III SA/Po 1211/22

III SA/Po 1211/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Szymon Widłak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 132 ust. 3 pkt 2, art. 134h ust. 1 i 4, art. 132 ust. 4b i art. 134 pkt 1 i 2, art. 135g ust. 1, art. 71a ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Dnia 26 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi A. M. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia 21 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia winy i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia 27 sierpnia 2022 r., nr [...], II. zasądza od Komendanta Policji na rzecz strony skarżącej kwotę 480,- zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym orzeczeniem z 21 października 2022 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] (dalej: KWP), na podstawie art. 135n ust. 4 z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 1882 ze zm., dalej: u.P.), po rozpatrzeniu odwołania A. M. od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z 27 sierpnia 2022 r. nr [...] o stwierdzeniu winy i wymierzeniu kary nagany sierż. szt. A. M., utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.
Uznano, że sierż. szt. A. M. 1 lutego 2022 r. w [...] dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej w ten sposób, że w trakcie odprawy do służby, odmówił wykonania polecenia służbowego wydanego przez Komendanta Komisariatu Policji w [...] podkom. P. S. polegającego na posprzątaniu będącego na stanie KP w [...] wnętrza oznakowanego radiowozu marki [...] nr rej. [...], tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 u.P. w zw. z § 15 pkt 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. U. z 2016 r. poz. 151, dalej: zarządzenie).
Zaskarżone orzeczenie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dnia 1 lutego 2021 r. ok. godz. 14:30 KKP w [...] podkom. P. S. przeprowadził odprawę do służby, podczas której wydał polecenie służbowe sierż. szt. A. M., aby w ramach obsługi sprzętu transportowego posprzątał ww. radiowóz. Komendant dał możliwość wyboru podwładnemu czasu posprzątania radiowozu – w dniu odprawy lub w dniu następnym. A. M. odmówił wykonania polecenia odpowiadając, że nie będzie sprzątał radiowozu, gdyż nie ma tego w zakresie obowiązków.
Wskutek powyższego postanowieniem z 2 lutego 2022 r. KPP w [...] wszczął czynności wyjaśniające. W sprawozdaniu z 22 lutego 2022 r. stwierdzono, że A. M. naruszył dyscyplinę służbową i w związku z tym postanowieniem z 28 lutego 2022 r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne przeciwko niemu.
W toku postępowania dyscyplinarnego przesłuchano świadków: podkom. P. S., asp. F. Z. i S. B. (prac. cywilnego KPP w [...] zajmującego się gospodarką zaopatrzeniową i transportową), a także obwinionego. Rzecznik dyscyplinarny 16 maja 2022 r. wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych.
KPP w [...] orzeczeniem z 23 maja 2022 r. uznał winę policjanta w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny i wymierzeniu kary nagany.
W wyniku odwołania A. M. KWP w [...] orzeczeniem z 28 lipca 2022 r. uchyliło zaskarżone orzeczenie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Stwierdzono, że zaskarżone orzeczenie nie zawiera wszystkich elementów określonych w art. 135j ust. 2 u.P. – brak jest uzasadnienia prawnego i faktycznego.
Ponownie rozpoznając sprawę KPP w [...] orzeczeniem z 27 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 135j ust. pkt 2 u.P. stwierdził winę sierż. szt. A. M. w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej (wyżej opisanego) i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.
