę, w oparciu o przedłożone przez niego faktury, czy też przeciwnie, że organ odmówił tym dokumentom wiarygodności i mocy dowodowej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał jedynie w sposób bardzo ogólny, że producenci, którzy mieli sprzedać stronie tzw. "mokrą kukurydzę" ze zbiorów w 2022 r. uprawiali kukurydzę na kiszonkę, czyli deklaracja uprawy nie potwierdzała faktu zbioru ziaren kukurydzy. Organ na podstawie danych zawartych we własnej bazie danych wyprowadził arbitralny wniosek, że skoro producenci rolni złożyli oświadczenia o uprawach kukurydzy na kiszonkę to tym samym skarżący jako skupujący nie spełnił wymagań do przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono natomiast jaki jest związek z brakiem deklaracji we wniosku za 2022 r. producenta rolnego uprawy kukurydzy na ziarno, a odmową przyznania płatności skupującemu kukurydzę. W szczególności nie wyjaśniono m.in. czy w świetle obowiązujących przepisów producentem kukurydzy jest jedynie podmiot uprawiający kukurydzę na ziarno. Jest to o tyle istotne, że już w odwołaniu skarżący wyraził swoje niezadowolenie z decyzji twierdząc, że fakt deklaracji producentów kukurydzy nie powinien mieć wpływu na odmowę przyznania pomocy finansowej skupującemu kukurydzę. Wprawdzie organ odwoławczy podjął pewną próbę odniesienia się do zarzutów odwołania, jednakże uczynił to w sposób nielogiczny. Uzasadnienie organu odwoławczego w tym zakresie nie pozwala na ustalenie przebiegu procesu myślowego organu oraz jego kontrolę przez Sąd.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika przede wszystkim jaki stan faktyczny organ przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Poza przytoczeniem treści przepisu art. 13zzc ust. 1 rozporządzenia ARMiR, organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, których przesłanek z ww. przepisu skarżący jako skupujący kukurydzę nie spełnił. Organ wskazał jedynie, że to "producenci rolni, którzy deklarowali uprawę kukurydzy na kiszonkę nie spełniają regulacji, o której mowa w § 13 zzc ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ARiMR". Należy jednak zauważyć, że w kontrolowanej sprawie to nie producent rolny, a skupujący wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej. Jest to o tyle istotne, że ustawodawca przewidział odmienne przesłanki przyznania pomocy finansowej podmiotowi skupującemu kukurydzę oraz producentowi kukurydzy. Z przepisu art. 13zt ust. 1 rozporządzenia ARiMR, stanowiącego podstawę przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu wynika bowiem, że pomoc przyznawana jest producentowi rolnemu, który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw m.in. kukurydzy, przy czym przepis art. 13zt ust. 6 rozporządzenia ARiMR stanowi, że wysokość przyznanej pomocy nie może przekroczyć iloczynu stawki pomocy i powierzchni uprawy kukurydzy, do której producent otrzymał płatności za 2022 r. W treści przepisu art. 13zt ust. 6 rozporządzenia ARiMR ustawodawca wyraźnie powiązał kwotę płatności z konkretnym wnioskiem o płatności bezpośrednie za 2022 r. W przeciwieństwie do treści przepisu art. 13zzc ust. 7 rozporządzenia ARiMR, znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie, który nie ma powiązania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy za 2022 r.
Reasumując zatem wskazać należy, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów podjętego rozstrzygnięcia, a to stanowi o niespełnieniu wymogów z art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. Tymczasem jedną z fundamentalnych zasad demokratycznego państwa prawa jest zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ta wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, aby obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK 2001, Nr 2, poz. 29).
Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy zobowiązany jest uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu.
Wydając ponownie decyzję, organ powinien sporządzić uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. m.in. w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, analizy przepisu prawa materialnego w kontekście istnienia bądź braku przesłanek do przyznania pomocy finansowej i pełnego odniesienia się do argumentacji strony skarżącej. Organ zatem powinien wskazać adresatowi decyzji fakty, które uznał za udowodnione i dowody na których się oparł oraz przyczyny odmowy wiary twierdzeniom strony czy też przyczyny nieprzyznania mocy dowodowej przedłożonym dowodom. W sytuacji wydania przez organ decyzji odmownej powinna ona być przekonująco i jasno uzasadniona zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W szczególności organ powinien dokonać analizy przesłanek z art. 13zzc ust. 1 rozporządzenia ARiMR udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej i wyjaśnić w sposób odpowiadający regułom przewidzianym w treści art. 107 §3 K.p.a czy i dlaczego przepis ten znajduje albo nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części, to jest w jakiej utrzymuje w mocy decyzję z 8 grudnia 2023 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w zakresie odmowy przyznania pomocy finansowej.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023 r. poz. 1964 t.j.). Koszty postępowania poniesione w sprawie to: wpis od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.