III SA/PO 124/23

III SA/Po 124/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 271 ust. 4, 5a i 5b, art. 273
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi Województwa [...] – [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia 28 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] (dalej również jako "Dyrektor Zlewni" lub "organ") decyzją z dnia 2 lutego 2022 r. udzielił pozwolenia wodnoprawnego na rzecz Zarządu Województwa [...] (dalej również jako "Zarząd Dróg" lub "Skarżący") na usługę wodną w zakresie odprowadzenia wód opadowych i roztopowych z części byłej drogi krajowej nr [...] oraz części zlewni z drogi powiatowej [...] i dróg gminnych istniejącymi wylotami zlokalizowanymi na działkach o nr ewid. [...], [...], [...], obręb [...], gmina [...] - do cieku wodnego [...].
Przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne zostało przeniesione na rzecz Gminy [...] decyzją Dyrektora Zlewni z dnia 2 czerwca 2022 r. wobec wpływu wniosku Gminy [...] z dnia 13 kwietnia 2022 r. wraz z oświadczeniem o przyjęciu wszystkich warunków określonych w pozwoleniu.
Informacją roczną z dnia 29 listopada 2022 r. nr [...], [...], Dyrektor Zlewni ustalił wysokość opłaty stałej za usługi wodne wobec Zarządu Dróg w wysokości 466 zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych. Przedmiotowa opłata obliczona została na podstawie art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej: p.w.) jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł na dobę za 1m3/s, czasu wyrażonego w dniach i wynoszącego 85 dni oraz określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych w ilości 2,193 m3/s.
Od powyższej informacji rocznej Zarząd Dróg wniósł reklamację podnosząc, iż przedmiotowa opłata dotyczy odprowadzania wód opadowych i roztopowych z części byłej drogi krajowej nr [...] oraz części zlewni z drogi powiatowej [...] i dróg gminnych kanalizacją deszczową. Odwołujący się wskazał, iż urządzenia kanalizacji deszczowej zlokalizowane w pasie drogowym drogi wojewódzkiej - byłej drogi krajowej nr [...] w m. [...], zostały przekazane wraz z częścią przedmiotowej drogi na rzecz Gminy [...] w dniu 30 grudnia 2021 r., na dowód czego załączono kopię protokołu zdawczo-odbiorczego.
Decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) Dyrektor Zlewni określił opłatę stałą wobec Skarżącego w wysokości 466 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, iż zgodnie z art. 271 ust. 5a p.w., opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Organ przyjął, że pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją z dnia 2 lutego 2022 r. zostało przeniesione na inny podmiot na podstawie decyzji z 2 czerwca 2022 r., która stała się ostateczna w dniu 17 czerwca 2022 r.. Z tego względu Zarząd Dróg winien ponieść opłatę stałą za okres od 24 marca 2022 r. do 16 czerwca 2022 r. W myśl art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w., wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Natomiast jak wynika z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2438, dalej: rozporządzenie), jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł W. Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego które miało wpływ na wynik postępowania, to jest:
- niezastosowanie art. 271 § 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7 i art. 268 ust. 1 pkt 3 p.w. polegające na niezasadnym zobowiązaniu skarżącego do zapłaty za okres od 24 marca 2022 r. do 16 czerwca 2022 r. opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, podczas gdy skarżący w tym okresie nie był podmiotem władającym urządzeniem wodnym z uwagi na przekazanie urządzeń kanalizacji deszczowej zlokalizowanych w pasie drogi wojewódzkiej w miejscowości [...] protokołem z dnia 30 grudnia 2021 r.,
- błędną wykładnię art. 271 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 3 p.w. polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż opłatę stałą nalicza się tylko i wyłącznie na podstawie i z tytułu posiadanego obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy z przepisu tego wynika, iż opłata stała naliczana jest za faktyczne odprowadzanie wód, a odwołanie do okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego wyrażonego w jednostkach czasowych ma służyć jedynie celom obliczeniowym opłaty stałej, nie stanowi zaś podstawy do jej nałożenia.