A. M. wniósł odwołanie od ww. orzeczenia zarzucając naruszenie:
1. art. 135e ust. 1 w zw. z art. 135g u.P. poprzez nieuwzględnienie całokształtu zebranego materiału dowodowego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego i niedokonanie oceny całokształtu dowodów - przemawiających na korzyść, jak i na jego niekorzyść, a w rezultacie błędne uznanie, iż: a) obwiniony nie wykonał polecenia służbowego powołując się wyłącznie na okoliczność, że sprzątanie radiowozu nie mieści się w zakresie jego obowiązków, b) obwiniony mógł posprzątać radiowóz bez użycia odkurzacza, podczas gdy polecono mu użyć odkurzacza, a odmowa była spowodowana niemożnością bezpiecznego jego użycia na zewnątrz z uwagi na panujące warunki atmosferyczne,
2. § 1 i 2 zarządzenia nr 5 KGP z dnia 11 stycznia 2019 r. w sprawie określenia przypadków, w których policjant w czasie wykonywania obowiązków służbowych nie ma obowiązku noszenia munduru w zw. z art. 60 ust. 1 i 2 u.P. w zw. z art. 71a ust. 6 u.P. w zw. z art. 2376 K.p. poprzez uznanie, że obwiniony mógł się przygotować przez zabezpieczenie stosownej odzieży tak, by nie doszło do zabrudzenia ubioru służbowego, w sytuacji, gdy: a) policjant w czasie służby jest obowiązany do noszenia przepisowego munduru, b) KKP w [...] jako pracodawca odpowiada za stan bezpieczeństwa i higieny służby w stosunku do podległych policjantów i jest zobowiązany dostarczyć funkcjonariuszowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej,
3. art. 132 i art. 132a u.P. poprzez przypisanie obwinionemu winy i wymierzenie kary nagany w sytuacji, gdy wobec panujących warunków atmosferycznych, braku miejsca na sprzątanie pojazdu, udostępnienie odkurzacza do obsługi z przedłużaczem, którego ekspozycja na wodę mogła spowodować zagrożenie życia i zdrowia, a także brak odzieży ochronnej, spowodowały, że obwiniony nie mógł jednocześnie wykonać polecenia służbowego i jednocześnie dbać o schludny wygląd (§ 7 zasad etyki zawodowej policjanta), a wykonanie polecenia z uwagi na niezapełnienie odpowiedniego sprzętu narażały obwinionego niepotrzebnie na utratę zdrowia.
Utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie KWP stwierdził, że zawiera ono wszystkie elementy wymienione w art. 135j ust. 2 u.P. Zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 2 u.P. naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego w art. 58 ust. 2. W myśl § 15 pkt 1 zarządzenia nr 15 KGP wykonanie czynności podwładnego w szczególności polega na terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych, określonych w kartach opisów i opisach stanowisk pracy oraz poleceń przełożonego. Zdaniem KWP stwierdził, że nawet gdyby obwiniony nie był w stanie wyczyścić auta odkurzaczem z uwagi na panujące warunki atmosferyczne, mógł wykonać polecenie w takim zakresie, w jakim warunki mu pozwalały. Mógł posprzątać go w środku odkurzając tapicerkę szmatką nasączoną wodą, przetrzeć szyby, czy wyrzucić śmieci. Tymczasem odmówił kategorycznie wykonania polecenia. Z przesłuchań świadków P. S. i F. Z. wynika, że zaistnienie czynu, sprawstwo i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Okoliczności zdarzenia wskazują na winę umyślną odwołującego w rozumieniu art. 132a ust. 1 i 2 u.P. Otrzymał on czytelne polecenie, miał możliwość jego wykonania w zakresie na tyle, na ile pozwalały mu na to możliwości techniczne oraz pogodowe. Odmówił jednak jego wykonania. Nie zachodziła zaś przesłanka określona w art. 58 § 2 u.P. tj. wykonanie polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. Nadto z policyjnego systemu kadrowego (SWOP) wynika, że A. M. posiada przeszkolenie z zakresu BHP ważne do 2026 r.
Odnośnie zarzutu braku odzieży ochronnej organ odwoławczy wskazał, że sprzątanie pojazdu nie jest czynnością niebezpieczną, zagrażającą życiu. Podczas czyszczenia pojazdu, jak przy wykonywania codziennych czynności życiowych należy zachować szeroko pojętą ostrożność i uwagę. Nie jest zaś potrzebne przeszkolenie BHP odnośnie wykonywania czynności, jak np. czyszczenia pojazdu, zakładania butów, otwierania drzwi itp. Strona słusznie wskazuje, że policjant ma obowiązek dbania o schludny wygląd. Jeżeli policjant nie poradziłby sobie z wyczyszczeniem pojazdu w umundurowaniu służbowym, czy nawet ćwiczebnym (tzw. moro), bez uszczerbku dla swego schludnego wyglądu, mógł te czynności wykonać w ubierze cywilnym – dopasowanym do sytuacji tego dnia lub w dniu następnym. Zgodnie bowiem z poleceniem Komendanta posprzątanie pojazdu mogło nastąpić 1 lub 2 lutego 2022 r.
KWP uznał, że podnoszone kwestie niemożności bezpiecznej obsługi odkurzacza, zagrożenie życia i zdrowia policjanta oraz niezapełnienie odzieży ochronnej nie są oparte na doświadczeniu, wydają się wręcz abstrakcyjne. Strona z prostej czynności posprzątania pojazdu czyni wydarzenie o najwyższej randze zagrożenia życia i zdrowia. Można odnieść wrażenie, że najbardziej niebezpieczną czynnością podczas służby policjanta jest posprzątanie radiowozu. Nadto należałoby policjanta odpowiednio przeszkolić i wyposażyć w specjalistyczną odzież ochronną, jakby nie wystarczałoby codzienna odzież, czy umundurowanie ćwiczebne.
Zdaniem KWP nie dopatrzył się tez rozbieżności w zeznaniach KKP w [...] P. S. , który zdaniem organu w sposób jasny i czytelny wyjaśnił kwestię wydania polecenia asp. szt. F. Z. .
Co do zaś wyjaśnień strony, że zgodnie z zał. nr 1 ust. 3 ppkt3 zarządzenia nr 65 KGP dotyczącego podstawowej obsługi sprzętu transportowego wnętrze pojazdu, a w razie potrzeby umycie pojazdu należy dokonać po zakończeniu jego eksploatacji czyli po służbie, organ wskazał, że przepis ten nie stoi w sprzeczności z wydanym przez podkom. P. S. poleceniem, aby pojazd służbowy posprzątać również i przed eksploatacją (zg. z dyspozycją Wykazu Czynności Obsługi Codziennej Sprzętu Transportowego – zał. nr I do pisma I Z-cy KPP w [...] z 26.08.2021 r., k. 16-17 akt).
Z kolei odnośnie braku wpisania w karcie opisu stanowiska pracy odwołującego w zakresie obowiązków "mycia pojazdów służbowych" KWP wskazał, że z karty wynika, iż do obowiązków strony (pkt 10) mieści się sprawne, ścisłe i terminowe wykonywanie poleceń przełożonych, przestrzeganie obowiązujących procedur służbowych. Organ dodał, że A. M. jest policjantem z 14-letnim stażem pracy, składał ślubowanie, w którym m.in. zobowiązał się wykonywać polecenia przełożonych. Policja jest zaś organizacją zhierarchizowaną, z wewnętrznym stanem zorganizowania w systemie podporządkowania. Policjant podlega dyscyplinie i zasadom podległości służbowej. Wyrazem zdyscyplinowania policjanta jest świadome wykonywanie poleceń i rozkazów, przestrzegania przepisów i zasad służbowych. Odwołujący nie wykonując polecenia służbowego naruszył dyscyplinę służbową. Podległość służbowa jest zaś cechą szczególnie charakterystyczną dla tzw. stosunków służbowych stanowiących podstawę pełnienia służby w formacjach uzbrojonych, co podkreśla art. 25 ust. 1 u.P.
Organ II instancji dodał, że w przeprowadzonym postępowaniu zgodnie z art. 135g ust. 1 u.P. zbadano i uwzględniono okoliczności przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść strony. Odnosząc się do wymierzonej mu kary nagany KWP powołał art. 134h ust. 1 1a u.P. i wskazał, że poddano analizie akta osobowe z opinią służbową obwinionego. Wskazano, że policjant jest pozytywnie opiniowany, nie był karany dyscyplinarnie. Wskazując na gradację kar (art. 134 u.P.) zważono, że stronie wymierzono jedną z najniższych kar. KWP nie dopatrzył się okoliczności mających wpływ na zaostrzenie wymiaru kary. Jednocześnie naruszenie dyscypliny służbowej było bezsporne, zaistnienie czynu i wina strony nie budzą wątpliwości.