W przypadku uznania przez Sąd, iż dokonana przez organ wykładnia zaskarżonych przepisów jest właściwa, Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, to jest:
- art. 7, 77 § 1 k.p.a., polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, pominięcie okoliczności dotyczących przekazania urządzeń kanalizacji deszczowej przez skarżącego Gminie [...] z dniem 30 grudnia 2021 r., nie podjęcie czynności dowodowych mających na celu zbadanie czy w niniejszym stanie faktycznym w ogóle doszło do realizacji usługi wodnej,
- art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętego rozstrzygnięcia o ustaleniu opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, albowiem z treści uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika, jaka była podstawa naliczenia opłaty stałej za okres, w którym skarżący nie był władającym urządzeniami wodnymi i nie odprowadzał wód opadowych i roztopowych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego został złożony 28 września 2021 r., gdy Skarżący był jeszcze w posiadaniu kanalizacji deszczowej. Pozwolenie wodnoprawne zostało natomiast wydane 2 lutego 2022 r., zatem już po przekazaniu urządzeń wodnych Gminie [...]. Decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego stała się ostateczna z dniem 24 marca 2022 r.. Skarżący nie miał wpływu na szybkość działania Gminy [...] w zakresie złożenia stosownego wniosku o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego na nowy podmiot.
Zdaniem Skarżącego, opłata za usługi wodne powinna być pobierana jedynie w sytuacji rzeczywistego korzystania z usług, nie zaś za samą możliwość korzystania, wynikającą z treści pozwolenia wodnoprawnego. Jak wynika bowiem z treści art. 271 ust. 4 pkt 1 p.w., opłatę pobiera się za odprowadzanie wód, nie zaś za potencjalną możliwość takiego odprowadzania, wynikającą z samego pozwolenia. Na poparcie przyjętego stanowiska skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Skarżący powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2022 r. sygn. III OSK 943/21, w którym wskazano, iż nie można z zasady dotyczącej ustalania wysokości świadczenia wywodzić zasady samej wymagalności tego świadczenia.
Skarżący uznał, iż podmiotem, który winien wnosić opłaty za usługi wodne jest ten, kto z usług tych korzysta. W myśl art. 411 p.w. następca prawny zakładu, który uzyskał stosowne pozwolenie, przejmuje prawa i obowiązki z niego wynikające, zaś właściwy organ potwierdza, w formie decyzji, przejęcie przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z przedmiotowego pozwolenia na wniosek tego następcy. Przepisy prawa wodnego stanowią, iż opłatę stałą ustala się za "odprowadzanie do wód" wód opadowych lub roztopowych, czyli za korzystanie z wód na podstawie uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego. Oznacza to, że dopiero korzystanie z wód implikuje obowiązek ponoszenia opłat, których wysokość ustalana jest na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a p.w..
W ocenie Skarżącego niedopuszczalne jest pomijanie przez organ okoliczności faktycznych sprawy, ograniczając się do ustalenia jedynie faktu uzyskania przez Skarżącego ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego. Ustawodawca wyraźnie ograniczył bowiem zakres obowiązku wnoszenia opłat do sytuacji, gdy faktycznie wody opadowe lub roztopowe są odprowadzane, a nie zaś gdy istnieje tylko taka potencjalna możliwość, przewidziana w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym.
Zdaniem skarżącego organ nie przeprowadził postępowania dowodowego i wyjaśniającego, zaś stan faktyczny sprawy jest niekompletny. W szczególności, organ nie ustalił, czy Skarżący rzeczywiście korzysta z usługi wodnej. Nadto, pomimo podniesienia faktu przekazania urządzeń i posiadanej przez organ wiedzy o wydaniu decyzji przenoszącej pozwolenie wodnoprawne na Gminę [...], organ obciążył Skarżącego opłatą za okres, w którym skarżący z urządzeń wodnych nie korzystał. Z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika natomiast, co stało za podstawą prawną i faktyczną przyjęcia i subsumpcji norm prawa materialnego, których naruszenie zarzucono w skardze.
Z tych względów, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.) oraz o zwrot kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a..
W odpowiedzi na wniesioną skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania od skarżącego.