A. M. wnosząc do Sądu skargę na powyższe orzeczenie KWP w [...] podniósł zarzuty tożsame do prezentowanych w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji. Nadto zarzucił naruszenie art. 6-8, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego rozważenia zarzutów odwołania i niepodjęcie niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego je orzeczenia organu I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi KWP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że w znacznej mierze stanowią one powtórzenie zarzutów odwołania. Odnośnie naruszenia przezeń przepisów postępowania stwierdził, że podjęto wystarczające kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – przesłuchano świadków, zebrano i rozpatrzono wyczerpująco materiał dowodowy, dokonano jego swobodnej oceny i uzasadniono rozstrzygnięcie zgodnie z przepisami rozdziału 10 u.P. Odnośnie zarzutu niezabezpieczeni przez KPP w [...] stosownej odzieży stronie, aby nie doszło do zabrudzenia ubioru służbowego wskazano, że organ zabezpieczył skarżącego w taką odzież wyposażając go w mundur służbowy i ćwiczebny. Nadto corocznie strona otrzymuje uposażenie mundurowe na jego utrzymanie i wymianę. W przypadku zaś obaw, że nie był w stanie wykonać polecenia posprzątania radiowozu bez uszczerbku dla schludnego wyglądu organ zważył, że mógł tę czynność wykonać w ubiorze cywilnym dopasowanym do sytuacji. Tymczasem w trakcie odprawy 1 lutego skarżący kategorycznie odmówił wykonania polecenia przełożonego. Niewątpliwie więc dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na niewykonaniu polecenia służbowego.
Pismem z 9 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a zawiadomiony o tym organ – nie zażądał w terminie 14 dni przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że Sąd - zważywszy na wniosek strony skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i brak żądania organu przeprowadzenia rozprawy – rozpoznał sprawę w tym właśnie trybie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skargę jako zasadną należało uwzględnić, o czym zdecydowały względy procesowe. W ocenie Sądu organy Policji, choć rzetelnie i wyczerpująco zebrały w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo uznały, że A. M. naruszył dyscyplinę służbową odmawiając wykonania polecenia służbowego, to nie oceniły rzetelnie, czy rodzaj i ciężar przewinienia dyscyplinarnego, jak i okoliczności jego popełnienia, dają podstawy do wymierzenia kary dyscyplinarnej tzw. drugiego stopnia, tj. nagany.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 132 ust. 1 u.P. policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. W myśl art. 132 ust. 2 u.P. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Przy czym naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego w art. 58 ust. 2 (art. 132 ust. 3 pkt 2 u.P.).
W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z popełnieniem przez skarżącego będącego policjantem przewinienia dyscyplinarnego polegającego na niewykonaniu polecenia służbowego przełożonego (art. 132 ust. 3 pkt 2 u.P.). Skarżący – jak prawidłowo ustaliły organy orzekające na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego – 1 lutego 2022 r. w [...] dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej odmawiając w trakcie odprawy do służby wykonania polecenia służbowego przełożonego - Komendanta KP w [...] podkom. P. S. zobowiązującego skarżącego do posprzątaniu wnętrza radiowozu.
W ocenie Sądu, jakkolwiek ustalenia faktyczne w tym zakresie są prawidłowe, to należy podważyć rzetelność postępowania i wyjaśnień organów Policji złożonych w uzasadnieniach wydanych w sprawie orzeczeń w zakresie współmierności i prawidłowości wyboru kary dyscyplinarnej nagany względem popełnionego przewinienia i winy skarżącego (art. 134h w zw. z art. 132 ust. 4b i art. 134 pkt 1 i 2 u.P.), również w kontekście prawidłowości wydanego skarżącemu przez przełożonego ww. polecenia służbowego.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 132 ust. 4-4b u.P.:
- czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej;
- w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne, wypełniającego jednocześnie znamiona wykroczenia, w przypadku mniejszej wagi lub ukarania grzywną, przełożony dyscyplinarny może nie wszczynać postępowania dyscyplinarnego, a wszczęte umorzyć,
- w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi przełożony dyscyplinarny może odstąpić od wszczęcia postępowania i przeprowadzić ze sprawcą przewinienia dyscyplinarnego udokumentowaną w formie notatki rozmowę dyscyplinującą.