Organ wskazał, iż orzecznictwo na które powołuje się skarżący pochodzi z 2018 r., to jest sprzed nowelizacji ustawy Prawo wodne, w wyniku której do art. 271 ustawy dodano ustęp 5a. Wskazany przepis stanowi, iż opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Twierdzenie Skarżącego, jakoby opłatę za usługi wodne należało pobierać wyłącznie w przypadku faktycznego korzystania z usług, a nie za samą możliwość korzystania na podstawie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, organ uznał za chybione. Zgodnie z art. 298 pkt 1 p.w., jako podmiot korzystający z usług wodnych, Województwo [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. obowiązany był ponieść opłatę za usługi wodne. Organ wskazał również, że przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło na podstawie art. 411a p.w.. W myśl ust. 3 wskazanego przepisu, stronami postępowania o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego są podmiot, na którego rzecz wydano pozwolenie wodnoprawne, oraz podmiot zainteresowany nabyciem praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenia wodnoprawnego. Z tych względów w niniejszej sprawie nie zachodzi następstwo prawne, które skarżący wywodzi z treści art. 411 p.w.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. W skardze strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej P.p.s.a.), zgodnie z którego treścią sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Organ, pomimo umożliwienia mu zajęcia stanowiska odnośnie ww. wniosku, w zakreślonym 14-dniowym terminie nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. W związku z powyższym zaszły przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia 28 grudnia 2022 roku określająca wysokość opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, wydana w stosunku do Województwa [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] w związku z udzielonym na rzecz tego podmiotu pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 2 lutego 2022 roku na usługę wodną w przedmiocie odprowadzenia wód opadowych i roztopowych z części byłej drogi krajowej nr [...] oraz części zlewni z drogi powiatowej [...] i dróg gminnych.
Zarzuty podniesione przez Skarżącego odnoszą się do kwestii zasadności zobowiązania do zapłaty opłaty stałej, nałożonego na skarżącego w wyniku przyjęcia iż podstawę naliczenia opłaty stałej stanowi sam fakt pozostawania w obrocie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego.
Jak wynika z akt sprawy wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w przedmiotowym postępowaniu został złożony przez Zarząd Województwa [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] w dniu 7 grudnia 2021 roku. Wówczas wskazany podmiot był dysponentem urządzeń wodnych objętych wnioskiem. W dniu 30 grudnia 2021 r. zostały one przekazane nieodpłatnie na rzecz Gminy [...]. Z kolei pozwolenie wodnoprawne z wniosku W. Zarządu Dróg Wojewódzkich w P. zostało wydane decyzją z 2 lutego 2022 roku, uzyskując ostateczność w dniu 24 marca 2022 roku. Decyzja o przeniesieniu wskazanego pozwolenia na rzecz Gminy [...] zapadała z dniem 2 czerwca 2022 roku, uzyskując walor ostateczności z dniem 17 czerwca 2022 roku.
Zatem istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem słuszności ustalenia przez organ opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych za okres od 24 marca 2022 r. (data ostateczności pozwolenia wodnoprawnego) do dnia 16 czerwca 2022 r. (dzień przed uzyskaniem waloru ostateczności decyzji o przeniesieniu pozwolenia wodnoprawnego) wobec podmiotu, który w tym okresie nie był już dysponentem urządzeń wodnych objętych pozwoleniem.
Podstawę prawną skarżonej decyzji stanowił m.in. art. 271 ust. 5a p.w. zgodnie z którym opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Natomiast art. 271 ust. 5b p.w. stanowi, iż w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.
Wskazane przepisy zostały dodane do ustawy Prawo wodne mocą ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2170) i obowiązują od 23 listopada 2019 roku. Co istotne, wskazane przepisy weszły w życie przed ustaleniem wysokości opłaty stałej przez Dyrektora Zarządu Zlewni w P. ale równiez przez uzyskaniem przez pozwolenie wodnoprawne waloru ostateczności.
Przed wejściem w życie ustawy nowelizującej ustawę Prawo wodne, w orzecznictwie sądowoadministracynym ugruntowało się jednolite stanowisko co do tego, że pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, jednak samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do określenia tej opłaty. Przyjęto, że wykładnia ta jest w pełni zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z ustawy Prawo wodne, a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci".
Jednakże na sutek wskazanej wyżej nowelizacji, w której ustawodawca doprecyzował obowiązek uiszczania opłaty stałej, dodając po ustępie 5 ustęp 5a, dotychczasowe poglądy wyrażane w orzecznictwie uznać należy za nieaktualne.
Wskazana regulacja kształtuje całkowicie odmiennie od prezentowanego przez sądy administracyjne dotychczasowego stanowiska.