Biorąc pod uwagę, że naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym m.in. niewykonaniu poleceń wydanych przez przełożonych należy wskazać, że zgodnie z art. 132a u.P. przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant:
1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi;
2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.
Wedle art. 134 u.P. karami dyscyplinarnymi są:
1) upomnienie;
2) nagana;
3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku;
4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe;
5) obniżenie stopnia;
6) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby;
7) wydalenie ze służby.
Co istotne, stosownie do przepisu art. 135g ust. 1 u.P. przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (art. 135g ust. 2 zd. 2. u.P.).
Nadto art. 134h ust. 1 u.P. nakazuje, by obwinionemu wymierzyć karę dyscyplinarną współmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia. Przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie, a także istotne w sprawie okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające (art. 134h ust. 1a u.P.. Przy czym, zgodnie z art. 134h ust. 2 u.P., na zaostrzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego:
1) działanie z motywacji zasługującej na szczególne potępienie, w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka;
2) popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez policjanta przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej;
3) poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Policji lub naruszenia dobrego imienia Policji;
4) działanie w obecności podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę.
Z kolei na złagodzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego:
1) nieumyślność jego popełnienia;
2) podjęcie przez policjanta starań o zmniejszenie jego skutków;
3) brak należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych;
4) dobrowolne poinformowanie przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego (art. 134h ust. 3 u.P.).
Jednocześnie przepis art. 134h ust. 4 obliguje przełożonego dyscyplinarnego do uwzględnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1-3, wyłącznie w stosunku do policjanta, którego one dotyczą.
Z powołanych wyżej przepisów wyłania się normatywny wzorzec metodologii oceny przewinień policjantów w kontekście wymierzenia kary dyscyplinarnej, wedle którego przełożony dyscyplinarny zobowiązany jest do z gruntu wszechstronnego, rzetelnego, w jasno sprecyzowanych ramach zbadania i ustalenia, czy, a jeśli tak jaką karę dyscyplinarną winno się wymierzyć policjantowi. Przełożony dyscyplinarny ma bowiem możliwość odstąpienia od wymierzenia kary dyscyplinarnej w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi (art. 132 ust. 4 u.P.). Z kolei jeżeli dojdzie do wniosku (popartych wyjaśnieniami), że karę winno się wymierzyć – zobowiązany jest nie tylko ustalić stopień zawinienia policjanta popełniającego przewinienie (art. 132a u.P.), ale również mając na względzie szeroki wachlarz kar dyscyplinarnych (7 stopni – od najłagodniejszej upomnienia do najsurowszej – wydalenia ze służby – art. 134 u.P.) winien dokonać wyboru takiej, która odpowiadać będzie nie tylko rodzajowi i wadze popełnionego przewinienia, ale i wszelkie zaistniałe okoliczności korzystne i niekorzystne dla obwinionego.
Na tle powołanych przepisów w judykaturze sądów administracyjnych przyjmuje się, że ustalając katalog kar przewidzianych za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego (określone w art. 134 u.P.) ustawodawca nie określił jakiemu przewinieniu dyscyplinarnemu winna odpowiadać każda z nich. Brak w tym względzie przyporządkowania określonych przewinień lub naruszeń dyscypliny służbowej do poszczególnych kar wskazuje, iż wybór kary pozostawiony został uznaniu organu orzekającego o jej wymierzeniu. Skutkuje to swobodą organu w wyborze i zastosowaniu kar określonych w art. 134 u.P. Nie oznacza to jednak, że w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej organ może podejmować rozstrzygnięcie w sposób dowolny. Jest on bowiem związany w tym zakresie przepisami regulującymi postępowanie dyscyplinarne. Z tego też względu winien dokonywać oceny zasadności kary, na podstawie ustaleń w zakresie stanu faktycznego, stosownie do art. 134h ust. 1 u.P. Obowiązany jest przy tym uwzględnić określone w art. 134 ust. 2 ustawy okoliczności przemawiające za zaostrzeniem wymiaru kary, jak i wskazane w art. 134h ust. 3 ustawy okoliczności przemawiające za jej złagodzeniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK538/17, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu organy I i II instancji nie sprostały wymogom powyższych przepisów w zakresie oceny wagi i rodzaju przewinienia, pobudek działania skarżącego, jak i jego zachowania po niewykonaniu polecenia służbowego.
Zanim Sąd przejdzie do przedstawienia uchybień procesowych organów Policji pragnie zastrzec, że miały one w pełni rację, iż skarżący jako policjant, bez względu na zakres obowiązków służbowych wynikających z jego karty opisu stanowiska, zobowiązany był do wykonania 1 lutego 2022 r. polecenia swego przełożonego – podkom. P. S. posprzątania (odkurzenia) radiowozu. Przepis art. 58 ust. 1 u.P. określa, że policjant jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. Ta zaś m.in. wskazuje, na co zwrócił uwagę KWP w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że policjant ślubuje przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych. Od powyższego zwalnia policjanta – jak stanowi art. 58 ust. 2 u.P. – jedynie sytuacja, w której wykonanie polecenia rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. Z takim zaś stanem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Nadto Sąd pragnie dodać, że i regulacja § 15 pkt 1) zarządzenia KGP z 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. KGP poz. 99) zobowiązywała skarżącego jako podwładnego do wykonywania czynności polegających na terminowej, dokładnej i starannej realizacji m.in. poleceń przełożonego.
W tym kontekście nieuprawnione była odmowa skarżącego wykonania polecenia posprzątania radiowozu, bez względu na powołane okoliczności. Przepis art. 132 ust. 3 pkt 2 u.P., jasno wskazuje bowiem, że odmowa wykonania polecenia (z zastrzeżeniem przypadku okr. w art. 58 ust. 2 u.P.) jest naruszeniem dyscypliny służbowej.
Niemniej w ocenie Sądu organy obu instancji nie miały racji przyjmując, że prawidłowym, odpowiadającym normie określonej w pkt 3 załącznika Nr 1 do zarządzenia nr 65 KGP z 22 listopada 2018 r. w sprawie obsługi technicznej i napraw sprzętu transportowego w Policji (Dz. Urz. KGP poz. 124) było polecenie skarżącemu posprzątanie wnętrza radiowozu przed jego służbą. Przepisy tegoż zał. Nr 1 wyraźnie rozróżniają, jakie czynności związane z użytkowanie służbowego sprzętu transportowego powinno się wykonywać przed rozpoczęciem eksploatacji (pakt 3.1), w czasie jazdy (ppkt 3.2) i po zakończeniu eksploatacji (ppkt 3.3). I tak sprzątanie wnętrza nadwozia (kabina, powierzchnia ładunkowa) powinna odbywać się po zakończeniu eksploatacji (ppkt 3.3. lit. d). Jakkolwiek zatem na gruncie uprzednio wymienionych przepisów skarżący winien – jak trafnie stwierdził KWP - wykonać polecenie przełożonego polegające na posprzątaniu radiowozu nawet przed rozpoczęciem jego eksploatacji (polecenie wydane na odprawie 1.02.2022 r. do służby), jako że zobowiązany był wykonywać polecenia służbowe, które nie łączą się z popełnieniem przestępstwa, to organy Policji wymierzając skarżącemu karę winny równocześnie uwzględnić okoliczność, że wydane polecenie nie odpowiadało powyższym normom zał. Nr 1 zarządzenia nr 65 KGP.
Ponadto Sąd zaznacza, że wymierzając skarżącemu karę nagany (przykładowo można było odstąpić od ukarania bądź ukarać go upomnieniem) organy nie wzięły pod uwagę zachowania skarżącego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, do czego zobowiązywał je przepis art. 134h ust. 1a u.P. W szczególności nie zwrócono uwagi na treść notatki przełożonego skarżącego – podkom. P. S. z 4 marca 2022 r. (k. 26 akt adm.). Ten zaś wskazał po rozmowie ze skarżącym tego dnia (a więc po popełnieniu przewinienia) m.in., że skarżący wykazał wolę współpracy i stwierdził, że będzie "pracował nad sobą", aby w przyszłości nie dochodziło do zdarzeń, które były przyczyną wszczęcia przedmiotowego postępowania.