W wyroku z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 6496/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w obowiązującym stanie prawnym wolą ustawodawcy było powiązanie opłaty stałej z uzyskaniem przez pozwolenie wodnoprawne waloru ostateczności, z wyjątkiem inwestycji o charakterze liniowym, dla których opłatę stałą ustala się od daty oddania urządzenia wodnego do użytkowania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wykładnia art. 271 ust. 5a p.w., że przepis ten wyznacza jedynie najwcześniejszy możliwy termin pobierania opłaty stałej nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa, uwzględniając wprowadzony tą samą nowelizacją art. 271 ust. 5b p.w., zgodnie z którym w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny jest to zatem wyjątek od art. 271 ust. 5a Prawa wodnego, który wyklucza rozumienie tego przepisu prowadzące do nakładania opłat stałych w takim sam sposób (od tej samej daty), jak to ma miejsce w przypadku opłat stałych odnoszących się do urządzeń liniowych. Sąd zaznaczył, iż podzielenie, że organ jest zobowiązany ustalić, czy urządzenie wodne zostało wykonane i od daty rozpoczęcia jego użytkowania ustalić opłatą stałą skutkowałoby uznaniem normy z art. 271 ust. 5b Prawa wodnego za nieracjonalną i stanowiącą zbędne powtórzenie.
Należy również pamiętać, iz przepisy p.w. nie definiują pojęcia podmiotu korzystającego z usług wodnych, mimo że ma ono podstawowe znaczenie dla przypisania obowiązku ponoszenia opłat z tym związanych, gdyż zgodnie z art. 298 pkt 1 p.w. opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty korzystające z usług wodnych.
Stąd też w orzecznictwie sądów administracyjnych poszukuje się owej definicji w przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1396), zwłaszcza w art. 3 pkt 20 lit. b) tej ustawy, który odnosi się do podmiotu korzystającego ze środowiska, w tym m.in. przedsiebiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292), a także jednostki organizacyjnej niebędącej przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów tej ustawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 293/18).
Jednocześnie w rozważanym aspekcie należy zauważyć, że zgodnie z art. 389 pkt 1 p.w., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, na usługi wodne jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. Z powołanej regulacji wynika zatem, że podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w rozumieniu art. 273 ust. 1 Prawa wodnego będzie w szczególności beneficjent pozwolenia wodnoprawnego na te usługi. Niewątpliwie to on jest adresatem decyzji administracyjnej, z której wynikają uprawnienia do korzystania z wód w zakresie w niej opisanym, ale także obowiązki z tym związane - m.in. obowiązek opłaty za usługi wodne. Zgodzić się przy tym należy z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, że decyzja administracyjna, jaką jest pozwolenie wodnoprawne, kreuje indywidualny stosunek administracyjny o charakterze władczym, wiążąc sytuację podmiotu w niej wskazanego (adresata decyzji) z określoną wiązką uprawnień i obowiązków ze wszystkimi skutkami w sferze prawa publicznego, które się z tym wiążą, a które obejmują także określoną sferę powinności (por. powołany wyżej wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 293/18, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto, sam sposób obliczenia opłaty stałej wskazuje na to, że adresatem decyzji określającej opłatę powinien być beneficjent pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 271 ust. 4 p.w. wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód:
1) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,
2) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast - ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód.
Z powyższego przepisu wynika, że sposób ustalania opłaty odbywa się w oparciu o dane zawarte w pozwoleniu wodnoprawnym.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż w okresie od 24 marca 2022 r. do 16 czerwca 2022 r. pozwoleniem wodnoprawnym uprawniającym do odprowadzania wód opadowych i roztopowych dysponował W. Zarząd Dróg Wojewódzkich w P., to tym samym w świetle powyższego to na tym podmiocie w świetle art. 271 ust. 5a p.w. ciążył obowiązek poniesienia opłaty stałej.
Należy podkreślić, iż wprowadzone nowelizacją z 2019 roku do art. 271 ust. 5a i 5b wyznaczają najwcześniejszy możliwy termin pobierania opłaty stałej, który jedynie w stosunku do przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych rozpoczyna się od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. W każdym innym przypadku opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne. Innymi słowy, w obowiązującym stanie prawnym wolą ustawodawcy było powiązanie opłaty stałej z uzyskaniem przez pozwolenie wodnoprawne waloru ostateczności, z wyjątkiem inwestycji o charakterze liniowym, dla których opłatę stałą ustala się od daty oddania urządzenia wodnego do użytkowania. Z tego względu nie zasługuje na uznanie argumentacja skarżącego odnośnie konieczności ponoszenia ciężaru opłat jedynie za okres faktycznego korzystania z urządzeń zgodnie z udzielonym pozwoleniem wodnoprawnym.