Sąd zwraca uwagę, że de facto treść tej notatki przedmiotowo wypełnia przesłanki rozmowy dyscyplinującej. W sprawie mamy bowiem do czynienia z przewinieniem dyscyplinarnym mniejszej wagi (niewykonanie polecenia służbowego posprzątania radiowozu przed jego eksploatacją), zaś w trakcie omawianej rozmowy przełożony wytknął skarżącemu niewłaściwe postępowanie uprzedzając o możliwości zastosowania innych środków dyscyplinujących.
Równocześnie poza odnotowaniem przez KWP w zaskarżonym orzeczeniu, że skarżący jest policjantem z 14-letnim stażem, organy orzekające w swych orzeczeniach nie przedstawiły jego zachowania przed popełnieniem przewinienia, tj. przebiegu służby, ewentualnie przyznanych nagród, bądź kar dysc., wyróżnień, awansów, zachowania względem przełożonych, czy równorzędnych bądź niższych stopniem policjantów. W ocenie Sądu również i ta okoliczność mogła mieć istotny wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej, czy ocenę, czy nie należy od ukarania odstąpić.
Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, jakoby powołane przezeń przyczyny odmówienia wykonania polecenia posprzątania radiowozu (brak odp. szkolenia BHP, środków ochrony indywidualnej, brak stosownego pomieszczenia, odpowiedniego odkurzacza, przedłużacza, istnienie zagrożenie dla życia i zdrowia ze względu na trudne warunki atmosferyczne) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie organ II instancji trafnie wyjaśnił, że skarżący posiadał na bieżąco przeszkolenia BHP. Stronie udostępniono odkurzacz do posprzątania auta. Ponadto brak był po stronie KP w [...] zapewnienia skarżącemu do tego rodzaju prostej czynności środków ochrony indywidualnej, czy odzieży roboczej.
Wprawdzie zgodnie z art. 71a ust. 1 u.P. za stan bezpieczeństwa i higieny służby w stosunku do podległych policjantów odpowiadają m.in. komendanci rejonowi Policji, lecz przepis art. 71a ust. 3 u.P. wyłącza w sprawach bezpieczeństwa i higieny służby stosowanie art. 2377 Kodeksu pracy dotyczącego prawa do bezpłatnej odzieży i obuwia roboczego. Z kolei w zakresie środków ochrony indywidualnej na mocy art. 71a ust. 3 u.P. do policjantów znajduje zastosowanie przepis art. 2376 K.p., który stanowi w § 1, że pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz informować go o sposobach posługiwania się tymi środkami. Zważywszy jednak na treść tego przepisu nie sposób uznać, by odkurzenie radiowozu wiązało się z koniecznością zapewnienia skarżącemu przez KP w [...] nieodpłatnie środków ochrony indywidualnej. Trudno w tym wypadku przyjąć bowiem, że mamy do czynienia z koniecznością zabezpieczenia przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników.
W konsekwencji Sąd podziela stanowisko KWP, że skarżący jako policjant dysponując dwoma mundurami (służbowym i ćwiczebnym), proste czynności odkurzenia radiowozu mógł wykonać w jednym z nich, bez uszczerbku dla schludnego wyglądu (§ 7 Zasad Etyki Zawodowej Policjanta). Jeżeli zaś nawet warunki pogodowe na to nie pozwalały, mógł czynności te wykonać w ubraniu cywilnym, odpowiednim do sytuacji tego dnia.
W kontekście powyższego Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia jakie były rzeczywiste powody, dla których skarżący odmówił wykonania polecenia odkurzenia radiowozu.
Niemniej, z uwagi opisane wyżej uchybienia procesowe, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę, Komendant KP w [...] uwzględni ocenę prawną i wytyczne Sądu. Zwłaszcza rzetelnie zbada, czy istnieją uzasadnione podstawy do ukarania skarżącego karą dyscyplinarną pomimo popełnionego przewinienia mniejszej wagi, a jeśli tak, to jakiego rodzaju. Nowe orzeczenie winno zawierać w tym zakresie wyczerpujące wyjaśnienie z uwzględnieniem metodologii wg wzorca normatywnego przedstawionego w niniejszym uzasadnieniu wyroku.
Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800) zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.