Obecne brzmienie art. 271 ust. 5a p.w. nie pozostawia wątpliwości, iz obecnie obowiązek ponoszenia opłaty powiązany został z faktem legitymowania się pozwoleniem wodnoprawnym, a nie faktem korzystania z usług wodnych, w szczególności, że omawianą opłatę ponosi się nie za faktyczna ilość odprowadzanych wód, a za ilość określoną w pozwoleniu wodnoprawnym.
Z powyższych względów Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, iż orzecznictwo przywołane przez Skarżącego, a w konsekwencji również wywiedziona na jego podstawie argumentacja prawna, odnosi się do stanu prawnego sprzed wejścia w życie przepisów art. 271 ust. 5a i 5b p.w., a tym samym nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Nie zasługuje na uwzględnienie także argumentacja skarżącego w zakresie stwierdzenia, iż w sprawie zastosowanie znajdą przepisy art. 411 ust. 1-3 p.w.. W przedmiotowym postępowaniu podstawę przejęcia przez Gminę [...] praw i obowiązków płynących z udzielonego pozwolenia wodnoprawnego stanowi bowiem art. 411 a p.w., zgodnie z którym organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, który wydał pozwolenie wodnoprawne, jest obowiązany, za zgodą strony, na której rzecz wydano pozwolenie wodnoprawne, do przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego na rzecz innego podmiotu, jeżeli ten podmiot przyjmuje wszystkie warunki określone w tym pozwoleniu wodnoprawnym. Następstwo prawne, o którym mowa w art. 411 p.w., stanowi konstrukcję prawną w której podmiot będący następcą prawnym wchodzi w całokształt praw i obowiązków swojego poprzednika, związanych z ogółem jego praw lub ich wydzieloną częścią (sukcesja syngularna). Tymczasem przeniesienie pozwolenia na podstawie art. 411a p.w., co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu, nie jest związane z sukcesją uniwersalną po zakładzie na rzecz którego pozwolenie zostało wydane, lecz ma charakter konstytutywny tzn., iż przejście praw i obowiązków na nowy zakład następuje dopiero na mocy tej decyzji i dopiero z dniem, w którym staje się ona ostateczna.
Podkreślić należy, iż decyzja wydawana jest na wniosek zainteresowanego podmiotu, pod warunkiem dołączenia oświadczenia tego podmiotu o przejęciu wszystkich warunków danego pozwolenia wodnoprawnego oraz po ustaleniu przez organ, że podmiot ten wywiązuje się z obowiązków wynikających z posiadanych już wcześniej pozwoleń wodnoprawnych - niespełnienie tego ostatniego warunku, zgodnie z art. 411a ust. 6 p.w., uprawnia organ do odmowy wydania decyzji przenoszącej pozwolenie wodnoprawne. ( Pikor Danuta. Przejęcie praw wynikających z pozwolenia wodnoprawnego LEX/el. 2019 ).
Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy poprzez pominięcie okoliczności dotyczących przekazania urządzeń kanalizacyjnych Gminie [...], Sąd wskazuje, iż przedmiotowa kwestia sprowadza się do objęcia faktycznego władztwa nad urządzeniami służącymi do odprowadzania wody. Sukcesja gminy, polegająca na przejęciu infrastruktury kanalizacyjnej objętej zakresem pozwolenia wodnoprawnego, nie wywołała automatycznie, w świetle obecnie obowiązujących przepisów prawa, skutków w sferze publicznoprawnej co do podmiotu objętego treścią pozwolenia wodnoprawnego, co zostało wyjaśnione we wcześniejszej części uzasadnienia.
Zdaniem Sądu zarzuty skargi nie są zasadne, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organ w wydanej decyzji określającej wysokość opłaty stałej wyjaśnił, z jakich względów nie uwzględnił zarzutów wywiedzionych w złożonej przez skarżącego reklamacji i przedstawił okoliczności, które wziął pod uwagę przy obliczeniu opłaty stałej. W treści skarżonej decyzji znalazły się również zapisy wskazujące na podstawę prawną oraz sposób obliczenia i określenia wysokości opłaty stałej.
Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.